RVWm3wlAgol0j
Zdjęcie przedstawia wirusa o kulistej formie. Jego struktura przypomina splątane ze sobą cienkie nici.

Wirusy - czynniki zakaźne

Wirus Ebola (kolor niebieski) wydostający się z komórki Vero E6 − wywołuje ciężką chorobę zakaźną, z grupy gorączek krwotocznych, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia zainfekowanego człowieka.
Źródło: NIAID, Skaningowa mikroskopia elektronowa, flickr.com, licencja: CC BY-SA 2.0.

Sprawdź co umiesz

R1ADO3TOH4Z4F
Ćwiczenie 1
elucja Możliwe odpowiedzi: 1. materiał genetyczny wirusa wbudowany w genom bakterii, 2. bakteria zawierająca w chromosomie bakteryjnym profaga, 3. kompletna cząsteczka wirusa składająca się z kwasu nukleinowego zamkniętego w białkowym kapsydzie, 4. wirus infekujący bakterie, 5. rozpad zainfekowanej komórki połączony z uwolnieniem wirionów bakteriofag Możliwe odpowiedzi: 1. materiał genetyczny wirusa wbudowany w genom bakterii, 2. bakteria zawierająca w chromosomie bakteryjnym profaga, 3. kompletna cząsteczka wirusa składająca się z kwasu nukleinowego zamkniętego w białkowym kapsydzie, 4. wirus infekujący bakterie, 5. rozpad zainfekowanej komórki połączony z uwolnieniem wirionów profag Możliwe odpowiedzi: 1. materiał genetyczny wirusa wbudowany w genom bakterii, 2. bakteria zawierająca w chromosomie bakteryjnym profaga, 3. kompletna cząsteczka wirusa składająca się z kwasu nukleinowego zamkniętego w białkowym kapsydzie, 4. wirus infekujący bakterie, 5. rozpad zainfekowanej komórki połączony z uwolnieniem wirionów bakteria lizogenna Możliwe odpowiedzi: 1. materiał genetyczny wirusa wbudowany w genom bakterii, 2. bakteria zawierająca w chromosomie bakteryjnym profaga, 3. kompletna cząsteczka wirusa składająca się z kwasu nukleinowego zamkniętego w białkowym kapsydzie, 4. wirus infekujący bakterie, 5. rozpad zainfekowanej komórki połączony z uwolnieniem wirionów wirion Możliwe odpowiedzi: 1. materiał genetyczny wirusa wbudowany w genom bakterii, 2. bakteria zawierająca w chromosomie bakteryjnym profaga, 3. kompletna cząsteczka wirusa składająca się z kwasu nukleinowego zamkniętego w białkowym kapsydzie, 4. wirus infekujący bakterie, 5. rozpad zainfekowanej komórki połączony z uwolnieniem wirionów
Ćwiczenie 2
RyTTOzid0gsxk
Ilustracja interaktywna 1. , 2. , 3.
Źródło: Pascal, wikimedia.org, licencja: CC BY 2.0.

Powyższe zdjęcie przedstawia model pewnego wirusa zbudowany z klocków lego. Jaki organizm może być żywicielem tego wirusa?

R17y0mEpHDxcr
Możliwe odpowiedzi: 1. gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), 2. pandka ruda (Ailurus fulgens), 3. tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum), 4. człowiek rozumny (Homo sapiens sapiens)
Re5uONOxMh7tu
Ćwiczenie 2
Zaznacz odpowiedź na pytanie. Jaki organizm może być żywicielem bakteriofaga? Możliwe odpowiedzi: 1. gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), 2. pandka ruda (Ailurus fulgens), 3. tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum), 4. człowiek rozumny (Homo sapiens sapiens)
1
R1CVZ4jixBs0v1
Ćwiczenie 3
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Ćwiczenie 3
RFOXDNF5JXMPC
Uporządkuj fazy cyklu litycznego zgodnie z kolejnością ich występowania. Elementy do uszeregowania: 1. faza eklipsy, 2. faza składania, 3. faza adsorpcji, 4. faza wnikania, 5. faza replikacji, 6. faza elucji
R593dcFmFlRIT
Ćwiczenie 4
Uporządkuj etapy cyklu lizogenicznego. Elementy do uszeregowania: 1. namnażanie materiału genetycznego faga wraz z kolejnymi podziałami komórek bakteryjnych, 2. integracja DNA bakteriofaga z genomem bakterii, 3. wnikanie DNA (penetracja), 4. powstanie profaga, 5. adsorpcja
R1CE3HJGH36KL
Ćwiczenie 5
Wskaż, czy podane stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe. Bakteriofagi są obligatoryjnymi pasożytami.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Namnażanie profaga zawsze prowadzi do rozpadu komórki bakteryjnej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Bakteriofag samodzielnie wytwarza własne białka, ale do replikacji materiału genetycznego potrzebuje komórki gospodarza. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Pod wpływem odpowiednich czynników cykl lizogeniczny może przejść w cykl lityczny. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R1D9LRZ9EZBKL
Ćwiczenie 6
Wskaż zdania prawidłowo opisujące cykl lityczny. Możliwe odpowiedzi: 1. Dochodzi w nim do utworzenia stadium profaga., 2. Jednym z etapów jest liza komórki gospodarza., 3. Dochodzi do lizy białek kapsydu., 4. Rozpoczyna go etap adsorpcji faga na powierzchni komórki bakterii., 5. Replikacja materiału genetycznego i synteza wirusowych białek zachodzą z pominięciem integracji materiału genetycznego bakteriofaga z chromosomem bakterii.
RC6D25G94PANE
Ćwiczenie 7
Przyporządkuj zdania do odpowiedniego cyklu infekcyjnego bakteriofagów. Cykl lityczny Możliwe odpowiedzi: 1. Namnażanie materiału genetycznego wirusa zachodzi podczas podziałów komórkowych gospodarza., 2. Dochodzi do degradacji ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do jej śmierci., 3. Namnażanie materiału genetycznego wirusa zawsze prowadzi do lizy komórki bakteryjnej., 4. Występuje profag., 5. Kapsyd pozostaje poza komórką., 6. Następuje integracja materiału genetycznego faga z materiałem genetycznym gospodarza., 7. Następuje wstrzyknięcie materiału genetycznego wirusa do komórki gospodarza., 8. Następuje adsorpcja faga do ściany komórkowej bakterii. Procesy wspólne dla obydwu cykli Możliwe odpowiedzi: 1. Namnażanie materiału genetycznego wirusa zachodzi podczas podziałów komórkowych gospodarza., 2. Dochodzi do degradacji ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do jej śmierci., 3. Namnażanie materiału genetycznego wirusa zawsze prowadzi do lizy komórki bakteryjnej., 4. Występuje profag., 5. Kapsyd pozostaje poza komórką., 6. Następuje integracja materiału genetycznego faga z materiałem genetycznym gospodarza., 7. Następuje wstrzyknięcie materiału genetycznego wirusa do komórki gospodarza., 8. Następuje adsorpcja faga do ściany komórkowej bakterii. Cykl lizogeniczny Możliwe odpowiedzi: 1. Namnażanie materiału genetycznego wirusa zachodzi podczas podziałów komórkowych gospodarza., 2. Dochodzi do degradacji ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do jej śmierci., 3. Namnażanie materiału genetycznego wirusa zawsze prowadzi do lizy komórki bakteryjnej., 4. Występuje profag., 5. Kapsyd pozostaje poza komórką., 6. Następuje integracja materiału genetycznego faga z materiałem genetycznym gospodarza., 7. Następuje wstrzyknięcie materiału genetycznego wirusa do komórki gospodarza., 8. Następuje adsorpcja faga do ściany komórkowej bakterii.
1
Ćwiczenie 8

Podpisz elementy schematu przedstawiającego proces infekcji wirusowej, przeciągając w odpowiednie miejsca nazwy podane poniżej.

R1C9C6XS446OE
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Ćwiczenie 8
RYK0DRf7Qsoer
Uzupełnij luki w tekście. DNA jest powielany w procesie 1. transkryptazą, 2. komplementarności, 3. transkrypcji, 4. replikacji. Zachodzi ona przed podziałem komórkowym (podział bakterii czy mitoza i mejoza komórek eukariotycznych). Żeby powstało białko, informacja genetyczna o jego budowie (zawarta w genach w DNA) musi zostać przepisana na RNA w procesie 1. transkryptazą, 2. komplementarności, 3. transkrypcji, 4. replikacji. Odbywa się to zgodnie z regułą 1. transkryptazą, 2. komplementarności, 3. transkrypcji, 4. replikacji zasad azotowych tworzących oba kwasy nukleinowe. Proces transkrypcji jest katalizowany przez enzym polimerazę DNA, zwaną 1. transkryptazą, 2. komplementarności, 3. transkrypcji, 4. replikacji.
R1JD3U74KQLLP
Ćwiczenie 9
Przyporządkuj objawy do odpowiednich chorób. Grypa Możliwe odpowiedzi: 1. stan podgorączkowy (poniżej 38°C), 2. mało nasilone bóle mięśni, 3. powolne rozpoczęcie choroby, 4. często występujący katar, 5. rzadkie powikłania, 6. rzadko występujący katar, 7. gwałtowne rozpoczęcie choroby, 8. wysoka gorączka (powyżej 39°C), 9. intensywne bóle mięśni, 10. rzadko występujący ból gardła, 11. częste wielonarządowe powikłania, 12. częsty ból gardła Przeziębienie Możliwe odpowiedzi: 1. stan podgorączkowy (poniżej 38°C), 2. mało nasilone bóle mięśni, 3. powolne rozpoczęcie choroby, 4. często występujący katar, 5. rzadkie powikłania, 6. rzadko występujący katar, 7. gwałtowne rozpoczęcie choroby, 8. wysoka gorączka (powyżej 39°C), 9. intensywne bóle mięśni, 10. rzadko występujący ból gardła, 11. częste wielonarządowe powikłania, 12. częsty ból gardła
R1NH97TKR2TCL
Ćwiczenie 10
Spośród poniższych chorób wskaż choroby, które występują zarówno u zwierząt jak i ludzi; choroby, które występują u roślin; choroby, które występują tylko u ludzi. Choroby są następujące: mozaika plamista, wścieklizna, odra, ospa prawdziwa, odkleszczowe zapalenie mózgu, grypa.
Ćwiczenie 10

Spośród poniższych chorób wskaż choroby, które występują zarówno u zwierząt jak i ludzi; choroby, które występują u roślin; choroby, które występują tylko u ludzi. Choroby są następujące: mozaika plamista, wścieklizna, odra, ospa prawdziwa, odkleszczowe zapalenie mózgu, grypa.

RHSO2BK7PQDV3
R1T4CRTRKCFHA
Ćwiczenie 11
Łączenie par. Zaznacz w tabeli zdania prawdziwe i fałszywe.. Dzięki szczepieniom ochronnym poliomyelitis zostało wyeradykowane na całym świecie w 2018 r.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Wirusy mogą powodować powstawanie nowotworów.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Poliomyelitis występowało endemicznie na terenie Polski do 1988 r.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Odra przenosi się drogą fekalno‑oralną.. Możliwe odpowiedzi: P, F
1
Ćwiczenie 12

Jednymi z najbardziej zaskakujących wirusów są tzw. wirusy olbrzymie (ang. giant viruses) należące do grupy Nucleocytoviricota. Wirusy olbrzymie zostały opisane w 2002 roku. Wcześniej uznawane były za bakterie pasożytujące na amebach morskich (Acanthamoeba polyphaga i innych). Ich kapsydy mają długość od ok. 200 nm (Bodo saltans virus) do ok. 1,2 mum (tupanwirusy) – to więcej niż długość najmniejszych bakterii. Dodatkowo powierzchnia wirusów olbrzymich pokryta jest często białkowymi włókienkami o długości od 30 nm do nawet 550 nm. Włókienka te wiążą się specyficznie z receptorami obecnymi na powierzchni żywiciela. Długość ich genomów może być większa niż milion par zasad i może kodować ponad 1000 białek. Wirusem olbrzymim o największym genomie jest pandorawirus (Pandoravirus dulcis). Długość jego materiału genetycznego to niespełna 2,5 miliona par zasad. Ewolucja wirusów olbrzymich pozostaje zagadką. Jako że ich genomy kodują wiele białek, spotykanych poza nimi jedynie w organizmach komórkowych, przypuszcza się, że powstały albo przez uproszczenie prymitywnych organizmów prokariotycznych, albo poprzez przejęcie części genów organizmów, na których pasożytowały. Geny wirusów olbrzymich kodują takie białka jak syntazy aminoacylo−tRNA, białka naprawiające uszkodzenia w DNA oraz cytochromy zaangażowane w syntezę ATP. Megawirus Megavirus chilensis oraz mimiwirus atakujący Acanthamoeba polyphaga kodują – poza tym – wszystkie białka niezbędne do replikacji i transkrypcji swojego genomu. Procesy te nie zachodzą w jądrze zainfekowanego eukariota, a w rozbudowanych fabrykach w cytoplazmie (zwanych wirosferami). Podobieństwo wirosfer do jądra komórkowego było przyczyną powstania kolejnej teorii zakładającej, że wirusy olbrzymie mogły być czynnikiem, dzięki któremu pierwsze organizmy eukariotyczne wytworzyły swoje jądra komórkowe. Wirusy olbrzymie są tak złożonymi strukturami, że pasożytują na nich inne wirusy, zwane wirofagami, będące wirusami namnażającymi się kosztem innych wirusów.

Indeks dolny Na podstawie: https://pitgroup.org/giant-virus-toplist/ Beata Tokarz‑Deptuła i wsp., Mimiwirus APMV, mamawirus oraz jego wirofag – budowa i charakterystyka; Postępy w Mikrobiologii; 2011 N. Philippe i wsp., Pandoraviruses: Amoeba Viruses with Genomes Up to 2.5 Mb Reaching That of Parasitic Eukaryotes; Science; 2013. Indeks dolny koniec

R1NC09XzXajRC
Fotografia A przedstawia fabrykę wirusów (wirosferę – vf) w cytoplazmie (Cyt) zainfekowanej mimiwirusem ameby. Fotografie B i C pokazują proces wypełniania kapsydu materiałem genetycznym. Żółtą strzałką oznaczono wiriony dojrzałe, strzałkami niebieskimi i fioletowymi– wiriony niedojrzałe i pozbawione powierzchniowych włókien białkowych.
Źródło: Zauberman N, Mutsafi Y, Halevy DB, Shimoni E, Klein E, Xiao C, Sun S, Minsky A, wikimedia.org, licencja: CC BY 2.5.
R1HYQAnoqgUce
Fotografia A przedstawia cząsteczkę mimiwirusa, a dalej kolejne etapy (fot. B, C, D, E, F, G, H, I) infekcji ameby (Acanthamoeba Polyphaga) będącej żywicielem tego wirusa .
Źródło: Ghigo E, Kartenbeck J, Lien P, Pelkmans L, Capo C, et al., wikimedia.org, licencja: CC BY 2.5.

Na podstawie powyższego tekstu, fotografii i własnej wiedzy oznacz poniższe zdania dotyczące wirusów olbrzymich jako prawdziwe lub fałszywe.

RM14ZD14A6BER
Łączenie par. . Materiałem genetycznym wirusów olbrzymich jest ten sam kwas nukleinowy, który występuje w retrowirusach.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wirusy olbrzymie nie potrafią namnażać się poza organizmem żywiciela, ponieważ nie zawierają genów kodujących polimerazę DNA.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. RNA (będący produktem transkrypcji) wirusa olbrzymiego musi dotrzeć z jądra komórkowego do cytoplazmy, gdzie ulega translacji (m.in. do białek budujących kapsyd).. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Mimiwirus występuje w postaci materiału genetycznego wklejonego do DNA gospodarza.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Jednymi z najbardziej zaskakujących wirusów są tzw. wirusy olbrzymie (ang. giant viruses) należące do grupy Nucleocytoviricota. Wirusy olbrzymie zostały opisane w 2002 roku. Wcześniej uznawane były za bakterie pasożytujące na amebach morskich (Acanthamoeba polyphaga i innych). Ich kapsydy mają długość od ok. 200 nm (Bodo saltans virus) do ok. 1,2 mum (tupanwirusy) – to więcej niż długość najmniejszych bakterii. Dodatkowo powierzchnia wirusów olbrzymich pokryta jest często białkowymi włókienkami o długości od 30 nm do nawet 550 nm. Włókienka te wiążą się specyficznie z receptorami obecnymi na powierzchni żywiciela. Długość ich genomów może być większa niż milion par zasad i może kodować ponad 1000 białek. Wirusem olbrzymim o największym genomie jest pandorawirus (Pandoravirus dulcis). Długość jego materiału genetycznego to niespełna 2,5 miliona par zasad. Ewolucja wirusów olbrzymich pozostaje zagadką. Jako że ich genomy kodują wiele białek, spotykanych poza nimi jedynie w organizmach komórkowych, przypuszcza się, że powstały albo przez uproszczenie prymitywnych organizmów prokariotycznych, albo poprzez przejęcie części genów organizmów, na których pasożytowały. Geny wirusów olbrzymich kodują takie białka jak syntazy aminoacylo−tRNA, białka naprawiające uszkodzenia w DNA oraz cytochromy zaangażowane w syntezę ATP. Megawirus Megavirus chilensis oraz mimiwirus atakujący Acanthamoeba polyphaga kodują – poza tym – wszystkie białka niezbędne do replikacji i transkrypcji swojego genomu. Procesy te nie zachodzą w jądrze zainfekowanego eukariota, a w rozbudowanych fabrykach w cytoplazmie (zwanych wirosferami). Podobieństwo wirosfer do jądra komórkowego było przyczyną powstania kolejnej teorii zakładającej, że wirusy olbrzymie mogły być czynnikiem, dzięki któremu pierwsze organizmy eukariotyczne wytworzyły swoje jądra komórkowe. Wirusy olbrzymie są tak złożonymi strukturami, że pasożytują na nich inne wirusy, zwane wirofagami, będące wirusami namnażającymi się kosztem innych wirusów.

Na podstawie: https://pitgroup.org/giant-virus-toplist/ Beata Tokarz‑Deptuła i wsp., Mimiwirus APMV, mamawirus oraz jego wirofag – budowa i charakterystyka; Postępy w Mikrobiologii; 2011 N. Philippe i wsp., Pandoraviruses: Amoeba Viruses with Genomes Up to 2.5 Mb Reaching That of Parasitic Eukaryotes; Science; 2013. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

R52ZVVOR6CTM8
Ćwiczenie 12
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
1
Ćwiczenie 13

Bakteriofagi mogą być wykorzystywane w leczeniu infekcji bakteryjnych u ludzi i zwierząt.

RU8COCoxNoesl
Uzasadnij, dlaczego bakteriofagi mogą być nieskuteczne w leczeniu infekcji pokarmowych, a są wysoce skuteczne w leczeniu infekcji ran. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14
R1EvQmyc77hQT
Bakteriofagi mają zarówno pozytywne, jak i negatywne znaczenie dla człowieka. Wymień po jednym przykładzie pozytywnego i negatywnego wpływu bakteriofagów na przemysł mleczarski. (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 15

Przeanalizuj poniższe wykresy przedstawiające liczbę przypadków kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) w Polsce i metody diagnostyczne stosowane w rozpoznawaniu tej choroby, a następnie rozwiąż polecenie poniżej.

RM5EFPipg0V0T
Wykres kolumnowy. Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • Rok: 1982
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 9
  • 2. zestaw danych:
    • Rok: 1983
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 20
  • 3. zestaw danych:
    • Rok: 1984
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 25
  • 4. zestaw danych:
    • Rok: 1985
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 14
  • 5. zestaw danych:
    • Rok: 1986
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 10
  • 6. zestaw danych:
    • Rok: 1987
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 24
  • 7. zestaw danych:
    • Rok: 1988
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 15
  • 8. zestaw danych:
    • Rok: 1989
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 6
  • 9. zestaw danych:
    • Rok: 1990
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 8
  • 10. zestaw danych:
    • Rok: 1991
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 4
  • 11. zestaw danych:
    • Rok: 1992
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 8
  • 12. zestaw danych:
    • Rok: 1993
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 249
  • 13. zestaw danych:
    • Rok: 1994
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 181
  • 14. zestaw danych:
    • Rok: 1995
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 267
  • 15. zestaw danych:
    • Rok: 1996
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 257
  • 16. zestaw danych:
    • Rok: 1997
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 201
  • 17. zestaw danych:
    • Rok: 1998
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 208
  • 18. zestaw danych:
    • Rok: 1999
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 101
  • 19. zestaw danych:
    • Rok: 2000
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 170
  • 20. zestaw danych:
    • Rok: 2001
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 210
  • 21. zestaw danych:
    • Rok: 2002
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 126
  • 22. zestaw danych:
    • Rok: 2003
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 339
  • 23. zestaw danych:
    • Rok: 2004
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 262
  • 24. zestaw danych:
    • Rok: 2005
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 174
  • 25. zestaw danych:
    • Rok: 2006
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 317
  • 26. zestaw danych:
    • Rok: 2007
    • Liczba zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu: 233
Rpp9yKlL8EvnR
Krzywa na wykresie przedstawia objawy i diagnostykę kleszczowego zapalenia mózgu. Na osi Y jest gorączka, na osi X poszczególne fazy w kolejnych tygodniach. Pierwszy tydzień: doszło do infekcji, pod koniec tygodnia pojawia się gorączka - faza pierwsza, objawy grypopodobne. Opis: Wiremia. Wirus obecny we krwi, możliwy do wykrycia badaniem PCR. Objawy nietypowe. Drugi tydzień, faza bezobjawowa, gorączka spadła. Trzeci tydzień: faza druga, objawy neurologiczne, wysoka gorączka. Opis: IgM+ i IgG+ obecne we krwi. Przeciwciała przeciwko wirusowi KZM obecne we krwi – możliwe do wykrycia w testach serologicznych. Objawy neurologiczne (typowe dla KZM).
Objawy i diagnostyka kleszczowego zapalenia mózgu.
Źródło: RicHard-59, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Początkowe dolegliwości występujące u pacjentów chorych na KZM nie są specyficzne i przypominają zwykłe przeziębienie. Są to: bóle głowy, gorączka, wymioty, nudności. Po około 10 dniach pojawiają się: wysoka temperatura, silne bóle głowy i objawy neurologiczne. Choroba może powodować wiele powikłań.

Podstawą diagnostyki laboratoryjnej KZM są testy immunoenzymatyczne (ang. enzyme‑linked immunosorbent assay – ELISA), które umożliwiają wykrycie przeciwciał klasy IgG oraz IgM specyficznych dla antygenów wirusa KZM w surowicy krwi i płynie mózgowo‑rdzeniowym chorego. Badanie PCR w przypadku wirusa KZM jest rzadko stosowane, ponieważ chorzy zazwyczaj zgłaszają się do szpitala w II fazie choroby, kiedy wirus nie jest już obecny w surowicy krwi i płynie mózgowo‑rdzeniowym.

Obecnie nie dysponujemy skutecznym lekiem na wirusa wywołującego KZM, dlatego tak ważna jest profilaktyka. Poza szczepieniami (zalecanymi dla osób narażonych na styczność z kleszczami podczas pracy) wszyscy starajmy się chronić przed kontaktem z tym pajęczakiem. Skuteczne w tej sytuacji może być stosowanie jednego z coraz szerszej gamy środków odstraszających, tzw. repelentów.

Kleszcz pospolity to pasożyt zwierząt i człowieka żyjący w lasach i na łąkach. Aktywność kleszczy jest tym większa, im wyższa temperatura występuje na danym terenie.

R1QnF8RkaBBLo
Wskaż przyczynę skokowego wzrostu zachorowalności na KZM (kleszczowe zapalenie mózgu) w statystykach zachorowań w ostatnich latach. (Uzupełnij).

Informacja do ćwiczenia 16‑17

Kleszczowe zapalenie mózgu to ostra choroba wirusowa, która często wiąże się z powikłaniami neurologicznymi. Przyczyną infekcji może być ukąszenie przez zakażonego kleszcza, spożycie niepasteryzowanego mleka zakażonego zwierzęcia lub – znacznie rzadziej – transfuzja krwi bądź przeszczep narządu od osoby w fazie wiremii.

Indeks górny Źródło: Szczepienia.Info, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec

1
Ćwiczenie 16
R17539P6NGLJS
1. Na podstawie powyższego cytatu określ metody zapobiegania kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM). (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 17
RA7BARRDM7277
Na podstawie poprzedniego pytania określ metody zapobiegania KZM w zależności od sposobu zarażenia. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 18

Ospa wietrzna jest ostrą chorobą zakaźną wywołaną przez wirus ospy wietrznej i półpaśca. Jest jedną z najbardziej zaraźliwych chorób zakaźnych. Najczęstszym źródłem zakażenia jest bezpośredni kontakt z chorym lub droga kropelkowa. Zakażenie szerzy się także przez kontakt z przedmiotami zanieczyszczonymi wydzielinami z dróg oddechowych chorej osoby. Do głównych objawów choroby należą: swędząca wysypka grudkowo‑pęcherzykowa na tułowiu, twarzy, owłosionej skórze głowy, kończynach, błonach śluzowych, gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy i mięśni, powiększenie węzłów chłonnych. W większości przypadków ospa wietrzna przebiega łagodnie, jednak u 2–6% chorych mogą wystąpić groźne powikłania (…). Po przechorowaniu ospy wietrznej wirus pozostaje w organizmie w postaci utajonej. W sytuacji spadku odporności dochodzi do rozwoju półpaśca.

Indeks górny Źródło: Teresa Jackowska, Ewa Augustynowicz, 2019, Szczepionka przeciw ospie wietrznej,  Indeks górny koniecIndeks górny www.szczepienia.pzh.gov.pl. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec

RXGNDR8FCP1S4
Na podstawie powyższego cytatu określ, czy można zakazić się półpaścem od innej osoby, jeśli nie chorowało się wcześniej na ospę. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 19

Początkowo wewnątrz komórki zakażonej wirusem acyklowir ulega przekształceniu w biologicznie aktywną pochodną fosforanową. Proces ten jest możliwy tylko przy udziale swoistej dla wirusa kinazy tymidynowej. Acyklowir nie jest odpowiednim substratem dla kinaz komórkowych.

Indeks górny Źródło: Tomasz Dzieciątkowski, Agnieszka Rola, Anna Majewska i in., Leki stosowane w leczeniu zakażeń herpeswirusami ludzi, „Postępy Mikrobiologii” 2007, nr 46 (3), s. 213. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec

RUL3TSZ9VM6DL
Na podstawie powyższego cytatu określ, czy acyklowir jest lekiem bezpiecznym dla komórek ludzkich niezainfekowanych wirusem. (Uzupełnij).