Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
Rsye6ckbZbo2k1
Ćwiczenie 1
Przyporządkuj nazwisko filozofa do nurtu, który reprezentuje: empiryzm Możliwe odpowiedzi: 1. John Locke, 2. Wolter, 3. Immanuel Kant deizm Możliwe odpowiedzi: 1. John Locke, 2. Wolter, 3. Immanuel Kant krytycyzm Możliwe odpowiedzi: 1. John Locke, 2. Wolter, 3. Immanuel Kant
R1CKbBQgDmtlq1
Ćwiczenie 2
Zaznacz poprawną definicję racjonalizmu. Możliwe odpowiedzi: 1. pogląd uznający, że każdy człowiek może mieć rację w kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga, 2. pogląd, według którego każdemu człowiekowi należy się tyle samo dóbr („racji” np. żywnościowych); sposób realizacji idei sprawiedliwości społecznej, 3. pogląd, według którego jedynym pewnym źródłem i narzędziem poznania jest rozum (łac. ratio)
RdLANZFuV2JFX1
Ćwiczenie 3
Zaznacz zestaw ulubionych gatunków oświecenia: Możliwe odpowiedzi: 1. bajka, ballada, nowela, 2. satyra, powiastka filozoficzna, komedia, 3. powieść, poemat prozą, sonet
11
Ćwiczenie 4

Uzupełnij tabelkę. W kilku słowach przedstaw problematykę oraz wymowę etyczno‑moralną trzech poniższych bajek Krasickiego.

Rw6HG14F0RV2Z
Tytuł. Temat. Przesłanie. Ptaszki w klatce. (Uzupełnij). (Uzupełnij). Przyjaciele. (Uzupełnij). (Uzupełnij). Lew i zwierzęta. (Uzupełnij). (Uzupełnij).
R1Y5KR5f23EhZ
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
21
Ćwiczenie 5

Wyjaśnij, w czym przejawiała się w epoce oświecenia troska o edukację. Wymień przynajmniej dwa jej świadectwa.

R1Xa4xcUxxX9b
(Uzupełnij).
Franciszek Zabłocki Na uchwałę stu tysięcy wojska

Stanęło sto tysięcy wojska. Bogu chwała!
Teraz to będzie Polska po Europie grzmiała!
Stanęło sto tysięcy wojska. Są żołnierze.
Bogu chwała! Gdzież oni? Gdzieżby? Na papierze.
Dajmy na wojsko wszystko, połowę lub więcej!
Bogu chwała, już i żołd jest na sto tysięcy!
Jedni płaczą, drudzy się śmieją rozrzewnieni;
Są milijony... Gdzież są?... W każdego kieszeni.
Nikt nam przeczyć nie będzie ni rządu, ni męstwa,
Ni wspaniałości, prawda, ni krzywoprzysięstwa.
Odtąd bać się nie będziem pamiętnych nam gości.
Jest obrona! W kim?... Pewnie w boskiej Opatrzności.
Samochwalcy, niechaj was Opatrzność nie mami!
Niech się nie na was prawdzi, że „Bóg za durniami”.
(1791).

2 Źródło: Franciszek Zabłocki, Na uchwałę stu tysięcy wojska, [w:] Świat poprawiać - zuchwałe rzemiosło. Antologia poezji polskiego Oświecenia, Kraków 2004, s. 414–415.
Jan Kochanowski Pieśń V (Pieśń o spustoszeniu Podola)

Wieczna sromotasromotasromota i nienagrodzona
Szkoda, Polaku: ziemia spustoszona
Podolska leży, a pohaniec sprosnypohaniec sprosnypohaniec sprosny,
Nad NiestremNiestrNiestrem siedząc, dzieli łup żałosny.

[...]

Zetrzy sen z oczu a czuj w czas o sobieczuj w czas o sobieczuj w czas o sobie,
Cny LachuLachLachu! Kto wie, jemu czyli tobie
Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku
Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku.

[...]

Wsiadamy?wsiadamy?Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?
Biedne półmiski, czego te czekają?
To pan, i jadać na śrebrze godniejszy,
Komu żelazny Mars będzie chętniejszy.

Skujmy talerze na talerytalerytalery, skujmy,
A żołnierzowi pieniądze gotujmy.
Inszy to darmodarmodarmo po drogach miotali,
A my nie damy, bychmy w cale trwali?

Dajmy, a naprzód dajmy! Sami siebie
Ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie.
Tarczej niż piersi pierwej nastawiają,
Pozno puklerza przebici macająPozno puklerza przebici macająPozno puklerza przebici macają.

Cieszy mię ten rym: «Polak mądr po szkodzie»;
Lecz jesli prawda i z tego nas zbodziezbodziezbodzie,
Nową przypowieść Polak sobie kupi,
Że i przed szkodą, i po szkodzie głupi.

3 Źródło: Jan Kochanowski, Pieśń V (Pieśń o spustoszeniu Podola), [w:] Pieśni, oprac. L. Szczerbicka-Ślęk, Wrocław 2008.
czuj w czas o sobie
darmo
Lach
Niestr
pohaniec sprosny
Pozno puklerza przebici macają
sromota
sub dio
talery
wsiadamy?
zbodzie
21
Ćwiczenie 6
Zapoznaj się z wierszem na uchwałę stu tysięcy wojska. Uchwała ta została podjęta przez sejm jednogłośnie, natomiast pozyskanie środków na rzecz wojska napotykało opór szlachty. Opisz podobieństwa tego wiersza do pieśni Jana Kochanowskiego, mówiącej o podobnej sytuacji podczas najazdu Tatarów na Podole w 1575 roku. 
Zapoznaj się z wierszem na uchwałę stu tysięcy wojska. Uchwała ta została podjęta przez sejm jednogłośnie, natomiast pozyskanie środków na rzecz wojska napotykało opór szlachty. Opisz podobieństwa tego wiersza do pieśni Jana Kochanowskiego, mówiącej o podobnej sytuacji podczas najazdu Tatarów na Podole w 1575 roku. 
RPu61ZKHpUWse
(Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 7

Jak sądzisz, z czego może wynikać nawiązanie formalne i treściowe do wiersza Kochanowskiego? Uzasadnij swoją odpowiedź.

R1HpivwrGJXYS
(Uzupełnij).

Teksty do ćwiczeń 8 i 9

Tadeusz Boy-Żeleński Od tłumacza

Nowy sposób czucia i dreszcz dotychczas nieznany”, potężne walory emocjonalne, jakie wniósł w społeczeństwo w epoce, gdzie na wierzchu królowała myśl, doprowadzona do precyzji niemal matematycznej, a pod nią, niby pod pokrywą, kipiały w dole nieświadome siebie, budzące się siły — oto tajemnica potęgi i wpływu Jana Jakuba, bez względu na to, czy go zechcemy uważać za geniusza, za szarlatana, czy za połączenie obydwóch. [...]

Rousseau otwiera oczy współczesnych na przyrodę; co więcej, zadzierzguje związki między nią a sercem człowieka, każe jej współżyć z jego życiem, śmiać się z jego radością, płakać z jego smutkiem. [...] Daremnie [Rousseau] będzie się silił przedzierzgnąć w paryżanina, w salonowca: natura ciągnie go, dosłownie, jak wilka do lasu: „Nie umiałem nigdy — pisze w swoich wspomnieniach z Pustelni — pisać i myśleć swobodnie inaczej, jak tylko . Liczyłem na to, iż las Montmorency, dochodzący nieomal do moich wrót, będzie mi odtąd gabinetem do pracy”. I nie wystarcza mu na to sztuczna, wystrzyżona, wyperfumowana „natura”, w jakiej jego mecenasi szukają letnich wywczasów; nie, jemu trzeba prawdziwej, chłopskiej wsi:

Byłem tak znudzony salonami, wodotryskami, strzyżonymi trawnikami, klombami i jeszcze bardziej nudnymi gospodarzami tego wszystkiego; tak przesycony broszurami, klawikordem, tryktrakiem, „węzełkami”, mizernymi dowcipkami, mdłym mizdrzeniem się, lekkimi opowiastkami i ciężkimi kolacjami, że kiedy zerknąłem przelotnie na prosty krzak głogu, na chaszcze, spichlerz, łąkę; kiedy przejeżdżając przez jakieś sioło, zaciągnąłem się parą dobrego omleta z trybulką; kiedy słyszałem z daleka prostą nutę piosenki pasterskiej — słałem do diabła i róż i falbanki, i ambrę…

4 Źródło: Tadeusz Boy-Żeleński, Od tłumacza, [w:] Jean-Jacques Rousseau, Wyznania, tłum. T. Boy-Żeleński, Warszawa 1931, s. 6–11.
Franciszek Karpiński Przypomnienie dawnej miłości. Pieśń pasterska

Potok płynie doliną,
Nad potokiem jawory.
Tam ja z tobą, Justyno,
Słodkie pędził wieczory.

Noc się krótka zdawała,
Żegnamy się z świtaniem;
Miłość sen nam zabrała:
Miłość żyje niespaniem.

Gdy świat zorza pobieli,
Każdy jawor znaczony,
Gdzieśmy z sobą siedzieli,
Karbowany imiony.

Nikt nie widział, nie szydził,
Niebo świadek jedyny!
Jam się nieba nie wstydził,
Miłość była bez winy.

Oczy w oczy patrzyły,
Ręka rękę ściskała,
Usta nam się złączyły,
Dusza z duszą gadała.

Raz się chmura zebrała,
Piorun skruszył dębinę.
Tyś mię drżąca ściskała,
Mówiąc: „Sama nie zginę.”

Oto przy tym strumieniu,
Oto przy tej jabłoni,
Wieleż razy w pragnieniu
Wodę piłem z jej dłoni?

Dziś, kiedy nas w swym gniewie
Los rozdzielił opaczny,
Znaki nasze po drzewie
Popsuł pasterz niebaczny.

I ślady się zmazały!
Las zarasta krzewiną!
Potok, drzewa zostały:
Ciebie nie masz, Justyno!

5 Źródło: Franciszek Karpiński, Przypomnienie dawnej miłości. Pieśń pasterska, [w:] Świat poprawiać – zuchwałe rzemiosło. Antologia poezji polskiego Oświecenia, Kraków 2004, s. 275.
31
Ćwiczenie 8
Odnajdź we wstępie Boya Żeleńskiego do Wyznań Rousseau wyznaczniki sentymentalizmu. Wynotuj je. 
Odnajdź we wstępie Boya Żeleńskiego do Wyznań Rousseau wyznaczniki sentymentalizmu. Wynotuj je. 
RBluAU4FszIKw
(Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 9

Czy wiersz Karpińskiego pt. Przypomnienie dawnej miłości stanowi pełną realizację myśli Rousseau? Sformułuj wypowiedź argumentacyjną na około 400 słów.

RfkT3bGWjmCdt
(Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida