Jan Parandowski Mitologia

Indeks górny Podania Indeks górny bohaterskie

Postacie podań greckich nazywamy bohaterami lub herosami. Zazwyczaj byli to synowie bogów urodzeni z kobiety śmiertelnej. Obdarzeni nadludzkim wzrostem i niepożytą siłą, kochali się w wojnach i wyprawach awanturniczych. Podejmowali wyjątkowe trudy i znoje dla całej ludzkości lub dla umiłowanego kraju czy miasta. Różnili się między sobą znacznie co do istoty i pochodzenia. Jedni (Dioskurowie, Helena) byli niegdyś samodzielnymi bóstwami lub demonami, póki ich nie zepchnęły na bardziej podrzędne stanowisko nowe pojęcia religijne; drudzy noszą znamiona postaci historycznych (Minos, Tezeusz), których prawdy odgadnąć nie możemy; jeszcze innych zrodziła chełpliwa fantazja rodów szlacheckich, szukających wśród istot boskich swych najdalszych przodków. Osobno stoją eponymowie ludów, krajów, miast stworzeni wyobraźnią pospólstwa lub poetów dla wyjaśnienia nazw poszczególnych państw, plemion i osad. W końcu nie brak i czystych tworów poezji, niezwiązanych z tradycją ludową, powołanych do życia jakimś wierszem lub pieśnią.

Liczba greckich bohaterów, podobnie jak bogów, jest niezmierna. Zaludniają wszystkie morza, wyspy, miasta, góry, jaskinie, odwieczne zamki, prastare domostwa lub groby z zamierzchłych czasów.

Otacza ich niezwykle barwny krąg podań, które wikłają się i plączą dokoła tych samych osób — wiecznie zmienne, niepewne, w setkach odmian, w każdej okolicy na inny sposób opowiadane, przez każde pokolenie wzbogacane nowymi szczegółami. W tworzeniu i rozszerzaniu podań wszyscy brali udział: piastunka zabawiająca dzieci bajką i wędrowny śpiewak, który chodził po miastach z pieśnią o bogach i bohaterach, i historyk szukający w legendach źródła pierwotnych dziejów. Gdzie był jakiś kamień dziwnego kształtu, gdzie obrzęd niezrozumiały, gdzie zwyczaj krajowy, którego znaczenia ni początku wyjaśnić sobie nie umiano, gdzie wspomnienie jakiegoś sporu o granicę dwóch państw sąsiednich — w tych wszystkich i tym podobnych wypadkach tworzono wnet podania i wprowadzano do nich nowych lub dawnych ulubionych bohaterów. Bohaterowie walczyli ze smokami, ustalali granice państw, nadawali im swoje imiona, budowali świątynie, zaprowadzali nowe obrzędy religijne, wznosili mury obronne miast, których byli pierwszymi królami, szerzyli dalekie podboje, utwierdzali pokój, powaśnionych jednali z bogami, a po śmierci opiekowali się nadal swymi ziomkami i nieraz na ich grobach powstawały wyrocznie.

Szczególnie doniosłą rolę w tym kształtowaniu legend odegrała poezja epiczna i dramat grecki. […]

Dzięki tej pracy poetów greckich podania Hellady przeszły do wszystkich narodów cywilizowanych zapładniając ich sztukę i literaturę.

CART4 Źródło: Jan Parandowski, Mitologia, Warszawa 1992, s. 166.
1
Ćwiczenie 1

Zdefiniuj wyraz „heros”. Opisz, co dawniej oznaczało to słowo, a w jakim znaczeniu używane jest współcześnie.

R1LBOHSZP3SK7
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2
R1KQSKQ783X1B
Połącz frazeologizmy z ich znaczeniami. bohater dnia Możliwe odpowiedzi: 1. bohater anonimowy, 2. postać odznaczająca się heroizmem w danym okresie historycznym, 3. osoba, na której na krótko skupia się uwaga otoczenia, 4. osoba, której męstwo nie zostało ujawnione cichy bohater Możliwe odpowiedzi: 1. bohater anonimowy, 2. postać odznaczająca się heroizmem w danym okresie historycznym, 3. osoba, na której na krótko skupia się uwaga otoczenia, 4. osoba, której męstwo nie zostało ujawnione bezimienny bohater Możliwe odpowiedzi: 1. bohater anonimowy, 2. postać odznaczająca się heroizmem w danym okresie historycznym, 3. osoba, na której na krótko skupia się uwaga otoczenia, 4. osoba, której męstwo nie zostało ujawnione bohater naszych czasów Możliwe odpowiedzi: 1. bohater anonimowy, 2. postać odznaczająca się heroizmem w danym okresie historycznym, 3. osoba, na której na krótko skupia się uwaga otoczenia, 4. osoba, której męstwo nie zostało ujawnione
1
Ćwiczenie 3

Wymień imiona innych znanych greckich herosów.

R16EBLS8RDTG5
Miejsce na notatkę
1
Ćwiczenie 4

Labirynt to przestrzeń, która często nabiera znaczeń przenośnych. Odszukaj w słowniku symboli dwa symboliczne znaczenia labiryntu.

R1TSBN7CTSM6H
Miejsce na notatkę
1
Ćwiczenie 5

Przedstaw plan wydarzeń historii pokonania Minotaura przez Tezeusza.

RTAN5VUBOV354
1
Ćwiczenie 6

Znajdź w słowniku frazeologicznym wyjaśnienie wyrażenia „nić Ariadny”. Wyjaśnij, czym była.

RGM95C68LM5R8
Miejsce na notatkę
Polecenie 1

Wyobraź sobie, że ojciec odnajduje porzuconą Ariadnę. Napisz dialog między królem Minosem a jego córką odnalezioną przez niego na wyspie Naksos.

R1UX2FEFVDJ94
Miejsce na notatkę
RLLT8EDV19MUB
Ćwiczenie 7
Spośród podanych cech wybierz te, które charakteryzują mitologicznych herosów. Możliwe odpowiedzi: 1. nadludzka siła, 2. Prawidłowa odpowiedź A
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
1
Ćwiczenie 8

Wyjaśnij, co może znaczyć związek frazeologiczny „heraklesowa siła”, a następnie wskaż dwie prace Heraklesa, które mogły stanowić inspirację do stworzenia tego powiedzenia.

R1R1492UX689M
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 9

Często mianem herosów, bohaterów nazywani są sportowcy – czy zgadzasz się z tym określeniem? Uzasadnij swoją odpowiedź.

RTB24CT75N1ZE
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 10

Dlaczego starożytni tworzyli podania o bohaterach? Wyjaśnij to zjawisko i zacytuj odpowiedni fragment z tekstu Jana Parandowskiego.

RLXTL9EQD81DQ
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o postaciach starożytnych i współczesnych herosów znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/.

Tematy materiałów:
Heros Tezeusz.
Echa wydarzeń historycznych w micie o Tezeuszu.
Wędrówka tropem Heraklesa.
Wizerunki herosów i heroin w mitologii i innych tekstach kultury.
Superbohaterowie.
Współczesne wcielenia bohatera w kulturze popularnej.