Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Wielu z nas miasto kojarzy się z wysokimi budynkami, tłumem zabieganych ludzi i hałasem. Mówiąc o wsi, mamy zwykle na myśli gospodarstwa rozproszone wśród pól i spokojne życie. Taki wizerunek miasta i wsi często nie jest prawdziwy – bywa, że trudno je od siebie odróżnić. Czym charakteryzują się miasta oraz wsie, czym zajmują się na co dzień ich mieszkańcy? Jakie są pozytywne i negatywne strony mieszkania w danej miejscowości?

RlcbAg1IQaNMH
Stolicę Japonii - Tokio - zamieszkuje ok. 37 milionów mieszkańców. W tym jednym mieście znajduje się prawie tyle ludzi ile w naszym całym państwie
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
Aby zrozumieć poruszane w tym materiale zagadnienia, przypomnij sobie:
  • cechy położenia Polski w Europie;

  • nazwy dużych miast;

  • czynniki, które spowodowały przejście z koczowniczego na osiadły tryb życia.

Twoje cele
  • Podasz cechy krajobrazu miejskiego oraz wiejskiego.

  • Omówisz charakter zabudowy miejskiej oraz wiejskiej jak również sieć komunikacyjną.

  • Omówisz tereny zielone na wsi oraz w obrębie miasta.

  • Wskażesz główne zajęcia mieszkańców miast i wsi.

iWDUeM0vJA_d5e158

1. Polskie miasta

MiastomiastoMiasto to teren, o zagęszczonej zabudowie i zróżnicowanej strukturze społecznej mieszkańców. Teren wydzielony na cele rolnicze jest niewielki lub w ogóle go nie ma. Mieszkańcy utrzymują się z handlu, rzemiosła, przemysłu i usług.

Funkcje miasta, czyli podstawowy rodzaj działalności mieszkańców miasta:

  • przemysłowe – w miastach znajdują się liczne fabryki, w których wytwarza się urządzenia, ubrania i wiele innych produktów;

  • handlowe – miasta stanowią ośrodki handlu detalicznego i hurtowego;

  • administracyjne – miasta są siedzibami władz państwowych i urzędów;

  • komunikacyjne – miasta są miejscami, w których istnieją duże dworce kolejowe oraz krzyżują się drogi, a w niektórych z nich znajdują się też lotniska, mogą także stanowić węzeł komunikacyjny;

  • naukowe – miasta są siedzibami uczelni i ośrodków, w których pracują uczeni;

  • kulturalne – w miastach znajdują się kina, teatry, biblioteki i inne obiekty zapewniające dostęp do kultury, w miastach odbywają się w również festiwale;

  • turystyczne – zabytki oraz różne ciekawe miejsca przyciągają do miast wielu zwiedzających.

W Polsce jest ponad 930 miast. Największym z nich jest stolica naszego kraju – Warszawa. Najwięcej miast znajduje się w Polsce południowej i zachodniej, mniej w części wschodniej i środkowej. Oprócz niej duże znaczenie mają też m.in. Wrocław, Kraków i Gdańsk. Wiele innych miast – nawet tych najmniejszych – przyciąga wielu turystów zainteresowanych ich pięknem i atrakcjami.

1
1
Ćwiczenie 1

Korzystając z mapy Polski, rocznika statystycznego odszukaj województwa, których jest najwięcej miast.

RcakbsPtPeUP4
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 2

Wyszukaj w dostępnych źródłach informacji atrakcje turystyczne Krakowa.

RCZxlsqb67bE0
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
bg‑gray2
1
Ciekawostka

Miasto kojarzy nam się z dużą miejscowością, ale nie zawsze tak jest. Opatowiec w województwie świętokrzyskim w powiecie kazimierskim to najmniejsze miasto w Polsce; 1 stycznia 2021 roku w Opatowcu mieszkało 336 osób.

iWDUeM0vJA_d5e226

2. Polskie wsie

WieświeśWieś jest miejscowością, która pełni głównie funkcje rolnicze, takie jak uprawa roślin i hodowla zwierząt. Ma też ogromne znaczenie w polskiej kulturze. Liczne tradycje, zwyczaje i święta mają swoje początki na wsi. Poza tym wieś daje szanse na czyste środowisko, lepszej jakości żywność, ciszę i bezpośredni kontakt z przyrodą. Dzisiaj wielu mieszkańców wsi pracuje w mieście w zawodach niezwiązanych z rolnictwem. Zdarza się również, że mieszkańcy miast nabywają domy na wsi, gdyż szukają spokojnego miejsca do zamieszkania.

1
1
Ćwiczenie 3

Korzystając z różnych źródeł wiedzy odszukaj i wskaż położenie na mapie Polski wsi/sołectwa o największej powierzchni, największej liczbie ludności oraz najdłuższej wsi/sołectwa.

R1RcFdK6aqgyy
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ważne!

Obecnie warunki życia na wsi i w mieście pod wieloma względami są podobne. Wszędzie dostępny jest Internet, radio, telewizja, telefon, książki i gazety. Powszechna dostępność samochodów i komunikacji publicznej umożliwia mieszkańcom wsi częste wizyty w mieście, a mieszkańcom miast na wsi.

Ciekawostka

Obecnie istnieje w Polsce ponad 50 tys. wsi. Czasami grupa domów lub gospodarstw odległych od zwartej zabudowy jest nazywana nie wsią, tylko kolonią. Na przykład na Pomorzu istnieje osada o nazwie Osetnik (znana bardziej pod starą nieoficjalną nazwą Stilo), która jest kolonią wsi Sasino. Mimo że leży w granicach Sasina, Osetnik traktowany jest jako odrębna miejscowość.

iWDUeM0vJA_d5e286

Podsumowanie

  • Miejscowości w Polsce można podzielić na miasta i wsie.

  • Miasta mają ogromne znaczenie m.in. w nauce, gospodarce i kulturze.

  • Wieś odgrywa główną rolę w produkcji żywności.

  • Zarówno miasta, jak i wsie mogą odgrywać ważną rolę w turystyce.

bg‑azure

Praca domowa

11
Ćwiczenie 1

Zastanów się, dlaczego w ostatnich latach na wsiach położonych blisko większych miast osiedla się coraz więcej ludzi?

Rp0Oni222gsC2
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
iWDUeM0vJA_d5e356

Słownik

miasto
miasto

historycznie ukształtowana osada, o zwartej zabudowie, posiadająca prawa miejskie, w której większość ludzi pracuje poza rolnictwem i prowadzi charakterystyczny dla mieszkańców miast sposób życia

wieś
wieś

osada, w której większość ludzi pracuje w rolnictwie, usługach związanych z rolnictwem lub w obsłudze ruchu turystycznego; wsie nie posiadają praw miejskich

iWDUeM0vJA_d5e418

Zadania

1
Pokaż ćwiczenia:
11
Ćwiczenie 1
RHwRhKHrnpWqi1
zadanie interaktywne
Źródło: Andrzej Boczarowski <Andrzej.boczarowski@up.wroc.pl>, licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 2
RaJHuq3QsX2LF1
zadanie interaktywne
Źródło: Andrzej Boczarowski <Andrzej.boczarowski@up.wroc.pl>, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 3
R1dgsuHmjds3s1
zadanie interaktywne
Źródło: Andrzej Boczarowski <Andrzej.boczarowski@up.wroc.pl>, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 4
RA77On1WpKi1m1
zadanie interaktywne
Źródło: Andrzej Boczarowski <Andrzej.boczarowski@up.wroc.pl>, licencja: CC BY 3.0.
bg‑azure

Notatnik

RkUQslfoQTCCx
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.