Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Każde państwo, funkcjonując w otoczeniu innych krajów, realizuje wiele interesów. Szczególne miejsce wśród nich zajmuje bezpieczeństwo. Uczestnicząc w stosunkach międzynarodowych, państwo permanentnie dąży do zapewnienia i utrzymania odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa, dzięki czemu gwarantuje sobie przetrwanie, zapewnia wszechstronny rozwój oraz daje poczucie bezpieczeństwa swoim obywatelom. Działania te zależne są jednak od wielu czynników, do których zalicza się przede wszystkim uwarunkowania geopolityczne i militarne.

W celu zrozumienia poniższego materiału, przypomnij sobie podstawowe wiadomości dotyczące zagrożeń, zarówno tych w czasie pokoju, jak i kryzysu lub wojny, które wpływają pośrednio lub bezpośrednio na całe państwo. Mogą to być również zagrożenia lokalne, ale o szerokim zasięgu oddziaływania. Spróbuj jednocześnie skategoryzować te zagrożenia - zastanów się, które mają charakter polityczny, a które militarny, ekonomiczny lub inny.

Nauczysz się
  • opisywać warunki gwarancji bezpieczeństwa państwa,

  • wyjaśniać uwarunkowania bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,

  • opisywać potencjał demograficzny, gospodarczy oraz militarny Polski,

  • wyjaśniać, jakie znaczenie dla bezpieczeństwa RP ma członkostwo w organizacjach międzynarodowych.

iwxOmO6hz7_d5e202

1. Bezpieczeństwo polityczne

Bezpieczeństwo jest pojęciem dynamicznym, wieloznacznym i wieloaspektowym.

Bezpieczeństwo polityczne jest definiowane na różne sposoby. Pod tym terminem kryje się zarówno stabilność porządku konstytucyjnego oraz sytuacji politycznej i społecznej w danym państwie, jak i ochrona wartości demokratycznych oraz instytucji demokracji. Z tego względu bezpieczeństwo polityczne można ogólnie zdefiniować jako proces polegający na utrzymywaniu ciągłej gotowości struktur państwowych do podejmowania wyzwań, wykorzystywania szans oraz redukowania ryzyka w aspekcie politycznym. Polega ono również na zdolności tychże struktur do eliminacji zagrożeń politycznychzagrożenia politycznezagrożeń politycznych.

Takimi zagrożeniami mogą być:

  • słabość rządów prawa i struktur społeczeństwa obywatelskiego,

  • niezdolność instytucji państwowych do utrzymania stabilności porządku konstytucyjnego oraz ochrony obywateli przed dyskryminacją i zastraszeniem 
    ze strony uzbrojonych grup i organizacji kryminalnych,

  • nieprzestrzeganie praw i wolności człowieka,

  • akty i praktyki terrorystyczne,

  • wszelkiego rodzaju ekstremizmy i fundamentalizmy (np. ideologiczne i religijne),

  • brak współpracy międzynarodowej.

Polecenie 1

Rozstrzygnij i napisz, jakie zagrożenia polityczne wymienione powyżej mogą dotyczyć Polski. Które z nich wydają się być najbardziej realne? Odpowiedź uzasadnij.

R1C8VgggfWtNJ
(Uzupełnij).

Aby zapewnić sobie odpowiedni poziom bezpieczeństwa politycznego, państwo realizuje swoje cele strategiczne wynikające z jego interesów.

Zgodnie ze Strategią Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej z 2020 roku Indeks górny 111 Indeks górny koniec, do interesów narodowych zaliczamy:

  • Strzeżenie niepodległości, nienaruszalności terytorialnej, suwerenności oraz zapewnienie bezpieczeństwa państwa i obywateli,

  • Kształtowanie porządku międzynarodowego, opartego na solidarnej współpracy i poszanowaniu prawa międzynarodowego, dającego gwarancje bezpiecznego rozwoju Polski,

  • Umacnianie tożsamości narodowej i strzeżenie dziedzictwa narodowego,

  • Zapewnienie warunków do trwałego i zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego oraz ochronę środowiska naturalnego.

Cele strategiczne zostały natomiast w omawianej Strategii pogrupowane w sposób następujący:

  • Filar I - Bezpieczeństwo państwa i obywateli:
    - Zarządzanie bezpieczeństwem narodowym,
    - Odporność państwa i obrona powszechna,
    - Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej,
    - Cyberbezpieczeństwo,
    - Przestrzeń informacyjna.

  • Filar II - Polska w systemie bezpieczeństwa narodowego:
    - Sojusz Północnoatlantycki i Unia Europejska,
    - Współpraca bilateralna, globalna i w wymiarze globalnym.

  • Filar III - Tożsamość i dziedzictwo narodowe:
    - Tożsamość narodowa Rzeczypospolitej Polskiej,
    - Tworzenie pozytywnego wizerunku Polski.

  • Filar IV - Rozwój społeczny i gospodarczy, ochrona środowiska:
    - Zdrowie i ochrona rodziny,
    - Polityka migracyjna,
    - Bezpieczeństwo ekonomiczne,
    - Bezpieczeństwo energetyczne,
    - Ochrona środowiska naturalnego,
    - Potencjał naukowy i technologiczny.

1
Polecenie 2

Wybierz jeden z celów strategicznych i napisz, w jaki sposób państwo może 
go realizować.

R659amzd3ckz3
(Uzupełnij).

Działania państwa, zmierzające do zapewnienia odpowiednio wysokiego poziomu bezpieczeństwa politycznego, zależą od wielu czynników, które nazwać można uwarunkowaniami politycznymi bezpieczeństwa państwa. Zalicza się do nich:

  • niepodległość i suwerenność państwa,

  • suwerennie wybrane władze,

  • stabilny system prawny (w tym porządek konstytucyjny),

  • stabilny system polityczny (w tym system partyjny),

  • dobrze funkcjonujące władze państwowe,

  • niezawisłą władzę sądowniczą,

  • akceptowane oraz przestrzegane prawa i wolności człowieka,

  • dobrze funkcjonujące społeczeństwo obywatelskie charakteryzujące się wysoką kulturą polityczną,

  • sprawne i skuteczne działania dyplomatyczne.

RDnpDMzjlZjza
Wybory - suwerenne władze państwa demokratycznego są wybierane w bezpośrednich, tajnych i powszechnych wyborach.
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
iwxOmO6hz7_d5e407

2. Militarne uwarunkowania bezpieczeństwa państwa

Bezpieczeństwo militarne odnosi się do relacji zachodzących pomiędzy państwem a środowiskiem międzynarodowym, w których uczestniczy czynnik militarny. Odwołując się do przedstawionej już ogólnej definicji bezpieczeństwa politycznegobezpieczeństwo politycznebezpieczeństwa politycznego
za bezpieczeństwo militarne można uznać proces polegający na utrzymywaniu ciągłej gotowości struktur państwowych do podejmowania wyzwań, wykorzystywania szans oraz redukowania ryzyka w aspekcie militarnym. Mówiąc prościej, jest to utrzymywanie możliwie optymalnego, z punktu widzenia państwa, własnego potencjału militarnego oraz adekwatnych sojuszy wojskowych, umożliwiających neutralizowanie istniejących zagrożeń. Bezpieczeństwo militarne to również zdolność państwa do eliminacji zagrożeń militarnychzagrożenia militarnezagrożeń militarnych, których istotą jest użycie lub groźba użycia siły wobec danego państwa przez inne podmioty (uczestników) stosunków międzynarodowych. Zalicza się do nich bezpośrednie i pośrednie przejawy użycia lub groźby użycia sił zbrojnych, np.:

  • demonstrację siły,

  • szantaż militarny,

  • prowokację militarną,

  • incydent graniczny,

  • zbrojne starcie graniczne,

  • napaść zbrojną grup nieformalnych,

  • konflikt zbrojny w każdej postaci.

Ponadto do zagrożeń o charakterze militarnym zalicza się:

  • nadmierną rozbudowę sił zbrojnych naruszającą lokalną, regionalną lub globalną równowagę sił oraz mogącą stanowić sygnał zbliżającej się wojny, w szczególności należy przeciwdziałać wzrostowi zbrojeń państw uważanych za niestabilne i niebezpieczne,

  • nieprzestrzeganie lub obchodzenie zobowiązań w dziedzinie kontroli zbrojeń i niewystarczające reakcje w momencie naruszenia tych zobowiązań,

  • proliferację (rozprzestrzenianie) broni masowego rażenia – niekontrolowany przepływ tego rodzaju broni stanowi poważne zagrożenie dla całej społeczności międzynarodowej,

  • obecność obcych wojsk bez zgody władz państwa przyjmującego,

  • działalność służb specjalnych i/lub wywiadowczych innych państw, uznawane 
    za podstawowe działanie wyprzedzające oraz osłabiające potencjał militarny.

Polecenie 3

Czy uważasz, że w Europie aktualnie istnieje któreś z wymienionych wyżej zagrożeń militarnych? Może dostrzegasz jakieś spoza tej listy? Napisz i uzasadnij swoją odpowiedź korzystając z pola poniżej.

RXZy9wJ9fwdAw
(Uzupełnij).

Tak rozumiane bezpieczeństwo militarne zależy od wielu czynników, które ogólnie nazywa się uwarunkowaniami militarnymi bezpieczeństwa państwa. Zalicza się do nich przede wszystkim:

  • sprawnie funkcjonujący system bezpieczeństwa państwa,

  • jasno określone i czytelne cele strategiczne,

  • bardzo dobrze wyszkolone i profesjonalne siły zbrojne oraz sprawny system mobilizacji,

  • wysoki poziom zaawansowania technologicznego sił zbrojnych,

  • zaangażowanie w sojusze międzynarodowesojusz międzynarodowysojusze międzynarodowe (przede wszystkim te o charakterze militarnym),

  • wysoką świadomość militarną oraz kulturę strategicznąkultura strategicznakulturę strategiczną danego społeczeństwa,

  • dobrze rozwinięty przemysł obronny.

R1H258CR4hueE
Siły Zbrojne - bardzo dobrze wyszkolone i wyposażone siły zbrojne są jednym z warunków bezpieczeństwa militarnego współczesnego państwa.
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., LCPL ANDREW WILLIAMS, USMC (http://commons.wikimedia.org), U.S. Navy photo By Photographers Mate 3rd Class Shawn Hussong (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY 2.0.
iwxOmO6hz7_d5e580

3. Uwarunkowania bezpieczeństwa o charakterze ustrojowym i społeczno‑gospodarczym

Rzeczpospolita Polska jest państwem położonym w Europie Środkowej – pomiędzy Morzem Bałtyckim na północy, a Sudetami i Karpatami na południu. Od północy Polska graniczy z Rosją (a dokładniej z częścią jej terytorium – obwodem kaliningradzkim) i Republiką Litewską, choć większość granicy północnej wyznacza wybrzeże Morza Bałtyckiego. Warto podkreślić, że polska wyłączna strefa ekonomicznawyłączna strefa ekonomicznawyłączna strefa ekonomiczna na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji. Zachodnia granica na całej swej długości oddziela Polskę od Republiki Federalnej Niemiec. Od południa zaś, Rzeczpospolita sąsiaduje z Republiką Czeską i Republiką Słowacką. Wschodnia granica naszego państwa stanowi jednocześnie wschodnią granicę Unii EuropejskiejUnia Europejska (UE)Unii EuropejskiejNATOOrganizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO)NATO – poprzez nią sąsiadujemy z Republiką Białorusi i Ukrainą. Długości granic można poznać dzięki aplikacji poniżej.

RYEXhvAcQN7Bj
Polska i jej sąsiedzi
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Aplikacja 1 – długość granic Polski

Sytuacja :

Aplikacja przedstawia mapę konturową Europy. W centralnej części zaznaczona mapa Polski z wyszczególnionymi województwami. Wokół Polski państwa sąsiadujące. Na każdym konturze flaga każdego państwa. Po najechaniu i kliknięciu myszą na flagę państw sąsiednich, wyświetla się komunikat o długości granicy z danym państwem. Po kliknięciu na napis Morze Bałtyckie wyświetlają się informacje dotyczące granicy morskiej.

Kolejno wyświetlane komunikaty :

1.      Długość granicy z Republiką Federalną Niemiec – 467 km.

2.      Długość granicy z Republiką Czeską – 796 km.

3.      Długość granicy z Republiką Słowacji – 541 km.

4.      Długość granicy z Ukrainą – 535 km.

5.      Długość granicy z Republiką Białorusi – 418 km.

6.      Długość granicy Republiką Litwy – 104 km.

7.      Długość granicy z Federacją Rosyjską (obwodem kaliningradzkim) – 210 km.

8.      Morze Bałtyckie – Długość granicy morskiej – 440 km. Jest to długość odcinków rozgraniczających obszar morza terytorialnego z Niemcami i Rosją oraz linii, której każdy punkt jest oddalony o 12 mil morskich od morskiej linii brzegowej, a w Zatoce Gdańskiej – od linii podstawowej morza terytorialnego. Długość linii brzegowej wynosi 770 km.

Polecenie 4

Zastanów się i napisz poniżej, w jaki sposób położenie geograficzne Polski wpływa na jej pozycję na arenie międzynarodowej.

R1IEFElpRYyDm
(Uzupełnij).

Polska pod względem administracyjnym stanowi państwo unitarnepaństwo unitarnepaństwo unitarne zdecentralizowane, którego powierzchnia administracyjna wynosi 312 679 km² , 
co daje jej 69 miejsce na świecie i 9 w Europie. Od 1 stycznia 1999 r. obowiązuje trzystopniowy podział administracyjny kraju na województwa, powiaty i gminy.

Polecenie 5

Poniżej znajduje się mapa z podziałem administracyjnym Polski. Zaznaczono na niej województwa. Zlokalizuj swój powiat.

RF08ZluVfLsJJ
Podział administracyjny Polski
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

Polska jest zamieszkana przez ok. 38,2 miliona ludzi Indeks górny 222 Indeks górny koniec. Pod względem liczby ludności zajmuje 37 miejsce na świecie Indeks górny 333 Indeks górny koniec, a piąte wśród państw Unii Europejskiej. Społeczeństwo ma obecnie tendencję do starzenia się – odnotować można spadek dzietności i wzrost średniej długości życia. Należy jednak zwrócić uwagę, że taki trend nie musi być stały i można go zmienić, m.in. poprzez prowadzenie właściwej polityki społecznej. Wśród ludności powyżej 65. roku życia, liczba kobiet jest zdecydowanie wyższa od liczby mężczyzn (co jest spowodowane głównie wydarzeniami II wojny światowej). Natomiast pośród młodszych i najmłodszych obywateli proporcje te przedstawiają się odwrotnie – występuje niewielka nadwyżka chłopców w stosunku do liczby dziewcząt.

2
3
Polecenie 6

Przeanalizuj poniższą strukturę płci i wieku w Polsce w 2020 roku. Zastanów się, jakimi czynnikami jest determinowany kształt „piramidy” i w jaki sposób może się zmieniać w przyszłości. Jakie działania można podjąć, aby zmiany następowały w pożądanym z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa kierunku? Odpowiedź zapisz poniżej.

R1Bek2DPQ1BSH
Piramida wieku ludności Polski 2020.
Źródło: Mały rocznik statystyczny Polski 2021, dostępny w internecie: https://stat.gov.pl/ [dostęp 10.09.2021 r.], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1WVh05vqZ5vZ
(Uzupełnij).
Polecenie 6

W akapicie powyżej przedstawiono zarys problemów demograficznych stojących przed Polską. Zastanów się lub dowiedz z dostępnych dla Ciebie źródeł, jakie działania w sferze socjalnej i społecznej może podejmować państwo w celu zwiększenia dzietności i zatrzymania niekorzystnych trendów demograficznych.

RIGaeFpyxdMwm
(Uzupełnij).

Polska jest demokratycznym państwem prawa. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej została uchwalona 2 kwietnia 1997 r. Mówi, że nasze państwopaństwopaństwo jest republiką parlamentarną z systemem parlamentarno‑gabinetowym. Ustrój Rzeczypospolitej opiera się na trójpodziale władzy na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Funkcjonujący w Polsce system partyjny określa się jako wielopartyjny.

R1Vhds9ywXOrr
Kampania wyborcza w Polsce - podczas kampanii wyborczej partie polityczne rywalizują o głosy wyborców, aby uzyskać miejsca w parlamencie.
Źródło: Silar, Warschauer, dostępny w internecie: http://commons.wikimedia.org, licencja: CC BY 2.0.

Na straży suwerenności i niepodległości Polski, a także bezpieczeństwa i pokoju kraju oraz obywateli, stoją Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej. Żołnierze, realizujący konstytucyjne zadania wojska, mają prawo do stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia. Muszą oni jednak mieć na uwadze bezwzględną konieczność oraz cel wykonania tych zadań. Ponadto ich działania powinny być adekwatne do zagrożenia oraz mieścić się w granicach zasad określonych w wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umowach międzynarodowych.

RzEx2Ous1YNJY
Defilada Sił Zbrojnych RP - Z okazji Święta Wojska Polskiego (15 sierpnia) corocznie organizowane są defilady, pokazy i inne atrakcje związane z siłami zbrojnymi.
Źródło: Wistula (http://commons.wikimedia.org), domena publiczna.

Kluczowe znaczenie, ze względu na bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej,
ma członkostwo w organizacjach oraz sojuszach międzynarodowych. Polska jest członkiem takich organizacji, jak: Unia EuropejskaUnia Europejska (UE)Unia Europejska, Organizacja Traktatu PółnocnoatlantyckiegoOrganizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO)Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w EuropieOrganizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Narodów ZjednoczonychOrganizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)Organizacja Narodów Zjednoczonych czy Rada EuropyRada EuropyRada Europy. Ważne ze względów bezpieczeństwa jest zwłaszcza członkostwo Polski w Unii Europejskiej, Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) oraz Organizacji Bezpieczeństwa Współpracy w Europie (OBWE).

Polecenie 7

Znajdź jeszcze dwa dowolne przykłady organizacji międzynarodowych, do których należy Polska oraz jakie są ich główne cele. Czy któreś z nich mają charakter militarny? Wpisz odpowiedź w polu poniżej.

R1M9PY0orHQND
(Uzupełnij).

W zakresie uwarunkowań bezpieczeństwa państwa, bardzo istotne są również czynniki ekonomiczne. Złe zarządzanie gospodarką może prowadzić m.in. do:

  • kryzysów gospodarczych,

  • bankructw,

  • obniżenia poziomu życia,

  • krachów giełdowych,

  • inflacji (utraty wartości pieniądza),

  • problemów z budżetem państwa i/lub samorządów,

  • problemów z importem/eksportem,

  • braku stabilności finansowej,

  • obniżenia jakości usług publicznych, np. służby zdrowia.

Ważne!

Powyżej opisano podstawowe uwarunkowania bezpieczeństwa państwa, niemniej katalog ten nie jest zamknięty. Wśród innych uwarunkowań można wskazać przede wszystkim na dwa nabierające w ostatnim czasie coraz większego znaczenia wymiary bezpieczeństwa. Pierwszym jest bezpieczeństwo energetyczne, niezwykle istotne również w wymiarze politycznym. Drugim, szeroko rozumiane bezpieczeństwo informatyczne i informacyjne, związane z szybkim rozwojem nowych technologii.

iwxOmO6hz7_d5e688

4. Podsumowanie

  • Bezpieczeństwo jest pojęciem dynamicznym, wieloznacznym i wieloaspektowym. Biorąc pod uwagę funkcjonowanie instytucji państwowych oraz uczestnictwo w systemie międzynarodowym, jednymi z najważniejszych dla państwa są jego wymiary: polityczny, społeczno‑ekonomiczny, militarny, energetyczny, informatyczny. Jednak katalog ten nie jest zamknięty.

  • Uwarunkowania polityczne bezpieczeństwa państwa to m.in. niepodległość i suwerenność państwa, suwerennie wybrane władze, stabilny system prawny 
    (w tym porządek konstytucyjny), stabilny system polityczny (w tym system partyjny), dobrze funkcjonujące władze państwowe, niezawisła władza sądownicza, akceptowane oraz przestrzegane prawa i wolności człowieka, dobrze funkcjonujące społeczeństwo obywatelskie oraz sprawne i skuteczne działania dyplomatyczne.

  • Uwarunkowania militarne bezpieczeństwa państwa to m.in.: sprawnie funkcjonujący system bezpieczeństwa państwa, jasno określone i czytelne cele strategiczne, bardzo dobrze wyszkolone i profesjonalne siły zbrojne, wysoki poziom zaawansowania technologicznego sił zbrojnych, zaangażowanie w sojusze międzynarodowe (przede wszystkim te o charakterze militarnym), wysoki poziom świadomości militarnej oraz kultura strategiczna danego społeczeństwa.

  • Uwarunkowania społeczno‑ekonomiczne bezpieczeństwa państwa - bardzo szeroki katalog, w którego skład wchodzą zarówno zagadnienia stricte gospodarcze, jak i opisywane wyżej kwestie demograficzne, a także różnego rodzaju problemy społeczne.

  • Rzeczpospolita Polska jest państwem położonym w Europie Środkowej. Zachodnia granica na całej swej długości oddziela Polskę od Republiki Federalnej Niemiec, od południa zaś Rzeczpospolita sąsiaduje z Republiką Czeską i Republiką Słowacką. Wschodnia granica naszego państwa stanowi jednocześnie wschodnią granicę Unii Europejskiej i NATO – poprzez nią sąsiadujemy z Republiką Białorusi i Ukrainą.

  • Polska pod względem administracyjnym jest państwem unitarnym zdecentralizowanym, którego powierzchnia administracyjna wynosi 312 679 km². Polskę zamieszkuje ok. 38,2 miliona ludzi. Pod względem liczby ludności zajmuje 37. miejsce na świecie, a 5. w Unii Europejskiej.

  • Polska jest demokratycznym państwem prawa. Na straży suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej, bezpieczeństwa i pokoju kraju oraz obywateli, stoją siły zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto kluczowe znaczenie w tym aspekcie ma również członkostwo Polski w różnorodnych organizacjach i sojuszach międzynarodowych, spośród których najważniejsze są Unia Europejska, NATO i OBWE.

5. Praca domowa

Polecenie 8

Na podstawie informacji zawartych w niniejszej lekcji napisz rozprawkę, w której ustosunkujesz się do hipotezy, że Rzeczpospolita Polska jest państwem bezpiecznym.

Ro3EnQWui0UZN
(Uzupełnij).
iwxOmO6hz7_d5e750

6. Słowniczek

bezpieczeństwo militarne
Definicja: bezpieczeństwo militarne

proces polegający na utrzymywaniu ciągłej gotowości struktur państwowych 
do podejmowania wyzwań, wykorzystywania szans, redukowania ryzyka oraz przeciwdziałania wszelkiego rodzaju zagrożeniom, w których istotną rolę odgrywa czynnik militarny

bezpieczeństwo polityczne
Definicja: bezpieczeństwo polityczne

proces polegający na utrzymywaniu ciągłej gotowości struktur państwowych 
do podejmowania wyzwań, wykorzystywania szans oraz redukowania ryzyka w aspekcie politycznym; odnosi się ono również do zdolności tychże struktur 
do eliminacji zagrożeń politycznych

kultura strategiczna
Definicja: kultura strategiczna

zestaw wierzeń, przekonań oraz sposobów zachowań wynikających ze wspólnych doświadczeń, poczucia identyfikacji, odrębności od innych grup, które determinują kierunki działań oraz sposoby osiągania celów w polityce zagranicznej, a także określają preferowany sposób wykorzystania siły zbrojnej; są to sposoby myślenia i działania w odniesieniu do siły, które mają swe źródła w doświadczeniach historycznych oraz dążeniach do samoidentyfikacji

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)
Definicja: Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)

organizacja międzynarodowa uznawana za organizację regionalną; powstała
1 stycznia 1995 r. w wyniku instytucjonalizacji Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, a jej głównym celem jest zapobieganie konfliktom w Europie

R1aH19rxIVenC
Flaga OBWE
Źródło: Tomorrow Sp.z o.o., Gerry Dincher (https://www.flickr.com), Global Panorama (https://www.flickr.com), licencja: CC BY-SA 2.0.
Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)
Definicja: Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)

organizacja międzynarodowa stawiająca sobie za cel zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, popieranie przestrzegania praw człowieka oraz rozwój współpracy między narodami

R1FtFc3lv5zhc
Flaga ONZ
Źródło: Owen Fuller (https://www.flickr.com), licencja: CC BY 2.0.
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO)
Definicja: Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO)

organizacja międzynarodowa o charakterze polityczno‑wojskowym, powstała 
24 sierpnia 1949 r. na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, podpisanego 
4 kwietnia 1949 r.; początkowo celem NATO była obrona jej członków przed atakiem militarnym ze strony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) i jego sojuszników; dzisiaj cele te mają bardziej uniwersalny charakter; Polska jest członkiem NATO od 12 marca 1999 r.

RREniZjhCT42v
Flaga NATO
Źródło: NATO (http://www.nato.int), licencja: CC BY-SA 2.0.
państwo
Definicja: państwo

organizacja polityczna ludzi osiadłych na określonym terytorium, wyposażona w bezpośrednią władzę zwierzchnią; państwo jest podmiotem prawa międzynarodowego i odznacza się następującymi atrybutami: ludnością, wyznaczonym terytorium, władzą zwierzchnią oraz zdolnością do utrzymywania stosunków z innymi państwami

państwo unitarne
Definicja: państwo unitarne

forma państwa charakteryzującego się wewnętrzną jednolitością, którego wszystkie jednostki administracyjne są podporządkowane organom centralnym określającym ich ustrój

Rada Europy
Definicja: Rada Europy

międzynarodowa organizacja rządowa skupiająca prawie wszystkie państwa Europy, której głównym celem jest osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały i zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo, oraz aby ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny (art. 1a Statutu Rady Europy)

sojusz międzynarodowy
Definicja: sojusz międzynarodowy

przymierze dwóch lub większej liczby państw tworzone umową międzynarodową w celu realizacji wspólnych celów politycznych, wojskowych i gospodarczych; najczęściej sojusze dotyczą dziedziny wojskowej i obejmują przede wszystkim współdziałanie w przypadku agresji, którego zakres określa umowa (mogą to być np. konsultacje lub wspólna akcja zbrojna), a także wspólny rozwój zdolności obronnych

Unia Europejska (UE)
Definicja: Unia Europejska (UE)

organizacja międzynarodowa stanowiąca gospodarczo‑polityczny związek demokratycznych państw europejskich; powstała 1 listopada 1993 r. na mocy podpisanego 7 lutego 1992 r. traktatu z Maastricht jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej

R1HoK7wUUCaR0
Flaga Unii Europejskiej
Źródło: MPD01605 (https://www.flickr.com), licencja: CC BY-SA 2.0.
wyłączna strefa ekonomiczna
Definicja: wyłączna strefa ekonomiczna

obszar rozciągający się poza morzem terytorialnym do 200 mil morskich 
(ok. 370 km) w głąb morza, na którym państwo nadbrzeżne ma wyłączne prawa m.in. do badania i eksploatacji dna morza oraz wód morskich, ich ochrony, gospodarowania zasobami naturalnymi znajdującymi się na ich terenie, wznoszenia i użytkowania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji oraz ochrony i zachowania środowiska morskiego

zagrożenia militarne
Definicja: zagrożenia militarne

sytuacja, w której dochodzi do użycia lub groźby użycia siły militarnej wobec danego państwa przez inne podmioty; zalicza się do nich bezpośrednie i pośrednie przejawy użycia (lub groźby użycia) sił zbrojnych

zagrożenia polityczne
Definicja: zagrożenia polityczne

sytuacje, w których nasilają się działania zorganizowanych grup społecznych (politycznych) uniemożliwiające wypełnianie przez państwo jego głównych funkcji, a przez to osłabiające lub niweczące działania organów lub instytucji realizujących cele i interesy narodowe

zarządzanie kryzysowe
Definicja: zarządzanie kryzysowe

działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym, która polega na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym, przygotowaniu do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowaniu w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, usuwaniu ich skutków oraz odtwarzaniu zasobów i infrastruktury krytycznej

iwxOmO6hz7_d5e1004

7. Zadania

Ćwiczenie 1
R1Gf6BFiGGiXD
zadanie interaktywne
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
RFPLQn4X47sW0
zadanie interaktywne]
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 3
RasLpT31gdv4P
zadanie interaktywne
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida