WARSZAWA – Rynek – elewacje kamienic

Szczegóły:

Tytuł

WARSZAWA – Rynek – elewacje kamienic

Data powstania

[między 1900-1939]

Miejsce powstania

Warszawa

Technika

druk (proces)

Materiał

papier

Właściciel obiektu

Muzeum Narodowe w Krakowie

Udział w wydarzeniach

Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe [] [2011-04-01 - 2014-03-31]

Opis

Reprodukcja fotografii Henryka Poddębskiego, wykonana przed 1939 r. prezentuje fragment Rynku warszawskiego w przededniu zniszczeń wojennych.

Zdjęcie zostało zrobione z bramy jednej kamienic przy pierzei północnej zwanej Jana Dekerta. Ramy kompozycyjne dla ujęcia stanowi obrys arkady z nadświetlem wypełnionym dekoracyjną, kutą kratą.

W głębi rozpościera się widok na pierzeję południową Rynku noszącą imię Ignacego Wyssogoty Zakrzewskiego, prezydenta Warszawy z czasów insurekcji kościuszkowskiej. Uprzednio, od 1915 r., pierzeję tę nazywano Zamkową lub Czwartą.

Kamienica stojąca jako pierwsza od lewej nie miała przed wojną wejścia od strony Rynku i należała do kompleksu budynków przy ul. Jezuickiej 1/3. Nie posiadała też altany dachowej, a okna po prawej stronie elewacji były szersze i zamknięte łukiem. Od rajcy Marka, który ją zbudował przed 1502 r. nazywano ją kamienicą Markowską, później Zygmuntowską od Zygmunta Erkenbergera. Zapisana została na własność jezuitom, którzy ją przejęli w 1729 r. i przebudowali w 1732 r.

Kolejna kamienica Walbachowska (Rynek nr 1) zawdzięcza nazwę rodzinie kupieckiej, z której pochodził znany w połowie XVII Melchior Walbach, wspierający radę miasta pożyczkami w trudnych czasach. Nadbudowali ją Andrychiewiczowie w 1704 r. W 1928 r. elewację ozdobił malowanymi przedstawieniami Leonard Pękalski. Odbudowę zrealizowano w latach 1952-1953, z dekoracją fasady wykonaną przez Bolesława Urbanowicza.

Kamienica Juchtowska pod nr 3 zwana była też ”Pod cyrulikiem”, gdyż w połowie XVII stulecia mieszkał tutaj cyrulik królewski Jerzy Jucht. Jej elewacja na zdjęciu prezentuje inny rodzaj dekoracji niż współcześnie: w 1928 r. większość fasad kamienic tej pierzei ozdobiono przedstawieniami malowanymi, których nie zrekonstruowano podczas odbudowy po 1949 r. Wówczas zmieniono też lokalizację dużego komina, przesuwając go w bok.

Dom „Pod Bazyliszkiem” to kamienica Jeleniowska nr 5. Swoją nazwę zawdzięcza rajcy i burmistrzowi Stanisławowi Jeleniowi, czynnemu w czasach Zygmunta III Wazy. W dobie renesansu lokatorami byli tutaj lekarze Wojciech Oczko i Mikołaj Aleksandrini. W późniejszych czasach dom był własnością bankierów de Riancour.

Uroczyste otwarcie Rynku z odbudowanymi kamienicami miało miejsce 22 lipca 1953 r.

 

Rafał Róg

Numer inwentarzowy

MNK XX-b-62/8

Prawa autorskie

Domena publiczna

Link do skanu

https://zbiory.mnk.pl/pl/katalog/4798

Link do obiektu

https://zbiory.mnk.pl/pl/katalog/4798

Instytucja

Muzeum Narodowe w Krakowie