Ilustracja przedstawia obraz tkanki nerwowej widoczny pod mikroskopem świetlnym w powiększeniu. Widoczne są trzy, wybarwione na fioletowo komórki nerwowe z centralnie położonym jądrem komórkowym, długimi dendrytami i aksonem.
Ilustracja przedstawia obraz tkanki nerwowej widoczny pod mikroskopem świetlnym w powiększeniu. Widoczne są trzy, wybarwione na fioletowo komórki nerwowe z centralnie położonym jądrem komórkowym, długimi dendrytami i aksonem.
Tkanki zwierzęce
Organizmy zwierząt zbudowane są z milionów komórek, wśród których wyróżnia się 4 rodzaje tkanektkankatkanek: nabłonkową, mięśniową, nerwową i łączną. Każdy rodzaj tkanki tworzą komórki o charakterystycznej budowie i funkcji .
Czym charakteryzują się tkanki zwierzęce?
Polecenie 1
Obejrzyj film, w którym omówiono budowę i funkcje tkanek zwierzęcych, a następnie sprawdź swoją wiedzę w ćwiczeniach interaktywnych.
Sprawdź zdobytą wiedzę o tkankach zwierzęcych51070Gratulacje!Spróbuj jeszcze raz.
Test
Sprawdź zdobytą wiedzę o tkankach zwierzęcych
Sprawdź swoją wiedzę o tkankach zwierzęcych.
Liczba pytań:
5
Limit czasu:
10 min
Pozostało prób:
1/1
Twój ostatni wynik:
-
Sprawdź zdobytą wiedzę o tkankach zwierzęcych
Pytanie
1/5
Pozostało czasu
0:00
Twój ostatni wynik
-
Połącz w pary opis tkanki z jej nazwą.
Połącz w pary opis tkanki z jej nazwą.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Zaznacz zestaw, w którym znajdują się tylko tkanki łączne.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Ilustracja z prawej przedstawia płuca, a z lewej macicę z jajnikami i jajowodami. Czarna linia wskazuje na drogi oddechowe i jajowód.
Ilustracja z prawej przedstawia płuca, a z lewej macicę z jajnikami i jajowodami. Czarna linia wskazuje na drogi oddechowe i jajowód.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Na podstawie informacji na temat skurczów tkanki mięśniowej dobierz jej typ do opisu.
Na podstawie informacji na temat skurczów tkanki mięśniowej dobierz jej typ do opisu.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacj, licencja: CC BY 3.0.
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY 3.0.
Tkanki nabłonkowe mają zwarty układ komórek
Związek między budową nabłonków a ich funkcją - na wybranych przykładach
Rodzaj nabłonka (wg różnych klasyfikacji)
Przykłady występowania
Budowa i właściwości
Funkcja tkanki
wielowarstwowy płaski
naskórek, jama ustna
wielowarstwowa, o komórkach ściśle przylegających, których zewnętrzne warstwy mogą się złuszczać
ochrania przed uszkodzeniami i drobnoustrojami chorobotwórczymi
jednowarstwowy płaski
ściany naczyń krwionośnych, pęcherzyków płucnych
komórki spłaszczone, wielościenne, ściśle przylegające
tworzy cienką warstwę, która umożliwia przenikanie gazów oddechowych i wody, przemieszczanie się substancji pokarmowych, metabolitówmetabolitmetabolitów
gruczołowy
gruczoły, przewód pokarmowy
zwykle walcowate komórki o dużej liczbie aparatów Golgiego
wytwarza enzymy trawienne, łzy, śluz, łój, pot
rzęskowy
narządynarządnarządy rozrodcze, tchawica i oskrzela
komórki walcowate, na powierzchni zwróconej do wnętrza narządu mają rzęski
rzęski przesuwają komórki rozrodcze w żeńskich drogach płciowych, transportują zanieczyszczenia i śluz w drogach oddechowych
jednowarstwowy walcowaty
jelito
komórki walcowate, na powierzchni zwróconej do wnętrza narządu mają mikrokosmki
mikrokosmki zwiększają powierzchnię chłonną jelita. Komórki tkanki nabłonkowej mają zdolność do intensywnych podziałów, dzięki czemu łatwo się regenerują. Na przykład naskórek ulega odbudowie po 4 tygodniach, a nabłonek jelita cienkiego już po 6 dniach.
R1QcvgLCRHWHW
Ilustracja przedstawia różne rodzaje nabłonka. Po lewej stronie przedstawiono graficznie cztery typy nabłonka wraz z podpisami (kolejno od góry): nabłonek jednowarstwowy płaski, nabłonek wielowarstwowy, nabłonek sześcienny, nabłonek walcowaty. Jądra komórkowe komórek budujących nabłonki są oznaczone kolorem różowym, a pozostała część komórki kolorem beżowym. Od nabłonka walcowatego odchodzą kreski do obrazów po prawej. Górny przedstawia przekrój poprzeczny - walcowate, jasnofioletowe komórki pionowo ułożone obok siebie, z ciemnofioletowymi jądrami. Dolny obraz przedstawia widok z góry. Wielokątne fioletowe komórki, ciasno ułożone, z zaznaczonym ciemnofioletowym jądrem.
Tkanki nabłonkowe
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ciekawostka
Komórki tkanki nabłonkowej mają zdolność do intensywnych podziałów, dzięki czemu łatwo się regenerują. Na przykład naskórek ulega odbudowie po 4 tygodniach, a nabłonek jelita cienkiego już po 6 dniach.
Tkanki mięśniowe umożliwiają ruch
Znanych jest trzy typy tkanek mięśniowych. Każda z nich posiada charakterystyczne cechy i pełni odmienną funkcję.
Ilustracja przedstawiająca tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną szkieletową. Po lewej stronie znajduje się rysunek, a po prawej obraz mikroskopowy. Komórki mają kształt walców poukładanych na sobie. Posiadają naprzemiennie jaśniejsze i ciemniejsze pasy. W przekroju poprzecznym widoczne są ciemnoróżowe kropki na jasnoróżowym tle. Pomiędzy nimi znajdują się jasne wypełnienie. Obraz mikroskopowy przedstawia kilka długich, ukośnych różowych pasm. Obok pasma leżące poziomo. Między nimi białe, sfalowane wypełnienie.
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., Reytan (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
R1NaE2pGPiOB1
Ilustracja przedstawia tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną serca. Jest w kształcie pionowych walców, w kolorze jasnoróżowym. Zaznaczono ciemniejsze, poziome paski. W każdym walcu widać kilka fioletowych jąder komórkowych w kształcie owali. Walce łączą się ze sobą. Obraz mikroskopowy przedstawia brązowe włókna z licznymi ciemnymi jądrami. Część zdjęcia jest powiększona w formie prostokąta. W powiększeniu znajduje się ukośna brązowa komórka z owalnymi, ciemnymi jądrami. Za jasnym prążkiem rozgałęzia się na dwie.
Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana serca
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., Dr. S. Girod, Anton Becker (https://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
R1ciUfqVWKN0f
Tkanka mięśniowa gładka to wrzecionowate komórki ściśle przylegające. Mają różowy kolor. W każdym wrzecionie widać jedno fioletowe jądro komórkowe. Na fotografii mikroskopowej przedstawiono wiele poziomo ułożonych, wrzecionowatych komórek. W każdej wyraźne jądro.
Tkanka mięśniowa gładka
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ciekawostka
W młodym organizmie uszkodzona tkanka mięśniowa ulega odbudowie. U ludzi starszych mięśnie tracą zdolność do regeneracji.
Tkanka nerwowa umożliwia odbiór i reagowanie na bodźce ze środowiska
Tkanka nerwowa odpowiada za odbiór, przetwarzanie i przekazywanie informacji. Zbudowana jest z komórek nerwowych, czyli neuronów, mających charakterystyczny kształt.
W budowie neuronu wyróżnia się: ciało komórki, w którym znajdują się organelle komórkowe, oraz 2 rodzaje wypustek nerwowych: dendryty i akson.
Dendryty to krótkie, drzewiasto rozgałęzione wypustki, które przyjmują impulsy nerwowe i przewodzą je do ciała neuronu.
Akson (neuryt) to pojedyncza długa, najczęściej nierozgałęziona wypustka przekazująca impulsy nerwowe od ciała komórki do innych komórek nerwowych lub tzw. efektorów.
Efektory to mięśnie i gruczoły, które reagują na bodziec nerwowy, np. na skutek dotknięcia palcem rozgrzanego żelazka (bodziec) mięśnie wykonują ruch powodując gwałtowne cofnięcie ręki (efektor).
R1JVwqjEroFBe
Pierwsza ilustracja przedstawia obraz tkanki nerwowej widoczny pod mikroskopem świetlnym w powiększeniu. Widoczne są trzy, wybarwione na fioletowo komórki nerwowe z centralnie położonym jądrem komórkowym, długimi dendrytami i aksonem. Druga grafika to schemat komórki nerwowej z zaznaczonym ciałem komórki, centralnie położonym jądrem, krótszymi dendrytami i długim aksonem.
Budowa komórki nerwowej
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Pomiędzy neuronami występują komórki glejowe, które pełnią funkcję ochronną oraz odżywiają komórki nerwowe.
Komórki nerwowe budują mózg i nerwy, występują w narządach zmysłów i skórze, a ich wypustki docierają niemal do wszystkich komórek ciała.
R1IhPalw1I4df
Ćwiczenie 1
Połącz w pary. Akson Możliwe odpowiedzi: 1. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera., 2. Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej. Zwykle krótkie, cienkie i bogato rozgałęzione. Dendryty odbierają bodźce lub impulsy i przekazują impulsy nerwowe w kierunku ciała komórki nerwowej., 3. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych. Osłonka mielinowa Możliwe odpowiedzi: 1. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera., 2. Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej. Zwykle krótkie, cienkie i bogato rozgałęzione. Dendryty odbierają bodźce lub impulsy i przekazują impulsy nerwowe w kierunku ciała komórki nerwowej., 3. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych. Dendryty Możliwe odpowiedzi: 1. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera., 2. Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej. Zwykle krótkie, cienkie i bogato rozgałęzione. Dendryty odbierają bodźce lub impulsy i przekazują impulsy nerwowe w kierunku ciała komórki nerwowej., 3. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych.
Połącz w pary. Akson Możliwe odpowiedzi: 1. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera., 2. Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej. Zwykle krótkie, cienkie i bogato rozgałęzione. Dendryty odbierają bodźce lub impulsy i przekazują impulsy nerwowe w kierunku ciała komórki nerwowej., 3. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych. Osłonka mielinowa Możliwe odpowiedzi: 1. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera., 2. Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej. Zwykle krótkie, cienkie i bogato rozgałęzione. Dendryty odbierają bodźce lub impulsy i przekazują impulsy nerwowe w kierunku ciała komórki nerwowej., 3. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych. Dendryty Możliwe odpowiedzi: 1. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera., 2. Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej. Zwykle krótkie, cienkie i bogato rozgałęzione. Dendryty odbierają bodźce lub impulsy i przekazują impulsy nerwowe w kierunku ciała komórki nerwowej., 3. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 2
Zaprojektuj i uzupełnij tabelę podsumowującą informacje o tkance nerwowej. Uwzględnij w niej rodzaje komórek, ich cechy charakterystyczne oraz funkcje.
RfXPsiAp8jaFr
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Ciekawostka
Tkanka nerwowa ma ograniczone zdolności do regeneracji. Naukowcy odkryli, że rozwój komórek nerwowych i ich odbudowę wspomagają kwasy tłuszczowe omega‑3. Ich najlepszym źródłem są tłuste ryby morskie, dlatego dietetycy zalecają ich regularne spożywanie.
Polecenie 3
Komórki nerwowe odbierają informacje z otoczenia. Dotknij swojego policzka i wymień jakiego rodzaju informacje są rejestrowane przez komórki rozmieszczone w jego skórze.
RfGXTrxePDaeq
Tkanki łączne posiadają substancję międzykomórkową
Tkanki łączne to grupa tkanek o największym zróżnicowaniu, zarówno pod względem budowy, jak i funkcji. Są one luźno rozmieszczone w dużych ilościach substancji międzykomórkowejsubstancja międzykomórkowasubstancji międzykomórkowej, którą same wytwarzają. Substancja ta może być twarda (zmineralizowana), galaretowata lub płynna. Mogą w niej występować także włókna białkowe.
R1ORFtqguTQ8T
Ćwiczenie 2
Zaznacz cechy charakterystyczne tkanek łącznych.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Tkanka tłuszczowa jest zbudowana z kulistych komórek, wypełnionych dużą kroplą tłuszczu. W komórkach tłuszczowych jądro komórkowe zepchnięte jest na skraj komórki, a cytoplazma tworzy wąski pas przy błonie komórkowej. Jest magazynem związków energetycznych w postaci tłuszczu, a ponadto chroni ciało i narządy wewnętrzne przed urazami oraz chłodem..
R1X7doWKSeFVK
Ilustracja przedstawia dwa obrazy tkanki tłuszczowej, jeden pod drugim. Na rysunku u góry znajdują się okrągłe komórki, luźno ze sobą połączone. Brązowym kolorem zaznaczono jądro komórkowe. Wnętrze komórki wypełnia duża kropla tłuszczu oznaczona kolorem beżowym. Cytoplazmę stanowi cienki różowy pasek otaczający kroplę tłuszczu. Poniżej znajduje się obraz mikroskopowy tkanki tłuszczowej. Liczne wielokątne komórki są przedzielone różowymi pasmami.
Tkanka łączna tłuszczowa. Wnętrze komórek tkanki tłuszczowej wypełnia duża kropla tłuszczu
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o.; Courtesy: Department of Histology, Jagiellonian University Medical College (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
Ciekawostka
Kiedyś uważano, że komórki tłuszczowe tworzą się tylko w dzieciństwie. Badania pokazują jednak, że na skutek zbyt obfitej diety lub zaburzeń metabolicznych, może się zwiększać nie tylko ich rozmiar, ale również liczba. Na szczęście możliwy jest też proces odwrotny.
Tkanka kostna wchodzi w skład kości. Zbudowana jest z twardej substancji międzykomórkowej, w której odkładają się głównie związki wapnia i fosforu. Nadają one twardość kości.
W substancji międzykomórkowej występują też włóknawłóknowłókna białkowe, które odpowiadają za elastyczność kości; formują one blaszki kostne, które mogą układać się wokół naczynia krwionośnego i nerwów biegnących w kanałach we wnętrzu kości. Pomiędzy blaszkami znajdują się komórki kostne.
ROkUcoBXda8gW
Ilustracja przedstawia tkankę kostną na dwóch ilustracjach jednej pod drugą. U góry schematyczny rysunek. Na jasnoróżowym tle zaznaczono koncentryczne szare okręgi, w których narysowano komórki. Mają kształt owali z licznymi wypustkami. Wskazano kanał i okręgi bez komórek, czyli blaszki. Powiększenie przedstawia białą owalną komórkę kostną z licznymi wypustkami. W centrum ciemnoszare, podłużne jądro. Poniżej znajduje się obraz mikroskopowy tkanki kostnej. Na fioletowym tle ciemne owale to kanały, wokół nich koncentrycznie ciemne plamki – komórki kostne.
Tkanka łączna kostna. Blaszki kostne układają się dookoła naczyń naczyń krwionośnych, limfatycznych i nerwów
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
Tkanka chrzęstna zbudowana jest z galaretowatej substancji międzykomórkowej. Są w niej rozproszone zagłębienia – jamki chrzęstne, w których znajdują się 1, 2 lub 3 komórki chrzęstne. W substancji międzykomórkowej występują również włókna białkowe, dzięki którym chrząstki są sprężyste (np. chrząstka małżowiny usznej) i wytrzymałe na rozciąganie (chrząstki więzadeł i ścięgien).
Tkanka chrzęstna często towarzyszy kościom, formując powierzchnie stawowe, co ułatwia ruch kości w stawach chroniąc je przed ścieraniem. Stanowi dużą część szkieletu osobników młodych, a także rusztowanie narządów, które muszą zachować sprężystość i elastyczność, jak drogi oddechowe, nos, nasady żeber.
R19LAa0P1Ykit
Ilustracja przedstawia tkankę chrząstną. U góry schematyczny rysunek. Na różowym tle, podpisanym jako substancja międzykomórkowa zaznaczono białe, owalne kształty, czyli jamki chrzęstne. W nich znajdują się po dwie komórki różnej wielkości, każda z ciemnym jądrem. Między jamkami znajdują się pojedyncze, podpisane komórki chrzęstne. Poniżej mikroskopowe zdjęcie tkanki chrzęstnej. Z lewej ciemnoróżowa, z prawej jasnoróżowa substancja międzykomórkowa. Na niej wiele komórek z ciemnymi jądrami.
Tkanka chrzęstna jest nieunerwiona i nieunaczyniona
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., Nephron (https://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 3
Wyjaśnij, dlaczego szkielet noworodka (zarówno kości długie, jak i na przykład czaszka) zbudowany jest głównie z tkanki chrzęstnej, a nie kostnej.
R1A6lPYKt9ZmJ
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Zastanów się, jakie właściwości mają kości składające się w części z tkanki chrzęstnej.
Kości zbudowane w części z tkanki chrzęstnej są bardziej elastyczne, mniej podatne na złamania oraz zdolne do wzrostu. Taka budowa szkieletu umożliwia noworodkom m.in. przejście (podczas porodu) przez drogi rodne kobiety, szybki wzrost, a także nadaje odporność na urazy i złamania.
Tkanki łączne będące w ruchu to krew i limfa. Substancja międzykomórkowa jest tu płynna i składa się głównie z wody oraz rozpuszczonych w niej substancji mineralnych oraz białek, tłuszczy i cukrów.
Substancja międzykomórkowa krwi nosi nazwę osocza. Znajdują się w nim także komórki krwi jak erytrocyty – krwinki czerwone transportujące tlen z płuc do komórek oraz leukocyty – krwinki białe zwalczające ciała obce (m.in. bakterie i wirusy). Oprócz nich w osoczu znajdują się fragmenty komórek, zwane trombocytami albo płytkami krwi, uczestniczące w procesach krzepnięcia krwi.
RMCBkf3TypLqW
Dwie ilustracje. U góry schematyczny rysunek składników krwi. W jasnym prostokącie kilkanaście okrągłych, różowych komórek z jaśniejszym środkiem, symbolizujących erytrocyty. Okrągłe komórki nakrapiane w środku z rozgałęzionym, fioletowym jądrem to leukocyty. Jasne, kropkowane tło oznaczono jako osocze. Poniżej znajduje się obraz mikroskopowy krwi z licznymi małymi erytrocytami i trzema większymi, ciemniejszymi leukocytami.
Tkanka łączna – krew
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., Ed Uthman (https://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
Elementy morfotyczne
Cechy charakterystyczne
Funkcja
Erytrocyty
Mają postać wklęsłych dysków, u ssaków nie zawierają jądra komórkowego i innych organelli komórkowych, w wielu grupach w ich cytoplazmie znajduje się czerwony barwnik - hemoglobina, która transportuje tlen.
Transportują tlen i niewielką część dwutlenku węgla
Trombocyty
Bezbarwne, bezjądrowe fragmenty komórek
Uczestniczą w procesie krzepnięcia krwi
Leukocyty
Bezbarwne, różnokształtne komórki. Zawierają jądro komórkowe i inne organella komórkowe, mają zdolność do pełzakowatego ruchu.
Pełnią rolę obronną organizmu, zwalczając drobnoustroje chorobotwórcze
1
Ćwiczenie 4
Wymień cechy krwi świadczące o jej przynależności do tkanek łącznych.
RuNQKCQa7ihNL
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Przypomnij sobie charakterystyczne cechy tkanki łącznej.
Krew zawiera dużą ilość substancji międzykomórkowej, w której znajdują się luźno ułożone komórki, co jest cechą charakterystyczną tkanek łącznych.
Limfa (chłonka) jest tkanką łączną płynną, która powstaje w wyniku przesączania płynu tkankowegopłyn tkankowypłynu tkankowego z przestrzeni międzykomórkowych do naczyń limfatycznych. Jej skład jest podobny do składu osocza krwi. Pośredniczy w wymianie składników między krwią i komórkami oraz uczestniczy w reakcjach obronnych organizmu.
Polecenie 4
Zaprojektuj i uzupełnij tabelę podsumowującą informacje o tkance łącznej. Uwzględnij cechy charakterystyczne poszczególnych rodzajów, miejsce ich występowania oraz funkcje.
RoSVbaVGVxMvY
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 5
Analizując budowę, funkcje i lokalizacje tkanek łącznych, znajdź jak najwięcej uzasadnień dla nadanych im nazw.
R9DS6orZV5J0F
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Przypomnij sobie charakterystykę tkanki: tłuszczowej, kostnej i chrzęstnej oraz tkanek płynnych.
Tkanka tłuszczowa zbudowana jest z komórek wypełnionych dużymi kroplami tłuszczu. Tkanka kostna buduje kości. Tkanka chrzęstna wchodzi w skład chrząstki: małżowiny usznej, więzadeł i ściegien. Krew zawiera głównie krwinki, a limfa limfocyty.
Polecenie 5
Przeprowadź obserwacje mikroskopowe przy pomocy wirtualnego mikroskopu. Celem obserwacji jest poznanie budowy tkanek zwierzęcych (tkanka nabłonkowa, mięśniowa, łączna, nerwowa).
1
RWppK3vh3JK7G
Wirtualny mikroskop pozwala na zapoznanie się z działaniem mikroskopu. Na ekranie głównym widać mikroskop, obok widać pudełko z preparatami mikroskopowymi, szkiełkami, olejkiem imersyjnym i chusteczkami. W górnym prawym rogu widać dwa przyciski. Po kliknięciu na przycisk baza wiedzy wyświetla się następujący tekst: Mikroskop optyczny (świetlny) umożliwia obserwację w powiększeniach nawet do 1500 razy, co pozwala na obserwowanie szczegółów budowy komórek i tkanek. Obraz widoczny w mikroskopie jest powiększony i odwrócony. Powiększenie obrazu widocznego w mikroskopie jest wypadkową dwóch elementów: powiększenia okularu oraz powiększenia obiektywu. Powiększeni okularu zazwyczaj wynosi dziesięć razy, natomiast obiektywy mają różne powiększenia. Obiektywy są umieszczone na rewolwerze, który umożliwia ich zmianę, a więc i zmianę całkowitego powiększenia oglądanego preparatu. Całkowite powiększenie można obliczyć, mnożąc przez siebie powiększenie okularu i powiększenie obiektywu. Należy pamiętać, że korzystając z obiektywów o wysokim powiększeniu (sto i więcej) konieczne jest użycie olejku imersyjnego. Jest to specjalny odczynnik, którego obecność poprawia skupienie światła, dzięki czemu zwiększa się rozdzielczość i kontrast uzyskanego obrazu. Kroplę olejku należy umieścić na preparacie, a następnie obniżyć obiektyw mikroskopu, aż dotknie kropli. Brak użycia olejku przy tak silnym powiększeniu skutkuje uzyskaniem ciemnego, rozmazanego obrazu. Należy pamiętać o dokładnym wytarciu preparatu po zakończeniu obserwacji lub przy powrocie do obiektywów o mniejszych powiększeniach. Nie należy dotykać palcami soczewek obiektywu, aby ich nie zabrudzić, ani nie uszkodzić. Do ich czyszczenia służą specjalne chusteczki, które nie powodują mikrozarysowań na powierzchni szkła. Drugi przycisk wyświetla polecenie. Brzmi ono: Przeprowadź obserwację mikroskopową komórek tkanki: kostnej, mięśniowej, nerwowej nabłonkowej oraz krwi. W tym celu kliknij na pudełko z preparatami mikroskopowymi. Tkanka kostna składa się z czarnych elementów, wokół których widać drobne kreseczki tworzące okręgi. Tkanka ma jasny kolor. Kreseczki są czarne. Tkanka mięśniowa składa się z różowych ułożonych pasami włókien. Tkanka nerwowa składa się z komórek nerwowych, które wybarwiają się na fioletowo. Ciało komórki jest szerokie, odchodzą od niego we wszystkie kierunki liczne wypustki. W środku ciała komórki widać ciemne okrągłe jądro komórkowe. Tkanka nabłonkowa składa się ze ściśle do siebie przylegających komórek. Komórki mają czteroboczny lub pięcioboczny kształt. W ich środku widać ciemno wybarwione jądro komórkowe. Krew składa się z licznych owalnych czerwonych komórek i mniej licznych jasnych komórek z ciemno wybarwionymi jądrami komórkowymi.
Wirtualny mikroskop pozwala na zapoznanie się z działaniem mikroskopu. Na ekranie głównym widać mikroskop, obok widać pudełko z preparatami mikroskopowymi, szkiełkami, olejkiem imersyjnym i chusteczkami. W górnym prawym rogu widać dwa przyciski. Po kliknięciu na przycisk baza wiedzy wyświetla się następujący tekst: Mikroskop optyczny (świetlny) umożliwia obserwację w powiększeniach nawet do 1500 razy, co pozwala na obserwowanie szczegółów budowy komórek i tkanek. Obraz widoczny w mikroskopie jest powiększony i odwrócony. Powiększenie obrazu widocznego w mikroskopie jest wypadkową dwóch elementów: powiększenia okularu oraz powiększenia obiektywu. Powiększeni okularu zazwyczaj wynosi dziesięć razy, natomiast obiektywy mają różne powiększenia. Obiektywy są umieszczone na rewolwerze, który umożliwia ich zmianę, a więc i zmianę całkowitego powiększenia oglądanego preparatu. Całkowite powiększenie można obliczyć, mnożąc przez siebie powiększenie okularu i powiększenie obiektywu. Należy pamiętać, że korzystając z obiektywów o wysokim powiększeniu (sto i więcej) konieczne jest użycie olejku imersyjnego. Jest to specjalny odczynnik, którego obecność poprawia skupienie światła, dzięki czemu zwiększa się rozdzielczość i kontrast uzyskanego obrazu. Kroplę olejku należy umieścić na preparacie, a następnie obniżyć obiektyw mikroskopu, aż dotknie kropli. Brak użycia olejku przy tak silnym powiększeniu skutkuje uzyskaniem ciemnego, rozmazanego obrazu. Należy pamiętać o dokładnym wytarciu preparatu po zakończeniu obserwacji lub przy powrocie do obiektywów o mniejszych powiększeniach. Nie należy dotykać palcami soczewek obiektywu, aby ich nie zabrudzić, ani nie uszkodzić. Do ich czyszczenia służą specjalne chusteczki, które nie powodują mikrozarysowań na powierzchni szkła. Drugi przycisk wyświetla polecenie. Brzmi ono: Przeprowadź obserwację mikroskopową komórek tkanki: kostnej, mięśniowej, nerwowej nabłonkowej oraz krwi. W tym celu kliknij na pudełko z preparatami mikroskopowymi. Tkanka kostna składa się z czarnych elementów, wokół których widać drobne kreseczki tworzące okręgi. Tkanka ma jasny kolor. Kreseczki są czarne. Tkanka mięśniowa składa się z różowych ułożonych pasami włókien. Tkanka nerwowa składa się z komórek nerwowych, które wybarwiają się na fioletowo. Ciało komórki jest szerokie, odchodzą od niego we wszystkie kierunki liczne wypustki. W środku ciała komórki widać ciemne okrągłe jądro komórkowe. Tkanka nabłonkowa składa się ze ściśle do siebie przylegających komórek. Komórki mają czteroboczny lub pięcioboczny kształt. W ich środku widać ciemno wybarwione jądro komórkowe. Krew składa się z licznych owalnych czerwonych komórek i mniej licznych jasnych komórek z ciemno wybarwionymi jądrami komórkowymi.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., zdjęcia: Berkshire Community College Bioscience Image Library, licencja: CC BY-SA 3.0.
Wirtualny mikroskop pozwala na zapoznanie się z działaniem mikroskopu. Na ekranie głównym widać mikroskop, obok widać pudełko z preparatami mikroskopowymi, szkiełkami, olejkiem imersyjnym i chusteczkami. W górnym prawym rogu widać dwa przyciski. Po kliknięciu na przycisk baza wiedzy wyświetla się następujący tekst: Mikroskop optyczny (świetlny) umożliwia obserwację w powiększeniach nawet do 1500 razy, co pozwala na obserwowanie szczegółów budowy komórek i tkanek. Obraz widoczny w mikroskopie jest powiększony i odwrócony. Powiększenie obrazu widocznego w mikroskopie jest wypadkową dwóch elementów: powiększenia okularu oraz powiększenia obiektywu. Powiększeni okularu zazwyczaj wynosi dziesięć razy, natomiast obiektywy mają różne powiększenia. Obiektywy są umieszczone na rewolwerze, który umożliwia ich zmianę, a więc i zmianę całkowitego powiększenia oglądanego preparatu. Całkowite powiększenie można obliczyć, mnożąc przez siebie powiększenie okularu i powiększenie obiektywu. Należy pamiętać, że korzystając z obiektywów o wysokim powiększeniu (sto i więcej) konieczne jest użycie olejku imersyjnego. Jest to specjalny odczynnik, którego obecność poprawia skupienie światła, dzięki czemu zwiększa się rozdzielczość i kontrast uzyskanego obrazu. Kroplę olejku należy umieścić na preparacie, a następnie obniżyć obiektyw mikroskopu, aż dotknie kropli. Brak użycia olejku przy tak silnym powiększeniu skutkuje uzyskaniem ciemnego, rozmazanego obrazu. Należy pamiętać o dokładnym wytarciu preparatu po zakończeniu obserwacji lub przy powrocie do obiektywów o mniejszych powiększeniach. Nie należy dotykać palcami soczewek obiektywu, aby ich nie zabrudzić, ani nie uszkodzić. Do ich czyszczenia służą specjalne chusteczki, które nie powodują mikrozarysowań na powierzchni szkła. Drugi przycisk wyświetla polecenie. Brzmi ono: Przeprowadź obserwację mikroskopową komórek tkanki: kostnej, mięśniowej, nerwowej nabłonkowej oraz krwi. W tym celu kliknij na pudełko z preparatami mikroskopowymi. Tkanka kostna składa się z czarnych elementów, wokół których widać drobne kreseczki tworzące okręgi. Tkanka ma jasny kolor. Kreseczki są czarne. Tkanka mięśniowa składa się z różowych ułożonych pasami włókien. Tkanka nerwowa składa się z komórek nerwowych, które wybarwiają się na fioletowo. Ciało komórki jest szerokie, odchodzą od niego we wszystkie kierunki liczne wypustki. W środku ciała komórki widać ciemne okrągłe jądro komórkowe. Tkanka nabłonkowa składa się ze ściśle do siebie przylegających komórek. Komórki mają czteroboczny lub pięcioboczny kształt. W ich środku widać ciemno wybarwione jądro komórkowe. Krew składa się z licznych owalnych czerwonych komórek i mniej licznych jasnych komórek z ciemno wybarwionymi jądrami komórkowymi.
1
Ćwiczenie 6
RsA9XtPMK08xb
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Aby obliczyć powiększenie mikroskopu, należy pomnożyć powiększenie okularu mikroskopu przez powiększenie obiektywu.
1
Ćwiczenie 7
R1BFcV0SD5U1w
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Na rysunku zaznacz komórki kostne i substancję międzykomórkową.
Ra4AFOp7dSh5I
Ilustracja przedstawia tkankę kostną. Widać okrągłe struktury utworzone przez komórki kostne i substancje międzykomórkową.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1EYXbJAySCpJ
Ćwiczenie 7
Uzupełnij tekst dotyczący tkanki kostnej odpowiednimi słowami.
Uzupełnij tekst dotyczący tkanki kostnej odpowiednimi słowami.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 8
R1GbYTeF4UNxh
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Na rysunku zaznacz jądra komórkowe.
R1UnFZy5eGgsz
Rysunek preparatu tkanki mięśniowej.
Rysunek preparatu tkanki mięśniowej szkieletowej.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RbHmMmTWemSYk
Ćwiczenie 8
Uzupełnij tekst dotyczący tkanki mięśniowej szkieletowej odpowiednimi słowami.
Uzupełnij tekst dotyczący tkanki mięśniowej szkieletowej odpowiednimi słowami.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 9
RgkqPTg6Vo7Hb
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Na rysunku zaznacz ciało komórki nerwowej, dendryty, jądro komórkowe i akson.
Rd5S024NwX0xy
Ilustracja
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RV9Dz3WF7w9jS
Ćwiczenie 9
Uzupełnij tekst dotyczący układu nerwowego odpowiednimi słowami.
Uzupełnij tekst dotyczący układu nerwowego odpowiednimi słowami.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 10
RRwgI68KyHjVE
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RcQKT1mvVZ3hJ
Ćwiczenie 10
Uzupełnij tekst dotyczący nabłonka jednowarstwowego płaskiego odpowiednimi słowami.
Uzupełnij tekst dotyczący nabłonka jednowarstwowego płaskiego odpowiednimi słowami.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 11
RsefmoCRRxjtC
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Na rysunku zaznacz erytrocyty. Możesz także zaznaczyć leukocyt.
RGKZksrTxyc8H
Rysunek preparatu komórek krwi.
Rysunek preparatu komórek krwi.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RhQCV0gBzh7hj
Ćwiczenie 11
Uzupełnij tekst dotyczący krwi odpowiednimi słowami.
Uzupełnij tekst dotyczący krwi odpowiednimi słowami.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Cytoplazma komórek tworzących tkankitkankatkanki o odmiennych funkcjach różni się składem chemicznym. Wynika to z wytwarzania różnych cząsteczek, które komórkom danej tkanki są potrzebne do prawidłowej pracy. Na przykład komórki tkanki mięśniowej są wypełnione białkami, które umożliwiają im skurcz, podczas gdy erytrocyty są przystosowane do transportu tlenu w organizmie.
Warto wiedzieć
Jedną z najczęściej wykorzystywanych technik pozwalających na ocenę struktury tkanki jest barwienie hematoksyliną i eozyną (H+E). Hematoksylina to substancja, która wybarwia jądra komórkowe na kolor niebieskogranatowy, a eozyna – substancja, wybarwiająca cytoplazmę na kolor różowoczerwony.
11
Laboratorium 1
Przeprowadź doświadczenie dotyczące barwienia preparatu komórek nabłonkowych. Zanotuj wyniki i wnioski. Zweryfikuj hipotezę.
Co będzie potrzebne?
mikroskop świetlny
szkiełko podstawowe
szkiełko nakrywkowe
bibuła
patyczek higieniczny
2 szkiełka zegarkowe
tryskawka z wodą destylowaną
pipety Pasteura
hematoksylina
eozyna
alkohol 70%
R6j5U8mW5z4Zk
Wirtualne laboratorium ukazuje barwienie preparatu komórek nabłonkowych. Pod tytułem widać przycisk rozpocznij. Po kliknięciu na niego pojawia się stół laboratoryjny z: wodą destylowaną, bibułą, pipetami, szkiełkami zegarkowymi, szkiełkiem nakrywkowym, szkiełkiem podstawowym, patyczkiem higienicznym, alkoholem, hematoksyliną, eozyną, mikroskopem. W górnym lewym rogu widać przycisk ze znakiem zapytania. Po kliknięciu na niego wyświetla się instrukcja. Punkt pierwszy. Odtłuść szkiełko podstawowe, przecierając je alkoholem, a następnie bibułką. Punkt drugi. Potrzyj patyczkiem higienicznym wewnętrzną część policzka. Punkt trzeci. Przenieś pobraną próbkę na szkiełko podstawowe, pocierając patyczkiem powierzchnię szkiełka i poczekaj chwilę, aż wyschnie. Punkt czwarty. Umieść szkiełko podstawowe z preparatem w szkiełku zegarkowym i zalej hematoksyliną na cztery minuty. Punkt piąty. Przepłucz alkoholem szkiełko podstawowe z preparatem. Punkt szósty. Przepłucz preparat wodą destylowaną. Punkt siódmy. Umieść szkiełko podstawowe na nowym szkiełku zegarkowym i zalej eozyną na jedną minutę. Punkt ósmy. Ponownie przepłucz preparat wodą destylowaną. Punkt dziewiąty. Bardzo delikatnie osusz preparat bibułką. Punkt dziesiąty. Zamknij preparat szkiełkiem nakrywkowym. Punkt jedenasty. Umieść preparat na stoliku mikroskopu i przeprowadź obserwację. Po wykonaniu tych czynności pojawia się widok na preparat spod mikroskopu. Cytoplazma wybarwiła się na różowo, a jądro komórkowe na granatowo.
Wirtualne laboratorium ukazuje barwienie preparatu komórek nabłonkowych. Pod tytułem widać przycisk rozpocznij. Po kliknięciu na niego pojawia się stół laboratoryjny z: wodą destylowaną, bibułą, pipetami, szkiełkami zegarkowymi, szkiełkiem nakrywkowym, szkiełkiem podstawowym, patyczkiem higienicznym, alkoholem, hematoksyliną, eozyną, mikroskopem. W górnym lewym rogu widać przycisk ze znakiem zapytania. Po kliknięciu na niego wyświetla się instrukcja. Punkt pierwszy. Odtłuść szkiełko podstawowe, przecierając je alkoholem, a następnie bibułką. Punkt drugi. Potrzyj patyczkiem higienicznym wewnętrzną część policzka. Punkt trzeci. Przenieś pobraną próbkę na szkiełko podstawowe, pocierając patyczkiem powierzchnię szkiełka i poczekaj chwilę, aż wyschnie. Punkt czwarty. Umieść szkiełko podstawowe z preparatem w szkiełku zegarkowym i zalej hematoksyliną na cztery minuty. Punkt piąty. Przepłucz alkoholem szkiełko podstawowe z preparatem. Punkt szósty. Przepłucz preparat wodą destylowaną. Punkt siódmy. Umieść szkiełko podstawowe na nowym szkiełku zegarkowym i zalej eozyną na jedną minutę. Punkt ósmy. Ponownie przepłucz preparat wodą destylowaną. Punkt dziewiąty. Bardzo delikatnie osusz preparat bibułką. Punkt dziesiąty. Zamknij preparat szkiełkiem nakrywkowym. Punkt jedenasty. Umieść preparat na stoliku mikroskopu i przeprowadź obserwację. Po wykonaniu tych czynności pojawia się widok na preparat spod mikroskopu. Cytoplazma wybarwiła się na różowo, a jądro komórkowe na granatowo.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Wirtualne laboratorium ukazuje barwienie preparatu komórek nabłonkowych. Pod tytułem widać przycisk rozpocznij. Po kliknięciu na niego pojawia się stół laboratoryjny z: wodą destylowaną, bibułą, pipetami, szkiełkami zegarkowymi, szkiełkiem nakrywkowym, szkiełkiem podstawowym, patyczkiem higienicznym, alkoholem, hematoksyliną, eozyną, mikroskopem. W górnym lewym rogu widać przycisk ze znakiem zapytania. Po kliknięciu na niego wyświetla się instrukcja. Punkt pierwszy. Odtłuść szkiełko podstawowe, przecierając je alkoholem, a następnie bibułką. Punkt drugi. Potrzyj patyczkiem higienicznym wewnętrzną część policzka. Punkt trzeci. Przenieś pobraną próbkę na szkiełko podstawowe, pocierając patyczkiem powierzchnię szkiełka i poczekaj chwilę, aż wyschnie. Punkt czwarty. Umieść szkiełko podstawowe z preparatem w szkiełku zegarkowym i zalej hematoksyliną na cztery minuty. Punkt piąty. Przepłucz alkoholem szkiełko podstawowe z preparatem. Punkt szósty. Przepłucz preparat wodą destylowaną. Punkt siódmy. Umieść szkiełko podstawowe na nowym szkiełku zegarkowym i zalej eozyną na jedną minutę. Punkt ósmy. Ponownie przepłucz preparat wodą destylowaną. Punkt dziewiąty. Bardzo delikatnie osusz preparat bibułką. Punkt dziesiąty. Zamknij preparat szkiełkiem nakrywkowym. Punkt jedenasty. Umieść preparat na stoliku mikroskopu i przeprowadź obserwację. Po wykonaniu tych czynności pojawia się widok na preparat spod mikroskopu. Cytoplazma wybarwiła się na różowo, a jądro komórkowe na granatowo.
R1YUi8bfBEPOP
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Wyniki
Zanotuj, na jaki kolor barwi się jądro komórkowe, a na jaki cytoplazma.
Wnioski
Czy na podstawie otrzymanych wyników jesteś w stanie potwierdzić którąś z hipotez?
Wyniki
Jądra komórkowe zabarwiły się na niebieskogranatowo, a cytoplazma na różowo.
Wnioski
Hematoksylina wybarwia jądra komórkowe, a eozyna cytoplazmę. Hipoteza 1 jest prawdziwa, a hipoteza 2 fałszywa.
1
Ćwiczenie 12
R1b9RWp9kksd4
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Pamiętaj o użyciu odpowiednich kolorów.
R1YBC8SuLOdSa
Rysunek komórek nabłonka jamy ustnej.
Rysunek komórek nabłonka jamy ustnej.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 12
RKY9Q5DjXAAOg
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Zwróć uwagę na typ badanych komórek. Do jakiej tkanki należały?
Komórki nabłonkowe mają owalny kształt. Ich cytoplazma wybarwia się na różowo, a okrągłe jądro na fioletowo.
1
Ćwiczenie 13
R1CcF9YC7Xcel
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Zastanów się, jaki kolor ma tkanka nabłonkowa.
Preparat poddano barwieniu, ponieważ komórki nabłonkowe byłyby słabo widoczne w mikroskopie świetlnym. Barwienie pozawala także zróżnicować elementy komórki, jakie jak jądro komórkowe i cytoplazma.
1
Ćwiczenie 14
R14CqaAFS63bE
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Zastanów się, jakie elementy komórki barwią poszczególne barwniki.
Celem laboratorium było zaobserwowanie pod mikroskopem różnych elementów komórki, dlatego użyto dwóch barwników: hematoksylina, która wybarwia jądro komórkowe, i eozyny, która barwi cytoplazmę.
To ważne!
W organizmie człowieka występują 4 rodzaje tkanek: nabłonkowa, mięśniowa, nerwowa, łączna.
Budowa tkanki wykazuje przystosowania do pełnionej funkcji.
Tkanka nabłonkowa pełni wiele funkcji: ochronną, gruczołową, zmysłową, rozrodczą.
Tkanka mięśniowa może się kurczyć, dlatego odpowiada za ruch.
Tkanki kostne i chrzęstne stanowią rusztowanie ciała.
Tkanka nerwowa odbiera i przewodzi bodźce nerwowe.
Tkanka łączna wypełnia przestrzenie pomiędzy innymi tkankami, ma bardzo zróżnicowaną budowę i funkcje.
Na pożegnanie
Ćwiczenie 15
RGQVzlzIbwJFF
zadanie interaktywne
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 16
R17tYgrMUvl4u
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY 3.0.
RkIp0GTapsOFm
Ćwiczenie 17
Ilustracje przedstawiają trzy rodzaje tkanki mięśniowej. Rozpoznaj tkanki na ilustracjach i dobierz do nich odpowiednie nazwy.
Ilustracje przedstawiają trzy rodzaje tkanki mięśniowej. Rozpoznaj tkanki na ilustracjach i dobierz do nich odpowiednie nazwy.
R1DxJsYfvTEQg
Ćwiczenie 17
Połącz w pary opis z tkanki z jej nazwą.
Połącz w pary opis z tkanki z jej nazwą.
R11TV1s7ybQQB
Ćwiczenie 18
Tata Marka przez wiele lat walczył z otyłością. Podczas jednej z wizyt lekarz zalecił mu stosowanie właściwej diety i aktywność fizyczną. W czasie następnego spotkania tata Marka powiedział, że dieta przyniosła efekt, ponieważ pozbył się z organizmu komórek tłuszczowych, zrzucając z wagi 16 kg. Czy stwierdzenie taty Marka jest słuszne? Na jego podstawie zdecyduj, które zdania są prawdziwe, a które fałszywe.
Tata Marka przez wiele lat walczył z otyłością. Podczas jednej z wizyt lekarz zalecił mu stosowanie właściwej diety i aktywność fizyczną. W czasie następnego spotkania tata Marka powiedział, że dieta przyniosła efekt, ponieważ pozbył się z organizmu komórek tłuszczowych, zrzucając z wagi 16 kg. Czy stwierdzenie taty Marka jest słuszne? Na jego podstawie zdecyduj, które zdania są prawdziwe, a które fałszywe.
Ćwiczenie 19
R1czIZ4HEYTrW
Ilustracja przedstawia ułożone obok siebie komórki. Komórki te otoczone są niewielką ilością substancji międzykomórkowej zaznaczonej na grafice kolorem fioletowym. Zawierają bardzo duże oznaczone kolorem żółtym krople. Jądro komórkowe (oznaczone kolorem czerwonym) jest zepchnięte na brzeg komórki.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Rao5AWB8vr6nZ
Przeanalizuj budowę tkanki przedstawionej na ilustracji. Zaznacz odpowiedź zawierającą jej nazwę i poprawny opis. Możliwe odpowiedzi: 1. Tkanka tłuszczowa – komórki są kuliste, a cytoplazma ułożona peryferycznie., 2. Tkanka chrzęstna – komórki występują w grupach., 3. Nabłonek – komórki tworzą warstwy., 4. Tkanka kostna – komórki są wypełnione substancjami nadającymi im twardość.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 20
RS8TJ9Mzk0Aje
zadanie interaktywne
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 21
RVSUmosYCnkVd
zadanie interaktywne
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY 3.0.
RNJzSdfSJUDQX
Ćwiczenie 22
Źródło: Aleksandra Zarzycka, licencja: CC BY-SA 3.0.
RO0iptLlJFDEF
Ćwiczenie 23
Dobierz opis typu tkanki do zdjęcia mikroskopowego.
Dobierz opis typu tkanki do zdjęcia mikroskopowego.
RF3QnGoCXRxyR
Ćwiczenie 23
Połącz w pary opis tkanki z jej nazwą.
Połącz w pary opis tkanki z jej nazwą.
R1IgabZPJJl5b
Ćwiczenie 24
Połącz w pary ilustacje z ich podpisami
Połącz w pary ilustacje z ich podpisami
R1H2VRDVi4kmk
Ćwiczenie 24
Połącz w pary opis z nazwą tkanki
Połącz w pary opis z nazwą tkanki
Ćwiczenie 25
Zdobyte informacje o tkankach zwierzęcych przedstaw w postaci mapy myśli. Przypomnij sobie informacje o funkcji i rodzajach poszczególnych tkanek oraz o cechach ich budowy. Aby edytować mapę myśli kliknij przycisk „edytuj” po prawej stronie.
R1dCIMw7vl1Rb1
Wersja alternatywna: Mapa myśli. Lista elementów:
Nazwa kategorii: Tkanki zwierzęce
Elementy należące do kategorii Tkanki zwierzęce
Nazwa kategorii: tkanka nerwowa
Nazwa kategorii: tkanka mięśniowa
Nazwa kategorii: tkanka łączna
Nazwa kategorii: tkanka nabłonkowa
Koniec elementów należących do kategorii Tkanki zwierzęce
Wersja alternatywna: Mapa myśli. Lista elementów:
Nazwa kategorii: Tkanki zwierzęce
Elementy należące do kategorii Tkanki zwierzęce
Nazwa kategorii: tkanka nerwowa
Nazwa kategorii: tkanka mięśniowa
Nazwa kategorii: tkanka łączna
Nazwa kategorii: tkanka nabłonkowa
Koniec elementów należących do kategorii Tkanki zwierzęce
R1ZDM2NRHAfht
Ćwiczenie 25
Przyporządkuj element budowy, funkcję i rodzaj do odpowiedniej tkanki zwierzęcej.
Przyporządkuj element budowy, funkcję i rodzaj do odpowiedniej tkanki zwierzęcej.
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 6
Ułóż zestaw 5 zadań, sprawdzających wiedzę na temat tkanek zwierzęcych dla innych uczniów korzystających z tego podręcznika. Do każdego pytania w zadaniu podaj 4 proponowane odpowiedzi, ale tylko jedna ma być prawidłowa. Pytanie z odpowiedziami wyślij Twojemu nauczycielowi, który włączy je do quizu Milionerzy.
R13UTpw5ly2sm
Źródło: Ośrodek Rozwoju Edukacji, licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 7
Za Tobą moduł o tkankach zwierzęcych. Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje. Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.
tkanka
tkanka
zespół komórek o podobnej budowie, funkcji i pochodzeniu
metabolit
metabolit
produkt metabolizmu (przemian chemicznych zachodzących w organizmie)
narząd
narząd
część organizmu zbudowana z tkanek, przystosowana do pełnienia określonej funkcji
substancja międzykomórkowa
substancja międzykomórkowa
inaczej macierz międzykomórkowa; substancja wypełniająca przestrzenie między komórkami, zbudowana z białek i cukrów; najsilniej rozwinięta jest w tkance łącznej; w substancji międzykomórkowej znajdują się komórki, które ją wytwarzają i kontrolują zachodzące w niej przemiany metaboliczne
włókno
włókno
składnik substancji międzykomórkowej, cienki i silnie wydłużony, zapewniający oparcie dla komórek tworzących daną tkankę (np. włókna kolagenowe i elastynowe); terminem „włókno” określa się też pojedynczą, silnie wydłużoną komórkę zwierzęcą (np. włókno mięśniowe)
płyn tkankowy
płyn tkankowy
płyn międzykomórkowy będący przesączem składników osocza krwi. Po przedostaniu się do naczyń limfatycznych tworzy limfę