Dziecko ryzyka specyficznego zaburzenia uczenia się, w tym dysleksji, wykazuje się pewnymi charakterystycznymi cechami funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego. Z tego powodu, niezależnie od sfery, której dotyczą trudności w uczeniu się, można wskazać pewne zasady pracy z nim o charakterze ogólnym. Jednocześnie należy pamiętać, że każde dziecko jest inne, jest niepowtarzalną osobą. A zatem planowanie pracy z takim dzieckiem wymaga podejścia dostosowanego do jego konkretnych indywidualnych potrzeb. Z tego powodu trudno o podanie „uniwersalnych” sposobów działania, zawsze skutecznych dla wszystkich dzieci z grupy ryzyka dysleksji.

Podstawą pracy dzieckiem ryzyka dysleksji w domu powinna być bliska współpraca rodziców ze specjalistami, w tym psychologiem, pedagogiem szkolnym, ewentualnie logopedą oraz nauczycielem dziecka. Ma ona celu wspieranie rozwoju dziecka i jest zawsze korzystna dla wszystkich zaangażowanych w nią osób. Współpraca domu i przedszkola/szkoły jest szczególnie ważna w przypadku dzieci z ryzykiem dysleksji, powinny one bowiem wykonywać dodatkowe ćwiczenia w domu, oprócz typowych zadań przedszkolnych/szkolnych.

Skuteczność podejmowanych działań wspomagających dziecko w bardzo dużym stopniu jest zależna od jego zaangażowania. Aby zmotywować dzieci, warto wybierać tematy, które wzbudzają ich zainteresowanie – „podpinając” pod nie różne treści do ćwiczeń. Aby nowa wiedza była łatwiejsza do zapamiętania, musi być prezentowana w różny sposób: wzrokowo, słuchowo, za pomocą wykresów, rysunków, tabel, poprzez dotyk i ruch, dramę, odgrywanie ról, spontaniczne inscenizacje. Należy dać dzieciom możliwość przećwiczenia nowych umiejętności. Metody angażujące dzieci fizycznie, ruchowo, a nie tyko umysłowo, są korzystne dla zapamiętywania.

Dzieci z grupy ryzyka zaburzenia uczenia się są szczególnie narażone na doświadczanie niepowodzeń szkolnych już od momentu startu szkolnego. Ich konsekwencją mogą być problemy psychologiczne – na przykład obniżona samoocena, szczególnie w odniesieniu do osiągnięć szkolnych, lęki, niska tolerancja na frustrację czy brak motywacji do nauki. Badania naukowe potwierdzają, że wtórne problemy emocjonalne z czasem mogą przerodzić się w depresję lub fobię szkolną, znacznie pogarszając funkcjonowanie dziecka. Zapobieganie narastaniu wymienionych problemów jest szczególnym wyzwaniem dla rodziców, którzy mogą na co dzień obserwować swoje dziecko i w razie niepokojących spostrzeżeń kontaktować się z nauczycielami i specjalistami szkolnymi – na przykład podjąć współpracę z psychologiem/pedagogiem szkolnym. Im wcześniej problemy zostaną dostrzeżone, a działania pomocowe zainicjowane, tym ryzyko zaburzeń w rozwoju emocjonalnym będzie mniejsze. Skuteczność działań pomocowych w tym zakresie będzie zależała między innymi od jakości współpracy rodziców z nauczycielami i specjalistami, ponieważ szkoła i dom muszą się wzajemnie wspierać.

RL6TZKVGXPPHH

Chłopiec przytula się do mamy. W tle morze i piasek.

1. podkreślanie jego mocnych stron – na przykład uzdolnień muzycznych lub plastycznych, sportowych, ale też cech charakteru czy postaw, jak na przykład opiekuńczość wobec słabszych;

2. pomaganie w rozpoznaniu przez dziecko własnych talentów, zdolności, pozytywnych cech;

3. wspieranie rozwoju talentów i zainteresowań dziecka, przez udział w dodatkowych zajęciach pozaszkolnych lub szkolnych – w klubach sportowych, zajęciach w domach kultury itp.;

4. bazowanie w pracy na mocnych stronach, koncentrowanie się na sukcesach, a nie na trudnościach;

5. umożliwienie doświadczania sukcesów, dzięki stawianiu realistycznych minicelów do osiągnięcia jako kroków do osiągania większych celów (tzw. metoda małych kroków);

6. unikanie sytuacji publicznego obnażania słabych stron dziecka, na przykład podkreślania braków czy zawstydzania dziecka;

7. unikanie sarkazmu i krytykowania dziecka.

1. rozbudzanie ciekawości – należy starać się o takie zadania, które pobudzą ciekawość dziecka, a to skłoni je do większego wysiłku;

2. dawanie możliwości wyboru – na przykład dziecko może wybrać do przeczytania 1 tekst z 3 proponowanych tekstów lub odpowiedzieć na wybrane 2 pytania z 4 pytań do tekstu;

3. zamiana zadania wykonywanego przez dziecko w zabawę – wiele umiejętności można przyswoić sobie i utrwalić właśnie w ten sposób; wywołuje to pozytywne emocje, co sprzyja zapamiętywaniu i uczeniu się;

4. wspólne z dzieckiem ustalenie celów, jakie ma osiągnąć, i nagradzanie za ich zrealizowanie (na przykład celem może być poprawne przeczytanie/napisanie 5 nowych wyrazów) – cele te powinny być realistyczne, ale też muszą wzrastać wraz z kompetencjami dziecka;

5. nagradzanie wysiłków i realizacji zakładanych celów (chwalenie, redukcja pracy domowej).