Wejdź na wyższy poziom

Wpływ muzyki na nastrój oraz duchowość człowieka istniał od tysięcy lat, a obecność muzyki w wielu religiach świata oraz obrzędach magicznych, tylko ten fakt potwierdza. Warto więc dowiedzieć się, w jaki sposób współcześnie muzyka może być stosowana. Część osób słucha muzyki dla rozrywki, a część wykorzystuje ją w różnego rodzaju terapiach – do leczenia lub w celu poprawy nastroju.

Starożytna Grecja

W Starożytnej Grecji muzyka pełniła wyjątkową rolę. Była jednocześnie dziedziną nauki, jedną z dyscyplin olimpijskich, ale towarzyszyła także Grekom w wielu wydarzeniach życia codziennego, takich jak przyjęcia, pogrzeby czy teatr. Wierzono, że muzyka ma potężny wpływ na duszę człowieka; z tego powodu wykorzystywano ją nie tylko jako rozrywkę, ale także jako ważne narzędzie. Istniały dwa instrumenty związane z kultem bogów: aulosaulosaulos (należący do Dionizosa) oraz kitarakitarakitara (należąca do Apollina). Muzyka miała dwie twarze - jedną z nich była edukacja i umoralnianie. Z tą częścią muzyki był kojarzony głównie kult Apollina oraz kitara. Uważano, że człowiek może nauczyć się postaw moralnych, a także doceniania estetyki i piękna poprzez słuchanie muzyki. Z drugiej strony, muzyka dionizyjska miała wpływać na bardziej zwierzęcą część człowieka i działać terapeutycznie. Wiązano z tym zjawisko katharsiskatharsiskatharsis, oczyszczania duszy poprzez sztukę. Dodatkowo, niektórzy z greckich uczonych wierzyli, że muzyka może wpływać nie tylko na zdrowie psychiczne, ale także fizyczne. Atenaios zalecał grę na aulosie, jako skuteczną metodę walki z napadami rwy kulszowej.

Medyczne i duchowe funkcje muzyki w późniejszych epokach

W kolejnych epokach muzyka utrzymała swój status sztuki wpływającej na duchowość, jednak coraz rzadziej odnoszono się do jej leczniczych właściwości. W średniowieczu wierzono, że muzyka została dana ludziom przez Ducha Świętego, aby mogli śpiewać ku czci Boga. Tempo wykonywania chorału gregoriańskiego zależało czasem od uderzeń serca. Także w kolejnych epokach uznawano, iż muzyka jest sztuką wysoką, która może ludzi wprowadzić w odpowiedni nastrój lub wywołać emocje.

Arteterapia

We współczesnych czasach muzyka znalazła zastosowanie w medycynie i stała się częścią arteterapii, która polega na leczeniu poprzez sztukę. Nazwa arteterapiiarteterapiaarteterapii wywodzi się z języka angielskiego (art therapy) i ma łączyć dwie części - terapię oraz sztukę. Sama arteterapia nie wymaga od uczestników i leczonych osób wcześniejszego doświadczenia; sztuka ma stać się formą wyrazu, uwolnienia uczuć, a także komunikacji (w przypadku osób, u których stwierdzono problem z wyrażaniem swoich myśli, emocji czy zamiarów drogą słowną). Arteterapia jest stosowana głównie przy chorobach i problemach emocjonalnych i psychicznych, jednak u części pacjentów pomaga też przy fizycznych objawach. Istnieje wiele technik arteterapii: może ona bazować na malarstwie, rysunku, rzeźbie czy grafice, ale też na tańcu, teatrze czy filmie. Osobną dziedziną arteterapii jest muzykoterapia, czyli terapia za pomocą muzyki.

RJCAXAJ577KXB

Na pierwszym planie widać starszą kobietę z krótkimi, siwymi włosami, ubraną w koszulkę w czerwono‑białe paski. Siedzi przy stole, maluje akwarelą kwiat na białej kartce i trzyma w dłoni pędzel. W tle znajduje się kilka innych osób w podobnym wieku, również zaangażowanych w malowanie, a nad jedną z uczestniczek pochyla się mężczyzna, który najwyraźniej jej pomaga lub udziela wskazówek. Na stole leżą farby, pędzle oraz szklanki z wodą, a całość sprawia wrażenie warsztatów arteterapii lub zajęć plastycznych dla seniorów.

Muzyka towarzyszyła człowiekowi od najdawniejszych czasów, będąc nie tylko formą wyrazu artystycznego czy elementem obrzędów religijnych, ale też ważnym narzędziem wspierającym zdrowie i równowagę psychiczną. Od pierwotnych rytuałów z udziałem bębnów szamańskich, przez rozbudowane systemy muzyczne starożytnej Grecji, po chorały gregoriańskie i współczesną arteterapię – na przestrzeni wieków zawsze znajdowała zastosowanie tam, gdzie chodziło o emocje, duchowość i poszukiwanie harmonii. Dziś wiemy już, że dźwięki mogą wpływać na nastrój, a nawet wspomagać leczenie wielu dolegliwości, zarówno tych natury psychicznej, jak i fizycznej. Warto więc przyjrzeć się bliżej, jak narodziły się i ewoluowały te niecodzienne praktyki, a także w jaki sposób możemy czerpać z nich pełnymi garściami w naszym współczesnym życiu – by odkrywać kolejne muzyczne światy i wypełnić je tym, co najlepsze dla ciała i ducha.