Właściwości aldehydów

1. Cele lekcji

a) Wiadomości

Uczeń zna właściwości, zastosowanie i występowanie aldehydów.

b) Umiejętności

Uczeń odróżnia aldehydy od innych związków organicznych na podstawie ich właściwości

2. Metody i forma pracy

Pokaz, pogadanka, praca z całą klasą, praca indywidualna.

3. Środki dydaktyczne

Podręcznik, metanal, odczynniki Tollensa i Trommera.

4. Przebieg lekcji

a) Faza przygotowawcza

  1. Sprawdzenie listy obecności.

  2. Przypomnienie zagadnień omawianych na ostatniej lekcji o aldehydach.

  3. Nawiązanie do tematu lekcji. Postawienie pytania, czy uczniowie znają jakieś właściwości aldehydów. Powinni stwierdzić, że słyszeli o tzw. lustrze srebrnym.

b) Faza realizacyjna

  1. Właściwości aldehydów- reakcje charakterystyczne dla aldehydów

Doświadczenie 1

Próba Tollensa – wykrywanie właściwości redukujących.

Do probówki wlać metanal, a następnie azotan (V) srebra (świeży), dodać odrobinę roztworu zasady sodowej i amoniaku. Probówkę lekko ogrzać.

Obserwacje: Uczniowie powinni zaobserwować na ściankach probówki pojawienie się metalicznego osadu.

Wniosek: Aldehyd redukuje związki srebra do metalicznego srebra

HCHO + AgIndeks dolny 2O = HCOOH + 2 Ag

Odczynnik Tollensa powstaje w następujący sposób:

- AgNOIndeks dolny 3 + NaOH = NaNOIndeks dolny 3 + AgOH

- 2 AgOH = AgIndeks dolny 2O + HIndeks dolny 2O

- AgIndeks dolny 2O + 2 NHIndeks dolny 3 = 2 (Ag(NHIndeks dolny 3)Indeks dolny 2)OH

Ten ostatni związek reaguje z aldehydami

Doświadczenie 2

Próba Trommera – wykrywanie właściwości redukujących aldehydów

Do probówki wlać metanal, następnie roztwór siarczanu (VI) miedzi (II) i odrobinę zasady sodowej. Probówkę ogrzewać.

Obserwacje: Roztwór o barwie niebieskiej zmienił zabarwienie na ceglastoczerwony, pojawił się też ceglastoczerwony osad.

Wniosek: Aldehyd utlenia związki miedzi

Odczynnik Trommera powstaje w następujący sposób:

CuSOIndeks dolny 4 + 2 NaOH = Cu(OH)Indeks dolny 2 + NaIndeks dolny 2SOIndeks dolny 4

HCHO + Cu(OH)Indeks dolny 2 = HCOOH + CuIndeks dolny 2O + HIndeks dolny 2O

  1. Pozostałe właściwości aldehydów.

Uczniowie na podstawie obserwacji probówki z aldehydem podają właściwości aldehydów.

a) Wodny roztwór aldehydu mrówkowego to formalina, która ma odczyn obojętny.

b) Aldehydy wykazują silne właściwości redukujące.

c) Aldehydy aromatyczne ulegają reakcji nitrowania.

d) Aldehydy ulegają reakcji addycji wodoru dając alkohol.

e) Aldehydy ulegają reakcji polimeryzacji.

Z metanalu powstaje poliformaldehyd (paraform), który ulega depolimeryzacji po ogrzaniu.

  1. Zastosowanie aldehydów

Zapisanie przez uczniów zastosowania aldehydów.

a) mrówkowy

- fotografia, żywice syntetyczne, garbarstwo, konserwant;

b) propionowy

- estry zapachowe, do produkcji celulozy;

c) benzoesowy

- barwniki, substancje zapachowe, przemysł spożywczy, farmacja, rozpuszczalnik żywic, olejów, estrów i celulozy;

d) glioksal (dialdehyd )

- substancja zapobiegająca rozpuszczaniu skrobi, żelatyny; w włókiennictwie, papiernictwie i garbarstwie;

e) salicylowy

- perfumy, do syntezy kumaryny i barwników;

f) akroleina

- tworzywa sztuczne, synteza organiczna.

  1. Występowanie aldehydów

Scharakteryzowanie przez uczniów na podstawie własnych doświadczeń występowania aldehydów.

a) mrówkowy – jad mrówek,

b) propionowy- w procesach fermentacyjnych,

c) benzoesowy- w owocach migdałów,

d) 2‑furylowy- otręby,

e) salicylowy- olejki eteryczne roślin.

c) Faza podsumowująca

Przypomnienie doświadczeń i wiadomości o właściwościach aldehydów

Bibliografia

Z. Kluz, M. M. Pomniczek, Chemia. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego, Warszawa 2005.

6. Załączniki

brak

7. Czas trwania lekcji

45 minut

8. Uwagi do scenariusza

brak

R8MHKvftHllZE

Pobierz załącznik

Plik PDF o rozmiarze 112.33 KB w języku polskim
R15aBCSvYQsia

Pobierz załącznik

Plik DOC o rozmiarze 19.50 KB w języku polskim