Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
RpSk9nubADPq81
Na obrazie znajdują się powiększone przedmioty codziennego użytku  w sypialni. Na podłodze leżą dwa dywany. Na środku stoi zielony kieliszek ze szkła. Po lewej stronie leży zapałka zaś po prawej mydło. W lewym rogu,  pod ścianą stoi  łóżko przykryte bordowym pledem, na którym jest  ciemnobrązowy grzebień w jasnobrązowe łaty. Obok łóżka, po prawej stronie  stoi drewniana szafa, na której znajduje się pędzel do golenia. W szafie z lustrem odbija się sypialnia oraz okno z firanką. Na ścianach znajduje się tapeta z błękitnym niebem i białymi chmurami.
Osobiste wartości
Źródło: fot.: cea, René Magritte, San Francisco Museum of Modern Art, dostępny w internecie: https://www.flickr.com/photos/centralasian/6601894623 [dostęp 9.12.2015 r.], licencja: CC BY 2.0.

Sztuka pierwszych dziesięcioleci XX wieku, szukając nowej wizji świata, odeszła od tradycji zarówno w zakresie formy, jak i treści. Stery przejęli artyści awangardowi. Dominowała potrzeba oryginalności, liczyły się działania eksperymentalne, buntownicze, a nawet obrazoburcze. Powstało wiele nowych kierunków: ekspresjonizm, fowizmj0000000G2B3v20_000tp001fowizm, kubizm, futuryzm, konstruktywizm, suprematyzmj0000000G2B3v20_000tp002suprematyzm, neoplastycyzm, dadaizm i surrealizm. Większość z nich zanegowała dotychczasową estetykę, opartą na wartości obiektywnego piękna i postulowała rozszerzenie granic sztuki. Twórców fascynowały zdobycze nauki i techniki. Jedni wyznawali kult maszyny, innych pasjonowała geometria, teozofia czy psychoanaliza. Zapanowała swoboda artystyczna i obyczajowa.

Już wiesz

Skorzystaj ze Słownika terminologicznego sztuk pięknych oraz innych dostępnych ci źródeł:
1) Ustal etymologię słowa „dada”, od której wywodzi się nazwa dadaizm.

R1FJehv1G1dMX
(Uzupełnij).

2) Wypisz główne założenia i cele psychoanalizy Zygmunta Freuda.

RFwVu12gFXedu
(Uzupełnij).

3) Zapisz w punktach to, co Zygmunt FreudZygmunt FreudZygmunt Freud mówił o snach.

RvK0c6a4du22l
(Uzupełnij).
j0000000G2B3v20_000tp001
j0000000G2B3v20_000tp002
Zygmunt Freud
j0000000G2B3v20_0000000O
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Teksty kultury

Ćwiczenie 1

Odpowiedz na pytanie, czemu służyła analiza i interpretacja marzeń sennych i fantazji w psychoanalizie.

R2qqEOWfnDHSv
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2

Napisz, jak Zygmunt Freud interpretował koszmar senny.

RVCF53cMqxRCH
(Uzupełnij).
Francis Picabia19531879
RoI8UeIVVlZ5U
Francis Picabia w swojej pracowni w Paryżu
Źródło: a. nn., George Grantham Bain, 1911, fotografia prasowa, Collection, dostępny w internecie: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Francis_Picabia.jpg [dostęp 25.10.2015 r.].

Francis Picabia

Francuz kubańskiego pochodzenia, malarz, poeta, jeden z najważniejszych przedstawicieli dadaizmu, uważany za autora pierwszego obrazu abstrakcyjnego (Kauczuk, 1909). Podczas I wojny światowej przebywał w Nowym Jorku, gdzie współredagował czasopismo literackie „291”, a następnie wydawał pismo „391” (1917‑1924 w Barcelonie, Zurychu i Paryżu), z którym współpracowała większość uczestników ruchu Dada. Na jego łamach publikowano m.in. wiersze, dowcipy rysunkowe Marcela Duchampaj0000000G2B3v20_000tp003Marcela DuchampaMana Rayaj0000000G2B3v20_000tp004Mana Raya oraz zjadliwe i pełne ironii uwagi o sztuce pióra Picabiij0000000G2B3v20_000tp005Picabii. Artysta projektował też kultowe już dziś okładki tego pisma. Numer 12 ozdobiono słynną Moną Lizą z wąsami Marcela Duchampa. Twórczość Picabii nie poddaje się prostym klasyfikacjom. Był to artysta niezależny, pełen inwencji, o niepośledniej inteligencji i nieokiełznanym temperamencie, a przy tym stał się prekursorem antysztuki, postulującym destrukcję wszelkich wartości „na wesoło”. Do jego najsłynniejszych dzieł należą: Dama z zapałkami (1920), Klauni (ok. 1925) i Hera (1928).

RRZu7arGiysoK
Parada miłosna
Źródło: a.nn., Francis Picabia, 1917, olej na kartonie, 95 x 72 cm, kolekcja prywatna, dostępny w internecie: http://www.wikipaintings.org/en/francis-picabia/love-parade [dostęp 25.10.2015 r.].

Parada miłosna (il. powyżej) to tzw. obraz mechanicystyczny, ironicznie odnoszący się do idei postępu technicznego i symbolizującej go maszyny. Gloryfikowana przez włoskich futurystów, dla Picabii nie stanowiła ona wcale miary nowoczesności. Skomplikowana konstrukcja złożona z tłoków, pomp i przekładni, umieszczona w pustej abstrakcyjnej przestrzeni, jest więc celowo afunkcjonalna i absurdalna w swej bezużyteczności. Ta dziwna maszyna, w której doszukać się można aluzji erotycznych, więcej mówi o skrywanych instynktach i popędach człowieka, niż o rozwoju cywilizacji. Artysta, zapewne wbrew sobie, stworzył piękny obraz, którego estetyka ma swoje źródło w precyzyjnym, technicznym rysunku oraz oszczędnej, wyrafinowanej, chłodnej kolorystyce.

R7HTUtI3IBAmA
Portret Cézanne’a
Źródło: Francis Picabia, 1920, asamblaż (karton, zabawka, tusz), ilustracja w czasopiśmie „Cannibale” nr 1, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Natures_Mortes._Portrait_of_C%C3%A9zanne,_Portrait_of_Renoir,_Portrait_of_Rembrandt.jpg?uselang=pl [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.

Druga z prac (il. powyżej) jest kpiną z dzieł dedykowanych przez artystów wielkim mistrzom przeszłości. Opisywane zwykle jako HommageHommageHommage à... (‘Hołd dla...’), wyrażały one podziw i atencję dla geniuszy czy wirtuozów sztuki, nawiązując często do wypracowanych przez nich formuł wypowiedzi i stosowanych technik. PicabiaPicabiaPicabiaPortrecie Cézanne’aCézanneCézanne’a naruszył wszystkie reguły takich przedstawień. Tworząc swój asamblażj0000000G2B3v20_000tp006asamblaż, posłużył się trywialnymi i tanimi materiałami – kartonem, na którym w nieregularnym otoku odręcznie „wykaligrafował” tuszem tekst inskrypcji, oraz pluszową zabawką, grającą tu rolę dwuznacznego symbolu. Jest ona dadaistycznym „przedmiotem gotowym” (tzw. ready madesready madesready mades), a jednocześnie prześmiewczą figurą tradycyjnego malarstwa – sztuki figuralnej, przedstawiającej i mimetycznej, a więc naśladowczej wobec natury. W języku potocznym „małpowanie” jest jednak wyrażeniem pejoratywnym, oznaczającym bezmyślne, złośliwe lub karykaturalne powtarzanie jakiegoś wzoru, miny czy zachowania. Artysta szyderczo odniósł się więc do stylów i autorytetu wybitnych malarzy. Stworzona przez niego „martwa natura” jest zjadliwym atakiem na tradycyjny gatunek malarski.

Hommage
Picabia
Cézanne
ready mades
Geneza i perspektywa nadrealizmu (1941)André Breton
André Breton Geneza i perspektywa nadrealizmu (1941)

„Antytradycja”, której manifest w stylu frywolnym ułożył dla futurystów Apollinairej0000000G2B3v20_000tp007Apollinaire, przybiera wraz z ruchem Dada charakter o wiele mniej platoniczny. „Lekceważenie” dochodzi do paroksyzmu, następuje zupełna negacja wartości powszechnie uznanych: naprawdę myśli się o tabula rasa. Rozpacz staje się bezgraniczna i tylko humour noirj0000000G2B3v20_000tp008humour noir pomaga ją przezwyciężyć: w Nowym Jorku Duchamp podpisuje swoim nazwiskiem reprodukcję Mony Lizy z domalowanymi wąsami, w Kolonii na wystawę Maxa Ernsta wchodzi się i wychodzi przez klozet, w Zurychu Hans Arp przedstawia jako struktury (organisations) przedmioty zgromadzone zgodnie z „prawem przypadku”, w Paryżu Picabia tworzy „obraz”, przybijając do podłogi pustą ramę z naciągniętymi sznurkami, do której ma być przywiązana żywa małpa, w Hanowerze Schwitters zaczął systemem „collage’u” wznosić w swojej pracowni nieokreślony i niemożliwy do skończenia pomnik, na który składał dzień po dniu wszelkiego rodzaju niepotrzebne przedmioty, do odpadków kuchennych włącznie. Skąd się jednak bierze ta szaleńcza negacja, to bezlitosne obrazoburstwo, co się za nimi ukrywa? Niezależnie od historycznych, zewnętrznych dla sztuki przyczyn obrzydzeniaj0000000G2B3v20_000tp009obrzydzenia, punktem newralgicznymnewralgicznynewralgicznymjest to, że w oczach artysty świat zewnętrzny stał się nagle pustynią, a przedmiot zewnętrzny, zdyskredytowany, odarty z wszelkiej wagi w swym konwencjonalnym kształcie, po prostu nagle przestaje istnieć.

j0000000G2B3v20_00000_BIB_001 Źródło: André Breton, Geneza i perspektywa nadrealizmu (1941), [w:] tegoż, Artyści o sztuce. Od van Gogha do Picassa, oprac. Elżbieta Grabska, Hanna Morawska, tłum. Zygmunt Bieńkowski, Warszawa 1963, s. 484–485.

Przeczytaj fragment tekstu André Bretona i wykonaj polecenia:

Ćwiczenie 3

Wskaż, w których krajach równolegle rozwijał się ruch dadaistyczny.

RKmDJrsoa3sKI
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 4

Wymień materiały, które służyły do tworzenia nowej sztuki.

R1LnUSsA5p5d5
' (Uzupełnij).
Ćwiczenie 5

Określ, co było istotą postulatów ruchu Dada.

R1WKMrSQ84sSJ
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 6

Zastanów się i napisz, czy ironiczny komentarz Picabii dotyczący ślepej wiary w postęp techniczny jest nadal aktualny.

R16qWvtRzJk5e
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 7

Określ, czym właściwie jest Portret Cézanne’a. Uzasadnij swoją odpowiedź.

  • wygłupem

  • dyskredytowaniem uznanego artysty

  • bezpardonowym atakiem na tradycję malarską

  • niezrozumiałą prowokacją

  • nowatorską instalacją

  • obrazoburczym manifestem

  • antyobrazem

  • [czymś innym?]

R1pbS7KKx9ZJL
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 8
RJB11bqfRxC1X1
Wskaż trzy techniki artystyczne, którymi posługiwali się dadaiści. Które odpowiedzi są prawidłowe: 1. kolaż, 2. fotomontaż, 3. litografia, 4. asamblaż, 5. fresk.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000000G2B3v20_000tp003
j0000000G2B3v20_000tp004
j0000000G2B3v20_000tp005
j0000000G2B3v20_000tp006
j0000000G2B3v20_000tp007
j0000000G2B3v20_000tp008
j0000000G2B3v20_000tp009
newralgiczny
j0000000G2B3v20_0000003M
JPOL_E3_E4_Konteksty

Malarstwo metafizyczne

Giorgio de Chirico19781888
R1MDYN3LlEIMc
Potret Giorgia de Chirico
Źródło: Carl Van Vechten, 1936, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giorgio_de_Chirico_(portrait).jpg [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.

Giorgio de Chirico

Włoski malarz, pisarz oraz autor teoretycznych i krytycznych tekstów o sztuce. Znawca i wielbiciel Fryderyka NietzschegoFryderyk NietzscheFryderyka Nietzschego. Zwolennik tradycyjnego rzemiosła malarskiego. Jego zagadkowe dzieła z nurtu pittura metafisicapittura metafisicapittura metafisica, pełne cytatów z kultury śródziemnomorskiej i antyku, zawładnęły wyobraźnią surrealistów. Pod ich wpływem malowali m.in. Salvador Dali, Max Ernst i René MagritteRené MagritteRené Magritte. Do najsłynniejszych dzieł de Chirico zaliczane są: Tajemnica wyroczni (1910), Niepewność poety (1913), Czerwona wieża (1913), Niepokojąca podróż (1913), Tajemnica i melancholia ulicy (1914) oraz Hektor i Andromacha (1917).

Fryderyk Nietzsche
René Magritte
pittura metafisica
RBMiLcIiuOync
Niepokojące muzy
Źródło: a. nn., Giorgio de Chirico, 1947, olej na płótnie, 97 x 66 cm, (replika obrazu z 1916 r.), University of Iowa Museum of Art, dostępny w internecie: http://n.wikipedia.org/wiki/File:The_Disquieting_Muses.jpg [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.

Giorgio de ChiricoGiorgio de ChiricoGiorgio de Chirico tworzył nieistniejące światy: umieszczał znane formy i pozornie zwykłe przedmioty w osobliwych kontekstach. Nienaturalny stan zawieszenia emanujący z obrazu Niepokojące muzy jest wynikiem zaburzenia percepcji przestrzeni wskutek zastosowania wielu kierunków i braku logicznych punktów zbiegu linii perspektywicznych w kompozycji. Mamy tu do czynienia z zagadkową sytuacją, która nie odnosi się do codziennego doświadczenia człowieka. Mimo że poszczególne elementy przedstawienia można łatwo rozpoznać i opisać, składają się one na wizję spoza fizycznej rzeczywistości (gr. metà a ta physikà). Ekspresję i niepokój wzmaga wielokrotne zaburzenie proporcji i wielkości form, zwłaszcza monumentów czy rzeźb będących substytutami osób. Całość obrazu przenika kontrastowe światło tworzące ostre cienie. Barwy są nasycone i kładzione płaską plamą w obrębie kształtów opisanych czarnym konturem.

R14xG6yg38rEM
Pieśń miłosna
Źródło: a. nn., Giorgio de Chirico, 1914, olej na płótnie, 73 x 59 cm, Museum of Modern Art, Nowy Jork, dostępny w internecie: http://en.wikipedia.org/wiki/File:De_Chirico's_Love_Song.jpg [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.

De Chirico programowo nawiązywał do antyku i z namysłem wybierał formy rzeźb klasycznych lub hellenistycznych, jak w Pieśni miłosnej. Obok głowy posągu umieścił wymowne symbole – gumową rękawiczkę, oznaczającą chorobliwe pożądanie, i zieloną piłkę. Kompozycję uzupełniają formy architektury oraz fragment odległego pejzażu. Całość zanurzona jest w poetyce snu lub marzenia na jawie, gwarantującej efekt niezwykłości i tajemniczości.

Giorgio de Chirico
Zapomniany językErich Fromm
Erich Fromm Zapomniany język

Większość naszych snów ma jedną cechę wspólną: nie rządzą nimi prawa logiki, której podporządkowane jest nasze życie na jawie. Kategorie czasu i przestrzeni przestają istnieć. Ludzie, którzy umarli, są w nich żywi; wydarzenia, które w naszym śnie dzieją się teraz, wydarzyły się wiele lat temu. Śnią nam się dwa zdarzenia dziejące się równocześnie, choć w rzeczywistości nie mogłyby nastąpić w jednym czasie. Podobnie niewielką miarę przywiązujemy do praw przestrzeni. Z łatwością przemieszczamy się w odległe miejsce w jednej chwili, jesteśmy w dwóch miejscach naraz, scalamy dwie osoby w jedną lub zmieniamy jakąś osobę w kogoś całkiem innego. Zaiste, w naszych snach jesteśmy stworzycielami świata, w którym czas i przestrzeń ograniczające wszelką aktywność naszego ciała nie mają władzy. [...] Pomimo jednak tych wszystkich dziwnych właściwości, gdy śnimy, nasze sny są dla nas realne; podobnie jak realne jest każde inne doświadczenie, którego doznajemy na jawie. We śnie nie ma żadnego „jak gdyby”. Sen jest obecnym realnym doświadczeniem, do takiego stopnia, że nasuwają się dwa pytania: Czym jest rzeczywistość? Skąd wiemy, że to, co śnimy, jest nierealne, a to, czego doświadczamy na jawie, realne? [...]
Język symboliczny to język, w którym wewnętrzne doświadczenia, uczucia i myśli są wyrażane tak, jakby były doświadczeniami zmysłowymi, wydarzeniami ze świata zewnętrznego. Jest to język, którego logika różni się od tej konwencjonalnej, używanej za dnia, logika, w której nie czas i przestrzeń są kategoriami rządzącymi, lecz intensywność i kojarzenie. Jest to jedyny uniwersalny język, jaki kiedykolwiek stworzyła ludzkość, wspólny dla wszystkich kultur i epok. Jest to język posiadający niejako własną gramatykę i składnię, język, który musi się rozumieć, jeśli ma się zrozumieć znaczenie mitów, baśni i snów.

j0000000G2B3v20_00000_BIB_002 Źródło: Erich Fromm, Zapomniany język, tłum. Katarzyna Płaza, Kraków 2011, s. 10–13.
Polecenie 1

Określ wrażenie, jakie wywarł na tobie obraz Pieśń miłosna.

RjJfgWF8fNRng
(Uzupełnij).
Polecenie 1

Określ wrażenie, jakie wywarł na tobie opis obrazu Pieśń miłosna.

RuI8axlKtN8gY
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 9

Wskaż cechy, którymi można określić obraz Pieśń miłosna:

  • tajemniczy

  • nostalgiczny

  • symboliczny

  • dziwny

  • absurdalny

  • niejednoznaczny

  • prowokujący

  • zabawny

  • inspirujący

  • niepokojący

  • odrealniony

  • zaskakujący

  • [inny?]

RmYW8hJmFO4II
Wersja alternatywna: (Uzupełnij).
Ćwiczenie 9

Które elementy w obrazie Pieśń miłosna są elementami symbolicznymi?

Odpowiedź: Elementy symboliczne to gumowa rękawiczka, zielona piłka.

R18PJ1Uci5t3v
(Uzupełnij).
R1WjMfw0esbRm
Ćwiczenie 10
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 10

Wymień pięć cech malarstwa metafizycznego.

Odpowiedź: Cechy malarstwa metafizycznego: zakłócenia perspektywy, tajemniczość i ezoteryzm, upodobanie do niesamowitości, zaburzenia proporcji i wielkości form, poetyka snu lub marzenia

R1QLxcqB9BeSJ
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 11

Po lekturze fragmentu książki Ericha Fromma wyjaśnij, co jest istotą języka symbolicznego.

R1ek0Fk9k5EMS
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 12

Podaj przykłady symboli uniwersalnych, wspólnych dla wszystkich kultur i epok.

Ruu6mtexiOuye
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 13

Symbolem czego jest manekin? Wyjaśnij jego znaczenie, odwołując się do obrazu Giorgia de Chirica i prozy Brunona Schulza (np. Manekiny, Traktat o manekinach).

RDaGZ61Cpx2Bi
(Uzupełnij).
j0000000G2B3v20_00000066
JPOL_E3_E4_Konteksty

Surrealizm

René Magritte19671898
R1QCW2U0YWPjH
Portret René Magritte’a
Źródło: Lothar Wolleh, 1967, fotografia, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rene_Magritte_by_Wolleh.jpg [dostęp 25.10.2015 r.], licencja: CC BY 3.0.

René Magritte

Belgijski malarz‑surrealista, tworzący w konwencji oniryzmu (ujmujący rzeczywistość w kształt snu, marzenia lub koszmaru). Autor błyskotliwych i zagadkowych dzieł, przedstawiających realistycznie namalowane, pozornie zwykłe przedmioty, zaaranżowane w niecodzienne, często absurdalne lub paradoksalne kompozycje. Znaki rozpoznawcze twórczości Magritte’a to: prowokacja intelektualna, zerwanie z zasadami logiki, humor (często w tonacji noir) i skuteczne zbijanie z tropu przez enigmatyczne lub metaforyczne tytuły oraz stosowanie efektu obrazu w obrazie. Do jego najsłynniejszych prac zaliczane są: Dola człowieka (1935), Terapeuta (1937), Gwałt (1945), Filozofia w buduarze (1947), Golconde (1953), Zamek w Pirenejach (1957) i Syn człowieczy (1964).

R4Tx6GtLClHIe
Groźna pogoda
Źródło: René Magritte, 1929, olej na płótnie, 54 x 73 cm, Scottish National Gallery of Modern Art, Edynburg, dostępny w internecie: http://www.wikiart.org/en/rene-magritte/threatening-weather-1929 [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.
SurrealizmKrystyna Janicka
Krystyna Janicka Surrealizm

René Magritte w obrazie [...] Groźna pogoda ukazuje nad nisko leżącym horyzontem morskiego wybrzeża, w rozległej przestrzeni błękitnego nieba unoszące się trzy przedmioty: tors kobiecy, trąbę i krzesło. I chociaż na obrazie tym wszystkie rzeczy zachowują podobieństwo do rzeczywistych, to jednak rzeczywistość potoczna zostaje zakwestionowana, Dzieje się to przez znane z baśni i marzeń sennych, przeczące prawu ciążenia umieszczenie realnych przedmiotów w powietrzu. Przez odwrócenie lub po prostu zmianę skali realnej wielkości przedmiotów: tors, trąba i krzesło w obrazie Magritte’a, w porównaniu z linią wybrzeża, są w stosunku do niego nieproporcjonalnie wielkie, wręcz gigantyczne. I oczywiście przez niezwykłość samego zestawienia obok siebie tych trzech przedmiotów, prowokując doszukiwanie się jakiegoś utajonego sensu.

j0000000G2B3v20_00000_BIB_003 Źródło: Krystyna Janicka, Surrealizm, Warszawa 1985, s. 34.
Ciekawostka

Obraz Groźna pogoda powstał w sierpniu 1929 roku na wybrzeżu Morza Śródziemnego w okolicach Cadaqués koło Barcelony. Magritte spędzał tam wakacje u Salvadora Dalego w towarzystwie Paula Éluardaj0000000G2B3v20_000tp00APaula Éluarda i jego żony Gali. „Wiszący wówczas w powietrzu” romans Dalego i Gali rzuca trochę światła na tajemniczą kompozycję Magritte’a, choć malarz, który z zasady nigdy nie tłumaczył swoich obrazów i ich tytułów, stanowczo temu zaprzeczał.

Ćwiczenie 14

Zinterpretuj tytuł obrazu Groźna pogoda. Wykorzystaj następujące propozycje:

  • wizja

  • halucynacja

  • imaginacja

  • aluzja

  • objawienie

  • fantasmagoria

  • omam

  • ułuda

  • urojenie

  • zwidy

  • wyobrażenie

  • miraż

  • fantom

  • przewidzenie

  • majak

R1SJbq5VT4io4
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 15

Przypomnij, czym jest oniryzm.

R1OP646ZUkLAw
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 16

Wypisz innych malarzy, poetów lub pisarzy wykorzystujących sen jako motyw lub zasadę kompozycyjną swoich utworów.

RYIilKlft8WSj
(Uzupełnij).
1
Wskazówka

Uczniom na poziomie rozszerzonym można dać polecenie dotyczące analizy porównawczej i interpretacji dzieł sztuki. Odniesienia do podstawy programowej:

  • dostrzeżenie przemiany konwencji i praktyki ich łączenia (synkretyzm konwencji i gatunków),

  • rozpoznanie aluzji literackich i symboli kulturowych,

  • dostrzeżenie w dziełach trawestacji i wskazanie jej wzorców tekstowych,

  • dostrzeżenie i skomentowanie estetycznych wartości dzieła,

  • przeprowadzenie analizy porównawczej dzieł.

Rl7UDYjQqgOpr
Perspektywa: Madame Récamier Davida
Źródło: René Magritte, 1949, olej na płótnie, 60 x 80 cm, kolekcja prywatna , dostępny w internecie: http://www.wikiart.org/en/rene-magritte/perspective-madame-recamier-by-david-1949 [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.
Rxksto4EJobaJ
Portret pani Récamier
Źródło: Jacques-Louis David, 1800, olej na płótnie, 173 x 243 cm, Musée du Louvre, Paryż, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jacques-Louis_David_016.jpg [dostęp 25.10.2015 r.], domena publiczna.
Krystyna Janicka Surrealizm

René Magritte w ciekawy sposób nawiązał do XIX‑wiecznego arcydzieła Jacques’a‑Louisa Davida. Zachowując kompozycję pierwowzoru, jego kolorystykę, sposób oświetlenia i scenografię, zastąpił jednak „żywą” postać trumną, która przybrała charakterystyczną pozę Julii Récamier. W słynnym portrecie z okresu I Cesarstwa (tzw. empire) wytworna kobieta, spoczywająca w półleżącej pozie na szezlongu, jawi się jako posągowa piękność. Magritte powtórnie, tym razem przewrotnie, unieśmiertelnił ją „na wieki”, zamykając jej ciało w złamanym pod kątem prostym pudle funeralnym, ozdobionym antykizującymi okuciami. Antropomorficzny kształt trumny wywołuje surrealistyczną grę świadomości z podświadomością. Widz pozostaje nieufny wobec tego, co widzi. Może nawet przeraża go trochę to makabryczne skojarzenie. Artysta kpi z tradycji obrazu jako realnego przedstawienia i podważa przypisaną mu funkcję reprezentacji rzeczywistości.

Janicka_Surrealizm Źródło: Krystyna Janicka, Surrealizm, Warszawa 1985.
Ćwiczenie 17

Oceń wersję Portretu pani Récamier pędzla Magritte’a, uzgwlędniając sposób przedstawienia postaci. Porównaj go z dziełem Jacques’a‑Louisa Davida Portret pani Récamier.

R1J0zyiMVhVjo
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 18

Odpowiedz na pytanie, czy dzieło Magritte’a można uznać za:

  • żart,

  • prowokację intelektualną,

  • groteskę,

  • cytat artystyczny.

RHOH23paCHAzz
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Uzasadnij swoją odpowiedź w krótkiej formie pisemnej.

RM2bIbTv7U301
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 19
RJd8knOBdICxg1
Przeróbka oryginalnego dzieła Davida autorstwa Magritte’a jest: 1. trawestacją, 2. parafrazą, 3. parodią, 4. kopią.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000000G2B3v20_000tp00A
j0000000G2B3v20_0000009S
JPOL_E3_E4_Preteksty

Flash mob

R1743S2IWSOL2
Yoga, flash mob na ulicy w Austin (Texas)
Źródło: Earl McGehee, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acro_Yoga_Flash_Mob.jpg?uselang=pl [dostęp 25.10.2015 r.], licencja: CC BY 3.0.
RwwfoVi2alsOo
Wszędzie woda, Austin (Texas), flash mob
Źródło: Steven Polunsky, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Water_everywhere.jpg?uselang=pl, licencja: CC BY 2.0.
R1Ylazxh4eNs2j0000000G2B3v20_00alt001
Paris Zombie Walk
Źródło: tangi bertin, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Zombie_walk_paris_2013_-_35707_-_12_octobre_2013.jpg?uselang=pl [dostęp 25.10.2015 r.], licencja: CC BY 1.0.
Ćwiczenie 20

Napisz, czym popkultura różni się od subkultury i kontrkultury.

RadAo2shomgC6
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 21

Określ, do której z nich można zaliczyć flash mob.

Rg1FmKsq2xjr9
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Wyraź swoje zdanie w sprawie wykorzystywania zjawisk kontrkulturowych przez reklamę.

R137sJYq9DI44
(Uzupełnij).
j0000000G2B3v20_00alt001
j0000000G2B3v20_000000AS
JPOL_E3_E4_Zadaniowo

Zadaniowo

Wykonaj jedno z poniższych poleceń (do wyboru):

Polecenie 4

Namaluj swój sen lub spróbuj opisać go w formie prozy poetyckiej.

R192L80MZFAoz
(Uzupełnij).
Polecenie 5

Odszukaj w internetowej galerii obrazów dzieło René Magritte’a Syn człowieczy (The Son of Man) z 1964 roku lub jego opis. Napisz jego interpretację.

RG0e4E0zh4sks
(Uzupełnij).
Polecenie 6

Zaplanuj w grupach dadaistyczny happening lub flash mob. Napisz scenariusz wydarzenia i określ jego główne cele.

R3nZqcQROYj29
(Uzupełnij).
Polecenie 7

Zaaranżuj własną kompozycję metafizyczną w formie kolażu lub fotomontażu, zestawiając ze sobą kilka zwyczajnych przedmiotów. Wykorzystaj zdjęcia lub wycinki z gazet. Nie zapomnij o ciekawym tytule pracy, opartym np. na grze słownej lub podwójnym znaczeniu wyrazów.

RUmqY39JHE04q
(Uzupełnij).
Polecenie 7

Napisz wiersz oparty o kompozycję metafizyczną, zestawiając ze sobą kilka zwyczajnych przedmiotów.  Nie zapomnij o ciekawym tytule pracy, opartym np. na grze słownej lub podwójnym znaczeniu wyrazów.

RuLRN6Vo1ZTX5
(Uzupełnij).
R1WYg5vOamijZ1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Zapoznaj się z poniższymi słowami kluczami związanymi z lekcją, a następnie zaproponuj ich własną kolejność. Możesz kierować się tym, co cię zaciekawiło, poruszyło, zaskoczyło itp. Przygotuj krótkie uzasadnienie swojej propozycji. Słowa klucze: dadaizm, Francis Picabia, Parada miłosna, malarstwo metafizyczne, Giorgio de Chirico, Niepokojące muzy, Pieśń miłosna, surrealizm, René Magritte, Groźna pogoda, Perspektywa: Madame Recamier Davida, flash mob.

RmBwD3kqHJpp5
(Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida