R1C147HF1E94B

Ilustracja przedstawia kilkanaście kulistych, czerwonych komórek o półprzeźroczystej błonie. Wewnątrz nich znajduje się po kilka kulistych organelli.

Podziały komórkowe

Cykl komórkowy umożliwia jednokomórkowej zygocie rozwinąć się w dojrzały organizm. Pozwala również na odnowę skóry, włosów, komórek krwi i niektórych innych narządów wewnętrznych.

Źródło: ColiN00B, pixabay.com, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

R1C5TPLH7PRQS

Ćwiczenie 1

Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.

RXOF2B6NB1NG1

Ćwiczenie 2

Przyporządkuj fazy mitozy do oznaczeń literowych powyższego rysunku.

Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji.

RQJ45P2CHL5S3

Ćwiczenie 2

Dopasuj nazwę etapu podziału do odpowiedniego opisu.

RL35H2BZKJBBN

Ćwiczenie 3

Zaznacz poprawne zakończenie zdania.

Zjawisko crossing‑over zachodzi podczas... Możliwe odpowiedzi: 1. anafazy I., 2. profazy I., 3. profazy II., 4. telofazy.

RADMEOSQZB9E9

Ćwiczenie 4

Zaznacz poprawne zakończenie zdania.

O mejozie mówi się, że jest podziałem redukcyjnym, ponieważ... Możliwe odpowiedzi: 1. w jej wyniku powstają tylko dwie komórki potomne., 2. powstałe w jej wyniku komórki potomne mają zredukowany do połowy materiał genetyczny., 3. bierze udział w procesach redoks., 4. jest głównym rodzajem podziału w komórkach starzejących się.

R5HSFSFZ7LR43

Ćwiczenie 5

Na podstawie poniższego opisu zaznacz odpowiednią fazę podziału mitotycznego komórki.

„Na tym etapie podziału komórkowego widoczne staje się wrzeciono mitotyczne w postaci długich cienkich nici. Na obu jego biegunach znajdują się struktury zwane centriolami. Chromosomy układają się w płaszczyźnie równikowej wrzeciona, przy czym chromosomy homologiczne nie ustawiają się parami”.
_{Źródło: Eberhard Passarge, Genetyka. Ilustrowany przewodnik, tłum. zbiorowe, PZWL, Warszawa 2004, s. 114.} Możliwe odpowiedzi: 1. profaza, 2. anafaza, 3. metafaza, 4. telofaza

Ćwiczenie 6

Schemat przedstawia dwie fazy mejozy.

R1T47BA5D1GLN

Ilustracja — Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R164UCRM6MV33

Nazwij te fazy A - Tu uzupełnij, B - Tu uzupełnij

R694FK9FPH177

Wymień dwie różnice między fazami mejozy widocznymi na rysunku z ćwiczenia 2. (Uzupełnij).

RT9MDL4U3M8NK

(Uzupełnij).

Przeanalizuj grafikę i zastanów się nad różnicami między chromosomami ułożonymi w płaszczyźnie równikowej komórki.

Metafaza I – w płaszczyźnie równikowej wrzeciona układają się biwalenty (cztery chromatydy), a mikrotubule przyłączają się do centromerów w obrębie jednego biwalentu. W konsekwencji, w kolejnej fazie do przeciwległych biegunów komórki przemieszczą się całe chromosomy.

Metafaza II – w płaszczyźnie równikowej wrzeciona układają się chromosomy (dwie chromatydy), a do jednego centromeru przyłączają się mikrotubule wrzeciona kariokinetycznego. W efekcie, w kolejnej fazie do przeciwległych biegunów komórki przemieszczą się połówki chromosomów (chromatydy).

Ćwiczenie 7

RF39O6MRXKSEE

Dlaczego podczas podziału komórkowego dochodzi do kondensacji nici chromatynowych w chromosomy? Jakie znaczenie biologiczne ma ten proces? (Uzupełnij).

Zastanów się, jaka forma materiału genetycznego ułatwia jego równomierny rozdział w trakcie podziałów komórkowych.

W trakcie podziału komórkowego kondensacja włókien chromatynowych w formę chromosomów ułatwia równomierny rozdział materiału genetycznego w trakcie mitozy i jego redukcję w trakcie mejozy. Zwarta forma chromosomów umożliwia też prostszą wymianę odcinków pomiędzy chromosomami homologicznymi w procesie crossing‑over zachodzącym podczas mejozy, a także ich losowe rozdzielenie pomiędzy gamety.

Ćwiczenie 8

Przeanalizuj schemat cyklu komórkowego.

RU5EZVFURJ9F9

Schemat cyklu komórkowego.
Źródło: Englishsquare Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

RQJGTNC335P67

Czy w przypadku podziału mejotycznego wszystkie widoczne na schemacie elementy cyklu komórkowego zostaną zachowane? Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).

Istotą podziału mejotycznego jest m.in. redukcja ilości materiału genetycznego, a sam proces mejozy to dwa następujące po sobie podziały jądra komórkowego.

W trakcie podziału mejotycznego komórka nie przechodzi pełnej interfazy, ponieważ celem mejozy jest końcowa redukcja liczby chromosomów z 2n do n. Gdyby pomiędzy podziałami , tj. mejozą I i mejozą II zachodziła ponowna replikacja, to nie nastąpiłaby redukcja ilości materiału genetycznego.

Ćwiczenie 8

RD8QSMKCKFZJ8

Zastanów się i napisz, czy w przypadku podziału mejotycznego wszystkie etapy cyklu komórkowego zostaną zachowane? Odpowiedź uzasadnij.

Istotą podziału mejotycznego jest m.in. redukcja ilości materiału genetycznego, a sam proces mejozy to dwa następujące po sobie podziały jądra komórkowego.

W trakcie podziału mejotycznego komórka nie przechodzi pełnej interfazy, ponieważ celem mejozy jest końcowa redukcja liczby chromosomów z 2n do n. Gdyby pomiędzy podziałami, tj. mejozą I i mejozą II zachodziła ponowna replikacja, to nie nastąpiłaby redukcja ilości materiału genetycznego.

Ćwiczenie 9

RH7745OVBU6T5

Porównaj proces apoptozy i nekrozy. (Uzupełnij).

Nekroza to proces niekontrolowany, który jest spowodowany uszkodzeniami komórki.

Nekroza, w przeciwieństwie do apoptozy, jest procesem niekontrolowanym, obejmującym całe grupy komórek. Dochodzi podczas niej do pęcznienia komórki i dezintegracji organelli, jądra i DNA. Apoptoza często obejmuje pojedyncze komórki, w jej trakcie obkurcza się cytoplazma, a organelle nie pękają. Ponadto w przypadku apoptozy następuje specyficzna fragmentacja DNA.

R1Q74ZH4FKOLT

Ćwiczenie 10

Łączenie par. Wskaż zdania prawdziwe i fałszywe.. Jeśli komórka wejdzie w fazę G₀, to już nigdy nie wróci do cyklu komórkowego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Interfaza to czas między podziałami komórki obejmujący fazy G₁, S i G₂.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Cytokineza komórki roślinnej różni się w przebiegu od cytokinezy komórki zwierzęcej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W wyniku replikacji DNA z jednej dwuniciowej cząsteczki DNA powstają dwie jednoniciowe cząsteczki DNA.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Ćwiczenie 11

Przeanalizuj poniższą grafikę przedstawiającą proces crossing‑over i wykonaj polecenie.

R191G1GX9NPDO

Na rysunku widoczne są dwie pary chromosomów. Jedna para jest czerwona, druga niebieska. Na drugim rysunku prawe ramię czerwonego chromosomu krzyżuje się z lewym ramieniem niebieskiego chromosomu. W efekcie na trzecim obrazku mamy dwa chromosomy niebieskie. Jeden i drugi niebieski chromosom ma jedno ramie w połowie niebieskie, w połowie czerwone. — Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R1VGM2XD9PT5X

Wyjaśnij jego przebieg i określ, w której fazie mejozy zachodzi. (Uzupełnij).

Przeanalizuj zmiany w budowie chromosomów po crossing‑over.

Proces crossing‑over to wymiana odcinków chromatyd chromosomów homologicznych. Podczas tego procesu dochodzi do rekombinacji materiału genetycznego. Zachodzi on w profazie I mejozy.

Ćwiczenie 12

RBP223KEE9SGE

Wyjaśnij, jakie znaczenie biologiczne ma proces crossing‑over. (Uzupełnij).

Zastanów się, czym skutkuje proces crossing‑over.

Podczas procesu crossing‑over dochodzi do rekombinacji materiału genetycznego. Jest to jeden z mechanizmów zapewniających różnorodność genetyczną – wśród organizmów rozmnażających się płciowo bardzo rzadko występują dwa genetycznie identyczne osobniki tego samego gatunku.

Podział komórki - mejoza

Podziały komórkowe

Sprawdź co umiesz