R2sTbZq4ZuXiL1

Znaki zodiaku

Ważne daty

79 n.e. – wybuch wulkanu Wezuwiusz, który zniszczył i przykrył popiołem na wiele stuleci miejscowości w Italii, tj. Pompeje, Herculaneum i Stabiae.

Ok. 140 n.e. – Klaudiusz Ptolemeusz napisał Almagest, będący kompedium ówczesnej wiedzy astronomicznej.

1
1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

RUxhQ0AH3G6Lu1
Scenariusz zajęć do pobrania.
Źródło: online-skills, licencja: CC0.

I. W zakresie kompetencji językowych. Uczeń:

6. zna podstawowe techniki przekładu tekstu łacińskiego;

7. zna zasady tworzenia spójnego i zgodnego z polską normą językową przekładu z języka łacińskiego na język polski;

17) potrafi korzystać ze słownika łacińsko‑polskiego przy sporządzaniu przekładu; 

18) potrafi w przypadku wyrazów wieloznacznych wybrać znaczenie odpowiednie dla kontekstu/tematyki tłumaczonego tekstu;

19) dokonuje poprawnego przekładu prozatorskiego tekstu łacińskiego z zakresu tekstów określonych w kanonie na język polski, w tłumaczeniu zachowując polską normę językową.

II. W zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń:

1. posiada podstawową wiedzę o następujących kluczowych zjawiskach z zakresu mitologii greckiej i rzymskiej:

3) mity o głównych herosach – Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci;

8. potrafi wskazać najważniejsze cechy charakterystyczne i poddać interpretacji uwzględniającej właściwy kontekst kulturowy następujące kluczowe zjawiska z zakresu mitologii greckiej i rzymskiej:

3) mity o głównych herosach – Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci;

14. potrafi rozpoznać i poddać interpretacji w kontekście kultury greckiej i rzymskiej oraz kultur późniejszych następujące kluczowe zjawiska z zakresu tradycji antycznej i recepcji antyku:

1) obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym;

III. W zakresie kompetencji społecznych. Uczeń:

2) nabiera umiejętności szybkiego praktycznego zastosowania i ćwiczenia nowo nabytej wiedzy;

3) dostrzega znaczenie języka łacińskiego oraz kultury starożytnej Grecji i Rzymu dla kultury polskiej, europejskiej i światowej;

Nauczysz się

wyjaśniać etymologię polskich słów związanych z wszechświatem;

rozumieć przeczytany tekst i odpowiadać na proste pytania związane z tekstem w języku łacińskim;

wyjaśniać mitologiczne pochodzenie znaków Zodiaku;

powiązywać dzieła sztuki z poznanymi mitami.

Etymologia słów związanych z wszechświatem, które wywodzą się z greki i łaciny

  • zodiakZodiakzodiak – gr. Zodiakos (zodiaion – zwierzątko + kyklos – krąg, koło), dosłownie „krąg małych zwierzątek”. Wprawdzie Waga zwierzątkiem nie jest, ale pierwotnie nie uznawano jej jako osobny znak, lecz jako część Skorpiona.

  • astrologiaAstrologiaastrologia – gr. Astrologia (astron – gwiazda + legein – mówić) pierwotnie astrologia była uważana za naukę o gwiazdach, gwiazdozbiorach i sklepieniu niebieskim. Dopiero w XV w. znaczenie tego słowa zaczęło się zmieniać na naukę dotyczącą wpływu układów planet i gwiazd na ludzkie losy. Zaś pierwotne znaczenie astrologii przejęła astronomia.

  • astronauta – gr. (astron – gwiazda + nautes – żeglarz) – osoba podróżująca po kosmosie

  • kometaKometakometa – gr. Aster kometes – długowłosa gwiazda

  • kosmosKosmoskosmos – gr. Kosmos- porządek, uporządkowane ułożenie

  • galaktykaGalaktykagalaktyka – gr. Galaxias kyklos – mleczny krąg (gala, galaktos – mleko)

  • konstelacjaKonstelacjakonstelacja – łac. Constellatio (cum – razem + stellare, stellatum – świecić)

Znaki Zodiaku a mitologia

RHH1M2sDHDi9l1
Ilustracja interaktywna 1. Wodnik – konstelacja równikowa, w Polsce widziana latem i jesienią. Znak Zodiaku (20 stycznia – 18 lutego) wyobrażony w postaci człowieka nalewającego wodę z garnka. Na Środkowym Wschodzie ta pora roku obfitowała w powodzie i deszcze. Łączy się z mitem o Ganimedesie, pięknym synu króla Troi Trosa, który (Owidiusz, Metamorfozy, 10, 155) został porwany na Olimp przez zakochanego w nim Zeusa, który przybrał postać orła. Orzeł zamieniony został w giazdozbiór Orła (łac.Aquila), a Ganimedes Wodnika., 2. Capricornus Koziorożec – (22 grudnia – 19 stycznia)konstelacja zodiakalna położona na południowej pókuli nieba. W Polsce widoczna latem. Znana była już w starożytności, starozytni Grecy łączyli ją z postacią bożka Pana, syna Hermesa, który był opiekunem pasterzy i kóz. Przedstawiano go najpierw w postaci capa, a później człowieka z nogami, rogami i uszami kozła. Konstelację Koziorożca starożytni Grecy widzieli jako pół kozła pół rybę, dlatego utożsamiano go z Panem, który podczas ucieczki bogów z Olimpu do Egiptu przed groźnym Tyfonem przybrał właśnie taką postać., 3. Sagittārius Strzelec – (22 listopada– 21 grudnia) konstelacja nieba południowego, w Polsce widziana latem na tle jasnego jądra Drogi Mlecznej. Kojarzony z nieśmiertelnym Chironem, synem Kronosa, najsłynniejszym z centaurów, który był znany ze swej mądrości i uczoności i z tego powodu był wychowawcą herosów, np. Achillesa i Jazona. Był też przyjacielem Heraklesa, który przypadkowo, walcząc z atakującymi go innymi Centaurami chcącymi się schronić w siedzibie Chirona w Malei , zranił wychowawcę herosów strzałą zatrutą jadem Hydry Lerneńskiej w kolano. Jako że Chiron był nieśmiertelny, nie umarł od zatrutej strzały, ale z powodu jadu czekało go wieczne cierpienie. Dlatego oddał swoją nieśmiertelność Prometeuszowi a Zeus umieścił Chirona na firmamencie niebieskim jako gwiazdozbiór Strzelca albo Centaura., 4. Scorpius Skorpion - ( 24 października – 21 grudnia) konstelacja równikowa, w Polsce widziana wiosną i latem. W mitologii greckiej konstelacja Skorpiona związana jest z mitem o Orionie, olbrzymim i pieknym beockim myśliwym, który już u Homera jest utożsamiany z gwiazdozbiorem. Oślepiony przez wściekłego ojca Meropy, którą Orion zgwałcił, wedrował z przewodnikiem ku wschodowi słońca, by Helios przywrócił mu wzrok. Ukąszony przez Skorpiona zginął i został przeniesiony jako konstelacja na nieboskłon. Te dwie konstelacje nigdy nie są widziane na niebie razem, Orion wschodzi więc tylko wtedy, gdy Skorpion zajdzie., 5. Lībra Waga – (22 września – 23 października) gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem. Konstelacja ta znana była już w starożytności, choć starożytni Grecy uznawali ją za szczypce sąsiadującego z nią Skorpiona. Rzymianie dostrzegli w niej osobny gwiazdozbiór i kojarzyli z Astreą, boginią sprawiedliwości, która według poetów żyła na ziemi w złotym wieku. Jednak zbrodnie ludzi sprawiły, że później Astrea opuściła ziemię i schroniła się na nieboskłonie tworząc gwiazdozbiór Wagi. Przedstawiana jako kobieta trzymająca wagę lub jako waga., 6. Virgō Panna – (23 sierpnia – 22 września) gwiazdozbiór nieba południowego, największy z gwiazdozbiorów zodiakalnych, w Polsce widoczny wiosną. Wyobrażana jako młoda dziewczyna trzymająca w ręku kłos zboża. Utożsamiano ją z bogninią płodności (wśród nich babilońska i asyryjska bogini Ishtar) lub boginią urodzaju. Rzymianie nazywali tę konstelację Ceres, od imienia bogini żniw. Była też kojarzona z grecką Persefoną, która jako żona Hadesa przez 1/3 roku przybywa w podziemiach, pozostałą część roku spędza przy matce Demeter jako Kora – jest opiekunką kiełkującego ziarna. Widziano także w konstelacji Panny Astreę, rzymską boginię sprawiedliwości ważącą sprawiedliwość na położonej obok wadze (konstelacja Wagi). W późniejszych czasach kojarzono tę konstelację z Matką Boską, której urodziny świętowane są tradycyjnie 8 września (czyli pod znakiem Panny)., 7. Leō Lew – (23.07 – 23.08) konstelacja równikowa, w Polsce widoczna zimą i wiosną. Gwiazdozbiór lwa łączy się z historią prac Heraklesa, którego pierwszym zadaniem było zabicie Lwa Nemejskiego, wnuka Tyfona i syna Sphinks, o skórze tak gtubej, że nie przebijało jej żadne ostrze. Lew ten zamieszkiwał pieczarą o dwóch wejściach. Sprytny Herakles zatarasował jedno z nich, zwabił lwa do pieczary i udusił go gołymi rękoma, co tak przeraziło Eurysteusza, że od tej pory chciał się z nim kontaktować tylko przez posłańców. Herakles używał skóry lwa jako swoistej tarczy, która chroniła go przed wszelkimi ciosami i stała się ona jego atrybutem. Najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Regulus była w starożytności symbolem monarchii., 8. Cancer Rak – (22 czerwca – 22 lipca) konstelacja równikowa, w Polsce widziana zimą. Przedstawiany jako krab, homar lub rak. Podobnie jak lew mitologicznie odnosi się do herosa Heraklesa i jest związany z jego drugim zadaniem, czyli zabiciem Hydry Lernejskiej, olbrzymiego węża o dziewięciu głowach, które odrastały natychmiast po odcięciu. Hydra była zdolna zabić swym oddechem. Podczas walki z potworem, który oplótł jedną stopę Heraklesa z moczaru wynurzył się wielki rak i wbił mu się szczypcami w drugą. Ostatecznie heros pokonał hydrę przypalając rany po odrąbanych łbach tak, że przestały odrastać, raka zaś zmiażdżył. Hera, która nie sprzyjała Heraklesowi postanowiła docenić starania raka i przeniosła go na niebo jako konstelację gwiazd., 9. Geminī Bliźnięta – (21 maja – 21 czerwca) konstelacja zodiakalna położona na północnym niebie, widziana w Polsce zimą i wiosną. Jej najjaśniejszymi gwiazdami są Castor i Pollux, co jest ewidentnym odniesieniem do mitycznych bliźniaków, Dioskurów(gr. Kastor i Polydeukes) synów Ledy, która jednej nocy nieświadomie poczęła dwóch synów, z których jeden był synem Zeusa – Bóg pod postacią łabędzia zbliżył się do pięknej Ledy tej samej nocy, w której obcowała ona ze swoim mężem. W związku z tym Kastor, zaklinacz koni był śmiertelnym synem Tyndareosa, zaś Pollux, pięściarz, niesmiertelnym synem Zeusa. Bracia byli ze sobą bardzo związani i gdy Kastor poległ, Pollux prosił Zeusa, by mógł podzielić się z bratem nieśmiertelnością. Bóg zgodził się na to i odtąd żyją jeden dzień na dole i jeden dzień na górze. Rzymianie czcili Dioskurów bardzo gorliwie i przyznawali Kastorowi wyższość nad Polluxem nazywając obu braci – Castores. Oprócz tej pary bliźniąt odnoszono konstelację Geminī m.in. do Romulusa i Remusa., 10. Taurus Byk – (20 kwietnia – 20 maja) konstelacja zodiakalna na niebie północnym, widoczna w Polsce jesienią i zimą. Mitologicznie gwiazdozbiór ten nawiązuje do kolejnej miłosnej metamorfozy Zeusa, który pod postacią oswojonego byka zbliżył się na łące do niczego nie podejrzewającej córki króla Tyru, Europy. Gdy dziewczyna ośmielona wdrapała się na jego grzbiet, Zeus porwał ją przez morze na Kretę i tam połączył się z nią w miłości. Owocem tej miłości byli synowie Minos i Radamantys., 11. Ariēs Baran – (21 marca – 19 kwietnia) konstelacja nieba północnego, widoczna w Polsce jesienią i zimą. Utożsamiano gwiazdozbiór barana z egipskim bogiem Amonem. W mitologii greckiej konstelacja ta wywodzi się z opowieści o Friksosie i Helle, dzieciach króla Orchomenos, Atamasa z jego pierwszą żoną boginią Nefele. Jego druga żona, zazdrosna Ino prześladowała dzieci poprzedniczki, w związku z tym Nefele ukazała się im we snie i nakazała ucieczkę, zesłała im w tym celu barana o złotym runie, który poniósł dzieci na wschód. Gdy lecieli nad cieśniną oddzielającą Europę od Azji Helle spadła do morza, które odtąd nosi nazwę „morze Helle” czyli Hellespont. Friksos dotarł do Kolchidy i wdzięczny za ocalenie złożył baranka w ofierze Zeusowi, zaś złote runo powiesił na dębie w świętym gaju Aresa. Później będzie ono celem wyprawy Argonautów. Tymczasem Zeus umieścił barana na nieboskłonie jako gwiazdozbiór., 12. Piscēs Ryby – (19 lutego – 20 marca) konstelacja równikowa, w Polsce widzialna jesienią. Mitologicznie nawiązuje podobnie jak Koziorożec do mitu o ataku Tyfona na Olimp, w wyniku którego przestraszeni bogowie, prócz walecznej Ateny i namówionego przez nią Zeusa zmieniwszy postać uciekli do Egiptu. Afrodyta i Eros zmienili się w dwie ryby, w innej zaś wersji mitu ryby pomogły im w ucieczce. W dowód wdzięczności za udzielenie pomocy bogom ryby znalazły się na niebie jako gwiazdozbiór Piscēs.
Gwiazdozbiory, inthesky.org, CC BY 3.0

Herakles - prezentacja

RMQQdwPsestkW
Prezentacja 3D przedstawiająca Heraklesa. Heros jest nagi i bardzo dobrze zbudowany, opera się o skałę. Wokół niego pojawiają się dodatkowe informacje: 1. Herakles Farnezyjski. Mierząca 3,17 m wysokości rzeźba przedstawia odpoczywającego herosa, wspartego o swoją maczugę. Potężna muskulatura i realizm postaci były cenione, szczególnie przez artystów doby baroku. Inspirowali się nią m.in. Perino del Vaga, Annibale Carracci i Peter Paul Rubens, a sama rzeźba doczekała się licznych kopii. Jedna z nich znajduje się w Starej Pomarańczarni w Łazienkach Królewskich w Warszawie. 2. Herakles Farnezyjski. Herakles Farnezyjski, Herakles Farnese – datowana na II lub III wiek marmurowa rzeźba przedstawiająca Heraklesa, będąca kopią niezachowanego brązowego oryginału dłuta Lizypa z IV wieku p.n.e. Obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Neapolu. Rzeźba została wykonana przez Glykona z Aten, o czym zaświadcza autograf autora wyryty na postumencie. Pierwotnie zdobiła Termy Karakalli w Rzymie, tam też została odkryta w latach 40. XVI wieku podczas prac wykopaliskowych zleconych przez papieża Pawła III. Renowacji rzeźby podjął się Guglielmo della Porta, polecony do tego zadania przez Michała Anioła. Odtworzył on brakujące partie: lewą rękę i nogi postaci oraz uzupełnił pomniejsze ubytki. Oryginalne nogi Heraklesa zostały odnalezione kilka lat później, jednak wróciły one na swoje miejsce dopiero pod koniec XVIII wieku. Odrestaurowana rzeźba stała się własnością rodu Farnese i przez długie lata stanowiła ozdobę dziedzińca Palazzo Farnese. W 1787 roku przeniesiono ją do Neapolu.
Źródło: online skills, cc0.

Scorpius

GĀIUS IŪLIUS HYGĪNUS (I w. p.n.e. – I w. n.e.) filolog i erudyta rzymski, wyzwoleniec Oktawiana Augusta, który uczynił go kierownikiem nowo powstałej biblioteki na Palatynie. Był autorem wielu prac filologicznych, antykwarycznych, jak i rolniczych. Jako że cieszył się dużą sławą, przypisano mu również dwa dzieła z II wieku – mitograficzne i astronomiczne, czyli Dē astronomīā.

XXVĪ. SCORPIUS.

Hic propter magnitūdinem membrōrum in duo signa dīviditur, quōrum ūnīus effigiemm6e15823598c665af_0000000000030effigiem nostrī Lībram dīxērunt. Sed omnīnōm6e15823598c665af_0000000000029omnīnō tōtum signum hāc dē causā statūtumm6e15823598c665af_0000000000028statūtum exīstimātur: quod Ōrīōn cum vēnārēturm6e15823598c665af_0000000000027vēnārētur, et in eō exercitātissimumm6e15823598c665af_0000000000026exercitātissimum sē esse cōnfīderetm6e15823598c665af_0000000000025cōnfīderet, dīxisse etiam Diānae et Lātōnae sē omnia, quae ex terrā oriantur, interficere valērem6e15823598c665af_0000000000024valēre. Quārēm6e15823598c665af_0000000000023Quārē Terram permōtamm6e15823598c665af_0000000000022permōtam, Scorpiōnem mīsisse, quī eum interficere mōnstrāturm6e15823598c665af_0000000000021mōnstrātur. Iovem autem utriusquem6e15823598c665af_0000000000020utriusque animum admīrātum, Scorpiōnem inter astra conlocāssem6e15823598c665af_0000000000019conlocāsse, ut speciēs eius hominibus documentōm6e15823598c665af_0000000000018documentō esset, nē quis eōrum aliquām6e15823598c665af_0000000000017aliquā rē sibi cōnfīderet. Diānam autem propter studiumm6e15823598c665af_0000000000016studium Ōrīōnis petīsse ab Iove, ut īdem illī beneficiumm6e15823598c665af_0000000000014beneficium daret petentīm6e15823598c665af_0000000000015petentī, quod Terrae ultrōm6e15823598c665af_0000000000013ultrō tribuissetm6e15823598c665af_0000000000012tribuisset. Itaque eum ita cōnstitūtumm6e15823598c665af_0000000000011cōnstitūtum, ut, cum Scorpius exoriātur, occīdat Ōrīōn.

Źródło:m6e15823598c665af_0000000000010Źródło:

Tłumaczeniem6e15823598c665af_0000000000031Tłumaczenie

m6e15823598c665af_0000000000010
m6e15823598c665af_0000000000011
m6e15823598c665af_0000000000012
m6e15823598c665af_0000000000013
m6e15823598c665af_0000000000014
m6e15823598c665af_0000000000015
m6e15823598c665af_0000000000016
m6e15823598c665af_0000000000017
m6e15823598c665af_0000000000018
m6e15823598c665af_0000000000019
m6e15823598c665af_0000000000020
m6e15823598c665af_0000000000021
m6e15823598c665af_0000000000022
m6e15823598c665af_0000000000023
m6e15823598c665af_0000000000024
m6e15823598c665af_0000000000025
m6e15823598c665af_0000000000026
m6e15823598c665af_0000000000027
m6e15823598c665af_0000000000028
m6e15823598c665af_0000000000029
m6e15823598c665af_0000000000030
m6e15823598c665af_0000000000031

Zadania

RcCQMoXTQBrO2
Ćwiczenie 1
Odpowiedz na pytania do tekstu pt. Scorpius wybierając właściwą odpowiedź. Quid Lībra dicta est? Możliwe odpowiedzi: 1. Pars Scorpiī dicta est., 2. Magnum signum zodiacāle dicta est., 3. Dīvīsa in duās partēs dicta est.
RFx5JznDzkoVs
Ćwiczenie 2
Odpowiedz na pytania do tekstu pt. Scorpius wybierając właściwą odpowiedź. Cūr Terra permōta Scorpiōnem mīsit? Możliwe odpowiedzi: 1. Quia Ōrīōn vēnātor bonus erat., 2. Quia Ōrīōn virtūte suā nimis glōriātus est., 3. Quia Ōrīōn Diānam amābat.
R1FhTxjZzvJrs
Ćwiczenie 3
Odpowiedz na pytania do tekstu pt. Scorpius wybierając właściwą odpowiedź. Ubi Iuppiter Scorpium collocāvit? Możliwe odpowiedzi: 1. in terrā permōta, 2. in caelō inter astra, 3. inter speciēs hominum
RKjAzeul09Nus
Ćwiczenie 4
Odpowiedz na pytania do tekstu pt. Scorpius wybierając właściwą odpowiedź. Quid Diāna ab Iove petīvit? Możliwe odpowiedzi: 1. Ut Ōrīōnem ad vītam revocāret., 2. Ut Ōrīōn studiōsus esset., 3. Ut sibi īdem daret, quod Terrae tribuisset.
RPJYK3PDH4Poo
Ćwiczenie 5
Odpowiedz na pytania do tekstu pt. Scorpius wybierając właściwą odpowiedź. Quōmodo Iuppiter Ōrīōnem in caelō cōnstitūtus est? Możliwe odpowiedzi: 1. Ut Ōrīōn Scorpium occīdere possit., 2. Ut vēnārī possit., 3. Ut Ōrīōn et Scorpius numquam conveniant.
RfMAFDkNwfWj9
Ćwiczenie 6
Połącz w pary słowa z tekstu pod tytułem Scorpius z ich łacińskimi odpowiednikami lub definicjami: Effigiēs Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Statuō, statuī, statūtum Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Vēnor Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Cōnfīdō, cōnfīsus sum Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Permoveō, mōvī, mōtum Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Uterque Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Documentum, documentī Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Petō, petīvī, petītum Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium Beneficium, beneficiī Możliwe odpowiedzi: 1. ambō, 2. aliquem ōrāre, 3. exemplum, 4. commovēre, 5. imago, 6. locāre, locum alicui reī dēsignāre, 7. bēstiās ferās in silvā interficere, 8. fidem magnam habēre, 9. praemium
R13EkmZwqEyL81
Ćwiczenie 7
Przypomnij sobie tytuł abstraktu, wysłuchaj nagrania i spróbuj zaproponować własny temat dla dzisiejszej lekcji.
RcCgJhmoM6QJV
Ćwiczenie 8
Do poniższych zdań związanych z mitami zodiakalnymi dobierz właściwe znaki Zodiaku: Astreā inter hominēs aetāte aureā vīxit. Możliwe odpowiedzi: 1. Lībra, 2. Geminī, 3. Taurus, 4. Sagittārius, 5. Piscēs, 6. Scorpius Venus et Amor ā Tȳphōne per mare fugiēbant. Możliwe odpowiedzi: 1. Lībra, 2. Geminī, 3. Taurus, 4. Sagittārius, 5. Piscēs, 6. Scorpius Castore mortuō Pollūx Iovem petīvit, ut vītam immortālem frātrī daret. Możliwe odpowiedzi: 1. Lībra, 2. Geminī, 3. Taurus, 4. Sagittārius, 5. Piscēs, 6. Scorpius Ōrīōn caecus sōlem orientem quaerēbat. Możliwe odpowiedzi: 1. Lībra, 2. Geminī, 3. Taurus, 4. Sagittārius, 5. Piscēs, 6. Scorpius Herculēs amīcum suum sagittā venēnātā vulnerāvit. Możliwe odpowiedzi: 1. Lībra, 2. Geminī, 3. Taurus, 4. Sagittārius, 5. Piscēs, 6. Scorpius Iovis fōrmā mūtātā Eurōpam rapuit. Możliwe odpowiedzi: 1. Lībra, 2. Geminī, 3. Taurus, 4. Sagittārius, 5. Piscēs, 6. Scorpius
Rixl9hV4PuU3J
Ćwiczenie 9
Które wyrazy w języku polskim wywodzą się od słowa gwiazda? Możliwe odpowiedzi: 1. Konstelacja, 2. Astronauta, 3. Gwiazdozbiór, 4. Zodiak, 5. Kometa, 6. Kosmonauta, 7. Kosmos, 8. Astrologia, 9. Galaktyka

Zadania otwarte

Polecenie 1

Napisz charakterystykę Twojego znaku Zodiaku w języku łacińskim.

R1Ns7n8pXHO8M
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Polecenie 2

W słowniku pojęć znajdziesz postać Klaudiusza Ptolemeusza, który w swoim AlmageścieAlmagestAlmageście katalogował gwiazdy i gwiazdozbiory. Wybierz jeden gwiazdozbiór niezodiakalny i poszukaj mitologicznego wyjaśnienia jego powstania. Następnie utwórz eplakat, np. Glogster, w którym zawarte będą zdjęcia i informacje na temat tej konstelacji i jej pochodzenia.

ReF3RIjbzMAfM
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

Słowniki

Słownik pojęć

Almagest
Almagest

Dzieło Klaudiusza Ptolemeusza napisane w języku greckim dotyczące astronomii. Klaudiusz Ptolemeusz korzystal ze spuścizny swoich poprzedników, takich jak Hipparch z Nikai i Apollonios z Perge, dodawał także własne obserwacje. Księgi I i II opisują system geocentryczny, IV‑VI zawierają teorię Księżyca, ks. VII- VIII omawiają gwiazdy stałe, pozostałe księgi dotyczą teorii ruchu planet. Almagest został stosunkowo wczesnie przetłumaczony na język arabski (VIII/IX w n.e.) i w tej formie trafił do średniowiecznej Europy. Wielokrotnie przekładany na język łaciński stanowił podstawę wiedzy astronomicznej w Europie aż do czasów Kopernika.

Astrologia
Astrologia

W czasach starożytnych pojęcie to równało się dzisiejszemu rozumieniu astronomii, od XV w. nastąpiła jednak zmiana znaczenia. Dziś astrologia to wróżbiarstwo oparte na założeniu, że wzajemne położenia na niebie Słońca, Księżyca, planet i gwiazd wpływają bezpośrednio na losy człowieka lub społeczeństwa.

Astronomia
Astronomia

Nauka o budowie, pochodzeniu i ruchach ciał niebieskich oraz o przestrzeni kosmicznej, w której się one znajdują.

Galaktyka
Galaktyka

Układ obiektów astronomicznych, do którego należy m.in. Słońce i wszystkie widoczne gołym okiem gwiazdy. Większość gwiazd galaktyki skupia się w pobliżu wyróżnionej płaszczyzny i (wskutek rzutowania) tworzy na niebie jasny pas zwany Drogą Mleczną (gr. Galaxias kyklos); nazwa ta jest również synonimem terminu „Galaktyka”.

Klaudiusz Ptolemeusz
Klaudiusz Ptolemeusz

Ok. 100 – 147 r n.e. Grecki astronom, matematyk i geograf. Jeden z najwybitniejszych uczonych starożytności żyjący w Aleksandrii. Najwięcej sławy przysporzyły mu dzieła astronomiczne m.in. Mathematike syntaksis – System matematyczny oraz Megiste syntaksis – Wielki system, z czego w języku arabskim (poprzez dodanie rodzajnika Al) powstał tytuł Almagest. W swoich dziełach Ptolemeusz nie tylko zebrał całą wiedzę astronomiczną starożytności, lecz dał też pierwszy systematyczny wykład astronomii matematycznej.

Kometa
Kometa

Ciało niebieskie należące do Układu Słonecznego, o masie znacznie mniejszej od planety, widoczne jako świecąca kula z ogonem.

Konstelacja
Konstelacja

Gwiazdozbiór – obszar sfery niebieskiej o umownie wysnaczonych granicach. Starożytni i średniowieczni astronomowie nie dzielili całej sfery niebieskiej na gwiazdozbiory, a jedynie spośród jasnych gwiazd dobierali charakterystyczne ich grupy, które nazywali gwiazdozbiorami. Nazwy poszczególnych konstelacji zaczerpnięto głównie z mitologii greckiej.

Kosmos
Kosmos

Wszechświat – układ wszystkich obiektów astronomicznych, materii rozproszonej i pól fizycznych wraz z czasoprzestrzenią, którą wypełniają. Podstawowymi obiektami Wszechświata są galaktyki.

Zodiak
Zodiak

Zwierzyniec Niebieski – pas sfery niebieskiej, szerokości około 16°, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszcza się w ciągu roku obserwowane z Ziemii Słońce. Zodiak jest podzielony na 12 w przybliżeniu równych części tzw. Znaków Zodiaku, których nazwy odpowiadaja nazwom gwiazdozbiorów położonych w ich obrębie 2000 lat temu.

Słownik łacińsko‑polski

RJ7XuEG4uoURR1
Słownik łacińsko-polski.
Źródło: online skills, licencja: CC0.

Galeria dzieł sztuki

m6e15823598c665af_0000000000302

Bibliografia

Encyclopaedia Britannica – wydanie internetowe

Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Poznań 1989.

Nowa Encyklopedia Powszechna, Warszawa 1995.

Słownik pisarzy antycznych, pod redakcję Anny Świderkówny, Warszawa 1990.

Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 2003.

Zygmunt Kubiak, Mitologia Greków i Rzymian, Warszawa 1997.

Słownik pisarzy antycznych, pod redakcję Anny Świderkówny, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990.

Nowa Encyklopedia Powszechna, Warszawa 1995.