LWÓW - katedra Ormiańska

Szczegóły:

Tytuł

LWÓW - katedra Ormiańska

Data powstania

[między 1900-1939]

Miejsce powstania

Warszawa

Technika

druk (proces)

Materiał

papier

Właściciel obiektu

Muzeum Narodowe w Krakowie

Opis

Ormianie aktywnie uczestniczyli w handlu lewantyńskim za pośrednictwem Lwowa. Ich pierwszy drewniany kościół w tym mieście, zbudowany w miejscu późniejszej katedry, wzmiankowany w 1183 r., spłonął podczas najazdu litewskiego w 1353 r. Murowany kościół budował od 1356 r. Dorchi (Doring) architekt włoski, Genueńczyk przybyły z Krymu, zatem dobrze obeznany z ormiańskim budownictwem nacechowanym wpływami grecko-bizantyńskimi. Akt erekcyjny budowli wystawiono 30 sierpnia 1363 r. W 1364 r. kościół uprawomocnił się jako katedra i stał się siedzibą biskupa Grzegorza, pierwszego we Lwowie w obrządku ormiańskim zatwierdzonego w 1367 r. przez Kazimierza Wielkiego.

Katedra jest budowlą trzynawową, bazylikową, z transeptem na rzucie krzyża greckiego. Fotografia ukazuje od zewnątrz najstarszą część bryły od strony południowo-wschodniej, z apsydami na końcach naw. Półkoliście wyoblone elewacje apsydalne posiadają artykulację w systemie ślepych arkad, których przyścienne łuki wspierają się na smukłych, wąskich i wtopionych w lico elewacji kolumnach. Ten rodzaj architektury jest typowy dla sakralnego budownictwa z terenu Armenii. Ponad dachem, na skrzyżowaniu nawowym widnieje dość wysoki, kopułopodobny bęben o przekroju dwunastoboku, przykryty mocno spłaszczonym daszkiem ostrosłupowym.

Katedra dedykowana Wniebowzięciu NMP była najważniejszą z czterech ormiańskich świątyń we Lwowie (kościoły te zostały rozebrane do XIX w.). W ciągu wieków podlegała przemianom. Przed 1440 r. do naw bocznych dobudowano krużganki łączące się od strony frontu z narteksem, w kręgu ormiańskim zwanym dżamadunem. Kolejna rozbudowa części nawowej postępowała od 1630 r. Pożar z 16 sierpnia 1712 spowodował modernizację przeprowadzoną w okresie 1723-1731 – wtedy podniesiono sklepienie nawy głównej.

Apsydy dobrze widoczne na zdjęciu otrzymały w latach 1905-1906 detale zdobnicze według projektu Jana Antoniewicza-Bołoza. Dalszą rozbudową prowadził od 1908 r. Franciszek Mączyński. Prace w zakresie dekoracji wnętrza, przede wszystkim przy udziale Jana Henryka Rosena, trwały prawie przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego.

Autorem zdjęcia z końca 30. lat XX stulecia jest Henryk Poddębski.

 

Rafał Róg

 

Numer inwentarzowy

MNK XX-b-62/99

Prawa autorskie

Domena publiczna

Link do skanu

https://zbiory.mnk.pl/pl/katalog/10257

Link do obiektu

https://zbiory.mnk.pl/pl/katalog/10257

Instytucja

Muzeum Narodowe w Krakowie