Węglowodory nasycone – alkany - zastosowanie
bg‑blue
Zastosowanie węglowodorów
Metan

Model metanu
Źródło: dostępny w internecie: SnappyGoat.com, domena publiczna.
licencja CC BY‑SA 2.5, dostępny w internecie: pl.wikipedia.org Na mapie świata zaznaczono wydobycie gazu ziemnego. Dominują takie kraje jak: Kanada, USA, Norwegia, Rosja, Chiny, Iran, Arabia Saudyjska z wynikiem powyżej stu miliardów metrów sześciennych. Na drugim miejscu znajduję się: Meksyk, większość krajów Ameryki Południowej, Niemcy, Ukraina, Rumunia, Wielka Brytania, Kazachstan, Azerbejdżan, Turkmenistan, Indie, Pakistan, Tajlandia, Kambodża, Malezja, Indonezja, Australia, Algieria, Egipt, Nigeria z ilością powyżej dziesięciu miliardów metrów sześciennych. W Polsce wydobycie wynosi powyżej miliarda metrów sześciennych.Źródło: GroMar Sp. z o.o. CC BY‑SA 3.0 opracowano na podstawie: www.sl.wikipedia.org, Mauriece07, domena publiczna
Ciekawostka „Polska jest jednym z nielicznych krajów w Europie, które własnym wydobyciem pokrywają część swojego zapotrzebowania na gaz”.
Źródło: wysokienapiecie.pl, data dostępu 17.02.2020.
W Polsce metan znalazł zastosowanie do napędzania turbin gazowych w energetyce. Stosowany jest również w domowych sieciach gazowych, gdzie służy do zasilania kuchenek gazowych oraz do ogrzewania mieszkań.Zdjęcie przedstawia zapalone palniki w kuchence gazowej.licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: www.pixabay.com, 2. Paliwo Metan, pod postacią gazu ziemnego, znalazł zastosowanie jako paliwo do pojazdów z uwagi na to, że jest bardziej przyjazny dla środowisko niż benzyna. W trakcie spalania metanu wydzielają się znikome ilości tlenku węgla(cztery) niż w tradycyjnych paliwach. Z tego względu metan określany jest mianem paliwa alternatywnego. Do korzystania z metanu jako paliwa w postaci sprężonego gazu ziemnego CNG (CNG, ang. compressed natural gas „sprężony gaz ziemny”) przekonali się właściciele samochodów w największych miastach europejskich, w tym Polski. Zdjęcie przedstawia autobus na ulicy. Autobus ma na dachu prostokątny, płaski zbiornik.Autobus napędzany sprężonym gazem ziemnym CNG, poruszający się po ulicach Gdańska
Źródło: www.commons.wikimedia.org, Licencja: CC BY‑SA 3.0. Autor: Crusier. Ilustracja przedstawia znak informujący o stacji benzynowej. Znak jest prostokątny, ma niebieska obwódkę. Na białym tle jest czarny i niebieski dystrybutor. Nad nimi napis CNG.Znak oznajmiający stację paliw CNG
Licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: pl.wikipedia.org , 3. Produkcja amoniaku i nawozów Jedna z metod syntetycznej produkcji nawozów wymaga użycia gazów naturalnych i powietrza. W jaki sposób metan umożliwia powstawanie nawozów? Reakcja metanu z parą wodną (w stosunku cztery do jednego, woda:metan) umożliwia otrzymanie wodoru, będącego jednym ze składników gazu syntezowego (mieszaniny N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego i H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego stosowanej do produkcji amoniaku). Warto podkreślić, że reakcja metanu z parą wodną (tzw. konwersja metanu) zachodzi w wysokiej temperaturze:
Chloroform (C H C l indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego) lub dichlorometan (C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego) są stosowane jako rozpuszczalniki w chemii organicznej.Rysunek przedstawia pokój z trzema mężczyznami. W pokoju jest stół. Jeden z mężczyzn leży pod stołem, drugi siedzi na krześle, reszta ciała leży na stole. Trzeci mężczyzna klęczy przy stole i trzyma rękę na czole. Wokół stołu leżą dwa przewrócone krzesła, porozrzucane kartki papieru.Dawnej chloroform stosowany był także do głębokiej narkozy.
Licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: pl.wikipedia.org
Etan

Model etanu
Źródło: dostępny w internecie: pl.wikipedia.org, domena publiczna.
Propan i butan

Model propanu (po lewej) i butanu (po prawej)
Źródło: dostępny w internecie: pl.wikipedia.org, domena publiczna.
Licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: pixabay.com, 2. Gazy wytłaczające Zarówno propan, jak i butan sprawdzają się doskonale jako gazy wyrzutowe (tzw. propelenty) w aerozolach leczniczych i kosmetycznych, w tym w odświeżaczach powietrza., 3. Reagent w syntezie organicznej Propan jest surowcem do produkcji propylenu, który stanowi materiał wyjściowy dla wielu związków, np. propenu, czy też kwasu akrylowego.
Źródło Michae Hävecke et.al, Surface chemistry of phase‑pure M1 MoVTeNb oxide during operation in selective oxidation of propane to acrylic acid, Journal of Catalysis, Volume 285, Issue 1, 2012, Pages 48‑60 Ilustracja przedstawia wzór kreskowy cząsteczki propenu, który to zbudowany jest z grupy C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego połączonej za pomocą wiązania podwójnego z grupą C H, która to jest związana za pomocą wiązania pojedynczego z grupą metylową C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego.Propen.
Licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: pl.wikipedia.org Ilustracja przedstawiająca wzór cząsteczki kwasu akrylowego, który to zbudowany jest z grupy C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego połączonej za pomocą wiązania podwójnego z grupą C H, która to związana jest z atomem węgla. Atom ten łączy się za pomocą wiązania podwójnego z atomem węgla oraz za pomocą wiązania pojedynczego z grupą hydroksylową O H.Kwas akrylowy – najprostszy nienasycony kwas karboksylowy
Licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: pl.wikipedia.org
Alkany –
Przykładem popularnego paliwa jest benzyna, w skład której wchodzą węglowodory alifatyczne o liczbie atomów węgla od pięciu do dwunastu., 2. Rozpuszczalniki Pentan, heksan oraz heptan są dobrymi rozpuszczalnikami dla substancji niepolarnych, bogatych w grupy alkilowe., 3. Inne zastosowania - Nafta
Jest to mieszanina węglowodorów zawierająca od dwunastu do piętnastu atomów węgla. Dawniej stosowana jako źródło energii do oświetlania. Obecnie stosowana jest między innymi jako paliwo do silników odrzutowych, jako rozpuszczalnik oraz w kosmetyce. Zdjęcie przedstawia zapaloną lampę naftową. W szklanej obudowie znajduje się płomień.Lampa naftowa.
Licencja: domena publiczna, dostępny w internecie: www.pixabay.com
- Olej napędowy
Alkany od nonanu (C indeks dolny, dziewięć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, dwadzieścia, koniec indeksu dolnego) do heksadekanu (C indeks dolny, szesnaście, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, trzydzieści cztery, koniec indeksu dolnego) są cieczami nieodpowiednimi do stosowania w benzynie, ponieważ mają za dużą lepkość. Z powodzeniem jednak wchodzą w skład oleju napędowego i paliwa lotniczego.
Alkany od i wyższe
Źródło: www.pixabay.com; Licencja: domena publiczna., 2. Asfalt Alkany o długości łańcucha około trzydzieści pięć lub więcej atomów węgla znajdują się w bitumie. Zdjęcie przedstawia maszynę wylewającą nowy asfalt na drodze. Przy maszynie stoją pracownicy. Przykładem bitumu naturalnego jest asfalt, stosowany w nawierzchniach drogowych.
Źródło: www.pixabay.com; Licencja: domena publiczna. Zdjęcie przedstawia połyskujące gdzieniegdzie kawałki czarnego kamienia. Na ilustracji przedstawiono naturalny bitum z Morza Martwego.
Źródło: www.pixabay.com; Licencja: domena publiczna.
Symulacja 1
Przy pomocy poniższej symulacji interaktywnej sprawdź, gdzie w przemyśle wykorzystuje się alkany. Następnie dopasuj odpowiednie produkty do węglowodorów, z których zostały wyprodukowane. Aby dodatkowo sprawdzić swoją wiedzę dotyczącą wykorzystania alkanów, rozwiąż poniższe ćwiczenia.
Zapoznaj się z poniższą symulacją, z której dowiesz się, gdzie w przemyśle wykorzystuje się alkany. Aby dodatkowo sprawdzić swoją wiedzę dotyczącą wykorzystania alkanów, rozwiąż poniższe ćwiczenia.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D9CBMCDB1
Symulacja interaktywna pt. „Zastosowanie alkanów”
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 1
Alkany zawierające od pięciu do szesnastu atomów węgla w cząsteczce zaliczane są do węglowodorów ciekłych. Większość z nich stosowana jest jako: Możliwe odpowiedzi: 1. paliwa do pojazdów samochodowych., 2. pasty do podłóg., 3. specjalistyczne smary.
Ćwiczenie 2
Alkany są ważnymi surowcami w przemyśle chemicznym i głównym składnikiem benzyny i olejów smarowych. Alkany od butanu/etanu/pentanu do oktanu są wysoce lotnymi cieczami i dobrymi rozpuszczalnikami dla substancji niepolarnych. Stosowane są jako sprężony gaz ziemny CNG/smar/paliwo w silnikach spalinowych tzw. benzyna.
bg‑blue
Notatnik
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.