RP7Z72NHAR8Ck1

Wybrani kompozytorzy – Klasyk rozrywkowej muzyki, czyli rzecz o George’u Gershwinie

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Ważne daty

26.09.1898 – narodziny Georga Gershwina w Nowym Jorku

1916 – wydanie When You Want ‘Em – jednego z pierwszych utworów Gershwina

1918 – premiera rewii Half‑Past Eight

1919 – premiera utworu Swanee

24.02.1924 – premiera pierwszego utworu koncertowego Gershwina – Rhapsody in Blue, czyli Błękitnej Rapsodii

1924 – premiera jednej z najlepszych komedii muzycznych Gershwina– Lady, Be Good

3.12.1925 – premiera Koncertu fortepianowego F‑dur w Carnegie Hall w Nowym Jorku.

13.12.1928 – premiera Amerykanina w Paryżu

10.10.1935 – premiera opery Porgy and Bess

11.07.1937 – śmierć Georga Gershwina w Los Angeles

mf0b11d43fe718ff2_0000000000025
1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

Rq6epeyhTkgl51
W prostokątnym polu znajduje się napis „Pobierz”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji - dokument w formacie pdf.
Źródło: online-skills, licencja: CC0.
mf0b11d43fe718ff2_0000000000028

I. Muzyka w ujęciu historycznym – periodyzacja, język, właściwości i charakterystyka.

8. Muzyka XX i XXI wieku. Uczeń:

1) charakteryzuje muzykę w kontekście estetyki epoki – wymienia i opisuje wybrane style i techniki muzyki XX i XXI w.: impresjonizm, ekspresjonizm, dodekafonia, serializm, punktualizm, neoklasycyzm, nawiązania do jazzu, folkloryzm, witalizm, aleatoryzm, sonoryzm, muzyka elektroakustyczna, improwizowana, multimedialna, performance;

3) wymienia i charakteryzuje twórczość kompozytorów: Claude Debussy, Maurice Ravel, Aleksander Skriabin, Arnold Schönberg, Siergiej Prokofiew, Igor Strawiński, Béla Bartók, Siergiej Rachmaninow, Dymitr Szostakowicz, Manuel de Falla, George Gershwin, John Cage, Olivier Messiaen, Pierre Boulez, Karheinz Stockhausen, Steve Reich, Gerard Grisey, Kaija Saariaho, Thomas Adès i in.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000036
Nauczysz się

przedstawiać życiorys George’a Gershwina wraz ze wskazaniem najważniejszych wydarzeń jego życia;

omawiać jego twórczość ze wskazaniem najważniejszych kompozycji;

rozróżniać najważniejsze utwory Gershwina;

przedstawiać własne przeżycia związane ze słuchaniem utworów Gershwina;

opowiadać treść opery Porgy and Bess oraz historię jej powstania.

definiować pojęcia tj.: attacca, kujawiak, polonez, przetworzenie, repryza.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000042

George Gershwin

Rlrn58jvXCmPP1
George Gershwin, thelistenersclub.timothyjuddviolin.com, CC BY 3.0

George Gershwin – kompozytor, którego talent, ambicja i miłość do muzyki wzniosły do grona najwybitniejszych kompozytorów amerykańskich XX w. To właśnie za czasów jego życia tożsamość muzyki nowego kontynentu stawała się coraz bardziej odrębna – musimy bowiem pamiętać, że wyrosła ona na gruncie zdobyczy europejskich. Do jej rozwoju przyczynił się przede wszystkim bujny rozkwit życia muzycznego. Wynikał on między innymi z ewolucji orkiestr i instytucji kulturalnych, które poszerzały spektrum możliwości dla artystów. Nie bez znaczenia pozostawało również wdrożenie muzyki jako przedmiotu nauczania.

George Gershwin, z którego życiorysem i twórczością się dzisiaj zapoznacie, wzbogacił muzykę amerykańską o znakomite kompozycje. Do dziś pozostają one w repertuarze orkiestr z całego świata.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000049

Kariera George’a Gershwina

R1LBpIdwjwVyd1
Lower East Side – dzielnica Nowego Jorku, w której mieszkała rodzina Gershwina, Lower East Side, wikimedia.com, Domena publiczna

George Gershwin, a właściwie Jacob Gershowitz, urodził się 26 września 1898 r. Jego ojcem był Moryc Gershowitz, który z nadzieją na dostatnie życie wyemigrował z Sankt Petersburga do Nowego Jorku. Rodzina George’a była pochodzenia żydowskiego, co nastręczało jej wielu problemów. Z tego względu Moryc wraz z żoną Różą – matką Jacoba – postanowił zmienić nazwisko na Gershiwn, dzięki czemu zyskało amerykańskie brzmienie. Moryc i Róża mieli czworo dzieci i bardzo starali się, aby zainteresować je sztuką i muzyką. Młody George fascynował się w szczególności muzyką rozrywkową. Jego pierwszy nauczyciel fortepianu – Charles Hambitzer (1878 lub 1881 – 1918), który widział w George’u ogromny potencjał – nie był jednak skory, aby go w niej wspierać. Starał się przede wszyskim zapoznać go z muzyką europejską, a dokładniej z kompozycjami Bacha (1685 – 1750), Beethovena (1770 – 1827), Chopina (1810 – 1849), Liszta (1811 – 1886), Debussy’ego (1862 – 1918) i Ravela (1875 – 1937). Teorii muzyki uczył go w latach 1915–1917 Edward Kilenyi (1884 – 1968).

W wieku piętnastu lat opuścił szkołę ksiegowych, do której zapisał go ojciec. Później rozpoczął pracę jako tak zwany song‑pluggerSong‑pluggersong‑plugger, czyli – został pianistą nagrywającym rolki z muzyką rozrywkową do automatycznych pianin oraz prezentującym nowe piosenki wydawcom. Pomimo tego, że był najmłodszym pianistą w historii tego zawodu, jego ojciec wyrażał dezabrobatę.

Pracodawcy zauważyli jego talent i umożliwili wydanie jednego z jego pierwszych utworów rozrywkowych – When You Want ‘Em. Było to w 1916 r. Z kolei w rewiiRewiarewii Passing Show of 1916 wykonano piosenkę Gershiwna Making of a Girl. Jego dalszy rozwój zależał w dużej mierze od Harry’ego Askinsa, który pomógł mu zdobyć pracę w wydawnictwie Harmsa. To z kolei umożliwiło mu otrzymywanie stypendium oraz wydawanie własnych kompozycji.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000064

Błękitna Rapsodia George’a Gershwina

Kolejnymi ważnymi sukcesami George’a na początku drogi artystycznej była premiera jego rewii Half‑Past Eight (1918 r.) oraz premiera musicalu La La Lucille – niezwykle optymistycznie przyjętych przez publiczność.

RTu4t5eon0t6D1
Al Jolson – amerykański pianista, autor piosenek, aktor i komik. Wykonawca utworu Gershiwna – „Swanee”. Al Jolson, cmgww.com, CC BY 3.0

Prawdziwą sławę przyniósł Gershwinowi utwór Swanee. Został on wykonany przez Ala Jolsona w 1919 r, który był wówczas gwiazdą Broadwayu. W ciągu roku od jej nagrania sprzedano ponad 2 miliony płyt i ponad milion egzemplarzy nut. Niewątpliwie świadczy to o ogromnej popularności młodego kompozytora. Wysłuchajmy zatem tej popularnej piosenki. Składa się ona z 32 taktów i opiera się na sentymentalnej melodii.

RTtgfZD1nbLOr1
Zamieszczony utwór jest fragmentem kompozycji Swanee Georga Gershwina. Utwór jest wykonywany na fortepianie. Jego charakter jest radosny, uduchowiony, utrzymany w szybkim tempie.

W kolejnych latach George Gershwin opracowywał melodie do corocznych rewii broadwayowskich pt. George White’s Scandals. Przyniosło to wiele wartościowych kompozycji. Jedna z nich – jednoaktowa opera murzyńska Blue Monday – została przeorkiestrowana przez Ferde Grofe’a i wykonana w koncertowej wersji pt. 135th Street w 1915 r.

Pierwszy utwór koncertowy Gershwina powstał na zamówienie króla jazzu – Paula Whitemana. Zgodnie z propozycją – miał zostać wykonany podczas koncertu z cyklu Experiment in Modern Music, czyli Eksperymentowanie z muzyką nowoczesną. George nie był wystarczająco doświadczony w sferze muzyki symfonicznej, dlatego poprosił o pomoc Ferde Grofe’a, który przeinstrumentował kompozycję. Mowa tu o jednej z najbardziej rozpoznawalnych kompozycji Gershwina – Rhapsody in Blue, czyli Błękitnej Rapsodii. Premiera miała miejsce 12 lutego 1924 r. Partię solisty wykonał sam kompozytor. Wśród publiczności znaleźli się tacy artyści, jak Leopold Stokowski, czy Igor Strawiński. Rekacje odbiorców były bardzo pozytywne. Również krytycy chwalili kompozycję, podkreślając nadzwyczajny talent Gershwina. Posłuchajmy tego utworu.

R1HE7nPlbXKsg
Fragment Rhapsody in Blue Georga Gershwina jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną i fortepian solo. Co jakiś czas słyszalne są wstawki solowe klarnetu. Utwór ma szybkie tempo i radosny, żartobliwy charakter nawiązujący do muzyki nowoczesnej.

Jedną z charakterystycznych cech utworu jest rozpoczynająca go partia klarnetu zawierająca glissando – jeden ze sposobów artykulacji. Broadwayowskie melodie zestawiane są ze śpiewnymi liniami melodycznymi na zasadzie kontrastu wyrazowego i agogicznego. Kompozycja łączy w sobie elementy klasyczne wraz z typowo jazzowymi rozwiązaniami. Taki sposób komponowania był niezwykle rzadki w latach 20. XX w. Do dziś jest to jeden z najczęściej granych utworów Gershwina.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000082

Pozostałe kompozycje Gershwina

RCPBPwZ1S5yF31
Afisz koncertu z 12 lutego 1924 r. Afisz koncertu, clefpalette.files.wordpress, CC BY 3.0

Po sukcesie Błękitnej Rapsodii Gershwin nie przestawał komponować utworów z przeznaczeniem do sal koncertowych. Nie zaniedbywał przy tym tworzenia muzyki rozrywkowej – w 1924 r. na Broadwayu odbyła się premiera jednej z najlepszych komedii muzycznych – Lady, Be Good. Doczekała się ona ponad 300 przedstawień. To właśnie w niej znajduje się piosenka Fascinating Rhythm, której za chwilę wysłuchacie.

RcyFGz80umqn91
Utwór muzyczny Georga Gershwina Fascinating Rhythm jest wykonywany przez fortepian oraz dwa głosy - żeński i męski. Kompozycja ma radosny, rytmiczny i taneczny charakter oraz ma szybkie tempo.

Zaledwie rok po premierze tego musicalu, New York Symphonic Society złożyło u Gershwina zamówienie na koncert fortepianowy. Jego premiera odbyła się 3 grudnia 1925 r. w Carnegie Hall. Sam kompozytor o utworze mówił następująco:

Pierwsza część wprowadza rytm charlestona. Jest szybka, pulsująca i ukazuje pełnego entuzjazmu ducha amerykańskiego życia. Rozpoczyna się rytmicznym motywem w partii kotłów… Główny temat wprowadza fagot. Później – drugi temat inicjuje fortepian. Druga część ma wymowę poetyczną, cechuje się nokturnową atmosferą, którą możemy porównać z amerykańskikm bluesem, lecz w czystszej formie niż na co dzień słyszymy. Część finałowa nawiązuje do pierwszej. Jest orgią rytmu. Zaczyna się z pasją i utrzymuje ją aż do końca.

W omawianym Koncercie fortepianowym F‑dur George Gershwin połączył tradycję rozrywkowej muzyki amerykańskiej wraz ze zdobyczami muzyki europejskiej – pomimo klasycznej formy, kompozytorowi udało się wprowadzić elementy jazzowe. Nie stosuje on jednak pracy przetworzeniowej, lecz jedynie powtarza tematy w odmiennej fakturze. Wysłuchajcie teraz fragmentu pierwszej części. Zwróćcie uwagę na motywy jazzowe.

R1YiUcCJiuiRr
Fragment utworu Koncert fortepianowy F‑dur Georgea Gershwina. Na wstępie słychać fortepian solo, później dołącza do niego orkiestra. Kompozycja jest zróżnicowana dynamicznie, charakteryzuje się jazzową stylizacją. Tempo jest zróżnicowane - raz utwór jest wolny, a w innych momentach szybki.

Warte uwagi są też Trzy Preludia Gershwina, skomponowane w 1926 r. i dedykowane przyjacielowi – Billemu Daly’emu. Początkowo kompozytor planował napisać 24 preludia, jednak liczbę tę zmniejszył do 7 w manuskrypcie, później do 5 – podczas premiery, aż w końcu do trzech – w wydaniu nutowym. Dwa preludia, które nie zostały wydane, zostały przearanżowane i opublikowane jako Short Story na skrzypce i fortepian. Za chwilę wysłuchacie Pierwszego Preludium pochodzącego z tego zbioru. Zachowane jest w tonacji B‑dur i przesycone jazzowymi zwrotami melodycznymi.

RG6zjt6kPDnfv1
Fragment utworu muzycznego Georgea Gershwina Preludium Pierwsze. Kompozycja wykonywana jest na fortepianie. Utwór jest rytmiczny, w szybkim tempie o radosnym, żartobliwym i jazzowym charakterze.
mf0b11d43fe718ff2_0000000000097

Amerykanin w Paryżu i inne

RFy1ewaidaskS1
Poemat symfoniczny „Amerykanin w Paryżu” był inspiracją do powstania w 1951 r. filmu pod tym samym tytułem; na zdjęciu – plakat filmowy, pinimg, CC BY 3.0

W roku 1928 George Gershwin udał się w podróż do Europy, której owocem był poemat symfoniczny Amerykanin w Paryżu. Wbrew tytułowi – kompozycja powstała w Wiedniu, a premiera odbyła się w Nowym Jorku 13 grudnia 1928 r. Opowiada historię Amerykanina przechadzającego się ulicami Paryża. Cechuje ją taneczny charakter odzwierciedlający zapał i ciekawość turysty przeplatany tęsknotą za ojczyzną. Melodie są tu podkreślane ostrym rytmem, co wyraźnie kontrastuje ze spokojnymi frazami. Dla zwiększenia realizmu Gershwin posłużył się prawdziwymi klaksonami samochodowymi. Posłuchajmy.

Rn1WKIispgWs0
Utwór muzyczny Georgea Gershwina An American in Paris. Utwór jest zróżnicowany dynamicznie i agogicznie, wykonywany przez orkiestrę. Kompozycję cechuje taneczny charakter odzwierciedlający zapał i ciekawość turysty przeplatany tęsknotą za ojczyzną. Melodie są tu podkreślane ostrym rytmem, co wyraźnie kontrastuje ze spokojnymi frazami.

W kolejnych latach powstały takie utwory, jak: musical Strike Up the Band oraz Girl Crazy. Do wielu piosenek tekst pisany był przez Ira’e Gershwina – brata George’a. Współpracowali ze sobą bardzo często.

Premiera Girl Crazy odbyła się 14 października 1930 r. Najsłynniejszym utworem tej komedii jest żywiołowa piosenka pt. I Got Rythm. Posłuchajmy zatem, jak brzmiał utwór, który zachwycił w tamtych latach amerykańską publiczność. Opiera się on – tak jak i wiele innych piosenek kompozytora – na jednorodnym, dwutaktowym schemacie rytmicznym.

R1NyrPl8dbt2E1
Utwór muzyczny Georgea Gershwina I Got Rhythm wykonywany jest przez sopran z towarzyszeniem fortepianu. W pierwszym fragmencie, wolnym, melancholijnym następuje część rytmiczna i radosna.

Później George Gershwin wyjechał do Hollywood, gdzie zadebiutował jako kompozytor muzyki do filmu muzycznego Delicious. Zgodnie z praktyką panującą przy realizacji filmów, niektóre części utworów nie zostały wykorzystane. Dlatego też artysta podjął próbę rozwinięcia niewykorzystanego materiału nutowego i skomponowania nowego utworu. W ten sposób powstała Druga Rapsodia, która, niestety, nie została odebrana tak dobrze, jak poprzednie kompozycje Gershwina. Wyróżniała się ona m.in. dynamizmem i nagromadzeniem motywów bluesowych.

Po śmierci ojca, w 1932 r., George udał się na Kubę, gdzie – pod wpływem barwnego folkloru – skomponował trzyczęściową Uwerturę Kubańską. Premiera utworu odbyła się 16 sierpnia – podczas pierwszego koncertu poświęconego tylko i wyłącznie twórczości Gershwina.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000105

Opera Porgy and Bess

RmMFDTwQiywjH1
Trzech twórców opery „Porgy and Bess” – (od lewej) George Gershwin, DuBose Heyward, Ira Gershwin. Twórcy opery, blogspot, CC BY 3.0

Kompozycją o szczególnym znaczeniu w twórczości George’a Gershwina jest opera Porgy and Bess, której inspiracją była powieść DuBose’a Heywarda obrazująca życie Murzynów w Charlestone. W ówczesnej Ameryce Afroamerykanie wciąż mieli do czynienia z niechęcią ze strony Amerykanów. Gershwin był jednak pozbawiony uprzedzeń. W celu przedstawienia jak najbardziej realnego życia czarnoskórych obywateli wyjechał do Południowej Karoliny, gdzie obserwował ich życie, obrzędy i próbował zrozumieć ich podejście do otaczającego świata.

LibrettoLibrettoLibretto opowiadające o ich życiu napisał sam DuBose Heyward. Ira Gershwin był natomiast autorem tekstów do wybranych utworów, m.in. There’s a Boat That’s Leavin’ Soon for New York. Wiele tekstów Heyward i brat kompozytora napisali wspólnie.

Premiera opery odbyła się 10 października 1935 r. w Bostonie. Dzieło nie spotkało się z ciepłym przyjęciem, co więcej – krytykowano je za zbyt frywolne łączenie różnych gatunków. Kompozytor wprowadził tu formy songów i spiritualsSpiritualsspirituals, będące wyróżnikiem murzyńskiej muzyki oraz zastosował praktykę wykonawczą Murzynów, czyli m.in. rytmiczny krzyk, synkopowana rytmika, glissanda, a nawet – slang murzyński.

George Gershwin 9 lipca 1937 r. zapadł w śpiączkę wywołaną rakiem mózgu. Dwa dni później zmarł podczas operacji mającej ratować mu życie. Jego ostatnią kompozycją był utwór pt. Love is Here to Stay napisany do komedii filmowej The Goldwyn Follies.

mf0b11d43fe718ff2_0000000000136

Podsumowanie

RVDmiimuo5gHb1
„Portret George'a Gershwina w sali koncertowej” - David Alfaro Siqueiros (1936), blantonmuseum, CC BY 3.0

George Gershwin w twórczości łączył ze sobą dwa światy muzyki – rozrywkową i poważną. Nie pozostawał obojętny wobec folkloru Afroamerykanów, który starał się wplatać w treść muzyczną swoich kompozycji. Według niego jazz jest amerykańską muzyką ludową, która powinna być źródłem inspiracji.

Skomponował około 400 piosenek. Bardzo często wykorzystywał w nich typowy dla Broadwayu rytm synkopowany, który występował na tle równego pochodu linii basowej.

Artysta uznawany jest za jednego z najwybitniejszych kompozytorów amerykańskich. Aktywnie uczestniczył w wykonywaniu swoich utworów – zarówno jako pianista, jak i dyrygent. Prowadził również audycje radiowe, w których zapoznawał słuchaczy ze swoją twórczością. Krytykowano go jednak za brak warsztatu i głębi wyrazowej utworów.

Bez wątpliwości pozostaje jednak fakt, że kompozycje George’a Gershwina są ponadczasowe – do dziś chętnie grane, śpiewane i słuchane.

Porgy and Bess George’a Gershwina

R14xrvJ5YbVar1
Ilustracja interaktywna przedstawia sylwetki trzech mężczyzn. Jeden z nich siedzi przy fortepianie, dwaj pozostali opierają się o instrument i uśmiechają do pianisty. W tle zdjęcia znajdują się odręczne napisy w języku angielskim. Po najechaniu kursorem myszy na pulsujący punkt pojawia się informacja: 1. Opera Porgy and Bess zajmuje szczególne miejsce w twórczości George’a Gershwina. Przypomnijmy, że powstała w oparciu o powieść pt. Porgy DuBose’a Heywarda, opowiadającą o życiu Murzynów w Charleston. Autor zdecydował się na współpracę z kompozytorem, rezultatem której jest libretto. Przy tworzeniu tekstów pracował także brat George’a – Ira Gershwin. Co ciekawe – swój udział w powstawaniu warstwy tekstowej miała też żona Heywarda – Dorothy. Prace nad librettem rozpoczęły się około trzy lata przed premierą opery.
„Porgy and Bess” – libretto, ums.org, CC BY 3.0
R14P18gVgFO1u1
Ilustracja interaktywna przedstawia mężczyznę z zakolami na czole. Uśmiecha się w trakcie pisania. Mężczyzna w prawej dłoni trzyma długopis. Na ilustracji umieszczony jest niebieski pulsujący punkt. Po zaznaczeniu wyświetlą się dodatkowe informacje: Niektóre źródła nie są zgodne co do daty premiery opery Porgy and Bess. Warto, abyście zapamiętali, że 30 września 1935 r. w bostońskim Colonial Theatre miał miejsce pierwszy prywatny pokaz. Obsada wykonawcza przypadła do gustu Gershwinowi. Przetrwała ona do premiery w Nowym Jorku, która odbyła się 10 października. Kompozytor wprowadził jeszcze kilka poprawek obejmujących m. in. skrócenie niektórych scen.
Premiera, oldmagazinearticles.com, CC BY 3.0
RtrP60yoU8ZaL1
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię jednej ze scen opery Porgy and Bess. Znajduję się na nim grupa kobiet i mężczyzn w różnym wieku. W centrum znajduje się mężczyzna w cylindrze i okularach, który coś czyta z kartki, może list. Reszta grupy zagląda mu zza ramienia na to co czyta. Po najechaniu kursorem myszy na pulsujący punkt pojawia się informacja: 1. Opera składa się z trzech aktów podzielonych łącznie na 9 scen. Opowiada o życiu czarnoskórych mieszkańców osiedla w Charleston, zajmujących się między innymi pszczelarstwem, rybołówstwem, czy handlem. Prowadzą normalne, niczym nieodstające od innych, życie. Postacią pierwszoplanową jest Bess – przepiękna kochanka Crowna. Po bestialskim morderstwie Robbinsa, którego się dopuścił Crown, Bess nie ma się gdzie podziać. Przygarnia ją inwalida Porgy, który od zawsze podkochuje się w dziewczynie. Dzielenie mieszkania zbliża tę dwójkę, aż w końcu zakochują się w sobie. O względy Bess zabiega również Sportin’ Life – handlarz narkotyków, wielokrotnie namawiający Bess do wspólnego wyjazdu do Nowego Jorku. Ukrywający się przed policją Crown kilkakrotnie nachodzi Bess i informuje, że planuje do niej wrócić. Dziewczyna odrzuca jednak jego względy. 2. Wkrótce Crown zostaje ugodzony nożem w plecy, a Porgy, którego nikt nie podejrzewa o zabójstwo, odmawia rozpoznania zwłok ofiary. Zostaje za to zamknięty w areszcie. Sportin’ Life wykorzystuje nieobecność Porgy’ego i odurza Bess kokainą. Ta pod wpływem narkotyku godzi się na wspólny wyjazd do Nowego Jorku. Kiedy Porgy wraca do domu i dowiaduje się o wyjeździe Bess, wyrusza na wózku zaprzężonym w kozę, by odnaleźć ukochaną.
Scena z opery Porgy and Bess, riverwalkjazz.stanford.edu, CC BY 3.0
RXQeI1mUWwe4j1
Ilustracja interaktywna przedstawia rękopis pierwszej strony partytury do opery Porgy and Bess. Po najechaniu kursorem myszy na pulsujący punkt pojawia się informacja: 1. Przypomnijmy, że kompozytor wprowadził tu formy songów i spirituals, będące wyróżnikiem murzyńskiej muzyki oraz zastosował praktykę wykonawczą Murzynów, czyli m.in. rytmiczny krzyk, synkopowana rytmika, glissanda, a nawet – slang murzyński. Zaangażował także zespoły muzyczne występujące na scenie, które przypominały pierwotne zespoły murzyńskie złożone z prostych instrumentów (m.in.: harmonijka ustna, bębenki).Opera przeplata w sobie wiele tragicznych i żartobliwych wątków, obfituje w afroamerykański folklor. Wszystko to pozwoliło kompozytorowi oddać wiarygodny obraz życia czarnoskórych mieszkańców Charleston.
Rękopis pierwszej strony partytury do opery Porgy and Bess., riverwalkjazz.stanford.edu, CC BY 3.0
Rs2KhXVTzZARa1
Ilustracja interaktywna przedstawia scenę z opery Porgy and Bess. W centralnej części fotografii znajduje się mężczyzna klęczący na kolanach, ręce ma rozłożone na boki. Z nim obok znajduje się biała koza i wóz. Mężczyzna ma kręcone ciemne włosy, brodę i wąsy i głowę odchyloną do tyłu. Z tyłu widoczne są rozmazane sylwetki stojących postaci. Po najechaniu kursorem myszy na pulsujący punkt pojawia się informacja: 1. W 1941 r. wystawianie opery zostało wznowione po kilkuletnim zawieszeniu. Związane ono było przede wszystkim z negacją angażowania czarnoskórych aktorów – niezbędnych do realizacji tego dzieła.Pierwsza premiera w Europie miała miejsce w Danii w 1943 r., a premiera polska odbyła się w 15 kwietnia 1973 r. Na zdjęciu widzicie Porgy’ego z kozą, którego rolę odgrywał wówczas Krzysztof Sitarski.
Scena z opery Porgy and Bess, e-teatr.pl, CC BY 3.0
R1GSEPNI8q4Fu1
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Georgea Gershwina siedzącego przy fortepianie i zapisującego coś na nutach znajdujących się na pulpicie. Kompozytor ma włosy zaczesane do tyłu, jest skupiony. Ubrany jest w białą koszulę, ciemny krawat i marynarkę. Po najechaniu kursorem myszy na pulsujący punkt pojawia się informacja oraz po naciśnięciu trójkąta odtwarza się utwór: 1. Summertime – niezwykle popularny utwór, który słyszycie w tle, został skomponowany przez Gershwina na potrzeby omawianej opery. Jest to kołysanka. Pojawia się, gdy Bess stara się uśpić dziecko Klary – kobiety, która ginie podczas próby ratowania męża.
Fotografia komponującego Georgea Gershwina, images.mentalfloss.com, CC BY 3.0
RfwgqXjn200Hj1
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat filmu Porgy and Bess. Oprócz napisów znajdują się w centrum sylwetki trzech osób. Z lewej strony znajduje się kobieta w kapeluszu, ubrana w bluzkę z dużym dekoltem, spódnicę z rozcięciem z lewej strony i buty na obcasie. W środku znajduje się czarnoskóry mężczyzna z kapeluszem na głowie, ubrany w koszulę z muchą, garnitur i rękawiczki. Lewą rękę ma uniesioną ku górze, w drugiej trzyma laskę. Po prawej stronie znajduje się klęczący czarnoskóry mężczyzna ze złożonymi i uniesionymi lekko rękoma. Z tyłu postaci znajdują się budynki. Po najechaniu kursorem myszy na pulsujący punkt pojawia się informacja: 1. Adaptacja filmowa Porgy and Bess powstała w 1959 r. Reżyserem został Otto Preminger, a odtwórcami tytułowych ról byli: Dorothy Dandrige (jako Bess) oraz Sidney Poitier (jako Porgy).
Ciekawostka, royalbooks.com, CC BY 3.0
mf0b11d43fe718ff2_0000000000234

Zadania

RtUSr54STH9J4
Ćwiczenie 1
Z jakiego miasta wyemigrował do Nowego Jorku ojciec George’a Gershwina? Możliwe odpowiedzi: 1. Z Paryża, 2. Z Berlina, 3. Z Petersburga
R1J7r6qWvi3Xj
Ćwiczenie 2
Gershwin pracował jako song-plugger, czyli… Możliwe odpowiedzi: 1. kompozytor piosenek, 2. pianista prezentujący wydawcom nowe piosenki, 3. śpiewak
RDaquRkat7Dsr
Ćwiczenie 3
Dopasuj daty premier do utworów 1919 Możliwe odpowiedzi: 1. premiera Amerykanina w Paryżu, 2. premiera utworu Swanee, 3. premiera Porgy and Bess, 4. premiera Błękitnej Rapsodii 1928 Możliwe odpowiedzi: 1. premiera Amerykanina w Paryżu, 2. premiera utworu Swanee, 3. premiera Porgy and Bess, 4. premiera Błękitnej Rapsodii 1924 Możliwe odpowiedzi: 1. premiera Amerykanina w Paryżu, 2. premiera utworu Swanee, 3. premiera Porgy and Bess, 4. premiera Błękitnej Rapsodii 1935 Możliwe odpowiedzi: 1. premiera Amerykanina w Paryżu, 2. premiera utworu Swanee, 3. premiera Porgy and Bess, 4. premiera Błękitnej Rapsodii
RTFVr0DHen9l3
Ćwiczenie 4
W operze Porgy and Bess George Gershwin wprowadza: Możliwe odpowiedzi: 1. spirituals, 2. rytmiczne krzyki, 3. libretto oparte na wierzeniach, 4. slang murzyński
R1UHPI8vcKF6W
Ćwiczenie 5
Zaznacz zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. George Gershwin powiedział: jazz jest amerykańską muzyką ludową, która powinna być źródłem inspiracji, 2. Spirituals to pieśni murzyńskich niewolników, 3. Libretto to tekst słowny opery., 4. George Gershwin ożenił się z tancerką Broadwayu kilka lat przed swoją śmiercią.
R1VXHqVLKaVbY
Ćwiczenie 6
Która z poniższych kompozycji była pierwszym utworem koncertowym Gershwina? Możliwe odpowiedzi: 1. Błękitna Rapsodia, 2. Amerykanin w Paryżu, 3. Swanee
Rkf2Sm3Ta3uzo1
utwór 1 do ćwiczenia
RRLujCUs3T5Q51
utwór 2 do ćwiczenia
RtGOizCGZZLSO
utwór 3 do ćwiczenia
RBdKrDlR7eSRT
Ćwiczenie 7
Który z utworów jest skomponowany na orkiestrę? Możliwe odpowiedzi: 1. Swanee, 2. Rhapsody in Blue, 3. Fascinating Rhythm Poprawne jest nr 3
Polecenie 1

Czy według Ciebie łączenie tradycji muzyki poważnej z tradycjami muzyki rozrywkowej, tak jak robił to George Gershwin, jest wartościowe? Odpowiedź uzasadnij.

RPb1YMfvlFk3M
Po ustawieniu się kursorem myszy w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).
mf0b11d43fe718ff2_0000000000251

Słownik pojęć

Glissando
Glissando

oznaczenie artykulacyjne polegające na płynnym przejściu pomiędzy dźwiękami; na instrumentach strunowych osiąga się je w wyniku przesunięcia palcem po strunie.

Libretto
Libretto

tekst słowny opery.

Rewia
Rewia

rozrywkowe wydarzenie teatralne składające się z krótkich scen (też humorystycznych) i numerów estradowych. Często łączy w sobie taniec, śpiew i słowa. Oprawa sceniczna jest na ogół bardzo bogata.

Song‑plugger
Song‑plugger

pianista nagrywający rolki z muzyką rozrywkową do automatycznych pianin oraz prezentujący nowe piosenki wydawcom.

Spirituals
Spirituals

są to pieśni murzyńskie o religijnym charakterze, tworzone przez murzyńskich niewolników.

źródło: www.encyklopedia.pwn.pl

mf0b11d43fe718ff2_0000000000273

Biblioteka muzyczna

RTtgfZD1nbLOr
RcyFGz80umqn9
RG6zjt6kPDnfv
R1NyrPl8dbt2E
R1HE7nPlbXKsg
R1YiUcCJiuiRr
Rn1WKIispgWs0
Przewiń
Głośność