Grafika przedstawia fragment wnętrza komórki roślinnej w formie kolorowej ilustracji schematycznej. Widać tu półprzezroczystą, jasnozieloną ścianę komórkową oraz błękitną błonę komórkową. W środku komórki znajduje się wiele różnych organelli. Widoczne są m.in. owalne, zielone chloroplasty, brązowe mitochondria z wewnętrznymi strukturami oraz jasnożółte, wijące się nitki – cytoszkielet. Po prawej stronie znajdują się fioletowe, silnie pofałdowane struktury (siateczka śródplazmatyczna) i kuliste czerwono‑brązowe organelle (aparat Golgiego). Tło komórki jest turkusowe i gładkie.
Grafika przedstawia fragment wnętrza komórki roślinnej w formie kolorowej ilustracji schematycznej. Widać tu półprzezroczystą, jasnozieloną ścianę komórkową oraz błękitną błonę komórkową. W środku komórki znajduje się wiele różnych organelli. Widoczne są m.in. owalne, zielone chloroplasty, brązowe mitochondria z wewnętrznymi strukturami oraz jasnożółte, wijące się nitki – cytoszkielet. Po prawej stronie znajdują się fioletowe, silnie pofałdowane struktury (siateczka śródplazmatyczna) i kuliste czerwono‑brązowe organelle (aparat Golgiego). Tło komórki jest turkusowe i gładkie.
Organelle półautonomiczne
W komórkach eukariotycznych występują półautonomiczne błoniaste organelle komórkowe: mitochondria i chloroplasty. Nie są w pełni samodzielne, ponieważ częściowo zależą od jądra komórkowego.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Sprawdź co umiesz
RDKLJ189JLZ73
Ćwiczenie 1
Łączenie par. Oceń, czy poniższe stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Liczba mitochondriów w komórce eukariotycznej jest determinowana jej aktywnością metaboliczną.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W wielokomórkowym organizmie eukariotycznym wszystkie komórki zawierają mitochondria.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Dzięki obecności mtDNA mitochondria syntetyzują wszystkie potrzebne im białka.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Grzebienie błony wewnętrznej zwiększają funkcjonalną powierzchnię mitochondrium.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Łączenie par. Oceń, czy poniższe stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Liczba mitochondriów w komórce eukariotycznej jest determinowana jej aktywnością metaboliczną.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W wielokomórkowym organizmie eukariotycznym wszystkie komórki zawierają mitochondria.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Dzięki obecności mtDNA mitochondria syntetyzują wszystkie potrzebne im białka.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Grzebienie błony wewnętrznej zwiększają funkcjonalną powierzchnię mitochondrium.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Ćwiczenie 2
Wskaż, który element budowy mitochondrium bezpośrednio zwiększa jego powierzchnię wewnętrzną?
R13A6PJP66Q22
RC27FH883BLV2
Ćwiczenie 3
Wybierz właściwą odpowiedź. Aby potwierdzić słuszność hipotezy: liczba mitochondriów w komórce zależy od zapotrzebowania energetycznego komórki, do obserwacji mikroskopowych należy użyć: Możliwe odpowiedzi: 1. komórek wątroby i włókna mięśnia szkieletowego, 2. komórek naskórka i starzejących się komórek nabłonka, 3. komórek wątroby i komórek tkanki tłuszczowej brunatnej, 4. komórek trzustki i komórek naskórka
REGNZZC88EEAA
Ćwiczenie 4
Wybierz prawidłową odpowiedź w tekście dotyczącą plastydów. Najbardziej pierwotną formą plastydów są gerontoplasty proplastydy, które możemy zaobserwować w komórkach tkanek merystematycznych okrywających. W pędach podziemnych nadziemnych roślin hodowanych w warunkach braku światła okresowo przekształcają się w etioplasty leukoplasty. Gdy roślinę wystawimy na działanie światła, przekształcą się w chloroplasty etioplasty.
Wybierz prawidłową odpowiedź w tekście dotyczącą plastydów. Najbardziej pierwotną formą plastydów są gerontoplasty proplastydy, które możemy zaobserwować w komórkach tkanek merystematycznych okrywających. W pędach podziemnych nadziemnych roślin hodowanych w warunkach braku światła okresowo przekształcają się w etioplasty leukoplasty. Gdy roślinę wystawimy na działanie światła, przekształcą się w chloroplasty etioplasty.
Schemat do ćwiczeń od 5 i 6
RZKw3ZOiAqt1S
Schemat przedstawia proces dojrzewania proplastydu do dojrzałego chloroplastu. Proplastyd wielkości od 2 do 4 mikrometrów, posiada błonę wewnętrzną i zewnętrzną. W wyniku wpluklania się do środka błony wewnętrznej w protoplastydzie powstają pęcherzyki. Następnie wykształcają się tylakoidy, które w dojrzałym chloroplaście wielkości od 10 do 20 tworzą granum i stromę chloroplastu.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1DTaDNwl37dk
Ćwiczenie 5
Korzystając ze schematu, uporządkuj kolejne etapy powstawania chloroplastów: Elementy do uszeregowania: 1. rozrastanie się pęcherzyków i zlewanie ze sobą, 2. tworzenie pęcherzyków przez błonę wewnętrzną, 3. łączenie się tylakoidów ze sobą z utworzeniem systemu lamelarnego, 4. układanie się pęcherzyków w stosy – grana, 5. zmiana kształtu proplastydu z kulistego na soczewkowaty, 6. przemiany biochemiczne w stromie: synteza fosfolipidów, białek tylakoidowych, chlorofilu
Korzystając ze schematu, uporządkuj kolejne etapy powstawania chloroplastów: Elementy do uszeregowania: 1. rozrastanie się pęcherzyków i zlewanie ze sobą, 2. tworzenie pęcherzyków przez błonę wewnętrzną, 3. łączenie się tylakoidów ze sobą z utworzeniem systemu lamelarnego, 4. układanie się pęcherzyków w stosy – grana, 5. zmiana kształtu proplastydu z kulistego na soczewkowaty, 6. przemiany biochemiczne w stromie: synteza fosfolipidów, białek tylakoidowych, chlorofilu
1
Ćwiczenie 6
R16QBFX6XETOB
Wyjaśnij, jaką rolę w tworzeniu systemu lamelarnego odgrywa błona wewnętrzna chloroplastu. (Uzupełnij).
Zastanów się, z czego powstają tylakoidy. Jakie są rodzaje tylakoidów? W jaki sposób tylakoidy łączą się między sobą?
Błona wewnętrzna tworzy liczne uwypuklenia błonowe – tylakoidy. Tylakoidy gran układają się jeden na drugim i tworzą grana. Pojedyncze tylakoidy stromy łączą między sobą grana, tworząc w ten sposób system lamelarny.
1
Ćwiczenie 7
ROA0Dk5wZLze4
Zdjęcie przedstawia kwiaty lawendy. Są to rośliny o drobnych, purpurowo‑niebieskich kwiatach zebranych w kwiatostany na długiej szypule.
Chromoplasty nadają barwę płatkom korony. Wyjaśnij, jaką rolę w rozmnażaniu roślin odgrywają chromoplasty. (Uzupełnij).
Przypomnij sobie, jaką rolę w życiu roślin odgrywają barwne płatki korony. Czy barwne płatki korony mają głównie rośliny owadopylne czy wiatropylne?
Chromoplasty zawierają barwniki, które nadają barwę płatkom korony. Barwne płatki zwabiają owady, które zapylają kwiaty i umożliwiają rozmnażanie roślin.
1
Ćwiczenie 7
R5CeCxysdtjsL
Chromoplasty nadają barwę płatkom korony kwiatów. Wyjaśnij, jaką rolę w rozmnażaniu roślin odgrywają chromoplasty. (Uzupełnij).
Przypomnij sobie, jaką rolę w życiu roślin odgrywają barwne płatki korony. Czy barwne płatki korony mają głównie rośliny owadopylne czy wiatropylne?
Chromoplasty zawierają barwniki, które nadają barwę płatkom korony. Barwne płatki zwabiają owady, które zapylają kwiaty i umożliwiają rozmnażanie roślin.
Informacja do ćwiczenia 8 i 9
Uczniowie przygotowali dwie doniczki z ziemią oraz nasiona grochu. Do doniczki I wysiali nasiona grochu i umieścili ją w warunkach światła na parapecie. Do doniczki II wysiali nasiona grochu i umieścili ją w warunkach braku światła, nakrywając doniczkę kartonowym pudełkiem. Po dwóch tygodniach porównali wykiełkowane rośliny i stwierdzili, że te, które rosły na świetle, są zielone, mają krótsze i grubsze pędy oraz rozwinięte blaszki liściowe. Rośliny hodowane w ciemności miały bladożółte, wiotkie pędy, a blaszki liściowe były słabo rozwinięte. Następnie doniczkę II z roślinami umieścili w warunkach światła na parapecie i obserwowali, jak w kolejnych dniach nabierają zielonego zabarwienia.
1
Ćwiczenie 8
RWca7hzmayLrD
Sformułuj problem badawczy do tego doświadczenia. (Uzupełnij).
Problem badawczy to pytanie postawione przed rozpoczęciem doświadczenia, które dokładnie określa temat i zakres badań. Stanowi problem, który rozwiążemy po przeprowadzeniu doświadczenia. Powinien być jasno sformułowany jako pytanie lub równoważnik zdania. Aby sformułować problem badawczy, porównaj warunki, jakim poddano obie doniczki, i określ czynnik, który wpływa na zmianę zabarwienia pędu.
Proponowane odpowiedzi:
Jaki wpływ ma światło na rozwój i wygląd siewek grochu?
Czym różni się rozwój roślin grochu hodowanych w warunkach oświetlenia i w ciemności?
Czy światło wpływa na syntezę chlorofilu?
1
Ćwiczenie 9
RaMaZT3xYTaeJ
Wyjaśnij, dlaczego pędy roślin hodowanych bez dostępu światła zmieniły barwę po przeniesieniu na parapet. Uwzględnij rodzaje plastydów. (Uzupełnij).
Określ, jakie rodzaje plastydów były w jasnożółtym pędzie rośliny hodowanej bez dostępu światła, a jakie w pędzie rośliny z dostępem do światła. Jaki kolor miał ten pęd? Pamiętaj, że za barwę odpowiada barwnik zawarty w plastydach, a nie same plastydy.
Pędy hodowane bez dostępu do światła zawierały etioplasty. Po wystawieniu na światło etioplasty przekształciły się w chloroplasty, w których wytworzony został chlorofil nadający pędom zielone zabarwienie.
1
Ćwiczenie 10
Żelazo wchodzi w skład hemoglobiny i innych białek. Jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jednak jego stosowanie i suplementacja wymagają dużej wiedzy na temat jego przyswajania, działania i interakcji z innymi składnikami żywności. Niedobory żelaza są przyczyną wielu schorzeń, w tym nieodwracalnej utraty zdolności do uczenia się oraz anemii. Ferrytyna, czyli białko magazynujące żelazo, powszechnie występuje w organizmach żywych. Ferrytyna roślinna nosi nazwę fitoferrytyny i znajduje się przede wszystkim w plastydach: chloroplastach liści oraz amyloplastach korzeni i nasion.
RbcOGvgb8W1Tv
Na podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego osoby z niedoborem żelaza powinny, w konsultacji z lekarzem, wzbogacić swoją dietę o fasolkę szparagową oraz szpinak. (Uzupełnij).
Z tekstu odczytaj, gdzie w roślinie znajduje się ferrytyna. Które z plastydów znajdują się w fasolce szparagowej, a które w szpinaku? Pamiętaj, że wyjaśnienie powinno zawierać: przyczynę, mechanizm i skutek.
W chloroplastach zawartych w liściach szpinaku oraz w leukoplastach obecnych w nasionach fasolki szparagowej znajduje się fitoferrytyna, która jest źródłem żelaza dla organizmu. Anemia to choroba wywołana m. in. niedoborem żelaza. Dlatego cierpiące na nią osoby powinny, w konsultacji z lekarzem, wzbogacić swoją dietę o te produkty roślinne.
Informacja do ćwiczeń 11 i 12
Drapieżny orzęsek Myrionecta rubra żywi się protistami Geminigera cryophila, jednak plastydy i jądra komórkowe wchłoniętych protistów nie ulegają strawieniu. Plastydy przeprowadzają proces fotosyntezy, a zawarte w nich barwniki nadają orzęskom czerwone zabarwienie. Ponadto na podstawie informacji genetycznej zapisanej w DNA jądrowym tych protistów zachodzi synteza białek potrzebnych plastydom do fotosyntezy. Jądra komórkowe zjedzonych organizmów nie mogą się jednak dzielić i mniej więcej po miesiącu giną. Bez białek syntetyzowanych na podstawie DNA jądrowego pochłonięte plastydy przestają funkcjonować. Orzęsek zaczyna więc polować na kolejną ofiarę.
1
Ćwiczenie 11
R1K79MREGVNLO
Na podstawie powyższego tekstu wyjaśnij, jaką funkcję w życiu orzęsków pełnią glony Geminigera cryophila. Uwzględnij rolę organelli komórkowej oraz proces, który w niej zachodzi. (Uzupełnij).
Protisty Geminigera cryophila należą do organizmów samożywnych, u których w plastydach zachodzi proces fotosyntezy, czyli wytwarzanie związków organicznych z COIndeks dolny 22 i HIndeks dolny 22O przy udziale energii światła słonecznego.
Orzęski asymilują od Geminigera cryophila plastydy, w których w procesie fotosyntezy powstają związki organiczne wykorzystywane przez drapieżnika jako pokarm.
1
Ćwiczenie 12
R1KynbZZskqKS
(Uzupełnij).
Przypomnij sobie, na czym polega półautonomiczność chloroplastów.
Razem z jądrem komórkowym zanika również materiał genetyczny, w którym jest zapisana informacja o białkach enzymatycznych potrzebnych do zajścia fotosyntezy. Gdy plastydy zostają pozbawione enzymów uczestniczących w fotosyntezie, nie mogą przeprowadzać tego procesu.
1
Ćwiczenie 13
Wyjaśnij, dlaczego niektóre antybiotyki hamujące biosyntezę białek u bakterii, hamują również biosyntezę białek mitochondrialnych.
RA9U7BM2ZQ29C
Przypomnij sobie jakie wspólne cechy budowy mają mitochondria i komórki prokariotyczne?
Niektóre antybiotyki, które hamują produkcję białek u bakterii, mogą też hamować biosyntezę białek w mitochondriach, ponieważ rybosomy mitochondriów są podobne do tych, występujących u bakterii.