Zatrzymaj się na chwilę

Przypomnij sobie filmy, które do tej pory oglądałeś/aś?.

Zastanów się:

• Czy w tych filmach muzyka miała duże znaczenie?

• Czy potrafisz wymienić film, w którym muzyka była szczególnie zapadająca w pamięć?

• Jakie emocje wywoływała ścieżka dźwiękowa?

Na podstawie swojej wiedzy i doświadczeń spróbuj odpowiedzieć na pytanie: Dlaczego muzyka w filmie jest tak ważna? Twoje spostrzeżenia pomogą Ci lepiej zrozumieć temat dzisiejszej lekcji!

Początki kinematografii

Dziewiętnasty wiek to epoka wynalazków, które odmieniły całkowicie kształt kultury i sztuki w kolejnym stuleciu. Jednym z nich był kinematograf skonstruowany w 1895 r. przez francuskich wynalazców, braci August Marie Louis i Louis Jean Lumière (czyt. ogust mari lwi lymjerr i lwi żan lymjerr) Był on udoskonaloną wersją kinetoskopukinetoskopkinetoskopu Thomasa Edisona (czyt. Tomasa Edisona), który umożliwiał zapis ruchomych obrazów, ale przeznaczony był tylko dla jednego widza. Wynalazek braci pozwalał na odtworzenie nagrania przed większą widownią. Pierwszy tego typu pokaz miał miejsce 28 grudnia 1895 r., podczas którego odtworzono uznawany za pierwszy w historii film – Wyjście robotników z fabryki.

Wynalazek braci Lumière nie pozwalał na rejestrację dźwięku – przez pierwszych 20 lat kinematografii film pozostawał niemy, a gra aktorska była swego rodzaju pantomimą. Nie oznacza to jednak, że widzowie oglądali pierwsze filmy w całkowitej ciszy. Ogromne znaczenie dla filmu niemego miała muzyka, która często dopowiadała i ilustrowała akcję. Muzyka filmowa w niemym kinie wykonywana była na żywo – początkowo przez improwizujących pianistów, tzw. taperówtapertaperów.

Twórcom kinematografii zajęło ponad 20 lat znalezienie sposobu by zsynchronizować obraz z dźwiękiem. Kiedy nareszcie nastąpiło to w 1927 r., oblicze kina zmieniło się nie do poznania. Za pierwszy w pełni udźwiękowiony film uznawany jest musical, Śpiewak jazzbandu, choć już we wcześniejszym Don Juanie (czyt. Don Hłanie) (również z 1927 r.) pojawił się dźwięk – odgłosy szczęku mieczy, bicie dzwonów itp. – zabrakło jednak dialogów.

R139C6F3CJ6AF1

Ilustracja przedstawia plakat „Śpiewak jazzbandu“. Na plakacie przedstawiony został mężczyzna grający na fortepianie, który odchyla głowę do kobiety, która siedzi obok niej. Osoby uśmiechają się do siebie.

Pewnym problemem w początkach filmu było jednoczesne nagrywanie dźwięku i obrazu. Tę sytuację zabawnie ilustruje musical Deszczowa piosenka, opowiadający o początkach kina dźwiękowego i nieoczekiwanych trudnościach, z którymi musiały się zmierzyć gwiazdy niemego filmu.

Z czasem opracowano metodę, by dźwięk nagrywać oddzielnie i synchronizować z obrazem. Stąd w kinie pojawiło się kilka dodatkowych osób, które odpowiadały za dźwięk. Tworzeniem ścieżki dźwiękowej filmu, polegającym na łączeniu w brzmieniową całość dialogów, efektów dźwiękowych, hałasów, muzyki filmowej (czyli z angielskiego sound designem) zajął się sound designer. Specjalista, który decyduje o wyborze muzycznych fragmentów i piosenek oraz doradza reżyserowi we wszystkich kwestiach muzycznych nazywany bywa fachowo music supervisiormusic supervisormusic supervisior (czyt. mjuzik superwajzor).