Sprawdź się
Połącz pojęcie historyczne z jego definicją.
obywatel rzymski bez prawa do piastowania urzędów, możny obywatel sprawujący opiekę nad uzależnionymi niezamożnymi członkami wspólnoty, ubogi obywatel uzależniony dziedzicznie od możniejszego pana, przedstawiciel elity społecznej z pełnią praw politycznych
| patrycjusz | |
| patron | |
| plebejusz | |
| klient |
Zaznacz, które z podanych stwierdzeń są prawdziwe, a które fałszywe.
Ojciec rodziny (pater familias) mógł sprzedać w niewolę wszystkie dzieci oprócz pierworodnego syna. {prawda}/{#fałsz} Wszyscy Rzymianie byli albo patronami, albo klientami. {prawda}/{#fałsz} Wszyscy Rzymianie należeli albo do patrycjatu, albo do plebsu. {#prawda}/{fałsz} Przybysze, którzy osiedlili się w Rzymie, nie mieli możliwości wejścia do grona obywateli. {prawda}/{#fałsz}
Zaznacz jednostki podziału obywateli rzymskich, które miały charakter rodowy.
- centuria
- kuria
- patronat
- patrycjat
Ilustracja przedstawia grób jednego z najwybitniejszych przedstawicieli rodu Korneliuszów. Odczytaj z inskrypcji jego imiona (pierwszy wers w czterowersowej inskrypcji), a następnie przeciągnij podpisy do odpowiednich elementów na ilustracji. Przeczytaj tekst inskrypcji w przekładzie Zygmunta Kubiaka, jeśli napotkasz problem z odnalezieniem odpowiedniego miejsca w materiale źródłowym.
Na podstawie zapisów z najstarszego zbioru prawa rzymskiego, Prawa XII tablic, wykonaj polecenia.
Prawo XII tablicTablica IV, 2: Jeśli ojciec syna po trzykroć sprzedał, syn wolny będzie od władzy ojca.
Tablica V, 1: Niewiasty, nawet jeśli osiągnęły pełnoletność, pozostają pod opieką, z wyjątkiem westalek, które są wolne od opieki.
Tablica V, 2: Kto ręką lub kijem złamał lub nadwyrężył kość wolnemu, 300 asów, niewolnikowi 150 asów kary zapłaci.
Źródło: Prawo XII tablic, [w:] Źródła i materiały do nauczania historii, oprac. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 35–36.
Na podstawie tekstów źródłowych oraz własnej wiedzy wykonaj polecenia.
Źródło A
Żywot Romulusa„[Romulus] oddzielił także bogatych od ludu w ten sposób, że nazwał ich […], to znaczy opiekunami, a tamtych […], to znaczy oddającym się w opiekę. Równocześnie sprawił, że warstwy te żywiły do siebie nawzajem godną podziwu życzliwość, mogącą w przyszłości stanowić podstawę ważnych ustaleń prawnych. Ci pierwsi wyjaśniali [drugim] prawa, bronili ich w sądzie, byli doradcami i opiekunami we wszystkim. Natomiast ci drudzy […] nie tylko otaczali ich szacunkiem, lecz kiedy tamci zbiednieli, pomagali im wydać za mąż córki i płacili za nich długi […]. Później, kiedy nastały inne prawa, za niegodziwe i haniebne uchodziło, gdy bogaty [opiekun] brał pieniądze od [tego, który oddawał się w opiekę].
Źródło: Żywot Romulusa, [w:] Plutarch z Cheronei, Żywoty równoległe, t. I, tłum. K. Korus, Warszawa 2004, s. 154–155.
Źródło B
Prawo XII tablicTablica V, 21: Jeśli [opiekun] wyrządzi krzywdę [oddającemu się w opiekę], niech będzie przeklęty.
Źródło: Prawo XII tablic, [w:] Źródła i materiały do nauczania historii, oprac. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 36.
Na podstawie tekstu źródłowego sformułuj wniosek na temat otwartości archaicznego społeczeństwa rzymskiego.
Dzieje Rzymu od założenia miasta, księgi I–VAttiusz Klausus [popadłszy w konflikt z Sabińczykami, z którego to ludu się wywodził i z którym Rzym był w stanie wojny], zwany później w Rzymie Appiusz Klaudiusz, uciekł do Rzymu z wielkim orszakiem klientów. Dano im prawo obywatelstwa i ziemię za rzeką Anio […]. Appiusza przyjęto w poczet senatorów i niedługo potem zajął jedno z pierwszych stanowisk w mieście.
Źródło: Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księgi I–V, tłum. A. Kościółek, Wrocław 1968, s. 93.
Na podstawie analizy tekstu źródłowego i własnej wiedzy porównaj reformę społeczną Serwiusza Tuliusza z reformą wprowadzoną w Atenach przez Solona. Wskaż podobieństwa i różnice.
Ustrój polityczny Aten[Solon] wprowadził następujący podział obywateli: według majątku podzielił ich na cztery klasy, które już przedtem istniały: pentakosjomedymnów [tych, co mieli pięćset miar dochodu], hippeis [jeźdźców], zeugitów [żołnierzy pieszych] i tetów [wyrobników]. Prawo piastowania urzędów […] przyznał obywatelom z klasy: pentakosjomedymnów, hippeis i zeugitów, przydzielając przy tym godności każdemu stosownie do wielkości majątku; należącym do klasy tetów przyznał jedynie prawo udziału w zgromadzeniach ludowych i sądach. Do klasy pentakosjomedymnów musieli być zaliczeni ci, którzy ze swego majątku mieli co najmniej 500 miar plonów suchych i płynnych razem, do hippeis ci, którzy ich mieli 300 lub też, jak twierdzą inni, mogli utrzymać konia […]. Do klasy zeugitów należeli ci, którzy mieli 200 miar plonów obu rodzajów, wszyscy inni zaliczali się do klasy tetów i nie mieli dostępu do żadnego urzędu.
Źródło: Arystoteles, Ustrój polityczny Aten, [w:] Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze i zagadnienia do historii w szkole średniej, oprac. G. Chomicki, S. Sprawski, Kraków 1999, s. 102. rozdz. VII-IX.