Wybrane trendy w działaniach plastycznych II poł. XX wieku – kierunki, artyści, dzieła, techniki
Wprowadzenie
Materiał można określić sztuką w pigułce i potraktować jako usystematyzowanie wiedzy na temat sztuki awangardowej II połowy XX wieku. Na jego podstawie dowiesz się o głównych dziedzinach w sztuce. Na wybranych przykładach dowiesz się także, jak współcześni artyści realizowali w swoich dziełach założenia najważniejszych kierunków i tendencji w sztuce. Zapoznasz się również z technikami, którymi się posługiwali. Informacje te, dokładne zapoznanie się z przykładami oraz własne spostrzeżenia i wnioski pozwolą Ci wykonać zadania oraz quizy, które znajdują się w zamieszczonej grze.
Sztuka to nie tylko malarstwo, rzeźba i architektura. Artyści wypowiadają się w różnych formach, zwanych dziedzinami sztuki. Poniższy schemat ilustruje wybrane dziedziny wypowiedzi artystycznej.

rozpoznawać dyscypliny w sztuce i formy wypowiedzi artystycznych;
charakteryzować wybrane działania artystyczne w sztuce XX wieku;
określać cechy wybranych współczesnych awangard artystycznych;
charakteryzować twórczość artystów na podstawie wybranych dzieł;
rozpoznawać działania artystyczne wymykające się tradycyjnym formom i określać ich cechy;
wskazywać style w malarstwie na przestrzeni dziejów;
przyporządkowywać dzieła ich autorom;
określać rolę mediów w sztuce;
interpretować zjawiska w sztuce uważane za nowatorskie;
przedstawiać rolę instytucji kultury w upowszechnianiu twórczości artystycznej.
Malarstwo
„Malarstwo to dziedzina sztuk plastycznych, którą cechuje posługiwanie się plamą barwną i linią lub samą plamą. Efektem tych działań jest obraz, który może powstać na różnym podłożu, m.in.: płótnie, papierze, metalu, szkle, drewnie, betonie. Dzieło malarskie powstaje w wyniku połączenia wielu czynników: jedne z nich określają formę dzieła (kompozycja, koloryt, faktura, walor, modelunek), inne - jego strukturę materialną (podobrazie, zaprawa, farby, spoiwa, rozpuszczalniki, werniksy, przybory malarskie. - jak pędzle, szpachle itp.). Przebieg procesu twórczego zależy głównie od indywidualności artysty i jego umiejętności technologicznych.” (Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1996, s. 247)
Każdy artysta wybiera treść, formę wypowiedzi, technikę artystyczną, sam decyduje o sposobie przedstawienia tematu, kolorystyce. Dzięki różnym klasyfikacjom, odbiorcy łatwiej jest „odczytać obraz” i zwrócić uwagę na sposób ujęcia tematu oraz wrażenia. Przy dokładniejszej obserwacji można określić technikę, jaką artysta‑malarz wykorzystał i porównać ją z innymi dziełami wykonanymi w ten sam sposób. W malarstwie istotne są zarówno temat i treść, jak i techniki, które służą wyrażeniu artystycznemu.
Podział ze względu na temat i treść:
przedstawiające (religijne, mitologiczne, historyczne, batalistyczne, rodzajowe, krajobrazowe, animalistyczne, martwa natura, portret, akt, weduta, wnętrze);
abstrakcyjne (bezprzedmiotowe).
Podział ze względu na techniki malarskie (poniżej wybór technik):
technika olejnatechnika olejna,
akwarelaakwarela,
gwaszgwasz,
temperatempera,
pastelpastel,
freskfresk,
witrażwitraż,
akryl,
collagecollage.
Wybrane kierunki i nurty w malarstwie od II połowy XX wieku, przedstawiciele i dzieła
Abstrakcjonizm
Cechy:
Abstrakcja to sztuka bezprzedmiotowa. Terminem abstrakcjonizm określa się kierunek reprezentujący odejście od figuratywności np.: tzw. action painting,[czytaj: akszon pejting] czyli malarstwo akcji. Wymagało ono od artysty zaangażowania, a sam proces tworzenia artysta traktował jako wydarzenie, akcję.
We Francji, a następnie w innych krajach Europy popularność zyskała abstrakcja liryczna, w której artyści w dziełach dążyli do wyrażania indywidualnych emocji. Odłamem jest malarstwo barwnych płaszczyzn (color field paintingcolor field painting) [czytaj: kolor fild pejting] , reprezentowane przez Marka Rothkę. [czytaj: marka rotkę]
Zapoznaj sięz jednym z obrazów Jacksona Pollocka.[czytaj: dżaksona poloka] Artysta stworzył je z rozpryskiwanej na powierzchnie płótna farby, metoda drippingudrippingu [czytaj: dripingu] (ang. drip — kapać, ściekać). Kolor i rysunek łączą się tu w jedną całość. Pokrycie przez artystę dużej powierzchni rozłożonego na podłodze płótna wymagało od niego zaangażowania fizycznego - wykonywania licznych gestów rąk i ciała, stąd też określa się je malarstwem gestu.

Malarstwo abstrakcyjne stało się także inspiracją dla projektantów mody. Przypatrz się projektowi z kolekcji damskiej JESIEŃ ZIMA 2019 – PARIS FASHION WEEK. [czytaj: paris faszyn łik]

Twórcy i dzieła:
Pop‑art
Nazwa ruchu wywodzi się z języka angielskiego – pop (skrót od popular) - art „sztuka popularna”. Twórcy fascynowali się przedmiotami codziennego użytku i życiem codziennym, będącymi tematem ich dzieł. Malują realistycznie a nawet tworzą atrapy przedmiotów, produktów spożywczych, np.: butelki po coca‑coli, [czytaj: koka koli] puszki po konserwach. Ulubioną techniką stał się sitodruksitodruk, umożliwiający powielanie i produkowanie całych serii, tzw. serigrafiiserigrafii. Do najwybitniejszych twórców popartu należą m.in.: Andy Warhol,[czytaj: endi łorhol] Roy Lichtenstein,[czytaj: roj lichtensztain] Tom Wesselman, [czytaj: tom wiselman] Keith Haring,[czytaj: kit haring]
Poniżej możesz zobaczyć, jak metodą sitodruku Andy Warhol, [czytaj: endi łorhol] ikona pop artu, wykonał całą serię puszek z zupą Campbella.[czytaj: kambella] Wykorzystał puszkę z zupą – masowy produkt przeznaczony do sprzedaży do stworzenia obrazu wykonanego techniką powielania: sitodrukiem. Jedyną zmiana w puszkach jest zmiana etykiety z nazwą. Artysta w ten sposób wyraził swój krytyczny głos na temat konsumpcyjnego sposobu życia, niekończącego się cyklu produkcji i konsumpcji.

Lichtenstein [czytaj: lichtensztain]tworzył także grafiki. Drzeworyt z motywem Indian inspirowany jest kulturą plemion i przypomina totem.

Konceptualizm
Ten nurt plastyczny powstał w wyniku refleksji nad istotą dzieła. Artyści uważali, że nie musi ono powstać w rzeczywistości jako akt twórczy obecny, a jedynie jako pomysł, idea. W związku z tym zmienił się także status artysty, który nie jest potrzebny do tego, by zostało ono stworzone, a wyłącznie do zaproponowania pomysłu na obraz lub rzeźbę, opracowania jego teoretycznego wyobrażenia. Mimo że nurt obecny był najbardziej w rzeźbie (Sol Le Witt,[czytaj: sol le łit] Joseph Kosuth [czytaj: dżosef kasef]), w malarstwie reprezentują go m.in.: Gerhard Richter [czytaj: gerhard rikter] czy Debra Ramsay [czytaj: debra ramzi].
Przypatrz się pracy Debry Ramsay [czytaj: debra ramzi]. Jest to jedna z serii na temat pejzażu o różnych porach roku. Jednak to nie autorka stworzyła abstrakcję, a program komputerowy, który na podstawie wykonanych przez nią zdjęć pejzażu „interpretował” wybrany ze zdjęcia tworzył własne kolory, bez decyzji artystki. Zwróć uwagę, że jest to praca, w której wykorzystane są nowe technologie cyfrowe. Taki sposób tworzenia zaliczany jest do nowych mediów.

Inspiracją dla Richtera [czytaj: riktera] do stworzenia dzieła „1024 kolory” były wzorniki kolorów ze sklepów z farbami przemysłowymi. Jednak, w przeciwieństwie do tradycyjnych wzorników kolorów, w „1024 kolorach” rozmieszczenie kolorów jest przypadkowe, a nie zostało podporządkowane konkretnie przemyślanej kompozycji. Richter [czytaj: rikter] podejmuje temat przypadkowości, losowości i obiektowości w sztuce. Przez wykorzystanie komercyjnych wzorników kolorów i wykorzystanie pomysłu w sztuce, artysta analizuje relację między kulturą masową a wysoką (sztuką) oraz kwestionuje tradycyjne podejście do sztuki jako wyrazu piękna, wielkich treści czy emocji.

Op‑art
Nazwa kierunku op‑art [czytaj: ap‑art], skrót z języka angielskiego od optical art [czytaj: aptikal art] - sztuka optyczna sztuka wizualna. Jest to sztuka abstrakcyjna, która wykorzystuje zjawiska optyczne, np. pulsowanie, falowanie, migotanie różnych układów kompozycyjnych. Oddziałują one na sposób odbierania przez ludzkie oko.
Przedstawicielami kierunku są: Victor Vasarely [czytaj: wiktor wasareli], Bridget Riley [czytaj: bridżet raili], Richard Anuszkiewicz [czytaj: riczard anuszkiewicz],a także widoczne są w niektórych pracach abstrakcjonisty Wojciecha Fangora.
Zapoznaj się poniższą pracą Bridgety Riley [czytaj: bridżet raili]. Jakie wrażenie odnosisz? Przeplatanie wąskich, falistych linii powoduje wrażenie migotania, przesuwania się. Można zauważyć, że powierzchnia wydaje się przesuwać, jakby była nie na płaskiej powierzchni, ale na elastycznym materiale, który został poddany ruchowi.

Hiperrealizm
Nazwa kierunku oznacza powstałe sztuce lat 70. XX wieku tendencje do wiernego naśladowania rzeczywistości – z języka greckiego hyper [czytaj: hajper] oznacza „nad”, „ponad”, czyli nadrealistyczny. Artyści wręcz fotograficznie, na wielkich płótnach odzwierciedlali przedmioty i codzienność z taką precyzyjnością, że obrazy przypominały fotografie.
Szczególnym zainteresowaniem w zakresie tematyki cieszyły się wystawy sklepowe z odbitymi w szybie widokami miejskimi, motoryzacja i produkty żywnościowe. W malarstwie przedstawicielami są m.in.: Ron Kleemann [czytaj: ron klimen], Don Eddy [czytaj: don edi], Robert Gniewek, Richard Estes [czytaj: riczard estes]. Jednak powstawały też hiperrealistyczne rzeźby: Duane Hanson [czytaj: dwejn hanson] czy Ron Mueck [czytaj: ron mak].
Zwróć uwagę na poniższe dwie prace – pierwsza jest dziełem malarstwa, druga rzeźbą. Jakie byłoby Twoje pierwsze skojarzenie? Zapewne pomyślałbyś/pomyślałabyś, że to fotografie. Rzeczywiście artyści potrafili z fotograficzną dokładnością oddać to, co widzieli, ale często też wspomagali się fotografią podczas pracy, ponieważ prace wykonywane były w pracowniach, a w ich wiernej realizacji pomagały zdjęcia detali. Duane Hanson [czytaj: dwejn hanson] w swojej rzeźbie posłużył się silikonem.
Street‑art
Określenie „street art” [czytaj: strit art] to sztuka uliczna, czyli tworzenie w przestrzeni publicznej. Wywodzi się od nielegalnego, spontanicznego i prowokacyjnego graffiti. Jednak korzenie street artu związane są ze sztuką Warhola [czytaj: łarhola] i Jeana‑Michela Basquiata, [czytaj: dżina majkela baskiata] którego prace łączyły prymitywizm sztuki afrykańskiej z graffitigraffiti. Popularność zjawiska przyniosły prace anonimowego artysty o pseudonimie Banksy, [czytaj: benksi] który sięgnął po ważne tematy ze świata polityki, społecznych przemian, wojny. Oprócz charakterystycznych technik malarstwa ulicznego, sprayu, pędzla, wlepekwlepek, stosował szablonszablon. Sztukę street artu [czytaj: strit artu] poszerza muralmural, będący legalnym malowidłem na murze. Niektórzy artyści street artu [czytaj: strit artu] tworzą trójwymiarowe instalacje w przestrzeni publicznej. Mogą to być rzeźby, obiekty lub inne formy artystycznego wyrazu, które angażują widzów w interakcję z dziełem. Wraz z zaawansowaniem technologii cyfrowych, twórcy korzystają także z projektów multimedialnych, projekcji, mappingu wideo [czytaj: mapingu wideo], aby wkomponować swoje dzieła w przestrzeń miejską. Przedstawicielami sztuki ulicy są wymienieni już wcześniej Jean‑Michel Basquiat [czytaj: dżin majkel baskiat] i Banksy,[czytaj: benksi] a także Swon, [czytaj: słan] czy Tomasz Sętowski.
Przypatrz się poniższej pracy. Została ona wykonana za pomocą szablonu, wyciętego z kartonu lub sztucznego tworzywa. Jest to praca monochromatyczna, czyli wykonana w jednym kolorze. Jak sądzisz, czy za pomocą jednego szablonu można by wykonać pracę wielobarwną? Możesz porównać swoją odpowiedź z tą, która znajduje się w komentarzu na obrazie (punkt 1)
Neofiguracja
Neofiguracja, czyli nowa figuracja to nurt figuratywny w malarstwie lat 60. XX wieku. Różni się jednak od tradycyjnych przedstawień figuratywnych silną ekspresją wyrażoną w deformacji ciał postaci, operowanie zniekształceniami prowadzącymi często do tworzenia nieestetycznych obrazów. Te cechy sprawiają, że dzieła nacechowane są pesymistycznie, a przedstawione postacie noszą znamiona katastroficznych. Przedstawicielami nurtu są m.in.: Francis Bacon. [czytaj: fransis bejken]
Zwróć uwagę, że malarz zdeformował zarówno twarz postaci, jak też nienaturalne są jej pozy. Dodatkowo temat pesymizmu został podkreślony przez rysunek klatki, w której mężczyzna jest uwięziony – to symboliczne uwięzienie człowieka we własnym ciele.
Poszukiwanie nowych form wypowiedzi artystycznej
Artyści od zawsze poszukiwali takich form wypowiedzi, które dawałyby im największe możliwości zaprezentowania inwencji twórczych. W II połowie XX wieku, dzięki coraz większej swobodzie artystycznej, prezentują własne inwencje, często korzystając z nowych technologii.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DTJMZSYtN
Instalacja a przestrzeń
Już stosowana przez kubistów technika kolażu wykraczała poza tradycyjne formy ze względu na łączenie różnych materiałów w jednym dziele. Również wieloelementowym dziełem jest instalacjainstalacja, będąca układem elementów zaprojektowanych do konkretnej przestrzeni i w niej zaprezentowanej.
Przypatrz się poniższej ilustracji. Przedstawia Wenus, antyczny posąg, przechowywany w paryskim Luwrze. Jednak zwróć uwagę, że bogini będąca uosobieniem piękna stoi przed stertą szmat. To zmienia znaczenie klasycznej rzeźby, wprowadza nowy sposób odczytania dzieła. Zestawiając na zasadzie kontrastu różne materiały – szlachetny marmur i szmaty (odzież, masowy produkt przeznaczony na wyrzucenie), jasną, nieskazitelną biel z pstrokacizną, Pistoletto [czytaj: pistoletto] wyraża swój krytyczny stosunek do konsumpcjonizmu (zainteresowanie bogini szmatami – wygląda, jakby w nich przebierała.

Włoski rzeźbiarz Fabio Viale [czytaj: fabio wiale] zamieścił 18 ton kamiennych odłamków i marmurowych rzeźb w Galerii Poggiali [czytaj: podżali] we Florencji we Włoszech. Pozornie to tylko gruzy, jednak widz po przyjrzeniu się zauważa, że to nie zwykłe kamienie, ale fragmenty rzeźb. Artysta wkroczył w przestrzeń galerii, nadał zniszczonym rzeźbom godność – zaistniały w przestrzeni galeryjnej, czyli miejscu dla nich przeznaczonym.

Cornelia Parker [czytaj: kornelia parker] wykonała swoją pracę z odpadów pochodzących z szopy, która została wysadzona w powietrze przez armię brytyjską. Częścią pracy są także cienie na podłodze i ścianie. Jedne i drugie łączą się i z przestrzenią galerii tworzą całość. Artystka nadała zniszczonym przedmiotom nowe znaczenie.

Polskim dziełem docenionym podczas 47. Biennale [czytaj: bienale] w Wenecji w 1999 roku (wystawa sztuki o charakterze międzynarodowym, odbywającym się co dwa lata) jest praca dyplomowa Kataryny Kozyry Piramida zwierząt – rzeźba z wypchanych zwierząt, której podczas wystawy towarzyszył film z przygotowania instalacji. Jednocześnie działanie artystki spotkało się z falą krytyki z powodu wykorzystania przez Kozyrę martwych zwierząt, co uważano za nieetyczne.

Artysta w działaniu - akcjonizm
AkcjonizmAkcjonizm (łac. actio [czytaj: aktio]— działalność, akcja) w środowisku artystycznym ukształtował się w latach 60. Europy Zachodniej. Poszukując nowych dróg samorealizacji, artyści starali się zamienić statyczną wystawę w rodzaj akcji, w której sami mogliby uczestniczyć, jednocześnie angażując widza w prowokujący dynamiczny proces — akcję. Artystyczne akcje zapoczątkował jako action painting Jackson Pollock, [czytaj: akcjon painting dżekson polok] następnie przybrały formę happeningówhappeningów, m.in. Johna Cage’a, [czytaj: dżona kejdża] czy Tadeusza Kantora. Malarz Yves Klein [czytaj: iw klain] do realizacji pracy Antropometrie zaangażował kobiety, które pełniły rolę narzędzi do malowania i odciskały pomalowane na niebiesko ciała na płótnie. Publiczność wzięła udział w spektaklu sztuki wysokiej, oglądając nagie ciała modelek pluskających się w farbie.
PerformansePerformanse [czytaj: performens] akcjonistów często wywoływały skandale. Od lat 70. XX wieku działania performerów stawały się coraz bardziej popularne. Na oczach widzów odbywały się spektakle, które często zaskakiwały i szokowały swa bezpośredniością, nagością, brutalizmem. Łączeniem body artubody artu, czyli sztuki ciała z prezentacją „na żywo” akcji, w których dochodziło nawet do samookaleczeń. Szokujące działania akcjonistów wiedeńskich, ustąpiły miejsca Marinie Abramović, [czytaj: marena abromowicz] która rozpowszechniła performans [czytaj: performens]. Jej wystąpienia, poza osobistym, często zaangażowane były politycznie. W jednym z ostatnich wystąpień każdy z uczestników, siedząc naprzeciw artystki, miał kilka minut, aby spojrzeć w jej oczy i w ten sposób dzielić się emocjami.
W Polsce pierwsze performanse tworzyli m.in.: Jerzy Bereś, Zbigniew Warpechowski, a także Katarzyna Kozyra.

Akcjonizm przeniknął także do innych dziedzin artystycznych oraz życia publicznego. Stał się elementem koncertu, wystąpienia publicznego, reklamą. Często do udziału w nich zatrudnia się artystów, znane osoby ze świata filmu, sztuki, ale zdarza się, że uczestnikami są sami zainteresowani. Zapoznaj się z fotografią prezentująca gwiazdę muzyki pop, której występy i wystąpienia przybierają często charakteru performansu.


Media w sztuce
Pod koniec XX wieku media stanowią unikalną formę ekspresji artystycznej. Rozwój technologii sprawił, że ich wykorzystanie w działaniach artystycznych może wzmocnić przekaz, uatrakcyjnić wizualnie. Już wcześniej artyści korzystali z mediów analogowych do rejestrowania podejmowanych akcji, traktowali je często jako część swojej pracy. Jednak technologie komputerowe poszerzyły zakres ich wykorzystania. Media obejmują zarówno projekty prezentowane za pośrednictwem filmu, telewizji, radia, audio, wideo, Internetu, technologii interaktywnych i mobilnych, gier wideo, wciągającej i wieloplatformowej opowieści oraz streamingustreamingu [czytaj strimingu] satelitarnego. Sztukę medialną można więc zdefiniować jako wszystkie gatunki i formy wykorzystujące media elektroniczne, film i technologię (zarówno analogową, jak i cyfrową) jako media artystyczne lub poszerzające zakres sztuki.
„Czytelnik” Stanzy to duża, sześciometrowa rzeźba z wizualizacją danych przedstawiająca zeskanowanego w 3D artystę. Dzieło sztuki wykorzystuje otwarte dane i nowe technologie do prezentowania książek znajdujących się od 1952 roku w British Library [czytaj: britisz aljbreri], a także prezentuje bieżące wydarzenia. Dzieło ukazuje nowe sposoby myślenia o życiu, interakcji w przestrzeni publicznej.



Instytucje kultury a sztuka
Instytucje kultury - muzea, galerie, teatry, ośrodki kultury i biblioteki związane są ze sztuką. Muzea zajmują się przechowywaniem, ekspozycją zasobów kultury o wartości artystycznej. Udostępniają je podczas wystaw stałych i czasowych. Galerie prezentują twórczość artystów, organizując wystawy. Prowadzą także działalność marketingową, umożliwiającą sprzedaż autorskich prac. Jednak ze sztuką związane są także teatry, do których artyści wykonają dekoracje sceniczne, projekty strojów. W ośrodkach kultury i bibliotekach odbywają się spotkania z artystami, prezentacje ich dorobku.

Aby przyciągnąć uwagę, instytucje kultury, a zwłaszcza znane muzea, udostępniają prace artystów współczesnych, oparte na wykorzystaniu mediów. Wydarzeniem szczególnie popularnym stały się noce muzeów, a dzieła prezentowane są jako multimedialne obrazy. Nowoczesne formy prezentacji sztuki kształtują wyobraźnie odbiorcy. Technologie holograficzne pozwalają na tworzenie trójwymiarowych obrazów, które zdają się unosić w powietrzu.

Giuseppe Castiglione – Lang Shining New Media Art Exhibition [czytaj: dżuzeppe castilione - lang szajning nju midia art eksibiszon] to wystawa prezentująca dzieła artysty włoskiego Giuseppe’a Castiglione’a [czytaj: dżuzeppea castilionea] nowatorski sposób, wykorzystując nowe media i sztukę interaktywną, Efektem jest fascynujące spotkanie tradycyjnych i współczesnych sposobów. Wystawa odbyła się m.in. w Narodowym Muzeum Pałacowym w Tajpej na Tajwanie jako wynik współpracy pomiędzy instytucją muzealną a City University [czytaj: siti jubiwersiti] w Hongkongu. Innowacyjny projekt wystawy łączy historyczne dzieła sztuki, nowe media i współczesną sztukę interaktywną, aby stworzyć fascynujące, wielozmysłowe wrażenia. Pełnowymiarowe kopie obrazów Castiglione’a, [czytaj:castilione] prezentowane są obok twórczych, cyfrowych interpretacji tych dzieł. Efektem jest fascynujące spotkanie tradycyjnych i współczesnych sposobów reprezentacji.

Na przełomie 2022 i 2023 roku w wieli polskich miastach została zaprezentowana nocna wystawa prac Zdzisława Beksińskiego, pochodzących ze zbiorów Muzeum Historycznego w Sanoku. Dzięki wykorzystaniu możliwości technologicznych dzieła zostały podświetlone, co wpłynęło na podkreślenie ich tajemniczości, a oprócz obrazów, zaprezentowano także fotografie artysty oraz wystawę wzbogacono o prezentację multimedialną wyświetlaną na dużym ekranie, nagrania instrumentalne, którymi inspirował się Beksiński i projekcje filmów dokumentalnych.


Miejscami wystaw stają się także otwarte przestrzenie naturalne – parki, lasy czy plaże, łączą sztukę z otaczającą naturą i pozwala na tworzenie interakcji między dziełem a środowiskiem. Szczególnie atrakcyjną formą jest wykorzystanie świata podwodnego jako nietypowej przestrzeni prezentacji sztuki. Widzowie mają możliwość nurkowania lub snorkelingu, aby osobiście zanurzyć się w podwodnym świecie i oglądać z bliska zatopione struktury oraz dzieła sztuki.
W rejonie Meksykańskich Karaibów, w okolicach miasta Cancún [czytaj: kankun] i na pobliskiej wyspie Isla Mujeres [czytaj: ajla muheris] znajduje się Muzeum Podwodne MUSA (Museo Subacuático de Arte) [czytaj: museo subakatio di arte] w Cancúnie [czytaj: kankunie]. Muzeum zostało założone w 2009 roku przez brytyjskiego artystę Jasona deCairesa Taylora [czytaj: dżejsona dekerisa tejora]. MUSA powstało jako innowacyjny projekt artystyczny mający na celu zarówno stworzenie atrakcji turystycznej, jak i ochronę raf koralowych. Jason deCaires Taylor [czytaj: dżejsona dekerisa tejora] zaprojektował i stworzył rzeźby, które zostały zanurzone na dnie oceanu na różnych głębokościach i stały się nowym podłożem dla raf koralowych. Kolekcja Muzeum Podwodnego MUSA obejmuje ponad 500 rzeźb autorstwa Jasona deCairesa Taylora [czytaj: dżejsona dekerisa tejora] oraz innych artystów. Dzieła te przedstawiają postacie ludzkie, sceny z życia codziennego, abstrakcyjne formy nawiązujące do kultury i historii Meksyku. Obrośnięte koralowcami obiekty stają się integralną częścią ekosystemu morskiego. Projekty Jasona deCairesa Taylora [czytaj: dżejsona dekerisa tejora] łączą innowacyjność artystyczną z pozytywnym wpływem na środowisko naturalne. Jego instalacje przyciągają uwagę zarówno artystów, naukowców, jak i szerokiej publiczności, otwierając dyskusje na temat relacji człowieka ze środowiskiem naturalnym.




Unikalną atrakcją turystyczną w Chinach jest podwodne miasto‑muzeum Jeziora Qiandao [czytaj: kjandao] (Zatopione Miasto Qiandao) [czytaj: kjandao]. Głównym elementem podwodnej wystawy jest zatopione miasto Shi Cheng, [czytaj: szi czeng] znane również jako „Lwie Miasto”. Przypuszcza się, że zostało zbudowane podczas panowania dynastii Tang w 621 roku. Miasto ma pięć bram wjazdowych z wieżami. Kamienna architektura pochodzi z czasów dynastii Ming i Qing [czytaj: ming i czing] Na ulicach Shī Chéng [czytaj: szi czeng] znajduje się 265 łuków z zachowanymi kamieniami, które pochodzą z 1777 r., a mury miejskie pochodzą z XVI wieku. Shi Cheng [czytaj: szi czeng] jest w dużej mierze jest nienaruszone, zachowały się konstrukcje, rzeźby, m.in. słynne lwy pełniące rolę strażników. Oprócz zatopionego miasta, na dnie jeziora znajdują się również rzeźby i instalacje, które zostały stworzone dla tej podwodnej wystawy. Nocą, gdy podwodne miasto jest oświetlone, staje się magicznym miejscem pełnym barwnych efektów, które ożywiają ruiny i dodają im nowego wymiaru.




Podsumowanie
Zaprezentowany materiał zawiera tylko przykłady. Prace artystów, reprezentujących różne nurty i operujących bogactwem technik jest niewyczerpujący. Jednak taka wiedza zapewni ogólną orientację w temacie i umożliwi wykonanie zadań oraz quizu. Warto pamiętać, by na dzieło sztuki patrzeć wieloaspektowo. Teoria pomaga w zrozumieniu problemów, ale jako artystyczne prace o charakterze wizualnym, działania artystów wymagają ciągłej i wnikliwej obserwacji, poszukiwania sensów i odczytywania znaczeń, przedstawionych zazwyczaj niedosłownie, zwłaszcza w pracach realizowanych przez współczesnych artystów.
Przed Tobą seria quizów, które pomogą Ci sprawdzić wiedzę na temat współczesnej sztuki i kultury. Gra oparta jest na stacjach. Niech ta podróż stanie się odkrywaniem świata sztuki i doprowadzi Cię do celu. Możesz śledzić swój postęp.
Pamiętaj, że podróż do kolejnej stacji jest możliwa po prawidłowym wykonaniu wszystkich quizów z tej, na której się znajdujesz.
Gra edukacyjna - Quizy
Oto seria quizów, które zawierają szczegółowe informacje na temat sztuki współczesnej i kultury.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DTJMZSYtN
Gra edukacyjna składająca się z dwudziestu slajdów. Na pierwszej stronie znajduje się slajd tytułowy. Na tle kolorowych plam farby i pędzla, umieszczono pole tekstowe z napisem: Quizy. Współczesne malarstwo, sztuka i kultura. Pod spodem umieszczono informacje: Kategoria: plastyka, dzieła sztuki. Szacowany czas nauki: 30 minut. Zawartość: 5 stacji. Instrukcja: Przed Tobą seria quizów, które pomogą Ci sprawdzić wiedzę na temat współczesnej sztuki i kultury. Gra jest oparta na stacjach. Niech ta podróż stanie się odkrywaniem świata sztuki i doprowadzi Cię do celu. Pamiętaj, że podróż do kolejnej stacji jest możliwa po prawidłowym wykonaniu wszystkich quizów z tej, na której się znajdujesz. Drugi slajd zatytułowano: Start Quizów. Pod tytułem znajduje się następujący tekst: Gra podzielona jest na stacje, w których znajduje się seria quizów do wykonania. Twoim zadaniem jest przejść przez wszystkie pięć stacji w jak najszybszym tempie. Stacje mają różne poziomy trudności. Rozpocznij grę, miłej zabawy! Poniżej znajduje się fotografia przedstawiająca paletę pokrytą kolorowymi farbami, z leżącymi na niej pędzlami. Na niej znajduje się przycisk, którego naciśnięcie powoduje przejście do slajdu trzeciego, czyli pierwszej stacji quizu. Polecenie brzmi: Przed Tobą trzy definicje. Zapoznaj się z definicjami artystycznych działań i ilustracjami, a następnie upuść obrazek w odpowiednie miejsce. Pierwsza definicja to: Działania artystyczne, do których tworzenia zostały wykorzystane nowe technologie: animacja komputerowa, grafika cyfrowa. Warianty odpowiedzi: 1. Instalacja, 2. Sztuka mediów, 3. Akcjonizm. Druga definicja to: Przejaw aktywności twórczej, polegający na przeprowadzaniu w miejscach publicznych różnego rodzaju akcji. Warianty odpowiedzi: 1. Instalacja, 2. Sztuka mediów, 3. Akcjonizm. Trzecia definicja to: W sztuce współczesnej przestrzenny układ elementów zaprojektowany przez artystę, specjalnie do określonej przestrzeni. Warianty odpowiedzi: 1. Instalacja, 2. Sztuka mediów, 3. Akcjonizm. Prawidłowe odpowiedzi to: do pierwszej definicji: akcjonizm, do drugiej definicji: instalacja, do trzeciej definicji: sztuka mediów. Prawidłowe rozwiązanie pozwala przejść do kolejnego zadania, do slajdu czwartego. Polecenie brzmi: Przyjrzyj się ilustracjom, które prezentują różne przejawy twórczych działań i odpowiedz, z jakimi tradycyjnymi dziedzinami sztuki są związane. Pod ilustracjami znajdują się dziedziny sztuki, upuść wybraną odpowiedź w odpowiednie miejsca. Uwaga – nie wszystkie propozycje należy wybrać, niektóre z nich pozostaną nieprzyporządkowane. Pierwsza ilustracja przedstawia wypchaną skórę konia, który wygląda jak żywe zwierzę. Na koniu stoi wypchany pies, na nim kot, a na kocie kogut. Warianty odpowiedzi: 1. Rzeźba, 2. Architektura, 3. Instalacja, 4. Malarstwo, 5. Rzeźba, 6. Akcjonizm. Druga ilustracja przedstawia nagą kobietę w ekspresywnej pozie, która stoi przy płótnie, a w stronę płótna, dookoła kobiety, mężczyzna rozpyla farbę w aerozolu. Warianty odpowiedzi: 1. Rzeźba, 2. Architektura, 3. Instalacja, 4. Malarstwo, 5. Rzeźba, 6. Akcjonizm. Trzecia ilustracja przedstawia wykonany ze świecących diod i ekranów, trójwymiarowy wizerunek mężczyzny. Warianty odpowiedzi: 1. Rzeźba, 2. Architektura, 3. Instalacja, 4. Malarstwo, 5. Rzeźba, 6. Akcjonizm. Prawidłowe odpowiedzi to: do pierwszej ilustracji – rzeźba, do drugiej ilustracji – malarstwo, do trzeciej ilustracji – rzeźba. Prawidłowe rozwiązanie pozwala przejść do trzeciego zadania, do slajdu piątego. Polecenie brzmi: Przed Tobą definicje. Połącz je z właściwymi terminami. Pierwsza definicja to: Technika malarska, polegająca na wylewaniu farby na płótno i przez jego pochylanie tworzeniu ściekających, nieoczekiwanych form. Warianty odpowiedzi: 1. Performance, 2. Dripping, 3. Happening, 4. Raster. Druga definicja to: Forma wypowiedzi artystycznej, operująca ciągiem zdarzeń o częściowo zaplanowanej strukturze, otwarta na przypadek i improwizację. Warianty odpowiedzi: 1. Performance, 2. Dripping, 3. Happening, 4. Raster. Trzecia definicja to: Termin używany na określenie działań artystycznych przybierających formę wystąpień artysty, przed publicznością, która nie jest uczestnikiem a jedynie biernym obserwatorem. Warianty odpowiedzi: 1. Performance, 2. Dripping, 3. Happening, 4. Raster. Czwarta definicja to: Jednotonalny obraz składający się z drobnych kropek, podczas oglądania z normalnej odległości sprawiający zlewanie się kropek z otaczającym je tłem. Warianty odpowiedzi: 1. Performance, 2. Dripping, 3. Happening, 4. Raster. Prawidłowe odpowiedzi to: do pierwszej definicji – dripping, do drugiej definicji – happening, do trzeciej definicji – performance, do czwartej definicji – raster. Po prawidłowym rozwiązaniu zadania, zostajemy przeniesieni znowu do slajdu zatytułowanego Start Quizów, ale na ekranie pojawia się informacja o przejściu stacji pierwszej quizu, wyświetla się ilość punktów, które zdobyliśmy, oraz mamy możliwość przejścia do stacji drugiej. Po kliknięciu w napis stacja druga, zostajemy przeniesieni do do kolejnego zadania. Slajd zatytułowany jest: Artyści awangardowi i ich dzieła – poziom łatwy. Polecenie brzmi: Rozpoznaj autorów dzieł. Wpisz pod każdym obrazkiem imiona i nazwiska artystów zamieszczonych prac. Pierwsza praca to rzeźba, przedstawia wypchaną skórę konia, który wygląda jak żywe zwierzę. Na koniu stoi wypchany pies, na nim kot, a na kocie kogut. Warianty odpowiedzi: 1. Francis Bacon, 2. Mark Rothko, 3. Katarzyna Kozyra, 4. Tom Wesselmann, 5. Wojciech Fangor. Druga praca to obraz w kształcie prostokąta. Na czerwonym, ciemnym tle namalowano dwa bloki kolorów – na dole ułożony poziomo prostokąt w kolorze czerwonym, a nad nim większe pole koloru ciemnogranatowego. Warianty odpowiedzi: 1. Francis Bacon, 2. Mark Rothko, 3. Katarzyna Kozyra, 4. Tom Wesselmann, 5. Wojciech Fangor. Trzecia praca to obraz, na którym namalowano mężczyznę w długiej szacie w kolorze białym i fioletowym. Siedzi on na wysokim krześle, przypominającym tron. Ma otwarte usta. Na całym obrazie są umieszczone pionowe , świetliste pociągnięcia farby. Warianty odpowiedzi: 1. Francis Bacon, 2. Mark Rothko, 3. Katarzyna Kozyra, 4. Tom Wesselmann, 5. Wojciech Fangor. Czwarta praca przypomina kolaż utworzony z różnych fragmentów powycinanych z gazety, w żywych, kontrastowych kolorach. Poszczególne elementy to: stół w biało – niebieskie paski, a na nim: telewizor, dwie szklane butelki, kilka gruszek oraz inne owoce. Na ścianie za stołem, która jest niebieska, umieszczono czerwoną gwiazdę na białym tle, portret mężczyzny w garniturze, z brodą, zdjęcie budynku, kot. Warianty odpowiedzi: 1. Francis Bacon, 2. Mark Rothko, 3. Katarzyna Kozyra, 4. Tom Wesselmann, 5. Wojciech Fangor. Piąta praca to umieszczone na białym tle okręgi o różnych kolorach, umieszczone jeden w drugim. Zewnętrzna obręcz jest zielona, następna szara, kolejna jasnofioletowa, a ostatnia pomarańczowa. Prawidłowe odpowiedzi to: do pierwszej pracy – Francis Bacon, do drugiej pracy – Tom Wesselmann, do trzeciej pracy – Katarzyna Kozyra, do czwartej pracy – Wojciech Fangor, do piątej pracy – Mark Rothko. Po prawidłowym rozwiązaniu zadania, możemy przejść do następnego slajdu. Na siódmym slajdzie polecenie brzmi: Nazwij kierunki reprezentowane przez dzieła. Wpisz pod każdym obrazkiem odpowiedni kierunek. Pierwsza praca przedstawia poziome pasy w jasnych kolorach – białe, szare i beżowe. Na tych pasach znajdują się wąskie, poziome paski w różnych, ciemniejszych kolorach. Druga praca to chaotycznie rozrzucone na beżowym tle strużki farby, które przecinają się ze sobą. Farba jest w kolorze czarnym, białym i innych. Trzecia praca przypomina komiks. Jest podzielona na dwa kafelki. Kafelek z lewej strony przedstawia samolot z gwiazdą na boku. U góry strony umieszczono żółty dymek z tekstem. Kafelek po prawej stronie przedstawia samolot w ogniu z zapisanym efektem dźwiękowym. Czwarta praca jest utrzymana w zimnych kolorach – niebieskim i fioletowym i przedstawia siatkę kropek, które w niektórych miejscach zostały zniekształcone, powyginane lub powiększone. Praca tworzy efekt trójwymiarowości. W lewym górnym rogu oraz w prawym dolnym rogu wypukłości przybierają kształt kuli. Prawidłowe odpowiedzi to: do pierwszej pracy – konceptualizm, do drugiej pracy – abstrakcjonizm, do trzeciej pracy – pop‑art., do czwartej pracy – op‑art.. Następny slajd, numer 8, zawiera następujące zadanie: Przed Tobą trzy prace wykonane różnymi technikami. Przyjrzyj się ilustracjom i z rozsypki dobierz: autora, dziedzinę sztuki oraz cechę dzieła, Przeciągnij je i upuść w odpowiednie miejsce. Uwaga – nie wszystkie propozycje należy wybrać, niektóre z nich pozostaną nieprzyporządkowane. Pierwsza ilustracja przedstawia zdjęcie ściany bloku, na której namalowano dużych rozmiarów, nierealistyczny obraz robota z ludzką twarzą, budynki oraz inne elementy. Autorzy do wyboru to: 1. Jackson Pollock, 2. Andy Warhol, 3. Tomasz Sętowski, 4. Banksy, 5. Roy Liechtenstein. Dziedziny sztuki do wyboru to: 1. fotografia, 2. akwarela, 3. sitodruk, 4. drzeworyt, 5. mural. Cechy dzieła do wyboru to: 1. Produkt łączący funkcję dekoracyjną z użytkową. 2. Krytyka konsumpcjonizmu. 3. Produkt przeznaczony wyłącznie od dekoracji. 4. Inspiracja sztuką orientalną, głównie japońską. 5. Inspiracja motywem totemu zaczerpniętym z kultury Indian. Druga ilustracja przedstawia powielone przedstawienie puszki zupy. Są to obrazki w ramkach. ułożone obok siebie w równych rzędach. Każdy obrazek przedstawia tę samą ilustrację puszki zupy. Autorzy do wyboru to: 1. Jackson Pollock, 2. Andy Warhol, 3. Tomasz Sętowski, 4. Banksy, 5. Roy Liechtenstein. Dziedziny sztuki do wyboru to: 1. fotografia, 2. akwarela, 3. sitodruk, 4. drzeworyt, 5. mural. Cechy dzieła do wyboru to: 1. Produkt łączący funkcję dekoracyjną z użytkową. 2. Krytyka konsumpcjonizmu. 3. Produkt przeznaczony wyłącznie od dekoracji. 4. Inspiracja sztuką orientalną, głównie japońską. 5. Inspiracja motywem totemu zaczerpniętym z kultury Indian. Trzecia ilustracja przedstawia na białym tle kształt o czerwonym, jakby zwierzęcym lub drzewnym wzorze. Kształt wygląda, jakby miał oczy utworzone z dwóch kwadratowych okienek, nos z kształtu plusa oraz usta, również wycięte i pokazujące białe tło. Autorzy do wyboru to: 1. Jackson Pollock, 2. Andy Warhol, 3. Tomasz Sętowski, 4. Banksy, 5. Roy Liechtenstein. Dziedziny sztuki do wyboru to: 1. fotografia, 2. akwarela, 3. sitodruk, 4. drzeworyt, 5. mural. Cechy dzieła do wyboru to: 1. Produkt łączący funkcję dekoracyjną z użytkową. 2. Krytyka konsumpcjonizmu. 3. Produkt przeznaczony wyłącznie od dekoracji. 4. Inspiracja sztuką orientalną, głównie japońską. 5. Inspiracja motywem totemu zaczerpniętym z kultury Indian. Prawidłowe odpowiedzi do tego zadania to: do pierwszej ilustracji: Tomasz Sętowski; mural; produkt przeznaczony wyłącznie do dekoracji. Do drugiej ilustracji: Andy Warhol; sitodruk; krytyka konsumpcjonizmu. Do trzeciej ilustracji: Roy Liechtenstein; drzeworyt; inspiracja motywem totemu zaczerpniętym z kultury Indian. Po prawidłowym rozwiązaniu zadania, zostajemy przeniesieni znowu do slajdu zatytułowanego Start Quizów, ale na ekranie pojawia się informacja o przejściu stacji pierwszej i drugiej quizu, wyświetla się ilość punktów, które zdobyliśmy, oraz mamy możliwość przejścia do stacji trzeciej. Po kliknięciu w napis stacja trzecia, zostajemy przeniesieni do do kolejnego zadania. Slajd zatytułowany jest: Kierunki – Artyści – Techniki – poziom średni. Polecenie brzmi: Z poniższego zestawu wybierz kierunki awangardowe, które nie są związane z drugą połową dwudziestego wieku. Kubizm. Hiperrealizm. Op‑art.. Dadaizm. Neoplastycyzm. Futuryzm. Pop art.. Realizm. Neodadaizm. Ekspresjonizm. Neoekspresjonizm. Prawidłowe odpowiedzi do tego zadania to: Kierunki awangardowe, nie związane z drugą połową dwudziestego wieku: Realizm. Futuryzm. Dadaizm. Neoplastycyzm. Ekspresjonizm. Kubizm. Następny slajd przedstawia kolejne zadanie. Polecenie brzmi: Rozpoznaj kierunki, reprezentowane przez dzieła. Wybierz z listy ten, który reprezentuje każda praca. Pierwsza praca przedstawia poziome pasy w jasnych kolorach – białe, szare i beżowe. Na tych pasach znajdują się wąskie, poziome paski w różnych, ciemniejszych kolorach. Warianty odpowiedzi: 1. Pop art.., 2. Konceptualizm, 3. Abstrakcja liryczna. Prawidłowa odpowiedź to: Konceptualizm. Druga praca przedstawia poziome, falowane paski, które sprawiają wrażenie mienienia się w oczach i wypukłości. Warianty odpowiedzi: 1. Hiperrealizm, 2. Neofiguracja, 3. Op‑art.. Prawidłowa odpowiedź to: Op‑art.. Trzecia praca to namalowany motor, wyglądający bardzo realistycznie, jak zdjęcie. Warianty odpowiedzi: 1. Pop art., 2. Neofiguracja, 3. Hiperrealizm. Prawidłowa odpowiedź to: Hiperrealizm. Po prawidłowym rozwiązaniu trzech zadań pojawia się komunikat: Gratulacje, przejdź dalej. Na slajdzie jedenastym znajduje się kolejne zadanie. Polecenie brzmi: Wybierz technikę oraz kierunek dzieła zaprezentowanego poniżej. Dzieło namalowano ciemną farbą na ścianie budynku. Jest to wizerunek kobiety, która spada w dół, trzymając jedną ręką wózek sklepowy z artykułami spożywczymi, który również spada z wysokości. Warianty odpowiedzi w kategorii technika dzieła to: 1. Szablon, 2. Wizualizacja, 3. Sitodruk. Warianty odpowiedzi w kategorii Kierunek w sztuce to: 1. Sztuka mediów, 2. Pop art., 3. Abstrakcjonizm. Prawidłowe odpowiedzi do tego zadania to: Szablon oraz pop art.. Prawidłowe rozwiązanie zadania umożliwia przejście do następnego slajdu, numer dwanaście. Na ekranie znajduje się kolejne polecenie: do poniższych artystów, reprezentujących różne dziedziny plastyczne, oraz tytuły ich prac. Uwaga: do każdej dziedziny pasuje jeden tytuł pracy wcześniej wybranego artysty, niektóre z propozycji pozostaną nieprzyporządkowane. Należy przyporządkować elementy do trzech kierunków: 1. Abstrakcjonizm, 2. Pop‑art., 3. Neofiguracja. Warianty odpowiedzi w kategorii artystów to: 1. Keith Haring, 2. Lucian Freud, 3. Mark Rothko, 4. Jackson Pollock, 5. Georges Mathieu, 6. Francis Bacon, 7. Andy Warhol, 8. Roy Liehctenstein. Warianty odpowiedzi w kategorii tytułów dzieł to: „Martwa natura numer 28”, „Rytm jesieni”, „Trzy studia do portretu Luciana Freuda”, „Rok koloru dostosowany do długości dnia”, „Marilyn”. Prawidłowa odpowiedź do tego zadania to: do abstrakcjonizmu: Georges Mathieu, Jackson Pollock, Mark Rothko oraz „Rytm jesieni”. Do pop‑artu: Andy Warhol, Roy Liehctenstein, Keith Haring oraz „Marilyn”. Do neofiguracji: Lucian Freud, Francis Bacon oraz „Trzy studia do portretu Luciana Freuda”. Po prawidłowym rozwiązaniu zadania, zostajemy przeniesieni znowu do slajdu zatytułowanego Start Quizów, ale na ekranie pojawia się informacja o przejściu stacji pierwszej , drugiej i trzeciej quizu, wyświetla się ilość punktów, które zdobyliśmy, oraz mamy możliwość przejścia do stacji czwartej. Po kliknięciu w napis stacja czwarta, zostajemy przeniesieni do do kolejnego zadania. Slajd zatytułowano: Inspiracje – poziom średni. Polecenie do zadania brzmi: Fotografia przedstawia modelkę prezentującą się podczas Paris Fashion Week. Z zaprezentowanych fragmentów dzieł wybierz to, które było inspiracją dla projektanta. Wpisz kierunek, który ono reprezentuje. Poniżej znajduje się zdjęcie modelki ubranej w długi skórzany płaszcz, spódnicę oraz buty o tym samym wzorze. Wzór to nakładające się na siebie i przecinające się smugi farby w różnych kolorach, położone na czarnym tle. Pierwszy wariant odpowiedzi to fragment dzieła, w którym na czarnym tle artysta zastosował przecinające się smugi farby w różnych kolorach. Drugi wariant odpowiedzi to fragment dzieła, w którym znajdują się jasne, pionowe, świetliste paski farby. Trzeci wariant odpowiedzi to fragment dzieła przedstawiającego granatowe kropki na niebieskim tle. Czwarty wariant odpowiedzi to częściowo zamazany białą farbą fragment dzieła z polami przypominającymi grę w kółko i krzyżyk. Prawidłowa odpowiedź do tego zadania to pierwszy wariant. Należy także wpisać kierunek: Abstrakcjonizm. Na czternastym slajdzie znajduje się następujące polecenie: Projektant zaprezentowanego na fotografii wnętrza inspirował się jednym z awangardowych kierunków. Spośród podanych cech zaznacz dwie, które są dla niego charakterystyczne. Fotografia załączona w zadaniu przedstawia wystrój łazienki w biało‑czarnej kolorystyce. Po lewej stronie znajduje się biała ściana z małych kafelek, na szarej podłodze leży biało‑czarny dywan w geometryczne wzory, który przyciąga uwagę. Kształty sprawiają wrażenie poruszających się. Ściana ustawiona naprzeciw wejścia do łazienki ma podobny wzór i również sprawia wrażenie, jakby wzór nie był statyczny. Warianty odpowiedzi to: 1. Odzwierciedlenie rzeczywistości, fotograficzna dokładność, 2. Wrażenie ruchu, migotania, 3. Wykorzystanie zjawisk optyki, 4. Deformacja. Prawidłowe odpowiedzi na to pytanie to: Wrażenie ruchu, migotania oraz wykorzystanie zjawisk optyki. Następnie przechodzimy do slajdu piętnastego. Polecenie brzmi: Strój Lady Gagi, artystki muzyki pop, wywołał wiele kontrowersyjnych dyskusji i szokował odbiorców. Odpowiedz, artyści którego z nurtów także wywoływali takie reakcje odbiorców i jak nazywa się ich kontrowersyjne działania. Poniżej, po lewej stronie umieszczono ilustrację z trzema zdjęciami Lady Gagi: jedno w różowej, obszernej sukience z bufiastymi rękawami i wielką kokardą na głowie. Drugie zdjęcie gdy trzyma w ręce statuetkę, a ubrana jest w krótką sukienkę wykonaną z płatów mięsa. Trzecie zdjęcie w stroju pełnym długich, srebrnych kolców o holograficznym efekcie. Po prawej stronie znajduje się dwa pola do wypełnienia tekstem. 1. Nazwa nurtu, 2. Rodzaj działania. Prawidłowa odpowiedź to: Nazwa nurtu – akcjonizm oraz rodzaj działania – performance. Następnie przechodzimy do slajdu szesnastego. Polecenie brzmi: Zapoznaj się z ilustracją i zaznacz dwie właściwe odpowiedzi. Aby odpowiedzieć na pytanie, przyjrzyj się dokładnie ilustracji– dowiesz się, co przedstawiają; zastanów się, w jaki sposób można pokazać obiekty w sposób przestrzenny. Ilustracja umieszczona pod tekstem przedstawia wystawę, w której na ścianie wyświetlane są fragmenty postów w mediach społecznościowych, które wyglądają na trójwymiarowe. Poszczególne posty mają kształt budynków. Cała instalacja przypomina metropolię z wieżowcami. Warianty odpowiedzi: 1. Wystawa inspirowana jest sztuką abstrakcyjną, 2. Inspiracją dla artysty była architektura, 3. Artysta wykorzystał i zaprezentował na wystawie nagrany materiał filmowy, 4. Artysta wykorzystał nowe media i technologię 3D. Prawidłowe odpowiedzi do tego zadania to: Inspiracją dla artysty była architektura oraz Artysta wykorzystał nowe media i technologię 3D. Po prawidłowym rozwiązaniu zadania, zostajemy przeniesieni znowu do slajdu zatytułowanego Start Quizów, ale na ekranie pojawia się informacja o przejściu stacji pierwszej , drugiej, trzeciej i czwartej quizu, wyświetla się ilość punktów, które zdobyliśmy, oraz mamy możliwość przejścia do stacji piątej. Po kliknięciu w napis stacja piąta, zostajemy przeniesieni do slajdu siedemnastego, do kolejnego zadania. Slajd zatytułowany jest Stacja instytucje kultury – poziom trudny. Polecenie do zadania brzmi: Obejrzyj fotografię. Odpowiedz, wnętrze której instytucji ukazuje i jaki ma ona związek ze sztuką? Wybierz dwie właściwe odpowiedzi. Poniżej umieszczono fotografię przedstawiającą obrazy w ramach, powieszone na ciemnoszarej ścianie. Najwięcej obrazów przedstawia budynki lub miasto z lotu ptaka. Warianty odpowiedzi: 1. Dom kultury, 2. Muzeum, 3. Biblioteka, 4. Sprzedaż dzieł sztuki, 5. Wystawa dzieł sztuki, 6. Aukcja dzieł sztuki. Prawidłowe odpowiedzi do tego zadania to: Muzeum oraz wystawa dzieł sztuki. Kolejny, osiemnasty slajd, zawiera następujące polecenie: Odpowiedz, który z podanych terminów ma związek z zaprezentowanym działaniem na elewacji biblioteki. Wybierz właściwą odpowiedź. Poniżej umieszczono zdjęcie biblioteki nocą. Prawa część budynku jest wykonana w starym stylu, a lewa jest nowoczesna. Lewa część jest prawie cała przeszklona, oprócz dwóch szarych, pionowych pasków na przodzie budynku. Na paskach znajdują się wypisane ciemniejszym kolorem słowa, a sposób zapisu przypomina wiersz. Warianty odpowiedzi: 1. Pop‑art, 2. Konceptualizm, 3. Neofiguracja, 4. Hiperrealizm, 5. Op‑art, 6. Street‑art, 7. Sztuka mediów. Prawidłowa odpowiedź to: sztuka mediów. Po rozwiązaniu zadania przechodzimy do kolejnego slajdu, dziewiętnastego. Polecenie brzmi: Jaki rodzaj sztuki prezentowany jest w muzealnym wnętrzu na zdjęciu? Wybierz dwie odpowiedzi. Poniżej umieszczono zdjęcie dzieła sztuki, które obserwują dwie osoby. Praca to szklane, cienkie płytki wysokości około dwóch metrów, ułożone jedna za drugą. Na każdej płytce znajduje się inny namalowany kształt, które po obejrzeniu z przodu dają pełen obraz. Od góry na płytki świecą światła. Warianty odpowiedzi: 1. Video art, 2. Happening, 3. Nowe media, 4. Sztuka interaktywna. Prawidłowe odpowiedzi to: happening oraz nowe media. Ostatni slajd zatytułowano: Podsumowanie gry. Poniżej wyświetla się procent wykonanych poprawnie zadań oraz informacja: zaliczony lub niezaliczony. W lewym, dolnym rogu znajduje się data wykonania testu, obok czas, który zajęło wykonanie testu, a po prawej punktacja.
-termin używany na określenie działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty, przed publicznością, która nie jest uczestnikiem a jedynie biernym obserwatorem; 1. Instalacja artystyczna. 2 Sztuka mediów. 3. Performance 4. Happening
Lista autorów: Francis Bacon, Mark Rothko, Katarzyna Kozyra, Tom Wesselmann, Wojciech Fangor Podaj imię i nazwisko artysty: {tu odpowiedź} Podaj tytuł instalacji: {tu odpowiedź}
Wyjaśnij na czym polega sztuka Pop‑art'u.
Wyjaśnij na czym polega akcjonizm.
Artyści którego z nurtów wywoływali skrajne reakcje odbiorców i jak nazywa się ich kontrowersyjne działania?
Ćwiczenia
Ułóż puzzle i wpisz informacje o dziele.
Rozpoznaj styl w malarstwie, którym inspirowana jest rzeźba. Zaznacz także odpowiedź na pytanie, czy jej autor także uprawiał malarstwo.

Uzupełnij tekst.

Odpowiedz na pytanie, jaki środek wyrazu artystycznego łączy te dwa dzieła? Wskaż także, wybierając z podanych odpowiedzi, dwie formy działania wykorzystane przez artystów.

Na podstawie poniższych ilustracji odpowiedz, czym charakteryzuje się twórczość poniższych artystów. W odpowiedzi uwzględnij prezentowany przez nich nurt.

Przed Tobą kilka prac prezentujących różne sposoby artystycznej wypowiedzi i różne kierunki. Zapoznaj się z nimi i wypowiedz się, w jaki sposób działają one na odbiorcę. W swojej wypowiedzi postaraj się nawiązać do kierunków, które prezentują dzieła lub działania.






Ułóż puzzle, a następnie do dzieł dopisz dyscyplinę sztuki, którą reprezentują oraz kierunek
Słownik pojęć
przejaw aktywności twórczej, polegający na przeprowadzaniu w miejscach publicznych różnego rodzaju akcji, zwykle szokujących, obrażających i prowokujących publiczność, mających na celu zwrócenie uwagi na określoną ideę lub wyrażenie komentarza, często aluzyjnego, dotyczącego kwestii społecznych, obyczajowych lub politycznych.
[wł. acquarella < acqua ‘woda’], farba o spoiwie rozpuszczalnym w wodzie, przeważnie z gumy arabskiej, często z dodatkiem miodu, cukru lub gliceryny, które nadają farbie elastyczność; akwarela to również technika malarska, posługująca się farbami akwarelowymi kładzionymi najczęściej na papierze.
asamblaż, fr. assemblage, zbiór gotowych lub stworzonych przez artystę form, materii lub fragmentów innych całości, stanowiący autonomiczną wartość (dzieło sztuki), możliwą do zobaczenia z zewnątrz.
sztuka ciała, prąd artystyczny, w którym artysta używa swojego ciała jako medium, kierunek sztuki współczesnej, zaliczany do neoawangardy, występujący w Europie i Stanach Zjednoczonych w 2. połowie lat 60. i w latach 70. XX w. jako reakcja na minimal art i konceptualizm.
kolaż [fr. collage ‘naklejanie’, ‘oklejanie papierem’] technika artystyczna i wykonane w tej technice dzieło; kolaż polega na łączeniu za pomocą odpowiednich spoiw (pierwotnie kleju) form wyciętych z zadrukowanego papieru, szczątków roślin i zwierząt, fragmentów wyrobów ręcznych i maszynowych z formami namalowanymi na płótnie lub narysowanymi na tekturze. Kolaż to technika na płaszczyźnie.
z ang. color (colour) – kolor, field – pole, obszar, w dosłownym tłumaczeniu oznacza to „malarstwo kolorowych pól”. Jest to odmiana ekspresjonizmu abstrakcyjnego zapoczątkowana w USA w końcu lat 40 XX wieku m.in. przez Barnetta Newmana [czytaj: barneta niułmana] i Marka Rothko [czytaj: marka rotko], polegająca na operowaniu jednolitą plamą barwną.
półautomatyczna technika malarska, polegająca na wylewaniu farby na płótno i przez jego pochylanie tworzeniu ściekających, nieoczekiwanych form.
(ambalaż z fr. emballage [czytaj: embalaż]) - opakowanie, działanie artystyczne polegające na opakowywaniu, owijaniu, zasłanianiu przedmiotów, ale też architektury, natury. Największe ambalaże tworzy Christo (opakowania budynków, ale też elementów krajobrazu). W Polsce ambalaże wykonywał Tadeusz Kantor. Opakowywał obiekty, a także scenografię, aktorów i uczestników happeningów oraz swych spektakli. Charakter prac Kantora jest jednak odmienny od monumentalnych realizacji Christo.
al fresco [czytaj: al fresko], buon fresco [błon fresko], technika malarstwa ściennego, polegająca na malowaniu na mokrym tynku (pokrytym kilkoma warstwami zaprawy) farbami z pigmentów odpornych na alkaliczne działanie wapna, rozprowadzonymi wodą deszczową.
rodzaj twórczości artystycznej polegającej na tworzeniu obrazów bezpośrednio w miejscach publicznych (ściany budynków, wagony metra).
[fr. < wł.], szt. plast. kryjąca farba wodna z domieszką kredy lub bieli (spoiwo — guma arabska, podłoże — papier, pergamin, kość słoniowa).
[häpənıŋ; ang., ‘wydarzenie’], forma wypowiedzi artystycznej, operująca ciągiem zdarzeń o częściowo zaplanowanej strukturze, otwarta na przypadek i improwizację, dążąca do wciągnięcia widza i uczynienia z niego współtwórcy wydarzenia.
w sztuce współczesnej przestrzenny układ elementów zaprojektowany przez artystę, najczęściej specjalnie do określonej przestrzeni. W aranżacji tej stosowane są często tzw. przedmioty gotowe ready‑made. Instalacji towarzyszy zazwyczaj komentarz artysty wprowadzający widza w kontekst dzieła.
rodzaj geometryzującego malarstwa abstrakcyjnego. Głównym założeniem było odrzucenie iluzji przestrzennej w malarstwie na rzecz zaakcentowania dwuwymiarowości płótna.
wielkie malowidło wykonane bezpośrednio na ścianie budynku.
[fr. < wł. pastello], farba w postaci cienkich, miękkich pałeczek uformowanych z pigmentów, kredy, gipsu i małej ilości spoiwa; także technika malarska posługująca się tymi farbami (mająca charakter pośredni między rysunkiem a malarstwem) oraz kompozycja wykonana w tej technice.
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
(z jęz. niem. raster) - odwzorowanie kolorowego obrazu za pomocą drobnego wzoru (składającego się z jednokolorowych punktów), ma zastosowanie głównie w poligrafii, mająca swoje źródło w malarstwie neoimpresjonistów, stosujących metodę pointylizmu, polegającą na kładzeniu obok siebie podobnych w formie, jednakowej wielkości małych plamek czystego koloru, dzięki czemu powierzchnia obrazu stwarzała wrażenie barwnej wibracji .
sitodruk, filmdruk, drukowanie sitowe, jedna z metod drukowania, w której stosuje się formę drukową najczęściej w postaci prostokątnej ramy z napiętą na niej siatką z włókien naturalnych lub syntetycznych (poliamidowych lub poliestrowych) albo z metalu, z wytworzonymi w niej elementami drukującymi (nie zakryte oczka siatki przepuszczające farbę) i niedrukującymi (zakryte oczka siatki).
[zgraffịto; wł., ‘wyskrobane’, ‘wyryte’], jedna z technik malarstwa ściennego, polegająca na pokrywaniu muru warstwami różnie zabarwionego tynku i zeskrobywaniu wg wzoru (patronu) warstwy wierzchniej.
filmdruk, drukowanie sitowe, serigrafia, jedna z metod drukowania, w której stosuje się formę drukową najczęściej w postaci prostokątnej ramy z napiętą na niej siatką z włókien naturalnych lub syntetycznych (poliamidowych lub poliestrowych) albo z metalu, z wytworzonymi w niej elementami drukującymi (nie zakryte oczka siatki przepuszczające farbę) i niedrukującymi (zakryte oczka siatki).
media strumieniowe, ang. streaming media [czytaj: striming midia], jednoczesny przesyłanie i odbiór danych audio i wideo za pomocą sieci komputerowej; szybki rozwój od początku XXI w. powiązany z Internetem.
termin ten oznaczał podejście i metodę badawczą stosowane w lingwistyce, następnie stał się nazwą orientacji teoretycznej w antropologii społecznej i kulturowej, badaniach literackich, religioznawstwie i psychologii.
malowidło albo napis wykonane sprayem na podstawie wzoru wyciętego w kartonie lub plastiku. Można je zrealizować jako czarno‑białe lub wielobarwne, jednak wtedy do każdego koloru należy przygotować inny szablon, a wszystkie po nałożeniu tworzą jeden obraz. Szablon jest techniką wielokrotnego użytku.
działania artystyczne, do których tworzenia zostały wykorzystane nowe technologie: animacja komputerowa grafika cyfrowa, przestrzeń wirtualna, internet, gry wideo, druk 3D itp.
technika malarska polegająca na posługiwaniu się farbami olejnymi, w których spoiwem jest olej (głównie lniany).
technika malarska polegająca na użyciu farb, które mają jako spoiwo emulsje bazująca na żółtku jajek; także malowidło wykonane ta techniką.
przezroczysta substancja, głównie żywiczna, używana w malarstwie i grafice.
fr. vitrage < vitrer ‘oszklić, wstawić szyby’], kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła złączonych ołowianymi ramkami w kwatery, stanowiąca wypełnienie otworu okiennego; także technika malarska zaliczana do malarstwa.
niewielkich rozmiarów naklejka umieszczana w miejscach publicznych, najczęściej w środkach komunikacji. Początkowo była to naklejka zawierająca rysunek, tekst albo jedno i drugie. Tworzona z myślą o ingerencji w przestrzeń publiczną. Przylepiana na ogół bez zezwolenia, przez co traktowana jako wandalizm.
Słownik pojęć został opracowany na podstawie:
Encyklopedia PWN – wydanie internetowe.
Kubalska‑Sulkiewicz K., Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Kraków 2005.
Notatki ucznia
Galeria
Bibliografia
Encyklopedia PWN – wydanie internetowe.
Hodge S., Krótka historia sztuki współczesnej, Warszawa 2018.
Kierunki i tendencje sztuki nowoczesnej, opr. zbiorowe, Warszawa 1980.
Kubalska‑Sulkiewicz K., Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Kraków 2005.
Little S., Sztuka. Kierunki, mistrzowie, arcydzieła, Elipsa, Poznań 2007.
Style i kierunki w malarstwie, Warszawa 1997.






















