Fryderyk Chopin to postać, która na zawsze zmieniła oblicze muzyki fortepianowej. Nazywany poetą fortepianu potrafił wydobyć z tego instrumentu nie tylko wirtuozerię, lecz przede wszystkim subtelne emocje – od lirycznego zamyślenia po dramatyczny patos. Jego muzyka, mocno zakorzeniona w polskiej tradycji, sprawiła, że stał się ambasadorem polskości w świecie, symbolem narodu, który poprzez sztukę wyrażał swoje pragnienie wolności.
Lata dziecięce i młodzieńcze Fryderyka Chopina
Zapis wybranych, a zarazem najważniejszych szczegółów biograficznych kompozytora, stawiają przed odbiorcą osobę, która wyrosła z ziemi Polskiej. Miano ambasadora polskości może mieć tylko ten, kto na tej ziemi wzrastał, rozumiał ją, towarzyszył w jego dobrych, szlachetnych momentach, ale również zatapiał łzy smutku, zwątpienia ukryte w nutach, kiedy losy naszego Narodu były przesądzone.
Polecenie 1
Spójrz na miejsca i osoby związane z Fryderykiem Chopinem - ile z nich pamiętasz, co o nich wiesz? Podejmij dyskusję z koleżanką lub kolegą, na temat utworów Chopina, które tworzył w tych szczególnych miejscach.
Ćwiczenie 1
Odpowiedz na pytanie: czym zajmował się Fryderyk Chopin podczas pobytu w Szafarni?
R1VSDS8AXK7G2
W bardzo młodym wieku (miał wówczas ok. 14 lat) prowadził Kuriera Szafarskiego - były to żartobliwe listy, skierowane do rodziców, opisujące jego pobyt i wrażenia na wsi. Obecnie miejscowość ta znajduje się w województwie kujawsko‑pomorskim.
R15VL5J6G7Gx31
Ilustracja przedstawia dworek w Żelazowej Woli, w którym urodził się Fryderyk Chopin. Dworek, to biały budynek z ciemnym pokryciem dachowym. Pokazana jest też droga dojazdowa do domku. Po prawej stronie fotografii znajdują się drzewa.
Dworek w Żelazowej Woli, w którym urodził się Fryderyk Chopin, Żelazowa Wola, Polska, online-skills, CC BY 3.0.
RgASjoGjzdBeD1
Ilustracja przedstawia „Kuryer Szafarski” – list opisujący pobyt Chopina w Szafarni w 1824 roku. Dokument zawiera tytuł napisany większą czcionką oraz treść.
„Kuryer Szafarski” – list opisujący pobyt Chopina w Szafarni w 1824 roku, chopin.museum, CC BY 3.0.
RJnIzKBKljZbM1
Ilustracja przedstawia portret Józefa Elsnera. Fotografia przedstawia starszego, łysiejącego mężczyznę. Ubrany jest w białą koszulę i płaszcz zapinany na guziki. Cała fotografia jest w odcieniach czarno-białych i szarościach.
Maksymilian Fajans, „Józef Elsner”, online-skills, CC BY 3.0.
Ćwiczenie 1
Aby zapisać w pamięci najważniejsze chwile z biografii kompozytora oraz wybrane jego utwory, zapoznaj się z treścią poniższego audiobooka.
Rewolucyjna to tytuł, który przylgnął do słynnej wirtuozowskiej Etiudy c‑moll op. 12. Któremu utworowi z młodzieńczych lat kompozytora nadano podtytuł Żydek ?
R1MQ6GLVAEE1M
Ostatnie lata życia to męcząca podróż w roku 1848 do Anglii i Szkocji na zaproszenie swojej uczennicy Jane Stirling. Tam w sali Guildhall w Londynie daje swój ostatni koncert w życiu. Podróż na wyspy okazała się niefortunnym posunięciem. Mimo opieki niesprzyjająca pogoda oraz pogarszająca się kondycja psychiczna kompozytora doprowadziły do choroby. Ostatecznie Chopin w listopadzie 1848 roku wraca do Paryża. Niecały rok później, Chopin umiera 17 października 1849 roku o drugiej po północy. Nabożeństwo żałobne odbyło się 30 października w kościele św. Magdaleny, na którym zostało odegrane Requiem d‑moll KV 626 Wolfganga Amadeusza Mozarta, zgodnie z życzeniem Chopina. Kompozytor został pochowany na cmentarzu Père‑Lachaise w Paryżu (poniżej prezentowany pomnik). Jego siostra Ludwika zaś spełniając jego ostatnią wolę przywiozła serce brata do Warszawy, które do dziś znajduje się w filarze kościoła św. Krzyża w Warszawie.
R1NLXX58UB41K1
Zdjęcie przedstawia grób Chopina na cmentarzu Père‑Lachaise w Paryżu. Pomnik jest jasny, otoczony czarnym płotem, w tle widać zieleń.
Grób Chopina, cmentarz Père-Lachaise, Paryż, Francja, online-skills, CC BY 3.0.
R8M2E4689KMFN1
Zdjęcie przedstawia pomnik Chopina w stylu secesyjnym, znajdujący się w Łazienkach Królewskich w Warszawie – projekt Wacława Szymanowskiego. Pod pomnikiem stoją żółte kwiaty. Z tyłu, za pomnikiem widać jesienny żółto‑pomarańczowy krajobraz drzew. Z przodu akwen wodny.
Wacław Szymanowski, Pomnik Chopina w stylu secesyjnym, Łazienki Królewskie, Warszawa, Polska, online-skills, CC BY 3.0.
Śladami Fryderyka Chopina‑muzyczna podróż po Europie
Poniższa mapa przedstawia muzyczną podróż Chopina po Europie. Spójrz na nią i spróbuj zapamiętać, jakie utwory kompozytor skomponował w Stuttgarcie, Wiedniu, Paryżu, Londynie oraz na Majorce? Przypomnij sobie ich brzmienie i stylistykę. Zwróć uwagę na charakterystyczne zwroty melodyczne oraz u niektórych wyjątkowy, taneczny rytm.
RX68VLX3ZTDEP
Mapa interaktywna „Muzyczna podróż po Europie – śladami Fryderyka Chopina”. Na grafice przedstawiającej mapę Europy, z podziałem na poszczególne kraje, wybrane miasta zostały wyróżnione aktywnymi punktami, które zawierają następujące informacje i nagrane utwory: Punkt pierwszy: napis: Londyn, Fryderyk Chopin, Walc a‑moll, Nagranie: Utwór taneczny o bardzo lekkim, pogodnym i radosnym charakterze. W melodii pojawiają się liczne ozdobniki. Punkt drugi: napis: Paryż, Fryderyk Chopin, Mazurek f‑moll op. 68 nr 4, nagranie: wzruszający, spokojny utwór. Pierwsze takty są melancholijne i nostalgiczne, potem melodia staje się pogodniejsza a następnie powraca smutek. I tak wielokrotnie zmienia się charakter muzyki. Punkt trzeci: napis: Stuttgart, Fryderyk Chopin, Etiuda c‑moll op. 10 nr 12 „Rewolucyjna”, nagranie: utwór bardzo dynamiczny, dźwięki imitują wzburzenie i gniew. Punkt czwarty: napis: Wiedeń, Fryderyk Chopin, Nokturn Fis‑dur op. 15 nr 2. Punkt piąty: Majorka, Fryderyk Chopin, Preludium Des‑Dur op. 28 nr 15 „Deszczowe”, nagranie: utwór o zmiennym nastroju. Początkowo bardzo spokojny, powtarzające się dźwięki imitują delikatny, jednostajny deszcz. W drugiej części charakter muzyki zmienia się na mroczny, ponury, melodia przenosi się do dolnych rejestrów a muzyka staje się dużo głośniejsza . Pod koniec utworu na chwilę powraca klimat początkowej części.
Mapa interaktywna „Muzyczna podróż po Europie – śladami Fryderyka Chopina”. Na grafice przedstawiającej mapę Europy, z podziałem na poszczególne kraje, wybrane miasta zostały wyróżnione aktywnymi punktami, które zawierają następujące informacje i nagrane utwory: Punkt pierwszy: napis: Londyn, Fryderyk Chopin, Walc a‑moll, Nagranie: Utwór taneczny o bardzo lekkim, pogodnym i radosnym charakterze. W melodii pojawiają się liczne ozdobniki. Punkt drugi: napis: Paryż, Fryderyk Chopin, Mazurek f‑moll op. 68 nr 4, nagranie: wzruszający, spokojny utwór. Pierwsze takty są melancholijne i nostalgiczne, potem melodia staje się pogodniejsza a następnie powraca smutek. I tak wielokrotnie zmienia się charakter muzyki. Punkt trzeci: napis: Stuttgart, Fryderyk Chopin, Etiuda c‑moll op. 10 nr 12 „Rewolucyjna”, nagranie: utwór bardzo dynamiczny, dźwięki imitują wzburzenie i gniew. Punkt czwarty: napis: Wiedeń, Fryderyk Chopin, Nokturn Fis‑dur op. 15 nr 2. Punkt piąty: Majorka, Fryderyk Chopin, Preludium Des‑Dur op. 28 nr 15 „Deszczowe”, nagranie: utwór o zmiennym nastroju. Początkowo bardzo spokojny, powtarzające się dźwięki imitują delikatny, jednostajny deszcz. W drugiej części charakter muzyki zmienia się na mroczny, ponury, melodia przenosi się do dolnych rejestrów a muzyka staje się dużo głośniejsza . Pod koniec utworu na chwilę powraca klimat początkowej części.
Mapa interaktywna „Muzyczna podróż po Europie – śladami Fryderyka Chopina”
Źródło: online-skills sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RVAUTK53BDL2N
Ćwiczenie 3
W jakim wieku Fryderyk Chopin rozpoczął naukę gry na fortepianie u Wojciecha Żywnego? Możliwe odpowiedzi: 1. 5 lat, 2. 6 lat, 3. 7 lat, 4. 8 lat.
Chopin, jako poeta fortepianu
Twórczość Chopina niemal w całości związana jest z fortepianem - instrumentem, który w XIX wieku stawał się głównym medium ekspresji romantycznej. Chopin nadał więc fortepianowi status głosu poetyckiego, równorzędnego z literaturą romantyczną ( o czym możesz przeczytać w ostatnim rozdziale materiału -Dla ciekawskich).
W odróżnieniu od innych kompozytorów romantycznych, nie licząc młodzieńczych utworów na fortepian z orkiestrą oraz pieśni Chopin komponował prawie wyłącznie na fortepian. Wytworzył swój oryginalny styl fortepianowy. Komponował głównie mazurki,Mazurmazurki, walce, sonaty, polonezy,Polonezpolonezy,scherza, impromptuimpromptuimpromptu. Stworzył nowy romantyczny gatunek w historii muzyki – balladę fortepianową, a także znacznie rozwinął inne: nokturn,Nokturnnokturn,etiudęEtiudaetiudę, preludium.
impromptu
liryczny utwór fortepianowy składający się z trzech części, w którym część środkowa wyraźnie kontrastuje z częściami skrajnymi
Chopin już od najmłodszych lat koncentrował się na poszukiwaniu nowych barw i środków pianistycznych, które uczyniły go prawdziwym poetą fortepianu.
R123V4PZD3QEE
Fotografia przedstawia wnętrze Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie, gdzie jest wystawiony ostatni fortepian Chopina. Fortepian jest na podium, w otoczeniu wyposażenia sali muzealnej.
Ostatni fortepian Chopina we wnętrzu Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie.
Źródło: Ostatni fortepian kompozytora wykonany przez firmę Pleyel (nr 14810), na którym grał i komponował w latach 1848–1849. Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie, dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Fryderyk_Chopin?utm_source=chatgpt.com#/media/Plik:Chopin_Museum_in_Warsaw_03.JPG, licencja: CC BY-SA 3.0.
1. Indywidualne traktowanie fortepianu
Chopin wykorzystywał naturalne możliwości instrumentu - rozłożone akordy, pasaże, ozdobniki - nadając im funkcję nie tylko techniczną, ale i ekspresyjną. Przykładem są Etiudy op. 10 (1829–1832), dedykowane Franzowi Lisztowi. Każda z nich wykracza poza dydaktyczną funkcję i stanowi miniaturę artystyczną, łączącą wirtuozerię z nastrojowością, np. Etiuda c‑moll op. 10 nr 12 (Rewolucyjna), powstała w cieniu wydarzeń powstania listopadowego, ukazuje dramatyzm narodowych doświadczeń. Utrzymana jest w szybkim tempie, składa się z molowych pasaży, granych lewą ręką, co wymaga wielkiego kunsztu wykonawczego. Zwróć na nie uwagę podczas wysłuchania proponowanego wraz z zapisem poniżej. Taki rodzaj utworów wskazywał na ogromna wiedzę z zakresu techniki gry, metodyki pracy tematycznej oraz znajomości możliwości technicznych instrumentu.
pasaż
to figura melodyczno‑techniczna polegająca na szybkim następstwie dźwięków akordu (rozłożonego na kolejne tony zamiast zagranego jednocześnie).
R15DABZN7COSG
Na zdjęciu pożółkła kartka, na której wydrukowany jest początek etiudy rewolucyjnej Chopina. Przy kluczu trzy bemole. Nad pięciolinią oznaczenie wykonawcze Con fuoco. W zapisie widać mocny akord na pierwszej części taktu i dużą ilość szesnastek, zapisanych coraz niżej, przez dwa takty i znowu w drugiej linijce: akord i szereg szesnastek, zagranych coraz niżej. Po naciśnięciu punktu interaktywnego wyświetla się napis: Fryderyk Chopin, Etiuda Rewolucyjna opus dziesiąte numer dwunasty oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagrany utwór jest bardzo dynamiczny, dźwięki imitują wzburzenie i gniew. Etiuda przeznaczona jest do wykonania na fortepianie.
Na zdjęciu pożółkła kartka, na której wydrukowany jest początek etiudy rewolucyjnej Chopina. Przy kluczu trzy bemole. Nad pięciolinią oznaczenie wykonawcze Con fuoco. W zapisie widać mocny akord na pierwszej części taktu i dużą ilość szesnastek, zapisanych coraz niżej, przez dwa takty i znowu w drugiej linijce: akord i szereg szesnastek, zagranych coraz niżej. Po naciśnięciu punktu interaktywnego wyświetla się napis: Fryderyk Chopin, Etiuda Rewolucyjna opus dziesiąte numer dwunasty oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagrany utwór jest bardzo dynamiczny, dźwięki imitują wzburzenie i gniew. Etiuda przeznaczona jest do wykonania na fortepianie.
Chopin, Etiuda Rewolucyjna
Źródło: online-skills, źródło: https://www.youtube.com/watch?v=cQnC3qqO93w, licencja: CC BY 3.0.
2. Liryzm i intymność W jego muzyce dominują nastroje osobiste, refleksyjne. Nokturny (inspirowane twórczością Johna Fielda) rozwijał w stronę większej ekspresji i głębi emocjonalnej – np. Nokturn Es‑dur op. 9 nr 2 wyróżnia się śpiewną kantyleną, imitującą frazę wokalną. Nokturny Chopina to utwory o wyjątkowym, romantycznym nastroju – pełne liryzmu, zadumy i melancholii, nawiązujące do obrazu tajemniczej, księżycowej nocy. Najczęściej przybierają formę repryzową ABA¹. Części skrajne, utrzymane w spokojnym tempie, charakteryzują się śpiewną kantyleną z ornamentami, wspartą subtelnym akompaniamentem akordowym. Kontrast przynosi część środkowa, bardziej dramatyczna i dynamiczna, wprowadzająca napięcie, które zostaje złagodzone w repryzie, przywracającej typowo nokturnową atmosferę. Sprawdź to podczas wysłuchania poniższego przykładu Nokturn cis‑moll op. 27 nr 1. Postaraj się zapamiętać nazwisko wybitnego pianisty oraz spójrz na poniżej zaprezentowany tekst nowy początkowych taktów tego utworu.
R1N5D3DF4UB3M
Utwór:Nokturn cis - moll op.27 nr 1, autorstwa Fryderyka Wykonawca: Arthur Rubinstein. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
Utwór:Nokturn cis - moll op.27 nr 1, autorstwa Fryderyka Wykonawca: Arthur Rubinstein. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
Fryderyk Chopin, „Nokturn” cis - moll op. 27 nr 1 wyk. (Arthur Rubinstein)
Fryderyk Chopin, „Nokturn” cis - moll op. 27 nr 1 wyk. (Arthur Rubinstein)
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Utwór:Nokturn cis - moll op.27 nr 1, autorstwa Fryderyka Wykonawca: Arthur Rubinstein. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
R96ZSNPVO3H731
Ilustracja przedstawia zapis nutowy części utworu „Nokturn cis‑moll” op. 27 Chopina. Nad nutami jest tytuł, imię oraz nazwisko autora.
Fryderyk Chopin, „Nokturn” cis - moll op.27 nr 1, online-skills, CC BY 3.0.
Choć Johna Fielda i Fryderyka Chopina należy uznać za najważniejszych twórców kształtujących cechy i postać nokturnu, to gatunek ten jest również obecny w twórczości innych kompozytorów. Ma on jednak postać bardziej incydentalną, marginalną. Pojawia się u Marii Szymanowskiej, Roberta Schumanna, Edwarda Griega, Franciszka Liszta. Stanowi czasem jedno z ogniw utworów wieloczęściowych np. Muzyki do Snu nocy letniej Feliksa Mendelssohna, II Kwartetu smyczkowego Aleksandra Borodina, VII Symfonii Gustawa Mahlera, baletu Daphnis i Chloe Maurycego Ravela, dwuczęściowego cyklu Nokturn i Tarantella na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego. Claude DebussyNokturnami zatytułował nawet cykl trzech programowych utworów na orkiestrę.
Ta poetyckość muzyki Chopina odpowiada romantycznemu ideałowi wyrażania uczuć indywidualnych również przedstawionym w dziele orkiestrowym pt. Fantazja na tematy polskie A‑dur op. 13, która w całości nawiązuje do polskiej ludowości i tradycji. Utwór składa się ze wstępu i trzech wariacji. Pierwsza oparta jest na temacie pieśniLaura i Filon, druga na dumce napisanej prawdopodobnie przez Karola Kurpińskiego, w trzeciej temat został zaczerpnięty z melodii ludowej Idzie Jasio do Torunia.
Ćwiczenie 4
Podczas słuchania dokonaj porównania nagrań: Fantazji na tematy polskie A‑dur op. 13 oraz pieśni Życzenie. Wysłuchaj obu ich interpretacji. Znajdź w Internecie zapis słów i zapamiętaj ich treść.
R1KUR62MD7LHX
Na zdjęciu strona partytury Fantazji na tematy polskie, Chopina. W partyturze umieszczono partię następujących instrumentów: flety, oboje, klarnety, fagoty, rogi, trąbki, puzony, fortepian, skrzypce pierwsze, skrzypce drugie, altówki, wiolonczele i kontrabasy. Na partyturze widać, że utwór rozpoczyna się grą kwintetu smyczkowego , klarnetu i fagotu. W dziewiątym takcie zaczynają grać pozostałe instrumenty, oprócz fortepianu. Po naciśnięciu punktu aktywnego pojawia się napis: Fryderyk Chopin, Fantazja na tematy polskie A‑dur opus trzynaste i pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagranie rozpoczyna się łagodnym wstępem w wykonaniu orkiestry, później muzyka na krótką chwilę staje się dynamiczna, a później znów łagodna, orkiestra buduje nastrój, by po minucie rozpoczęła się melancholijna i melodyjna, pełna ornamentów partia fortepianu. Muzyka jest tęskna, spokojna.
Na zdjęciu strona partytury Fantazji na tematy polskie, Chopina. W partyturze umieszczono partię następujących instrumentów: flety, oboje, klarnety, fagoty, rogi, trąbki, puzony, fortepian, skrzypce pierwsze, skrzypce drugie, altówki, wiolonczele i kontrabasy. Na partyturze widać, że utwór rozpoczyna się grą kwintetu smyczkowego , klarnetu i fagotu. W dziewiątym takcie zaczynają grać pozostałe instrumenty, oprócz fortepianu. Po naciśnięciu punktu aktywnego pojawia się napis: Fryderyk Chopin, Fantazja na tematy polskie A‑dur opus trzynaste i pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagranie rozpoczyna się łagodnym wstępem w wykonaniu orkiestry, później muzyka na krótką chwilę staje się dynamiczna, a później znów łagodna, orkiestra buduje nastrój, by po minucie rozpoczęła się melancholijna i melodyjna, pełna ornamentów partia fortepianu. Muzyka jest tęskna, spokojna.
Fryderyk Chopin, Fantazja na tematy polskie A‑dur opus 13.
Źródło: online-skills, źródło: https://www.youtube.com/watch?v=2krOIVVDvIs, Fryderyk Chopin, Fantazja na tematy polskie A-dur opus 13., licencja: CC BY 3.0.
A teraz nagranie pieśni Życzenie Fryderyka Chopina wraz z poniżej towarzyszącą partyturą. Przypomnij sobie, na jaki głos przeznaczony jest ten utwór? Odszukaj tego zapisu w nutach.
R1UVGR5LNLZD1
Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy,
Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.
Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy,
Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.
Nagranie fragmentu pieśni "Życzenie", autorstwa Fryderyka Chopina
Nagranie fragmentu pieśni "Życzenie", autorstwa Fryderyka Chopina
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy,
Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.
RSZJVHH2R18GG
Zapis nutowy pieśni Życzenie autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór rozpoczyna się ośmiotaktowym wstępem. Na każdą pierwszą część taktu we wstępie przypada tryl. Od dziewiątego taktu pojawia się partia wokalna, a akompaniament przybiera formę dużo prostszą, przypominającą walca: na raz gra lewa ręka na dwa i trzy prawa. Na górze strony umieszczony został tytuł „Życzenie”, pod nim widnieje napis - „Piosenka sielska Stef. Witwickiego”. Obok znajduje się pieczęć z orłem.
Fryderyk Chopin, „Życzenie”, partytura
Źródło: online-skills, dostępny w internecie: teatrwielki.pl, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
Wysłuchaj kolejnego przykładu pieśni Chopina i zastanów się, jakimi środkami muzycznymi kompozytor przedstawił właśnie tę porę roku.
Rn5VG2N3d4GJY
Obraz Marii Wodzińskiej „Portret Frydyeryka Chopina”. Kompozytor siedzi w fotelu. Ubrany jest w białą koszulę i czarny surdut, pod szyją ma czarną muszkę. Włosy ma dłuższe, przykrywające ucho. Ma melancholijne, smutne spojrzenie. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się napis: Wiosna opus siedemdziesiąte czwarte numer 2 autorstwa Fryderyka Chopina, wykonawca Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu sielankowa, spokojna, tęskna pieśń w wykonaniu śpiewaczki, śpiewającej sopranem z akompaniamentem fortepianu. Pieśń jest skomponowana w metrum trójdzielnym.
Obraz Marii Wodzińskiej „Portret Frydyeryka Chopina”. Kompozytor siedzi w fotelu. Ubrany jest w białą koszulę i czarny surdut, pod szyją ma czarną muszkę. Włosy ma dłuższe, przykrywające ucho. Ma melancholijne, smutne spojrzenie. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się napis: Wiosna opus siedemdziesiąte czwarte numer 2 autorstwa Fryderyka Chopina, wykonawca Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu sielankowa, spokojna, tęskna pieśń w wykonaniu śpiewaczki, śpiewającej sopranem z akompaniamentem fortepianu. Pieśń jest skomponowana w metrum trójdzielnym.
Źródło: AMFN Maria Wodzińska, „Portret Fryderyka Chopina”, 1836, Muzeum Narodowe w Warszawie, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Fryderyk Chopin, „Wiosna” op. 74 nr 2, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk).
Ćwiczenie 5
R1ND4FX6MF8U1
Autorem słów do pieśni Życzenie był Stefan Witwicki.
3. Nowatorski język muzyczny
Dziwactwo czy fanaberia? Chociaż w muzyce było już wszystko jak znakomitym przykładem nowatorskiego potraktowania tej znanej formy są preludia, o których warto przeczytać w kilku publikacjach. M.in w książce Chopin Mieczysława Tomaszewskiego lub zaznajomić się z wywiadem z Urszulą Oleksiak. W sieci można znaleźć te materiały w świetnie przygotowanym artykule Wojciecha Oleksiaka, zatytułowanym: Wszystko, co warto wiedzieć o preludiach Chopina dostępnym na polskim portalu culture.pl redagowanym przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie.
RJOJFXTD5LBR7
Popiersie Chopina w Wielkopolskim Centrum Chopinowskim. Przedstawia głowę artysty, z wydatnym nosem i rozwianymi ku tyłowi włosami. Pomnik jest szary, z metalicznym połyskiem.
Popiersie Chopina w Wielkopolskim Centrum Chopinowskim
Źródło: Popiersie Chopina, Wielkopolskie Centrum Chopinowskie, fot: Daniel Pach /Forum, dostępny w internecie: https://culture.pl/pl/artykul/wszystko-co-chcialbys-wiedziec-o-preludiach-chopina.
Chopin wprowadzał w nich śmiałe modulacjemodulacjamodulacje, stosował chromatykęchromatykachromatykę,chromatyka, rozluźniał tradycyjną harmonię dur‑moll. W Preludiach op. 28 (1835–1839), skomponowanych częściowo podczas pobytu na Majorce z George Sand, każdy krótki utwór ukazuje inne oblicze ekspresji: od melancholii (Preludium e‑moll nr 4) po burzliwy dramatyzm (Preludium d‑moll nr 24).
modulacja
to przejście z jednej tonacji do innej w trakcie utworu.
chromatyka
oznacza zasadę podwyższania lub obniżania dźwięków skali diatonicznej o pół tonu.
R1D6J5UGBZ5CB
Zdjęcie strony tytułowej francuskiego wydania Preludiów opus dwudzieste ósme Fryderyka Chopina. Na pożółkłej kartce widzimy napisy: Preludes pour te Piano Fred. Chopin., oznaczenie wydawcy: Breitkopf & Härtel praz pieczęci biblioteczne. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się informacja dodatkowa: „Oeuvre” w języku francuskim znaczy „dzieło”. Po łacinie to „opus”. Skrót „op.” w połączeniu z kolejnym numerem, zapisanym liczbami arabskimi, to oznaczenie chronologiczne dzieła jednego kompozytora, np. Preludium Des‑dur op. 28 nr 15. Najczęściej numer opusowy nadawany był przez wydawcę i nie zawsze był zgodny z chronologią powstania utworu. Stąd też dzieła wydawane po śmierci kompozytora mają często wyższy numer niż te wydane za jego życia. Dotyczy to również dzieł Fryderyka Chopina. Jego utwory z okresu młodzieńczego mają wyższe numery niż te, które były wydane za jego życia. Stało się to za sprawą Juliana Fontany, polskiego pianisty i kompozytora. Fontana był agentem i kopistą utworów Chopina, którego Chopin cenił. Kiedy Chopin ukończył na Majorce rękopis Preludiów, zawiadomił o tym Fontanę z poleceniem przepisania tych kompozycji. Po śmierci Chopina Fontana wydał wiele utworów, na których wydanie Chopin nie wyraził za życia zgody. Dzięki temu możemy słuchać dzieł z op. 66‑74.
Zdjęcie strony tytułowej francuskiego wydania Preludiów opus dwudzieste ósme Fryderyka Chopina. Na pożółkłej kartce widzimy napisy: Preludes pour te Piano Fred. Chopin., oznaczenie wydawcy: Breitkopf & Härtel praz pieczęci biblioteczne. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się informacja dodatkowa: „Oeuvre” w języku francuskim znaczy „dzieło”. Po łacinie to „opus”. Skrót „op.” w połączeniu z kolejnym numerem, zapisanym liczbami arabskimi, to oznaczenie chronologiczne dzieła jednego kompozytora, np. Preludium Des‑dur op. 28 nr 15. Najczęściej numer opusowy nadawany był przez wydawcę i nie zawsze był zgodny z chronologią powstania utworu. Stąd też dzieła wydawane po śmierci kompozytora mają często wyższy numer niż te wydane za jego życia. Dotyczy to również dzieł Fryderyka Chopina. Jego utwory z okresu młodzieńczego mają wyższe numery niż te, które były wydane za jego życia. Stało się to za sprawą Juliana Fontany, polskiego pianisty i kompozytora. Fontana był agentem i kopistą utworów Chopina, którego Chopin cenił. Kiedy Chopin ukończył na Majorce rękopis Preludiów, zawiadomił o tym Fontanę z poleceniem przepisania tych kompozycji. Po śmierci Chopina Fontana wydał wiele utworów, na których wydanie Chopin nie wyraził za życia zgody. Dzięki temu możemy słuchać dzieł z op. 66‑74.
Strona tytułowa francuskiego wydania Preludiów op. 28 Fryderyka Chopina, ilustracja interaktywna
Źródło: online skills sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1BKQZWTOnSRp
Ćwiczenie 6
Odpowiedz na pytanie: Ile preludiów zawiera opus dwudzieste ósme Fryderyka Chopina?
Odpowiedz na pytanie: Ile preludiów zawiera opus dwudzieste ósme Fryderyka Chopina?
Po latach wspominając jeden z incydentów George Sand (jego życiowa partnerka) słusznie pisała o swoim przyjacielu w taki sposób:
Jego geniusz był pełny tajemniczych harmonii natury, które wyrażały się przez najwyższy ekwiwalent myśli muzycznej, a nie przez niewolnicze powtórzenie zewnętrznych dźwięków”. […] Dlatego nieważne wydają się dociekania, które Preludium grał Chopin pani Sandowej nocy. […] Wybór wydaje się możliwy tylko między szóstym, a słynnym piętnastym, które ku niezadowoleniu Chopina nazwano popularnie „Preludium deszczowym”.
Źródło: Kazimierz Wierzyński, Życie Chopina. Z przedmową Artura Rubinsteina, Krajowa Agencja Wydawnicza Białystok 1990.
R1HDF196C9FCT
Ćwiczenie 7
Zapoznaj się z informacjami na temat Preludium Des‑dur opus dwudzieste ósme numer piętnasty, dotyczącymi jego budowy formalnej i określ literami jego budowę. Możliwe odpowiedzi: 1. AB, 2. ABA, 3. ABA1.
Zapoznaj się z informacjami na temat Preludium Des‑dur opus dwudzieste ósme numer piętnasty, dotyczącymi jego budowy formalnej i określ literami jego budowę. Możliwe odpowiedzi: 1. AB, 2. ABA, 3. ABA1.
RDN4FHZ2JVF88
Obraz autorstwa Eugene Delacroix „Portret Fryderyka Chopina”. Na obrazie pianista ukazany jest na ciemnym tle, w ciemnym ubraniu i z zaczesanymi do tyłu, bujnymi włosami. Widoczne są ślady pędzla. Twarz Chopina jest pociągła i blada. Kompozytor ma duży orli, nos i wyraźnie zarysowane usta. Ukazany jest z półprofilu i patrzy w prawą stronę. Po naciśnięciu punktu interaktywnego, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa: Fryderyk Chopin, Preludium Des‑dur op. dwudzieste ósme nr piętnasty Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtworzenia utworu muzycznego. Utwór wykonany na fortepianie, o zmiennym nastroju. Początkowo bardzo spokojny, powtarzające się dźwięki imitują delikatny, jednostajny deszcz. W drugiej części charakter muzyki zmienia się na mroczny, ponury, melodia przenosi się do dolnych rejestrów, a muzyka staje się dużo głośniejsza. Pod koniec utworu na chwilę powraca klimat początkowej części.
Obraz autorstwa Eugene Delacroix „Portret Fryderyka Chopina”. Na obrazie pianista ukazany jest na ciemnym tle, w ciemnym ubraniu i z zaczesanymi do tyłu, bujnymi włosami. Widoczne są ślady pędzla. Twarz Chopina jest pociągła i blada. Kompozytor ma duży orli, nos i wyraźnie zarysowane usta. Ukazany jest z półprofilu i patrzy w prawą stronę. Po naciśnięciu punktu interaktywnego, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa: Fryderyk Chopin, Preludium Des‑dur op. dwudzieste ósme nr piętnasty Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtworzenia utworu muzycznego. Utwór wykonany na fortepianie, o zmiennym nastroju. Początkowo bardzo spokojny, powtarzające się dźwięki imitują delikatny, jednostajny deszcz. W drugiej części charakter muzyki zmienia się na mroczny, ponury, melodia przenosi się do dolnych rejestrów, a muzyka staje się dużo głośniejsza. Pod koniec utworu na chwilę powraca klimat początkowej części.
Eugene Delacroix, Fryderyk Chopin
Źródło: dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Eug%C3%A8ne_Ferdinand_Victor_Delacroix_043.jpg, domena publiczna.
4. Połączenie liryzmu i wirtuozerii W większych formach – balladach i scherzach – Chopin osiąga syntezę narracji dramatycznej i mistrzowskiej techniki pianistycznej. Ballada g‑moll op. 23, powstała w Paryżu w 1835 roku, łączy poetycką opowieść z monumentalną kulminacją – odpowiadając romantycznej fascynacji literaturą i epiką narodową. Słynne Scherzo h‑moll op. 20 prawdopodobnie Chopin stworzył już w Wiedniu w 1831 r., a więc po opuszczeniu rodziny i ojczyzny. Być może emocje wyrażone muzyką są odzwierciedleniem przeżyć i stanu kompozytora, spędzającego święta Bożego Narodzenia samotnie, z dala od domu. Całość otwiera ostry w brzmieniu, pełen dramatyzmu akord. Napięcie, które wprowadza, utrzymane zostanie konsekwentnie w częściach skrajnych, opierających się na poszarpanych, przejmujących w wyrazie przebiegach figuracyjnych. Zobacz, jak wygląda to w poniżej prezentowanym zapisie nutowym.
R1VZMZVHOL2S41
Ilustracja przedstawia zapis nutowy utworu „Scherzo h‑moll” op. 20 Chopina.
Fryderyk Chopin, „Scherzo” h-moll op. 20 początek, imslp.org, CC BY 3.0.
Poniższy fragment tego utworu posiada niespodziankę muzyczną w postaci zawartej w nim kolędy Lulajże Jezuniu. Chopin wykorzystał jej motyw w środkowej części utworu. Posłuchaj tego fragmentu:
RK8OT2F5JO8XL
Utwór muzyczny: F. Chopin "Scherzo h‑moll", fragment zawierający kolędę Lulajże Jezuniu. Kompozycja wykonywana jest na fortepianie i ma umiarkowane tempo. Cechuje ją spokojny, tkliwy charakter.
Utwór muzyczny: F. Chopin "Scherzo h‑moll", fragment zawierający kolędę Lulajże Jezuniu. Kompozycja wykonywana jest na fortepianie i ma umiarkowane tempo. Cechuje ją spokojny, tkliwy charakter.
Fryderyk Chopin, „Scherzo h-moll” fragment, AMFN, CC BY 3.0.
Fryderyk Chopin, „Scherzo h-moll” fragment, AMFN, CC BY 3.0.
Utwór muzyczny: F. Chopin "Scherzo h‑moll", fragment zawierający kolędę Lulajże Jezuniu. Kompozycja wykonywana jest na fortepianie i ma umiarkowane tempo. Cechuje ją spokojny, tkliwy charakter.
Cytat z kolędy pojawił się również w utworze Jacka Kaczmarskiego (1957‑2004 autora równie słynnych Murów” ) Wigilia na Syberii oraz w III akcie Betlejem polskiego Lucjana Rydla (1870‑1918), gdzie chór aniołów śpiewa Lulajże, Jezuniu.
Warto przypomnieć, że scherzo (wym. skerco ) to gatunek muzyczny o lekkim, pogodnym charakterze. Tego typu wyrazowość związana jest ze znaczeniem słowa scherzo, które w języku włoskim oznacza po prostu żart. Scherzo może wchodzić w skład formy cyklicznej lub stanowić niezależną, samodzielną całość. Nie wszystkie scherza zachowują typowe cechy gatunkowe. Już Beethoven odchodzi niekiedy od idei lekkiego, żartobliwego charakteru, nadając swoim kompozycjom większą moc, energię i nutę niepokoju. W pierwszej połowie XIX wieku przemianę tej formy pogłębia właśnie Fryderyk Chopin, którego niekonwencjonalne ujęcie sprawia, że powstają utwory, które – wbrew tytułowi – brzmią poważnie, dramatycznie, a nawet tragicznie. Chopin przyczynia się także do usamodzielnienia się scherza: umieszcza je nie tylko w cyklach sonatowych (przy czym odwraca kolejność części środkowych, stawiając scherzo na drugim, a część wolną na trzecim miejscu), lecz tworzy również cztery rozbudowane, samodzielne dzieła. Są one uznawane za najważniejsze i najwybitniejsze w historii rozwoju tej formy. Znamienne, że aż trzy z czterech chopinowskich scherz (h‑moll, b‑moll, cis‑moll, E‑dur) utrzymane są w tonacjach minorowych. Wszystkie zachowują tradycyjną, trzyczęściową budowę formalną: skrajne części są ruchliwe i dynamiczne, natomiast część środkowa – bardziej liryczna i spokojna.
5. Kontekst historyczny i pierwiastki narodowe w twórczości Chopina W czasach, gdy Chopin tworzył w Paryżu (lata 30.–40. XIX wieku), Europa żyła skutkami rewolucji lipcowej (1830) i ruchów narodowowyzwoleńczych. W muzyce dominował duch romantyzmu – Liszt rozwijał formę poematu symfonicznego, Schumann kształtował cykl fortepianowy, a Chopin budował własny świat fortepianowy – bardziej intymny, zakorzeniony w polskiej tradycji i osobistej ekspresji.
Fryderyk Chopin pisał utwory często nawiązujące do tradycyjnych tańców polskich, a wśród tych kompozycji znajdują się m.in. mazurki i polonezy. Jednym z najbardziej znanych utworów jest PolonezPolonezPolonez A‑dur op. 40 no. 1, nazywany często Polonezem Wojskowym, który jest sygnałem Programu I Polskiego Radia. Utwór grany jest w szybkim tempie (allegro) oraz ma uroczysty charakter. Warto sobie go przypomnieć i zapamiętać słynnego wykonawcę.
RXSVGJ5D59E58
Ilustracja przedstawia zapis nutowy Poloneza A‑dur opus czterdzieste numer pierwszy. Nad podwójną pięciolinią z nutami umieszczony jest napis „Allegro con brio”. Metrum określono jako trzy czwarte, dynamikę jako forte. W nutach zapisano motyw rytmiczny, powtarzający się wielokrotnie w utworze ósemka, pauza szesnastkowa, szesnastka, ósemka, pauza szesnastkowa, szesnastka, cztery szesnastki, ósemka z kropką, szesnastka, ósemka. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Fryderyk Chopin, Polonez A‑dur opus czterdzieste numer pierwszy. Wykonawca Janusz Olejniczak oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagrany utwór to chyba najbardziej znany Polonez Chopina. Tu wykonany jest w wersji oryginalnej, czyli na fortepianie. Polonez jest bardzo dynamiczny, dumny i majestatyczny. Może budzić skojarzenia z muzyką militarną. Motywy, na których zbudowana jest pierwsza część wielokrotnie, z niewielkimi modyfikacjami, powtarzają się, ale za każdym razem są zagrane coraz dobitniej. Daje to poczucie narastania napięcia przez trzy motywy, a potem jego rozładowanie. I znowu: napięcie narasta, a potem muzyka łagodnieje i opada. Cześć druga - pozornie wydaje się trochę spokojniejsza, ale jest jeszcze bardziej sugestywna i dobitna, wzniosła i majestatyczna. Część trzecia jest identyczna jak część pierwsza, tylko krótsza.
Ilustracja przedstawia zapis nutowy Poloneza A‑dur opus czterdzieste numer pierwszy. Nad podwójną pięciolinią z nutami umieszczony jest napis „Allegro con brio”. Metrum określono jako trzy czwarte, dynamikę jako forte. W nutach zapisano motyw rytmiczny, powtarzający się wielokrotnie w utworze ósemka, pauza szesnastkowa, szesnastka, ósemka, pauza szesnastkowa, szesnastka, cztery szesnastki, ósemka z kropką, szesnastka, ósemka. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Fryderyk Chopin, Polonez A‑dur opus czterdzieste numer pierwszy. Wykonawca Janusz Olejniczak oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagrany utwór to chyba najbardziej znany Polonez Chopina. Tu wykonany jest w wersji oryginalnej, czyli na fortepianie. Polonez jest bardzo dynamiczny, dumny i majestatyczny. Może budzić skojarzenia z muzyką militarną. Motywy, na których zbudowana jest pierwsza część wielokrotnie, z niewielkimi modyfikacjami, powtarzają się, ale za każdym razem są zagrane coraz dobitniej. Daje to poczucie narastania napięcia przez trzy motywy, a potem jego rozładowanie. I znowu: napięcie narasta, a potem muzyka łagodnieje i opada. Cześć druga - pozornie wydaje się trochę spokojniejsza, ale jest jeszcze bardziej sugestywna i dobitna, wzniosła i majestatyczna. Część trzecia jest identyczna jak część pierwsza, tylko krótsza.
Źródło: online-skills, źródło: https://www.youtube.com/watch?v=h8LFJ6So_ss, licencja: CC BY 3.0.
Innym znanym utworem jest Wielkie Rondo koncertowe KrakowiakKrakowiakKrakowiak F‑dur op. 14, znane także jako Rondo à la Krakowiak. Utwór przeznaczony jest na fortepian i orkiestrę, rozpoczyna się 59‑taktowym wstępem, w którym partia fortepianu gra melodię opartą na pentatonice. Potem następuje właściwe rondo, stylizowanestylizacjastylizowane na krakowiaka.
stylizacja
to proces celowego dostosowywania utworu do innego stylu, gatunku, epoki lub nastroju, na przykład poprzez zmianę aranżacji, tempa czy instrumentacji. Jest to forma interpretacji, która polega na naśladowaniu cech stylistycznych innego utworu lub gatunku muzycznego.
R1DMSB6HTU5FQ
Na ilustracji cztery takty Ronda a la Krakowiak autorstwa Fryderyka Chopina. Metrum określono jako dwie czwarte, we wszystkich czterech taktach synkopy: ósemka, ćwierćnuta, ósemka. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się informacja dodatkowa: Fryderyk Chopin, Wielkie Rondo a la Krakowiak. Wykonawca: pianista Garrick Ohlsson, dyrygent Jerzy Maksymiuk, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia oraz pojawia się możliwość odtworzenia nagrania. Utwór wykonywany jest przez pianistę i orkiestrę symfoniczną. Rozpoczyna się nostalgicznym wstępem, partia fortepianu opiera się na kilku dźwiękach pentatoniki. Po wstępie następuje jakby przebudzenie, kilka donośnych pasaży fortepianu. Następnie kilka taktów wykonanych przez orkiestrę w charakterystycznym dla krakowiaka synkopowanym rytmie. Później pianista wykonuje główny temat - bardzo żywą, wesołą melodię w charakterze właściwym krakowiakowi - która w utworze pełni rolę refrenu. Następnie orkiestra gra dramatyczne akordy, charakter muzyki zmienia się, staje się groźna. Pianista wykonuje szybkie przebiegi dźwięków. Na tle tych przebiegów pojawiają się partie instrumentów dętych drewnianych. Później powraca „krakowiakowy” refren. Kolejny kuplet jest dramatyczny i nostalgiczny, na tle dynamicznych pasaży fortepianu instrumenty dęte drewniane snują melancholijne, tęskne melodie.
Na ilustracji cztery takty Ronda a la Krakowiak autorstwa Fryderyka Chopina. Metrum określono jako dwie czwarte, we wszystkich czterech taktach synkopy: ósemka, ćwierćnuta, ósemka. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się informacja dodatkowa: Fryderyk Chopin, Wielkie Rondo a la Krakowiak. Wykonawca: pianista Garrick Ohlsson, dyrygent Jerzy Maksymiuk, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia oraz pojawia się możliwość odtworzenia nagrania. Utwór wykonywany jest przez pianistę i orkiestrę symfoniczną. Rozpoczyna się nostalgicznym wstępem, partia fortepianu opiera się na kilku dźwiękach pentatoniki. Po wstępie następuje jakby przebudzenie, kilka donośnych pasaży fortepianu. Następnie kilka taktów wykonanych przez orkiestrę w charakterystycznym dla krakowiaka synkopowanym rytmie. Później pianista wykonuje główny temat - bardzo żywą, wesołą melodię w charakterze właściwym krakowiakowi - która w utworze pełni rolę refrenu. Następnie orkiestra gra dramatyczne akordy, charakter muzyki zmienia się, staje się groźna. Pianista wykonuje szybkie przebiegi dźwięków. Na tle tych przebiegów pojawiają się partie instrumentów dętych drewnianych. Później powraca „krakowiakowy” refren. Kolejny kuplet jest dramatyczny i nostalgiczny, na tle dynamicznych pasaży fortepianu instrumenty dęte drewniane snują melancholijne, tęskne melodie.
Fryderyk Chopin Rondo a la Krakowiak
Źródło: online-skills, źródło: https://www.youtube.com/watch?v=OEXimFK0bU8, licencja: CC BY 3.0.
Podsumowanie
Fryderyk Chopin, nazywany poetą fortepianu, stworzył język muzyczny jedyny w swoim rodzaju – pełen liryzmu, subtelności i wyrafinowanej ekspresji, a zarazem zakorzeniony w tradycji polskiej. Jego dzieła, od mazurków i polonezów po nokturny, ballady i scherza, ukazują niezwykłe połączenie mistrzostwa formy, głębi emocjonalnej i narodowego idiomu. To właśnie dzięki nim Chopin stał się ambasadorem polskości na świecie – twórcą, którego muzyka, choć uniwersalna, nieustannie przypomina o jego ojczyźnie i kulturze.
bg‑yellow
Bibliografia
Andrzej Chodkowski. Encyklopedia muzyki. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 1995.
Fryderyk Chopin. Metoda gry fortepianowej [notatki dotyczące teorii muzyki]
Jan Pyzio. Fryderyk Chopin. Wydawnictwo Publicat. Poznań 2009.
Kazimierz Wierzyński. Życie Chopina. Z przedmową Artura Rubinsteina. Krajowa Agencja Wydawnicza Białystok 1990.
encyklopedia.pwn.pl
sjp.pwn.pl
culture.pl
Polecane tematy na zpe.gov.pl to: Opera narodowa - Stanisław Moniuszko; Śpiewniki domowe Stanisława Moniuszki.
Inne materiały:
Mazur
Mazur
polski taniec ludowy, tańczony parami, w dość żywym tempie, w metrum trójdzielnym i tzw. rytmie mazurkowym (2 ósemki i 2 ćwierćnuty); także utwór artystyczny (zwany częściej mazurkiem), zawierający rytmy mazurkowe. W XVIII w. mazur wyszedł poza muzykę ludową (gdzie trwa do dziś w wielu różnorodnych formach i pod różnymi nazwami), rozpowszechnił się wśród szlachty oraz mieszczan i stał się tańcem narodowym; stylizowane mazury i mazurki komponowali: J. Elsner, K. Kurpiński, F. Chopin, S. Moniuszko, H. Wieniawski, K. Szymanowski i inni.
Polonez
Polonez
polski taniec kołowy lub korowodowy, trójmiarowy (w metrum 3/4), o umiarkowanym tempie i charakterystycznej formule rytmicznej: ósemka, 2 szesnastki i 4 ósemki.
Nokturn
Nokturn
utwór instrumentalny o spokojnym, sentymentalnym charakterze, mający oddać nastrój nocy.
Etiuda
Etiuda
utwór muzyczny przeznaczony do ćwiczeń utwór muzyczny łączący problemy techniki z muzyką o dużych walorach artystycznych.
Polonez
Polonez
polski taniec kołowy lub korowodowy, trójmiarowy (w metrum 3/4), o umiarkowanym tempie i charakterystycznej formule rytmicznej: ósemka, 2 szesnastki i 4 ósemki.
