RQxjID02b1822
Fotografia przedstawia gałąź lipy ujętą od dołu. Posiada boczne rozgałęzienia – delikatne, cienkie gałązki, które odchodzą w bok od głównej gałęzi. Listki rośliny mają jasnozielony kolor, prześwitują przez nie promienie słońca. W tle widoczne są gałęzie innych drzew.

Organy roślinne

Budowa liści u roślin cechuje się ogromną różnorodnością. Różnią się one nawet w obrębie tego samego gatunku: kształtem, wielkością, grubością, sposobem ułożenia na łodydze. Przykładem jest lipa (Tilia), którą można spotkać w ok. 30 odmianach różniących się ulistnieniem.
Źródło: Pexels, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

Rx7xjTJtgPxFg
Ćwiczenie 1
Łączenie par. . Inna nazwa strefy dojrzewania to strefa włośnikowa.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Szczytowe komórki czapeczki zawierają tzw. celulozę grawitacyjną.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
RvGI5Cg9OmMSU
Ćwiczenie 2
Wskaż przykłady roślin, u których nie występuje palowy system korzeniowy. Możliwe odpowiedzi: 1. wolfia bezkorzeniowa (Wolffia arrhiza), 2. pływacz zwyczajny (Utricularia vulgaris), 3. obuwik pospolity (Cypripedium calceolus), 4. złotogłów biały (Asphodelus albus), 5. fasola zwyczajna (Phaseolus vulgaris)
1
Ćwiczenie 3

Pod powierzchnią Ziemi, uwikłana w korzeniach, przebiega biologiczna autostrada łącząca ze sobą członków królestwa roślin. Naukowcy nazywają tę podziemną sieć wood wide web. Działa ona podobnie jak nasz internet, pozwalając roślinom komunikować się ze sobą, obdarowywać pożywieniem, a czasami nawet szkodzić sobie nawzajem. Sieć składa się z cienkich nici grzyba, a dokładniej grzybni (mycelia), która rozwija się pod ziemią do kilku metrów od „partnerskich” roślin, co oznacza, że wszystkie rośliny w obrębie regionu mogą wykorzystać sieć i podłączyć się do niej. […] Symbioza mikorytyczna umożliwia grzybom, będącym organizmami heterotroficznymi, zaopatrzenie w związki organiczne wytwarzane przez rośliny w procesie fotosyntezy.

Indeks górny Źródło: Rośliny komunikują się ze sobą, używając internetu grzybowego, przystaneknauka.us.edu.pl. Indeks górny koniec

R1VJ7BQk3vXCa
Mikoryza arbuskularna (endomikoryza). Fioletowym kolorem oznaczono strzępki absorpcyjne grzyba, a kolorem żółtym – korzeń rośliny.
Źródło: Scivit, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Mikoryza arbuskularna (endomikoryza) – zjawisko symbiotycznego, niepasożytniczego współżycia grzybów z korzeniami roślin wyższych, w którym grzyb wnika do tkanek rośliny; oba organizmy czerpią korzyści z tej symbiozy.

Strzępki absorpcyjne – strzępki grzyba mikoryzowego występujące na zewnątrz korzenia; grzybnia zewnątrzkomórkowa buduje połączenia między korzeniami pobliskich roślin.

R17D8mthqGelX
Zapoznaj się z tekstem i modelem, a następnie wyjaśnij, jakie korzyści z symbiozy mikorytycznej czerpią rośliny. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 4
R1SaVJtywWPvV
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
ROgS9poPrgTki
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Banana patrol, Rasbak, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
RqusC75U9tSwd
Ćwiczenie 5
Zaznacz wszystkie stwierdzenia prawidłowo opisujące palowy system korzeniowy. Możliwe odpowiedzi: 1. Jest to system charakterystyczny dla roślin dwuliściennych., 2. Merystem stożka wzrostu korzenia głównego jest osłonięty czapeczką, która zapobiega uszkodzeniom mechanicznym podczas wzrostu korzenia., 3. Symbiotyczne bakterie i grzyby związywane są do korzeni najczęściej w strefie włośnikowej., 4. Za strefą włośnikową znajduje się strefa korzeni bocznych., 5. Różnicowanie komórek zachodzi głównie w strefie włośnikowej., 6. Za merystemem wzrostowym znajduje się strefa elongacyjna, w której komórki ulegają wydłużeniu., 7. Różnicowanie komórek zachodzi jedynie w strefie elongacyjnej., 8. Strefa włośnikowa przechodzi płynnie w merystem trzecio- i czwartorzędowy i jest miejscem zwiększającym powierzchnię chłonną korzenia., 9. Bardzo duża liczba korzeni przybyszowych w tym systemie może osiągać łączną długość nawet dwóch kilometrów., 10. Jest charakterystycznym systemem korzeniowym większości roślin jednoliściennych.
RmX1IFxMyprhs
Ćwiczenie 6
Przyporządkuj podane poniżej stwierdzenia do odpowiedniego rodzaju korzeni w zależności od sposobu pobierania wody. System intensywny Możliwe odpowiedzi: 1. bardzo rozległy, znajduje się płytko pod powierzchnią, 2. charakterystyczny dla sukulentów, 3. zdolny do pobierania dużej ilości wody z małej objętości podłoża, 4. liczne korzenie przybyszowe, 5. charakterystyczny dla roślin jednoliściennych, głównie traw, 6. korzeń główny i boczne są słabo rozgałęzione, ale przerastają dużą objętość gleby, 7. ilość wody przyswajana z gleby jest niewielka ze względu na małą powierzchnię zdolną do jej pobierania, 8. charakterystyczny dla roślin dwuliściennych, 9. pobieranie znacznej ilości wody jedynie z warstw gleby tuż pod miejscem, do którego przytwierdzona jest roślina System ekstensywny Możliwe odpowiedzi: 1. bardzo rozległy, znajduje się płytko pod powierzchnią, 2. charakterystyczny dla sukulentów, 3. zdolny do pobierania dużej ilości wody z małej objętości podłoża, 4. liczne korzenie przybyszowe, 5. charakterystyczny dla roślin jednoliściennych, głównie traw, 6. korzeń główny i boczne są słabo rozgałęzione, ale przerastają dużą objętość gleby, 7. ilość wody przyswajana z gleby jest niewielka ze względu na małą powierzchnię zdolną do jej pobierania, 8. charakterystyczny dla roślin dwuliściennych, 9. pobieranie znacznej ilości wody jedynie z warstw gleby tuż pod miejscem, do którego przytwierdzona jest roślina System powierzchniowy Możliwe odpowiedzi: 1. bardzo rozległy, znajduje się płytko pod powierzchnią, 2. charakterystyczny dla sukulentów, 3. zdolny do pobierania dużej ilości wody z małej objętości podłoża, 4. liczne korzenie przybyszowe, 5. charakterystyczny dla roślin jednoliściennych, głównie traw, 6. korzeń główny i boczne są słabo rozgałęzione, ale przerastają dużą objętość gleby, 7. ilość wody przyswajana z gleby jest niewielka ze względu na małą powierzchnię zdolną do jej pobierania, 8. charakterystyczny dla roślin dwuliściennych, 9. pobieranie znacznej ilości wody jedynie z warstw gleby tuż pod miejscem, do którego przytwierdzona jest roślina
R1wVHjPzZyuHk
Ćwiczenie 7
Łączenie par. Oceń i zaznacz, czy podane stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. W odróżnieniu od systemu korzeniowego walcowatego korzeń wrzecionowaty ma taką samą średnicę na całej długości.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Włośniki to cytoplazmatyczne wypustki ryzodermy poprawiające chłonność korzenia.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Korzeń zarodkowy pojawia się w zarodku roślin o systemie wiązkowym. Zanika u roślin o systemie korzeniowym palowym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Korzeń burakowaty występuje jedynie u buraka cukrowego i zwyczajnego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
1
Ćwiczenie 8

Zdolność systemów korzeniowych roślin do przenoszenia naprężeń rozciągających jest powszechnie znana i w praktyce wykorzystywana w zabiegach bioinżynierskich do wzmacniania skarp. Podstawowym parametrem opisującym interakcję systemów korzeniowych roślin z gruntem jest najczęściej tzw. spójność pozorna, która może być określana bezpośrednio z badań lub obliczana z wykorzystaniem modeli teoretycznych. W zagadnieniach praktycznych określenie spójności pozornej sprowadza się najczęściej do określenia ilości i wielkości korzeni (…). Zagadnienie to wydaje się mieć istotne znaczenie z punktu widzenia stosowania zabiegów zabezpieczających skarpy wykopów. Jest to istotne z punktu widzenia ekologii jak i ochrony środowiska, bo zastosowanie roślinności na skarpach nasypów i wykopów inżynierskich oraz zboczy naturalnych może stanowić alternatywę dla tradycyjnie stosowanych konstrukcji inżynierskich, jak również wpływa pozytywnie na środowisko przyrodnicze.

Indeks górny Źródło: Tymoteusz Zydroń, Bartłomiej Bienias, Andrzej T. Gruchot, Wpływ systemu korzeniowego topoli czarnej i robinii akacjowej na wytrzymałość na ścinanie gruntów, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja, Kraków; Annual Set The Environment Protection – Rocznik Ochrona Środowiska, tom 18, 2016, ISSN 1506‑218X, str. 772–799. Indeks górny koniec

R6RqND3Mmc1b9
Na podstawie przedstawionego fragmentu oraz wiedzy własnej określ, które z roślin – o systemie korzeniowym palowym czy wiązkowym – mają większe znaczenie w stabilizowaniu gleby i wzmacnianiu skarp. Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 9

Woda to niezbędny składnik życia. W naszej szerokości geograficznej przyzwyczailiśmy się, że zwykle jest jej dość sporo. Jednak istnieją środowiska, gdzie wody jest bardzo mało. Większość roślin naczyniowych pobiera ją za pomocą korzeni z podłoża. Jednak w niektórych środowiskach bywa pobierana wprost z atmosfery. Tak jest np. u przedstawiciela bromeliowatych (Bromeliaceae) – oplątwy brodaczkowatej (Tillandsia usneoides). Roślina ta nie posiada korzeni, wyglądem przypomina porost, jest epifitem i obficie porasta nawet przewody elektryczne i płoty w Ameryce Środkowej. Wiele Bromeliaceae wykorzystuje wodę atmosferyczną – korzenie są u nich zredukowane i służą wyłącznie jako organ przytwierdzający roślinę do podłoża – woda opadowa gromadzona jest w naczyniach powstałych z przylegających do siebie nasad liści, skąd pobierana jest za pomocą specjalnych tarczek.

Indeks górny Źródło: Marcin Zych i Hanna Werblan‑Jakubiec, Organizmy w środowisku przyrodniczym, Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego, http://www.garden.uw.edu.pl. Indeks górny koniec

R1A9u9ZsqTNQG
Na podstawie przedstawionego fragmentu tekstu oceń prawidłowość stwierdzenia: „Obecność lub brak systemu korzeniowego u danego gatunku roślin zależy w dużym stopniu od dostępności wody w środowisku”. Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).
RO6WHVHTSLdfz
Ćwiczenie 10
Pogrupuj istotne elementy budowy pierwotnej korzenia. Składniki kory pierwotnej Możliwe odpowiedzi: 1. Okolnica, 2. Drewno, 3. Miękisz walca osiowego, 4. Śródskórnia, 5. Tkanka miękiszowa znajdująca się pod ryzodermą, 6. Łyko Składniki walca osiowego Możliwe odpowiedzi: 1. Okolnica, 2. Drewno, 3. Miękisz walca osiowego, 4. Śródskórnia, 5. Tkanka miękiszowa znajdująca się pod ryzodermą, 6. Łyko
Ćwiczenie 11
R15Uuno5AZIkv
Omów położenie elementów w korzeniu: 1. Drewno (ksylem), 2. Łyko (floem), 3. Okolnica (perycykl).
Źródło: domena publiczna.

Omów budowę i rolę perycyklu, ksylemu i floemu.

R1JqWcEFsW7en
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 12
Ra6kL1WBwDG2B
Wskaż poprawne odpowiedzi w tekście. W korzeniu rośliny jednoliściennej najbardziej zewnętrzną warstwą jest Możliwe odpowiedzi: 1. ryzoderma, 2. peryderma. Jest ona zbudowana z cienkościennych komórek nierównej wielkości, a niektóre z nich są wykształcone jako Możliwe odpowiedzi: 1. korzenie boczne, 2.włośniki. W ryzodermie Możliwe odpowiedzi: 1. występują, 2. nie występują aparaty szparkowe.
Ćwiczenie 13
R17ZtPYyctTr3
Zdecyduj, czy podane stwierdzenia są prawdziwe, czy fałszywe. Przyrost pierwotny i wtórny mogą występować równocześnie. Na przekroju poprzecznym zdrewniałej części korzenia są widoczne włośniki korzeniowe. Wzrost pierwotny jest przyrostem długości wywołanym aktywnością merystemów bocznych.
1
Ćwiczenie 14

Przyjrzyj się ilustracji i nazwij przedstawiony na niej proces.

RmyjvlMmUdVCl
R9ATdQKqU13CK
Przyjrzyj się ilustracji i nazwij przedstawiony na niej proces. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 14

Omów powstawanie korzenia bocznego z perycyklu.

RHhKVbLrHSBFf
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 15
R11DQeXkAfvLV
zadanie interaktywne
Źródło: Alicja Kasińska, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 16
RBiAWQJvRL9fC
zadanie interaktywne
Źródło: Alicja Kasińska, licencja: CC BY 3.0.
R1UnEMnaXYJWr
Ćwiczenie 17
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Ćwiczenie 17
R1QyrI3sGkedq
Dopasuj typ ulistnienia do właściwego opisu. Ulistnienie skrętoległe Możliwe odpowiedzi: 1. Składa się z okółków złożonych z dwóch liści wyrastających naprzeciw siebie po obu stronach łodygi., 2. Para liści wyrasta z obu stron łodygi, a kolejna, wyżej położona para również z obu stron łodygi, ale prostopadle do poprzedniej pary i tak na przemian., 3. Charakteryzuje się tym, że z jednego węzła wyrasta jeden liść, a linia łącząca nasady kolejnych liści ma kształt spiralny – liście są umieszczone spiralnie na obwodzie łodygi., 4. W przypadku tego typu roślin z jednego węzła wyrasta więcej niż jeden liść, są to tak zwane okółki ośmiolistne rozchodzące się wokół łodygi. Liście występują obok siebie na obwodzie łodygi. Ulistnienie nakrzyżległe Możliwe odpowiedzi: 1. Składa się z okółków złożonych z dwóch liści wyrastających naprzeciw siebie po obu stronach łodygi., 2. Para liści wyrasta z obu stron łodygi, a kolejna, wyżej położona para również z obu stron łodygi, ale prostopadle do poprzedniej pary i tak na przemian., 3. Charakteryzuje się tym, że z jednego węzła wyrasta jeden liść, a linia łącząca nasady kolejnych liści ma kształt spiralny – liście są umieszczone spiralnie na obwodzie łodygi., 4. W przypadku tego typu roślin z jednego węzła wyrasta więcej niż jeden liść, są to tak zwane okółki ośmiolistne rozchodzące się wokół łodygi. Liście występują obok siebie na obwodzie łodygi. Ulistnieniu naprzeciwległe Możliwe odpowiedzi: 1. Składa się z okółków złożonych z dwóch liści wyrastających naprzeciw siebie po obu stronach łodygi., 2. Para liści wyrasta z obu stron łodygi, a kolejna, wyżej położona para również z obu stron łodygi, ale prostopadle do poprzedniej pary i tak na przemian., 3. Charakteryzuje się tym, że z jednego węzła wyrasta jeden liść, a linia łącząca nasady kolejnych liści ma kształt spiralny – liście są umieszczone spiralnie na obwodzie łodygi., 4. W przypadku tego typu roślin z jednego węzła wyrasta więcej niż jeden liść, są to tak zwane okółki ośmiolistne rozchodzące się wokół łodygi. Liście występują obok siebie na obwodzie łodygi. Ulistnienie okółkowe Możliwe odpowiedzi: 1. Składa się z okółków złożonych z dwóch liści wyrastających naprzeciw siebie po obu stronach łodygi., 2. Para liści wyrasta z obu stron łodygi, a kolejna, wyżej położona para również z obu stron łodygi, ale prostopadle do poprzedniej pary i tak na przemian., 3. Charakteryzuje się tym, że z jednego węzła wyrasta jeden liść, a linia łącząca nasady kolejnych liści ma kształt spiralny – liście są umieszczone spiralnie na obwodzie łodygi., 4. W przypadku tego typu roślin z jednego węzła wyrasta więcej niż jeden liść, są to tak zwane okółki ośmiolistne rozchodzące się wokół łodygi. Liście występują obok siebie na obwodzie łodygi.
Ćwiczenie 18
R17xcbZdw2fSk
Konwalia majowa (Convallaria majalis).
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
R1JLF9kDsNYJt
Kształt: lancetowaty, unerwienie: równoległeskrętoległenaprzemianległe.
Ćwiczenie 18
R1QbeYr3uwVX7
Wybierz prawidłową odpowiedź. Sklerofity to: Możliwe odpowiedzi: 1. rośliny wilgociolubne, zajmujące środowiska o dużej wilgotności gleby i powietrza, 2. rośliny wodne, całkowicie lub częściowo zanurzone w wodzie, 3. rośliny sucholubne, należące do kserofitów, przystosowane do życia w środowisku ubogim w wodę; mają twarde, skórzaste i błyszczące liście
1
Ćwiczenie 19
R1Vu32aUcC0Ef
Biorąc pod uwagę budowę liścia określ, na którym zdjęciu znajduje się roślina jednoliścienna, a na którym dwuliścienna. Wybór swój uzasadnij. Grafika 1. Możliwe odpowiedzi: 1. dwuliścienna, 2. jednoliścienna Grafika 2. Możliwe odpowiedzi: 1. dwuliścienna, 2. jednoliścienna
R1x3rm6B5Tlyp
Uzasadnij swój wybór. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 20
R1YGiqOG35kG8
Rosiczka (Drosera) i muchołówka (Dionaea) należą do dwóch różnych rodzajów. Wyjaśnij, dlaczego ich liście wyglądają podobnie pomimo dalekiego pokrewieństwa tych dwóch gatunków. (Uzupełnij).
Polecenie 1

Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę na temat rodzajów liści.

1Sprawdź swoją wiedzę15470Poprawna odpowiedź.To nie jest poprawna odpowiedź, spróbuj jeszcze raz.1
Test

Sprawdź swoją wiedzę

Liczba pytań:
15
Limit czasu:
4 min
Twój ostatni wynik:
-

Sprawdź swoją wiedzę na temat liści.

Sprawdź swoją wiedzę570To jest poprawna odpowiedź.To nie jest poprawna odpowiedź, spróbuj jeszcze raz.
Test

Sprawdź swoją wiedzę

Liczba pytań:
5
Limit czasu:
min
Twój ostatni wynik:
-
Polecenie 2

Ułóż pytanie quizowe dotyczące rodzajów liści i daj je do rozwiązania swoim kolegom i koleżankom.

Rbis7Fif0QwW0
Ułóż pytanie dotyczące tematu tej lekcji i daj je do rozwiązania swoim kolegom.