bg‑gold

Sole a kosmetologia

Sole wykorzystywane są powszechnie w kosmetologii. Różnorodność oferowanych kosmetyków jest związana z większym zapotrzebowaniem konsumentów. Rośnie również świadomość odbiorców, dotycząca potrzeby pielęgnacji własnego wyglądu. W tej chwili to podstawowy element inwestowania we własny wizerunek.

bg‑gold

Przykłady soli wykorzystywanych w kosmetykach

R1Ubigbx4XPLd
Siarczek wapnia C a S Siarczki wapnia (ang. calcium sulfide) są rozpuszczalne w wodzie. Rozkładają się z wydzieleniem siarkowodoru, zgodnie z równaniem reakcji:

C a S, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, strzałka w prawo, C a nawias S H zamknięcie nawiasu nawias O H zamknięcie nawiasu
C a nawias S H zamknięcie nawiasu nawias O H zamknięcie nawiasu, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, strzałka w prawo, C a nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S strzałka do góry

Rozpuszcza keratynę włosa. Wykorzystywany w środkach depilujących. Może powodować podrażnienia skóry i oczu., Siarczan(sześć) wapnia C a S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego Siarczan(sześć) wapnia (ang. calcium sulfate) to biała krystaliczna substancja o pH, równa się, siedem, nierozpuszczalna w wodzie. W kosmetologii znalazła zastosowanie do wyrobu pudrów oraz jako wypełniacz szminek. Związek ten uważany jest za substancję nieszkodliwą.Na zdjęciu są pomadki w różnych kolorach.Rocznie na świecie sprzedaje się około siedemset milionów szminek.
Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna.
, Azotan(pięć) srebra(jeden) A g N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Azotan(pięć) srebra(jeden) (ang. silver nitrate) po podgrzaniu powyżej 440 stopni Celsjusza rozkłada się z wydzieleniem srebra, tlenku azotu(cztery) i tlenu:

dwa A g N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, T powyżej, strzałka w prawo, dwa A g, plus, dwa N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry

Ma działanie odkażające i dezynfekujące, dlatego znalazł zastosowanie do usuwania brodawek, kurzajek. Wykorzystywany również do produkcji farb do włosów.Na zdjęciu jest dziewczyna z zafarbowanymi na różne kolory krótkimi włosami. W tle butelki z różnymi kolorami farb.Niektóre kolory włosów mogą podkreślić urodę, a inne zaakcentować jej mankamenty.
Źródło: wallpaperflare.com; Licencja: domena publiczna.
, Węglan magnezu M g C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Węglan magnezu (ang. magnesium carbonate) charakteryzuje się tzw. wysoką bielą. Nierozpuszczalny w wodzie, ma właściwości chłonne i polerujące. Znalazł zastosowanie do zobojętniania kwasów w pudrach, zasypkach, pastach, preparatach do zębów. Uważany za substancję nieszkodliwą.Na zdjęciu szczoteczka do zębów, na której znajduje się trzykolorowa pasta wyciskana z tubki.Pasta zapewnia estetyczny i ładny wygląd zębów oraz świeży oddech.
Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna.
, Węglan potasu K indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Węglan potasu (ang. potassium carbonate) to związek o pH zasadowym. Dobrze rozpuszczalny w wodzie, higroskopijny biały proszek. Stosowany do wyrobu emulsji. Dopuszczony do użytku w kosmetykach., Wodorowęglan sodu N a H C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Biała, drobnokrystaliczna substancja. Reakcja hydrolizy przebiega z wydzieleniem się C O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego – tlenku węgla(cztery):

(1) Zapis ogólny po rozpadzie kwasu węglowego:
N a H C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O strzałki równowagowe N a O H, plus, C O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O

(2) Zapis jonowy:
N a indeks górny, plus, koniec indeksu górnego, plus, H C O, indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks górny, minus, koniec indeksu górnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O strzałki równowagowe N a indeks górny, plus, koniec indeksu górnego, plus, O H indeks górny, minus, koniec indeksu górnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego

(3) Zapis jonowy skrócony:
H C O, indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks górny, minus, koniec indeksu górnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O strzałki równowagowe O H indeks górny, minus, koniec indeksu górnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego

Powstały kwas węglowy jest słaby i nietrwały, dlatego rozpada się w myśl reakcji:
H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, strzałki równowagowe H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, plus, C O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry

Odczyn zasadowy dają jony O H indeks górny, minus, koniec indeksu górnego.

Stosowany do produkcji soli w kąpielach mineralnych i kwasowęglowych.Na zdjęciu są lawendowe płyny, sole do kąpieli oraz mydła.Odpowiednio dobrana kąpiel może poprawić samopoczucie, rozluźnić ciało, ukoić lub dodać energii.
Licencja: domena publiczna.
, Węglan wapnia C a C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Węglan wapnia (ang. calcium carbonate) to lekki biały proszek, nierozpuszczalny w wodzie, wykazujący dużą chłonność i duże właściwości polerujące. Znalazł zastosowanie w produkcji np. past do zębów i produktów do jamy ustnej, pudrów i zasypek.Na zdjęciu na zboczu góry, wykorzystując nierówności terenu, są progi, półkoliste i eliptyczne baseny wody termalnej, ukształtowane w formie tarasów, oddzielone od siebie obłymi zaporami, po których spływa woda.Pamukkale, Turcja – wypływająca z gorących źródeł woda, bogata w związki wapnia i tlenek węgla(cztery). Ochładzając się na powierzchni, wytrąca węglan wapnia, którego osady układają się w nacieki i stalaktyty.
Licencja: Antoine Taveneaux, CC SA BY 3.0, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org.
, Peroksoboran sodu‑woda(1/4) N a B O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, razy, cztery H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O Peroksoboran sodu–wodajeden cztery (ang. sodium perborate) jest słabo rozpuszczalny w wodzie, rozkłada się z wydzieleniem nadtlenku wodoru zgodnie z równaniem reakcji chemicznej:

N a B O indeks dolny, trzy nawias aq zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, strzałka w prawo, N a B O indeks dolny, dwa nawias aq zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwa nawias aq zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego

Działa wybielająco, poza tym stosowany jest do kąpieli tlenowych, pielęgnacji stóp i rąk.opis WCAGPeroksoboran sodu–wodajeden cztery w większych stężeniach wykorzystywany jest do usuwania piegów i rozjaśniania włosów
Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna.
, Mleczan cynku C indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, C O O Z n Mleczan cynku (ang. zinc lactate) to związek chemiczny ułatwiający gojenie się ran. Wykorzystywany w kosmetykach dla skóry z niedoskonałościami. Działa przeciwtrądzikowo, ściągająco, przeciwzapalnie i osuszająco., Stearynian sodu C indeks dolny, siedemnaście, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, trzydzieści pięć, koniec indeksu dolnego, C O O N a oraz stearynian potasu C indeks dolny, siedemnaście, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, trzydzieści pięć, koniec indeksu dolnego, C O O K Stearynian sodu (ang. sodium stearate) oraz stearynian potasu (ang. potassium stearate) wchodzą w skład pieniących się i nabłyszczających kremów do golenia. Substancje uważane są za nieszkodliwe., Palmitynian sodu C indeks dolny, piętnaście, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, trzydzieści jeden, koniec indeksu dolnego, C O O N a oraz palmitynian potasu C indeks dolny, piętnaście, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, trzydzieści jeden, koniec indeksu dolnego, C O O K Palmitynian sodu (ang. sodium palmitate) oraz palmitynian potasu (ang. potassium palmitate) to związki chemiczne będące podstawowymi składnikami mydeł, otrzymywanych w wyniku reakcji zmydlania, np.:Równanie reakcji: jedna cząsteczka tripalmitynianu glicerolu (tłuszcz ciekły) dodać trzy cząsteczki zasady sodowej strzałka w prawo jedna cząsteczka glicerolu dodać trzy cząsteczki palmitynianu sodu (mydło).
Schemat przebiegu reakcji zmydlania. Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY‑SA 3.0
Stosując wodę z mydłem zmniejszamy znacząco ilość drobnoustrojów na naszej skórze. Substancje uważane za nieszkodliwe, pomagają dbać o higienę osobistą.Na zdjęciu są kawałki mydeł leżące na talerzu.
Mydła znane są od starożytności i służą od tego czasu jako środki myjące i piorące.
Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna.
Polecenie 1

W postaci jakich soli występuje cynk w kosmetyce? Jakie są zastosowania soli cynku w produktach kosmetycznych? Zapoznaj się z grafiką interaktywną, a następnie wykonaj ćwiczenia.

R10ssKHhDAbP51
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Grafika interaktywna pt. „Zastosowanie soli cynku”
Źródło: Bae Y.S., Hill N.D., Bibi Y., Dreiher J., Cohen A.D., Innovative uses for zinc in dermatology. Dermatol Clin. 2010, 28 (3):587-597; Abendrot, M.; Kalinowska-Lis†, U.; "Zinc-containing compounds for personal care applications", International Journal of Cosmetic Science, 2018, 40, 319–327, domena publiczna.
Polecenie 2

Jakie właściwości ma sól do kąpieli? Z jakich związków jonowych się składa? Zapoznaj się z grafiką interaktywną, a następnie wykonaj ćwiczenia.

RIh892iSAxPQT1
Ilustracja główna przedstawia małe naczynie, w którym znajduje się sól do kąpieli w postaci drobnych kryształów. Do soli włożona jest drewniana łyżka. Za naczyniem z solą leżą ręczniki. Przed naczyniem znajduje się szczotka do mycia pleców. 1. Popularne sole do kąpieli składają się z takich związków jonowych jak:
  • chlorek sodu (N a C l);
  • wodorowęglan sodu (N a H C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego);
  • siarczan(sześć) miedzi(dwa) (C u S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego);
  • tetraboran sodu (N a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, B indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego).
, 2. Właściwości soli do kąpieli:
  • usuwa szkodliwe toksyny;
  • działa relaksująco i antystresowo;
  • przyspiesza metabolizm komórkowy;
  • poprawia krążenie;
  • wygładza oraz ujędrnia skórę;
  • poprawia jej koloryt;
  • zwalcza cellulit i redukuje rozstępy.
, 3. Sól kamienna czy morska? W przemyśle kosmetycznym stosuje się zarówno sól kamienną, jak i morską, w skład których wchodzą cenne minerały, takie jak jony magnezu, potasu, sodu, glinu, wapnia, żelaza oraz miedzi. Sól morska zawiera dodatkowo związki jodu i krzemu.

Naukowcy twierdzą, że cenniejsza dla naszego organizmu jest sól morska, ponieważ zawiera ona pełen komplet pierwiastków i wartości śladowych w proporcjach, w jakich występują one w ludzkim ciele np. w płynach fizjologicznych, w płynie pozakomórkowym lub w osoczu krwi. Zostało to odkryte przez francuskiego fizjologa, przyrodnika i biologa Quintona, a następnie potwierdzone przez Henry`ego Doffina, profesora biologii na Uniwersytecie w Poitiers we Francji. Ponadto zespół prof. Lee prowadził eksperymenty na szczurach i zaobserwował, że oczyszczona sól kuchenna powoduje większy wzrost ciśnienia tętniczego u szczurów w porównaniu do soli morskiej, co przypisano dodatkowym składnikom występującym w soli (jonom potasu, wapnia i magnezu). Inne doniesienia na podstawie odpowiedniej literatury sugerują, że sól morska (znacznie bogatsza w minerały w porównaniu do soli oczyszczonej) generuje mniej wolnych rodników, a tym samym powoduje mniejszy stres oksydacyjny w komórkach.

Sól z Morza Martwego znalazła zastosowanie w zabiegach upiększających i leczniczych, m.in. w chorobach skóry, jak łuszczyca, trądzik, wypryski oraz schorzenia reumatoidalne.
Grafika interaktywna pt. „Sól kąpielowa”
Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;, Drake, S.L.; Drake, M.A.; "Comparison of salty taste and time intensity of sea and land salts from around the world", Journal of Sensory Studies” (26(1)), 2011, s. 25 – 34; Tian-Cheng Gao i inni, Mineral-rich solar sea salt generates less oxidative stress in rats than mineral-deficient salt, „Food Science and Biotechnology”, 23 (3), 2014, s. 951–956; Ma’, Z.; Henis, Y.; Alon, Y.; Orlov, E.; Sørensen,K. B.; Oren, A.; "Antimicrobial properties of Dead Sea black mineral mud", International Journal of Dermatology, 2006, 45, 5, 504-511; Quinton, le sérum de la vie, Maxence Layet et Jean-Claude Rodet, Paris, France: Editions Guy Trédaniel, 2008, ISBN 978-2-7029-0637-8.
2
Ćwiczenie 1

Która z soli – morska czy kamienna – jest cenniejsza dla naszego organizmu? Odpowiedź uzasadnij.

R196OJ64KVJ981
Odpowiedź: (Uzupełnij).
R1YDvDGLtGwro21
Ćwiczenie 2
Przyporządkuj sole cynku do ich właściwości. siarczan(sześć) cynku (Z n S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego) Możliwe odpowiedzi: 1. działanie przeciwzapalne, 2. działanie ochronne, 3. działanie przeciwgrzybicze i przeciwłupieżowe węglan cynku (Z n C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego) Możliwe odpowiedzi: 1. działanie przeciwzapalne, 2. działanie ochronne, 3. działanie przeciwgrzybicze i przeciwłupieżowe undecylenian cynku (dwa C indeks dolny, jedenaście, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, dwadzieścia, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, razy, Z n) Możliwe odpowiedzi: 1. działanie przeciwzapalne, 2. działanie ochronne, 3. działanie przeciwgrzybicze i przeciwłupieżowe
2
Ćwiczenie 3

Która z soli cynku jest stosowana w walce z trądzikiem?

R1cEhu51hwjOH
Trądzik
Źródło: dostępny w internecie: www.pixabay.com, domena publiczna.
bg‑gold

Sole w przemyśle spożywczym

Dodatki do żywności możemy podzielić ze względu na funkcję technologiczną i pochodzenie. Stosowane są różne grupy związków chemicznych, jak np. sole.

R8WDFqiC9zA4a1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: dodatki do żywności
    • Elementy należące do kategorii dodatki do żywności
    • Nazwa kategorii: funkcja technologiczna
      • Elementy należące do kategorii funkcja technologiczna
      • Nazwa kategorii: konserwanty[br]chemiczne{value=24}
      • Nazwa kategorii: przeciwutleniacze{value=24}
      • Nazwa kategorii: regulatory[br]kwaśności{value=24}
      • Nazwa kategorii: barwniki{value=24}
      • Nazwa kategorii: substancje[br]smakowo‑zapachowe{value=24}
      • Nazwa kategorii: substancje[br]kształtujące[br]teksturę{value=24}
      • Koniec elementów należących do kategorii funkcja technologiczna
    • Nazwa kategorii: pochodzenie
      • Elementy należące do kategorii pochodzenie
      • Nazwa kategorii: naturalne{value=24}
      • Nazwa kategorii: sztuczne{value=24}
      • Koniec elementów należących do kategorii pochodzenie
      Koniec elementów należących do kategorii dodatki do żywności
Mapa myśli pt. Podział dodatków do żywności ze względu na funkcję technologiczną i pochodzenie.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ich podziału można dokonać również ze względu na numer.

RNMtawNph5HgN1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: E{value=24}
    • Elementy należące do kategorii E
    • Nazwa kategorii: 100‑199{value=18}
      • Elementy należące do kategorii 100‑199
      • Nazwa kategorii: barwniki{value=14}
        • Elementy należące do kategorii barwniki
        • Nazwa kategorii: E170[br]węglan[br]wapnia{value=10}
        • Nazwa kategorii: E150c[br]karmel[br]amoniakalny{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii barwniki{value=14}
        Koniec elementów należących do kategorii 100‑199{value=18}
    • Nazwa kategorii: 200‑299{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 200‑299
      • Nazwa kategorii: konserwanty{value=14}
        • Elementy należące do kategorii konserwanty
        • Nazwa kategorii: E261[br]octan[br]potasu{value=10}
        • Nazwa kategorii: E221[br]siarczan(IV)[br]sodu{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii konserwanty{value=14}
        Koniec elementów należących do kategorii 200‑299{value=16}
    • Nazwa kategorii: 300‑399{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 300‑399
      • Nazwa kategorii: przeciwutleniacze[br]i regulatory[br]kwasowości{value=14}
        • Elementy należące do kategorii przeciwutleniacze[br]i regulatory[br]kwasowości
        • Nazwa kategorii: E341c[br]fosforan(V)[br]wapnia{value=10}
        • Nazwa kategorii: E385[br]EDTA[br]wapniowo‑disodowy{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii przeciwutleniacze[br]i regulatory[br]kwasowości{value=14}
        Koniec elementów należących do kategorii 300‑399{value=16}
    • Nazwa kategorii: 400‑499{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 400‑499
      • Nazwa kategorii: emulgatory,[br]środki spulchniające,[br]żelujące itp.
        • Elementy należące do kategorii emulgatory,[br]środki spulchniające,[br]żelujące itp.
        • Nazwa kategorii: E402[br]alginian[br]potasu{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii emulgatory,[br]środki spulchniające,[br]żelujące itp.
        Koniec elementów należących do kategorii 400‑499{value=16}
    • Nazwa kategorii: 500‑599{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 500‑599
      • Nazwa kategorii: środki pomocnicze{value=14}
        • Elementy należące do kategorii środki pomocnicze
        • Nazwa kategorii: E515[br]siarczan(VI)[br]potasu{value=10}
        • Nazwa kategorii: E553b[br]uwodniony[br]krzemian magnezu{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii środki pomocnicze{value=14}
        Koniec elementów należących do kategorii 500‑599{value=16}
    • Nazwa kategorii: 600‑699{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 600‑699
      • Nazwa kategorii: wznacniacze smaku{value=14}
        • Elementy należące do kategorii wznacniacze smaku
        • Nazwa kategorii: E628[br]guanylan[br]dipotasowy{value=10}
        • Nazwa kategorii: E622[br]glutaminian[br]monopotasowy{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii wznacniacze smaku{value=14}
        Koniec elementów należących do kategorii 600‑699{value=16}
    • Nazwa kategorii: 900‑999{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 900‑999
      • Nazwa kategorii: środki słodzące{value=14}
        • Elementy należące do kategorii środki słodzące
        • Nazwa kategorii: E954[br]sacharynian[br]sodu{value=10}
        • Koniec elementów należących do kategorii środki słodzące{value=14}
        Koniec elementów należących do kategorii 900‑999{value=16}
    • Nazwa kategorii: 1000‑1099{value=16}
      • Elementy należące do kategorii 1000‑1099
      • Nazwa kategorii: stabilizatory,[br]zagęstniki,[br]konserwanty{value=14}
      • Koniec elementów należących do kategorii 1000‑1099{value=16}
      Koniec elementów należących do kategorii E{value=24}
Mapa myśli pt. Podział dodatków do żywności ze względu na numer.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przykłady soli stosowanych w dodatkach do żywności:

RJpN0GPeumush
Węglan wapnia E sto siedemdziesiąt Dobrze wpływa na ogólne samopoczucie człowieka, przeciwdziała stanom zapalnym w organizmie, np. węzłów chłonnych. Chroni także przed infekcjami ze strony układu oddechowego oraz nowotworami. Węglan wapnia bierze udział w przemianie materii i wpływa na kurczliwość mięśni. W małych dawkach w produktach spożywczych uznawany jest za nieszkodliwy, jednak nadmiar może powodować bóle brzucha bądź zaparcia. Zastosowanie: pieczywo, lody, ciasta i wyroby Na zdjęciu jest pokrojone na kawałki pieczywo różnego rodzaju.
Źródło: www.pixabay.com, licencja: domena publiczna
W dzisiejszych czasach należy sobie postawić pytanie: ile pieczywa jest w pieczywie?, Karmel amoniakalny E sto pięćdziesiąt c Barwnik brązowy i dodatek aromatyczny. Jest to substancja dopuszczona do stosowania na terenie Unii Europejskiej. Możliwe skutki nadużywania: nadpobudliwość, ujemny wpływ na funkcjonowanie wątroby, żołądka i bezpłodność. Stosowany w czekoladach, polewach, deserach i ciemnym pieczywie. Na zdjęciu na patyczkach znajdują się kulki oblane czekoladą. Niektóre są ozdobione posypką.
Źródło: www.commons.wikimedia.org, licencja: domena publiczna
Nadużywanie karmelu amoniakalnego stosowanego w czekoladach może powodować np. bezpłodność., Etanian (octan) potasu E dwieście sześćdziesiąt jeden Regulator kwasowości i konserwant. Nie wykazano negatywnego wpływu na zdrowie człowieka. Sugeruje się jedynie, aby unikały go osoby z niewydolnością nerek i chorobami serca. Zastosowanie: marynaty, sosy do sałaty, sos brązowy, sos owocowy. Na zdjęciu widoczna jest dłoń trzymająca ceramiczną miseczkę, z której wylewa się ciemny karmel do większej miski.
Źródło:www.pxhere.com, licencja: domena publiczna
Gotowe sosy zawierają dodatki do żywności., Siarczan(cztery) sodu E dwieście dwadzieścia jeden Stosowany jako konserwant. Jest on rozkładany w wątrobie do nieszkodliwych siarczanów i wydalany wraz z moczem. Dopuszczalne dzienne spożycie: do 0,7 mg/kg masy ciała. Nadużywanie może skutkować: astmą, podrażnieniami żołądka, zmianami skórnymi. Może niszczyć witaminę B zawartą w żywności. Stosowany w krojonych i suszonych owocach czy owocowych nadzieniach do ciast. Na zdjęciu w miskach są różne rodzaje suszonych owoców.
Źródło: www.pixabay.com, licencja: domena publiczna
Kupując suszone owoce konsumenci powinni sprawdzać jakie substancje są do nich dodawane., Fosforan(pięć) wapnia E trzysta czterdzieści jeden c Fosforany to sole niezbędne w organizmie, uznawane za nieszkodliwe w produktach spożywczych. Dodawane są do żywności głównie, by przedłużyć jej termin przydatności do spożycia, ale również w celu wiązania wody podczas obróbki termicznej, co powoduje zwiększenie masy końcowej produktu. Muszą na nie uważać jednak alergicy, ponieważ mogą powodować podrażnienia skóry i oczu. Są stosowane w produktach mącznych, w mleku w proszku czy w odżywkach dla sportowców. Na zdjęciu łyżka, na której znajduje się biały proszek.
Źródło: www.pixabay.com, licencja: domena publiczna
Mleko w proszku może zawierać fosforan(pięć) wapnia E trzysta czterdzieści jeden c., EDTA wapniowo‑disodowy E trzysta osiemdziesiąt pięć Ten konserwant pełni rolę przeciwutleniacza, dzięki czemu zwiększa trwałość produktów spożywczych. Jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami, nie ma skutków ubocznych (dopuszczalne dzienne spożycie: maksymalnie dwa i pół miligrama na kilogram masy ciała). Długotrwałe nadmierne spożywanie może prowadzić do niedoboru metali w organizmie (żelaza). Może powodować: dolegliwości jelitowe, uszkodzenia nerek, zakłócenie równowagi mineralnej. Zastosowanie w dressingach, margarynach, produktach do smarowania pieczywa oraz w napojach bezalkoholowych. Ilustracja przedstawia wzór EDTA. Zbudowany jest między innymi z dwóch atomów azotu połączonych ze sobą krótkim łańcuchem w kształcie zygzaka. Każdy atom azotu na górze i na dole łączy się z atomem węgla, a ten łączy się z grupą C O O H.Wzór strukturalny EDTA. Licencja domena publiczna. Źródło: wikipedia.org.
Dolegliwości układu pokarmowego mogą być wynikiem spożywania żywności z dużą ilością dodatków., Alginian potasu E czterysta dwa Zagęstnik, substancja żelująca. Efekty uboczne są nieznane przy normalnym stosowaniu; wytwarzany jest z wodorostów rodziny Phaeophyceae (Macrocystis pyrifera, Laminaria digitata, L. cloustoni, Ascophyllum nodosum) w USA i Wielkiej Brytanii. Ma zastosowanie w jogurtach, budyniach w proszku i lodach. Na ilustracji jest wzór strukturalny. Zbudowany jest między innymi z dwóch sześcioczłonowych pierścieni, sześciu grup O H, dwóch kationów potasu. Pierścienie połączone są za pośrednictwem atomu tlenu.Wzór strukturalny alginianu potasu. Licencja CC BY 3.0. Źródło: GroMar Sp. z o.o..
Konsystencje produktów takich jak np. jogurty, budynie czy lody wynikają z dodawania do nich alginianu potasu., Siarczan(sześć) potasu E pięćset piętnaście Regulator kwasowości, w małych ilościach uznawany za nieszkodliwy w produktach spożywczych. Duże dawki mogą spowodować krwawienie żołądkowo – jelitowe. Jest substytutem soli kuchennej o niskiej zawartości jonów sodu. Stosowany w przemyśle piwowarskim. Na zdjęciu na leżącej drewnianej beczce stoi kieliszek z jasnobrązowym trunkiem.
Źródło: www.pxhere.com, licencja: domena publiczna
Również produkcja napojów jest związana ze stosowaniem dodatków do żywności., Uwodniony krzemian magnezu (Talk) E pięćset pięćdziesiąt trzy b Jest substancją o funkcji przeciwzbrylającej. Obojętny dla organizmu. Po wchłonięciu zostaje wydalony przez nerki bez zauważalnego wpływu na organizm. Przedawkowanie może powodować kaszel, problemy z oddychaniem, wymioty, problemy żołądkowe. Stosowany w produktach zbożowych (także ryżu), czekoladzie, lukrze, kluskach, solach, mieszankach przypraw. Na zdjęciu biały proszek oraz dwa zbite kawałki talku na dużej tacy. Wokół ludzie przyglądający się proszkowi. Jedna z osób opowiada o talku. Niektóre dodatki do żywności mogą powodować nowotwory, głównie żołądka., Guanylan dipotasowy E sześćset dwadzieścia osiem Wzmacniacz smaku i zapachu; substancja dodawana do sosów w proszku, przypraw sypkich, sosu sojowego, koncentratów spożywczych, wędlin, konserw mięsnych oraz produktów o obniżonej zawartości soli kuchennej. Uznawany jest za nieszkodliwy w zastosowaniach spożywczych. Powinny go unikać osoby z dną moczanową lub kamieniami nerkowymi. Ilustracja przedstawia rozbudowany wzór strukturalny. Zbudowany jest między innymi z sześcioczłonowego pierścienia z dwoma wiązaniami podwójnymi. Zbudowany jest między innymi z atomu azotu i grupy N H oraz N H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, dwóch pięcioczłonowych pierścieni, atomu fosforu połączonego z czterema atomami tlenu i dwóch kationów potasu. Wzór strukturalny guanylanu dipotasowego. Licencja domena publiczna. Źródło: wikipedia.org.
Wzmacniacz smaku i zapachu jakim jest E sześćset dwadzieścia osiem dodawany jest np. do przypraw sypkich, koncentratów spożywczych czy produktów o obniżonej zawartości soli., Glutaminian monopotasowy E sześćset dwadzieścia dwa Wzmacniacz smaku i zapachu. W organizmie występuje glutaminian, który jest jednym z najważniejszych neuroprzekaźników w mózgu. Dostarczanie sztucznego powoduje, że stężenie neuroprzekaźnika wzrasta i dochodzi do nadmiernego pobudzenia neuronów. Przedawkowanie może spowodować skurcze oskrzeli, palpitacje serca, poirytowanie, depresję, nieostrość widzenia, zawroty głowy. Stosowany jest w mięsach, daniach kuchni chińskiej, żywności gotowej typu zupki z proszku, sosy, chipsy, przekąski słone. Na ilustracji jest wzór strukturalny. Łańcuch główny ma kształt zygzaka. Połączony jest między innymi z grupą O H, N H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego. We wzorze jest także kation potasu.Wzór strukturalny glutaminianu monopotasowego. Licencja domena publiczna. Źródło: wikipedia.org.
Stosowanie dużej ilości dodatków do żywności może powodować pogorszenie naszego samopoczucia, a w skrajnych przypadkach depresję. Zdjęcie przedstawia chipsy. Mają postać cienkich, okrągłych plasterków.
Źródło: www.pixy.org, licencja: domena publiczna, Sacharynian sodu (sacharyna) E dziewięćset pięćdziesiąt cztery Stosowany w dietetycznych napojach bezalkoholowych i substytutach cukru. Obecne przepisy unijne dopuszczają jego użycie do poprawienia smaku poszczególnych produktów spożywczych. Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła maksymalną dawkę dziennego spożycia na dwa i pół miligrama na kilogram ciała. Skutkiem nadużywania mogą być pokrzywka, świąd, egzema, mdłości, biegunka. Niektóre badania sugerują działanie mutagenny i kancerogenny. Na zdjęciu znajduje się filiżanka z herbatą. Filiżanka stoi na stole. Obok niej metalowa łyżka ze zmieloną kawą oraz małe, okrągłe tabletki – to sacharyna.
Źródło: Heike Rau dostępny w internecie: fotolia.com, licencja: CC BY - SA 3.0
Nadużywanie niektórych dodatków może wykazywać działanie mutagenne i kancerogenne.
Polecenie 3

Jakie sole są używane w przemyśle spożywczym? W jakich produktach są spotykane? Zapoznaj się z grafiką interaktywną prezentującą przykłady soli spotykanych w żywności, a następnie rozwiąż zadania.

Jakie sole są używane w przemyśle spożywczym? W jakich produktach są spotykane? Zapoznaj się z opisem grafiki interaktywnej prezentującej przykłady soli spotykanych w żywności, a następnie rozwiąż zadania.

R1RsDJ6IYncxY1
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie wnętrza dużego sklepu z artykułami ułożonymi rodzajami na półkach. 1. Definicja soli Sole to związki chemiczne zazwyczaj złożone z kationu metalu (lub kationu amonu albo kationów organicznych) oraz anionu reszty kwasowej.

Wiele soli znalazło zastosowanie w przemyśle spożywczym., 2. Wodorowęglan amonu Zdjęcie przedstawia jasne pastylki. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

Wzór sumaryczny: N H indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, H C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Dodatek do żywności o symbolu E pięćset trzy

Jest to nieorganiczny związek chemiczny, z klasy wodorosoli, występuje w formie bezbarwnych kryształów o zapachu amoniaku.

Wodorowęglan amonu znalazł zastosowanie jako:
  • składnik proszków do pieczenia,
  • dodatek do żywności regulujący pH,
  • składnik musujących napojów w proszku
  • składnik tabletek musujących., 3. Fosforan(pięć) wapnia Na zdjęciu są upieczone, okrągłe bułki. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Wzór sumaryczny: C a indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, nawias, P O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu, indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
    Używany jest jako przeciwutleniacz (E trzysta czterdzieści jeden c). To nieorganiczny związek chemiczny, należący do soli kwasu fosforowego(pięć).

    Fosforan(pięć) wapnia znalazł zastosowanie w przemyśle spożywczym jako dodatek do:
  • chleba,
  • aromatyzowanych napojów alkoholowych,
  • produktów mlecznych,
  • przetworów owocowych
  • napojów energetyzujących.

    Nadmiar fosforanu(pięć) wapnia w diecie, może wpływać negatywnie na przyswajanie składników mineralnych z pożywienia., 4. Azotan(pięć) potasu Na zdjęciu na drewnianej desce leży kawałek salami.Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Inne nazwy to saletra potasowa, saletra indyjska lub saletra spożywcza.
    Wzór sumaryczny: K N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnegoUżywany jako substancja konserwująca (E dwieście pięćdziesiąt dwa).

    K N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego przedłuża trwałość produktów, gdyż zapobiega namnażaniu się i wzrostowi mikroorganizmów chorobotwórczych, a także jest środkiem utrzymującym kolor (przetwory mięsne posiadają różową, nienaturalnie intensywną barwę). Wykorzystywany jest do peklowania na sucho i w solance wędlin, mięs oraz kiełbas.

    Związek ten jest spotykany w:
  • wędlinach,
  • kiełbasach,
  • salami,
  • marynowanych śledziach i szprotach,
  • serach topionych,
  • serach żółtych., 5. Azotan(trzy) sodu Na zdjęciu są liczne kiełbasy ułożone rodzajami. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Wzór sumaryczny: N a N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
    Używany jako substancja konserwująca (E dwieście pięćdziesiąt).

    Ma ogromne znaczenie w konserwacji mięsa, gdyż zapobiega powstawaniu jadu kiełbasianego. Azotan(trzy) sodu w wędlinach i innych przetworach mięsnych odpowiada również za utrwalenie ich różowo–czerwonej barwy.

    Związek ten jest składnikiem soli peklowej, która w dziewięćdziesiąt dziewięć % składa się z N a C l, a około jeden % stanowi dodatek E dwieście pięćdziesiąt.

    Azotan(trzy) sodu może wchodzić w reakcję z białkiem, wytwarzając rakotwórcze nitrozoaminy, dlatego też ze względu na jego szkodliwość wnioskuje się o ograniczenie jego używania jako konserwantu w przemyśle spożywczym., 6. Glutaminian sodu Na ilustracji jest wzór: łańcuch główny ma kształt zygzaka. Łączy się z nim między innymi grupa NH2. Po prawej stronie łańcucha jest kation sodu. Indeks górny Źródło: wikipedia.org; Autor: Benrr101; Licencja: domena publiczna;

    Wzór sumaryczny: C indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, osiem, koniec indeksu dolnego, N N a O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnegoUżywany jako wzmacniacz smaku (E sześćset dwadzieścia jeden).
    Glutaminianu sodu jest bez smaku i zapachu.

    Glutaminian sodu jest dodawany do żywności w odpowiednim stężeniu, które powinno wynosić od 0,2 do 0,8 procent masy produktu. Większa ilość tego związku może prowadzić do pogorszenia smaku.

    Spotykany jest w takich produktach jak:Na zdjęciu w słoiku są zapakowane w folię aluminiową kostki. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;
  • przyprawy i kostki rosołowe,
  • zupy i sosy w proszku,
  • keczup,
  • sól ziołowa i czosnkowa,
  • konserwy,
  • wędliny,
  • pasztety,
  • różnego rodzaju żywność przetworzona,
  • fast food,
  • chipsy i inne przekąski., 7. Wodorowęglan sodu Na zdjęciu jest upieczona babka. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Wzór sumaryczny: N a H C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
    Dodatek do żywności o symbolu b

    Jest to nieorganiczny związek chemiczny z grupy wodorowęglanów, zwany również sodą oczyszczoną.

    Związek chemiczny dodawany do produktów spożywczych w celu:
  • ich spulchnienia (ciasta),
  • kontrolowania poziomu kwasowości (śmietana, sery),
  • przeciwdziałania zbrylaniu (budynie, mleko w proszku).
  • Grafika interaktywna pt. Jakie sole można znaleźć w hipermarkecie?.
    Źródło: wikipedia.org; Autor: lyzadanger; Licencja: CC BY-SA 2.0;, Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności, Dz.U.UE.L.2008.354.16.
    Polecenie 4
    1

    Najpopularniejszą solą o szerokim zastosowaniu w przemyśle spożywczym jest chlorek sodu. Jakie rodzaje soli o tym składzie można znaleźć w przeciętnej kuchni? Zapoznaj się z grafiką interaktywną przedstawiającą rodzaje popularnej soli, a następnie odpowiedz na pytania.

    Najpopularniejszą solą o szerokim zastosowaniu w przemyśle spożywczym jest chlorek sodu. Jakie rodzaje soli o tym składzie można znaleźć w przeciętnej kuchni? Zapoznaj się z opisem grafiki interaktywnej przedstawiającej rodzaje popularnej soli, a następnie odpowiedz na pytania.

    REiWtBLaLokyx1
    Zdjęcie główne przedstawia Chińczyków rozsypujących sól na polu. Chińczycy mają na głowach czapki w kształcie stożków. 1. Sól kuchenna Na zdjęciu na stole leży solniczka, z której wysypało się trochę soli. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Zwana również solą warzoną, składa się z chlorku sodu (N a C l). Stanowi najbardziej oczyszczony produkt ze wszystkich składników mineralnych.

    Sól kuchenna jest odgórnie jodowana, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia podpisanym w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty siódmy rok, celem zapobiegania niedoborom jodu u osób zamieszkujących tereny, gdzie ten pierwiastek jest deficytowy.

    Sól kuchenna jest stosowana w przemyśle spożywczym w celu poprawy smaku. Odmianą tej soli jest sól kamienna, różniąca się od soli kuchennej tylko grubością ziaren. Sól kamienna znalazła zastosowanie do peklowania i marynowania mięs oraz przygotowywania zalew na kiszone ogórki., 2. Sól morska Zdjęcie przedstawia białe kryształki. Leży na nich szkielet rozgwiazdy.Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Stanowi ona bardziej wartościowy związek, w porównaniu do soli kuchennej. W składzie oprócz chlorku sodu można znaleźć niewielkie ilości jonów magnezu, potasu oraz wapnia i śladowe ilości innych składników mineralnych. Sól morska, jak sama jej nazwa wskazuje, jest wydobywana z morza.

    Należy podkreślić, że zawiera ona wysoką zawartość naturalnego jodu, który zapobiega chorobom tarczycy oraz wadom rozwojowym u płodu. Sól morska występuje w postaci gruboziarnistej., 3. Sól himalajska Zdjęcie przedstawia małą miskę, w której są drobne, jasnoróżowe kryształki soli. Część kryształów leży rozsypana wokół naczynia.Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Jest ona wydobywana z najgłębszych warstw Himalajów i charakteryzuje się delikatnie różową lub pasteloworóżową barwą, czasem białą.

    Sól himalajska składa się w dziewięćdziesiąt osiem % z chlorku sodu, jednakże może zawierać nawet osiemdziesiąt różnych składników mineralnych, z których na wyróżnienie zasługują jony lub związki magnezu, krzemu, siarki, litu, manganu, boru i wiele innych.

    Sól himalajska stanowi bardzo wartościowy pod względem odżywczym produkt diety. Jest wykorzystywana często jako zamiennik soli kuchennej i soli morskiej, a jej smak jest intensywniejszy w porównaniu ze smakiem soli kuchennej., 4. Sól smakowa Na zdjęciu w drewnianej miseczce leżą drobne białe kryształki wymieszane z przyprawami. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Inaczej zwana solą przyprawową, która jest dostępna w małych objętościowo opakowaniach ok. od trzydziestu do pięćdziesięciu gramów. W skład oprócz chlorku sodu, wchodzi mieszanka ziół, dodatek suszonego czosnku, suszonej skórki cytryny lub pieprzu. Sól tego typu jest korzystna ze względu na zmniejszenie ilości chlorku sodu lub jonów potasu poprzez udział innych przypraw, podkreślających smak przygotowywanych dań. Podczas nabywania soli smakowej należy zwróć uwagę na jej skład, gdyż może zawierać ona dodatek glutaminianiu sodu, niepolecanego dodatku do żywności., 5. Sól potasowa Na zdjęciu jest kawałek jasnopomarańczowego kryształu. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Zwana jest solą niskosodową. Poza sylwinem (KCl) zawiera pewne ilości halitu (N a C l), a także polihalitu, anhydrytu (C a S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego), gipsu, kizerytu, kainitu, karnalitu, epsomitu i minerałów ilastych.

    Sól potasowa jest dobrą alternatywą dla osób zmagających jest z nadciśnieniem tętniczym.

    Jest podobna pod względem najważniejszych cech fizykochemicznych do soli kamiennej. W smaku związek ten jest bardziej gorzki, ze względu na zawartość dodatkowego pierwiastka tzn. jonów potasu, a z powodu obecności jonów żelaza bywa zabarwiony na kolor od jasno– do ciemnoróżowego., 6. Sól z czarnej lawy Zdjęcie przedstawia czarne kryształki. Indeks górny Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;

    Zwana jest Kala namak lub solą indyjską. Czarna sól składa się głównie z chlorku sodu, której towarzyszy obecność w niewielkich ilościach:
  • siarczanu(sześć) sodu,
  • siarczku żelaza(dwa),
  • siarkowodoru.

    Ten typ soli wydobywany jest przeważnie w Pakistanie, Indiach, Bangladeszu oraz na Cyprze, a jego główna produkcja znajduje się na hawajskiej wyspie Molokai.

    Jaki smak ma Kala Namak i czy jest stosowana w kuchni?
  • sól ta charakteryzuje się bardziej gorzkim, niż słonym smakiem,
  • używana jest w kuchni jako przyprawa dodatkowa (głównie w potrawach wegańskich) lub jako element dekoracyjny.
  • Grafika interaktywna pt. Chlorek sodu w przemyśle spożywczym.
    Źródło: pixabay.com; Licencja: domena publiczna;, Korzystano z artykułu pt. Rodzaje soli - które i kiedy służą zdrowiu? dostępnego pod adresem: https://zdrowie.gazeta.pl/.
    R1OYl09aUTRPo
    Ćwiczenie 4
    Przyporządkuj wzory sumaryczne do ich oznaczeń E. N H indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, H C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Możliwe odpowiedzi: 1. E dwieście pięćdziesiąt dwa, 2. E dwieście pięćdziesiąt, 3. E trzysta czterdzieści jeden c, 4. E pięćset b C a indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, nawias, P O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu, indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego Możliwe odpowiedzi: 1. E dwieście pięćdziesiąt dwa, 2. E dwieście pięćdziesiąt, 3. E trzysta czterdzieści jeden c, 4. E pięćset b K N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego Możliwe odpowiedzi: 1. E dwieście pięćdziesiąt dwa, 2. E dwieście pięćdziesiąt, 3. E trzysta czterdzieści jeden c, 4. E pięćset b N a N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego Możliwe odpowiedzi: 1. E dwieście pięćdziesiąt dwa, 2. E dwieście pięćdziesiąt, 3. E trzysta czterdzieści jeden c, 4. E pięćset b
    R17fqJn1D9fLu
    Ćwiczenie 5
    Który ze związków chemicznych obok chlorku sodu, wchodzi w skład soli peklowej? Możliwe odpowiedzi: 1. azotan(pięć) potasu, 2. azotan(trzy) sodu, 3. fosforan(pięć) wapnia, 4. wodorowęglan amonu
    RkKctw7XjtGgO
    Ćwiczenie 6
    Stosowanie jakiego rodzaju soli jest zalecane dla osób zmagających jest z nadciśnieniem tętniczym? Możliwe odpowiedzi: 1. soli kuchennej, 2. soli morskiej, 3. soli himalajskiej, 4. soli potasowej
    bg‑blue

    Notatnik

    R17TY7A3VUjRk
    (Uzupełnij).
    Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.