Nadrzędnymi celami kształcenia historycznego w szkole podstawowej są: rozbudzanie zainteresowania przeszłością - począwszy od historii swojej rodziny, przez historię lokalną i regionalną po historię Polski i powszechną, budowanie szacunku dla wszystkich ludzi oraz dokonań Polaków i innych narodów.
Na lekcjach historii są wyjaśniane takie pojęcia jak ojczyzna, naród, państwo, symbole narodowe, patriotyzm. Kształtowana jest pamięć historyczna i krytyczne myślenie, świadomość obywatelska, postawa szacunku i odpowiedzialności za własne państwo. Przekazywane są takie wartości jak: dobro, piękno, prawda, odpowiedzialność, odwaga, solidarność, sprawiedliwość, tolerancja i wolność.
Kształcenie historyczne w ocenach przeszłości ma dbać o rzetelność przekazu, a także dostarczać uczniom narzędzi do samodzielnego zdobywania i poszerzania wiedzy.
Historia kształtuje takie kompetencje humanistyczne jak: umiejętność samodzielnego poszukiwania wiedzy i korzystania z różnorodnych źródeł informacji, formułowanie własnych opinii, sprawność językową.
1.
Odróżnianie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
2.
Posługiwanie się podstawowymi określeniami czasu historycznego: epoka, okres p.n.e., okres n.e., tysiąclecie, wiek, rok.
3.
Obliczanie upływu czasu między wydarzeniami historycznymi.
4.
Umieszczanie procesów, zjawisk i faktów historycznych w czasie oraz porządkowanie ich i ustalanie związków przyczynowo-skutkowych.
5.
Dostrzeganie zmiany w życiu politycznym i społecznym oraz ciągłości w rozwoju kulturowym.
1.
Krytyczne analizowanie informacji uzyskanych z różnych źródeł (w tym kartograficznych), próba wyciągania z nich wniosków.
2.
Lokalizacja w przestrzeni procesów, zjawisk i faktów historycznych przy wykorzystaniu map i planów w różnych skalach.
3.
Rozróżnianie w narracji historycznej warstwy informacyjnej, wyjaśniającej i oceniającej.
4.
Objaśnianie związków przyczynowo-skutkowych, analizowanie zjawisk i procesów historycznych.
5.
Dostrzeganie potrzeby poznawania przeszłości dla rozumienia procesów zachodzących we współczesności.
1.
Konstruowanie ciągów narracyjnych przy wykorzystaniu zdobytych informacji źródłowych.
2.
Posługiwanie się pojęciami historycznymi i wyjaśnianie ich znaczenia.
3.
Przedstawianie argumentów uzasadniających własne stanowisko w odniesieniu do procesów i postaci historycznych.
4.
Tworzenie krótkich i długich wypowiedzi: planu, notatki, rozprawki, prezentacji.
1)
zbiera informacje na temat historii swojej rodziny, gromadzi pamiątki rodzinne i opowiada o nich;
2)
poznaje historię i tradycje swojej okolicy i ludzi dla niej szczególnie zasłużonych; zna lokalne zabytki i opisuje ich dzieje.
1)
zna symbole narodowe (barwy, godło, hymn państwowy), najważniejsze święta narodowe i państwowe, potrafi wytłumaczyć ich znaczenie;
2)
wiąże najważniejsze zabytki i symbole kultury polskiej z właściwymi regionami.
1)
wyjaśnia, na czym polega praca historyka;
2)
wskazuje sposoby mierzenia czasu w historii i posługuje się pojęciami chronologicznymi;
3)
rozpoznaje rodzaje źródeł historycznych;
4)
odróżnia historię od dziejów legendarnych.
IV.
Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej. Uczeń sytuuje w czasie i opowiada o:
1)
księciu Mieszku i czeskiej Dobrawie – chrzcie Polski;
2)
Bolesławie Chrobrym – pierwszym królu – i zjeździe w Gnieźnie;
3)
Kazimierzu Wielkim – ostatnim z Piastów;
4)
królowej Jadwidze, Władysławie Jagielle, unii polsko-litewskiej i zwycięstwie grunwaldzkim;
5)
Mikołaju Koperniku i krakowskich żakach;
6)
Janie Zamoyskim – wodzu i mężu stanu;
7)
królu Janie III Sobieskim i innych bohaterach wojen XVII w.;
8)
Tadeuszu Kościuszce i kosynierach spod Racławic;
9)
Janie Henryku Dąbrowskim i Józefie Wybickim oraz polskim hymnie;
10)
Romualdzie Traugutcie i powstańczym państwie;
11)
Marii Skłodowskiej-Curie – laureatce Nagrody Nobla;
12)
Józefie Piłsudskim i jego żołnierzach;
13)
Eugeniuszu Kwiatkowskim i budowie Gdyni;
14)
„Zośce”, „Alku”, „Rudym” i „Szarych Szeregach”;
15)
Witoldzie Pileckimi – jego wojennych i powojennych wyborach, Danucie Siedzikównie „Ince”;
16)
papieżu Janie Pawle II i jego pierwszej pielgrzymce do Polski;
17)
„Solidarności” i jej bohaterach.
Treści dodatkowe, nieobowiązkowe, do wyboru przez nauczyciela w porozumieniu z uczniami. Nauczyciel może zaproponować także inną tematykę, ważną dla jego uczniów.
1.
Plemiona słowiańskie.
2.
Misja św. Wojciecha. Zakony w Polsce. Rozwój piśmiennictwa i rolnictwa.
3.
Zamki i rycerze. Znaczenie, uzbrojenie, obyczaje.
4.
Złoty wiek kultury polskiej. Osiągnięcia architektury i sztuki – Wawel.
5.
Gdańsk – Polska spichlerzem Europy. Miasto, port, rozwój handlu zbożem.
6.
Zygmunt III Waza. Warszawa stolicą Polski.
7.
Obiady czwartkowe króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Rozkwit kultury za ostatniego króla.
8.
Strajk dzieci we Wrześni. Germanizacja, rusyfikacja.
9.
Bitwa Warszawska 1920 r.
1)
porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym;
2)
umiejscawia w czasie i przestrzeni cywilizacje Starożytnego Wschodu oraz cywilizacje starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu;
3)
charakteryzuje system wierzeń w Egipcie, Grecji i Rzymie, religię starożytnego Izraela; wyjaśnia różnicę między politeizmem a monoteizmem;
4)
umiejscawia w czasie i zna różne systemy sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Egipcie, Atenach peryklejskich i Rzymie;
5)
charakteryzuje najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej świata starożytnego w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, prawie, architekturze, sztuce, literaturze;
6)
umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny oraz rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa.
1)
umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny islamu i wyjaśnia wpływ cywilizacji muzułmańskiej na Europę;
2)
umiejscawia w czasie i przestrzeni cesarstwo bizantyjskie i rozpoznaje osiągnięcia kultury bizantyjskiej (prawo, architektura, sztuka); dostrzega różnice między chrześcijaństwem wschodnim i zachodnim.
III.
Średniowieczna Europa. Uczeń charakteryzuje władzę królewską, cesarską i papieską oraz relacje między nimi.
1)
przedstawia instytucje systemu lennego, wyjaśnia pojęcie stanu i charakteryzuje podziały społeczne w średniowieczu;
2)
opisuje warunki życia w średniowiecznym mieście i wsi;
3)
porównuje kulturę rycerską i kulturę miejską, opisuje charakterystyczne cechy wzoru rycerza średniowiecznego, rozpoznaje zabytki kultury średniowiecza we własnym regionie, wskazuje różnice między stylem romańskim a stylem gotyckim;
4)
wyjaśnia rolę Kościoła (w tym zakonów) w dziedzinie kultury i życia codziennego.
1)
przedstawia genezę państwa pierwszych Piastów oraz umiejscawia je w czasie i przestrzeni;
2)
wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa chrystianizacji Polski;
3)
charakteryzuje rozwój monarchii Bolesława Chrobrego;
4)
charakteryzuje kryzys i odbudowę monarchii piastowskiej w XI w.;
5)
opisuje społeczeństwo Polski pierwszych Piastów.
1)
umiejscawia w czasie i przestrzeni Polskę okresu rozbicia dzielnicowego;
2)
opisuje przyczyny oraz wskazuje skutki rozbicia dzielnicowego;
3)
opisuje przemiany społeczne i gospodarcze, z uwzględnieniem ruchu osadniczego;
4)
charakteryzuje proces zjednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV w.
1)
opisuje zmiany granic państwa polskiego w XIV i XV w.;
2)
analizuje dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej oraz w polityce zagranicznej;
3)
wyjaśnia przyczyny i ocenia następstwa unii Polski z Wielkim Księstwem Litewskim;
4)
porządkuje i umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w XIV-XV w.;
5)
charakteryzuje rozwój monarchii stanowej i uprawnień stanu szlacheckiego (do konstytucji nihil novi).
1)
wyjaśnia przyczyny i ocenia wpływ odkryć geograficznych na życie społeczno- -gospodarcze i kulturowe Europy oraz Nowego Świata;
2)
umiejscawia w czasie i przestrzeni wyprawy Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana.
1)
rozpoznaje charakterystyczne cechy renesansu europejskiego;
2)
wymienia przyczyny i następstwa reformacji, opisuje cele i charakteryzuje działalność Marcina Lutra i Jana Kalwina;
3)
charakteryzuje reformę Kościoła katolickiego;
4)
wyjaśnia okoliczności powstania Prus Książęcych;
5)
opisuje model polskiego życia gospodarczego w XVI w.;
6)
przedstawia największe osiągnięcia polskiego renesansu i reformacji; rozpoznaje obiekty sztuki renesansowej we własnym regionie;
7)
przedstawia okoliczności zawarcia unii realnej między Polską a Litwą (1569 r.) i jej główne postanowienia.
1)
charakteryzuje stosunki wyznaniowe i narodowościowe w Rzeczypospolitej; wyjaśnia główne założenia konfederacji warszawskiej;
2)
wyjaśnia okoliczności uchwalenia artykułów henrykowskich i przedstawia zasady wolnej elekcji.
1)
wyjaśnia główne przyczyny wojen Rzeczypospolitej z Rosją, Szwecją i Turcją;
2)
wyjaśnia przyczyny, cele i następstwa powstania Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie;
3)
omawia znaczenie potopu szwedzkiego;
4)
dokonuje oceny następstw politycznych, społecznych i gospodarczych wojen w XVII w.;
5)
rozpoznaje charakterystyczne cechy kultury baroku, odwołując się do przykładów architektury i sztuki we własnym regionie.
1)
charakteryzuje ustrój monarchii absolutnej na przykładzie Francji Ludwika XIV i monarchii parlamentarnej na przykładzie Anglii;
2)
opisuje idee Oświecenia, podaje przykłady ich zastosowania w nauce, literaturze, architekturze i filozofii politycznej;
3)
charakteryzuje reformy oświeceniowe na przykładzie wybranego państwa.
XIII.
Rzeczpospolita Obojga Narodów w I połowie XVIII w. Uczeń charakteryzuje i ocenia sytuację wewnętrzną i międzynarodową Rzeczypospolitej w czasach saskich.
1)
omawia przyczyny i następstwa amerykańskiej wojny o niepodległość i ocenia jej rezultaty uwzględniając realizację idei oświeceniowych;
2)
przedstawia wkład Polaków w walkę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
XV.
Wielka rewolucja we Francji. Uczeń omawia główne przyczyny wielkiej rewolucji francuskiej i ocenia jej rezultaty, uwzględniając realizację idei oświeceniowych.
1)
podaje przykłady działań służących naprawie państwa za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, w tym osiągnięcia Komisji Edukacji Narodowej;
2)
umiejscawia w czasie obrady Sejmu Wielkiego oraz uchwalenie Konstytucji 3 maja; wymienia reformy Sejmu Wielkiego oraz najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja;
3)
przedstawia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i wyjaśnia jej znaczenie;
4)
rozpoznaje charakterystyczne cechy polskiego oświecenia i charakteryzuje przykłady sztuki okresu klasycyzmu z uwzględnieniem własnego regionu.
1)
umiejscawia w czasie I, II i III rozbiór Rzeczypospolitej i wskazuje na mapie zmiany terytorialne po każdym rozbiorze;
2)
przedstawia przyczyny i skutki powstania kościuszkowskiego;
3)
rozróżnia przyczyny wewnętrzne i zewnętrzne upadku Rzeczypospolitej.
1)
charakteryzuje przemiany polityczno-ustrojowe i społeczno-gospodarcze w Europie w okresie napoleońskim;
2)
ocenia postawy Polaków wobec Napoleona i stosunek Napoleona do sprawy polskiej.
1)
omawia decyzje kongresu wiedeńskiego w odniesieniu do Europy, w tym do ziem polskich;
2)
charakteryzuje najważniejsze przejawy rewolucji przemysłowej (wynalazki i ich zastosowania, obszary uprzemysłowienia, zmiany struktur społecznych i warunków życia).
1)
charakteryzuje okres konstytucyjny Królestwa Polskiego – ustrój, osiągnięcia w gospodarce, kulturze i edukacji;
2)
przedstawia przyczyny wybuchu powstania listopadowego, charakter zmagań i następstwa powstania;
3)
omawia położenie Polaków w zaborach pruskim i austriackim, na obszarze ziem zabranych oraz w Rzeczypospolitej Krakowskiej;
4)
charakteryzuje znaczenie Wielkiej Emigracji.
1)
omawia pośrednie i bezpośrednie przyczyny powstania;
2)
dokonuje charakterystyki działań powstańczych, z uwzględnieniem, jeśli to możliwe, przebiegu powstania w swoim regionie;
3)
porównuje uwłaszczenie chłopów w zaborze rosyjskim z uwłaszczeniem w pozostałych zaborach;
4)
charakteryzuje formy represji popowstaniowych.
1)
opisuje procesy zjednoczeniowe Włoch i Niemiec;
2)
prezentuje przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych;
3)
wyjaśnia przyczyny, zasięg i następstwa ekspansji kolonialnej państw europejskich w XIX w.;
4)
wymienia nowe idee polityczne i zjawiska kulturowe, w tym początki kultury masowej i przemiany obyczajowe.
1)
omawia politykę zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej – rusyfikacja, germanizacja, autonomia galicyjska;
2)
opisuje postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do zaborców (trójlojalizm, praca organiczna, ruch spółdzielczy);
3)
opisuje formowanie się nowoczesnej świadomości narodowej Polaków;
4)
omawia główne założenia nowoczesnych ruchów politycznych (socjalizm, ruch ludowy, ruch narodowy);
5)
wyjaśnia społeczne i narodowe aspekty rewolucji w latach 1905-1907.
1)
wymienia główne przyczyny wojny;
2)
omawia specyfikę działań wojennych: wojna pozycyjna, manewrowa, działania powietrzne i morskie;
3)
charakteryzuje postęp techniczny w okresie I wojny światowej;
4)
opisuje rewolucje i wojnę domową w Rosji.
1)
charakteryzuje stosunek mocarstw do sprawy polskiej w przededniu i podczas wojny;
2)
ocenia polski wysiłek zbrojny i dyplomatyczny podczas I wojny światowej.
1)
opisuje kulturowe i cywilizacyjne następstwa wojny;
2)
charakteryzuje postanowienia konferencji paryskiej ocenia funkcjonowanie ładu wersalskiego;
3)
charakteryzuje oblicza totalitaryzmu (niemieckiego narodowego socjalizmu i systemu sowieckiego).
1)
omawia formowanie się centralnego ośrodka władzy państwowej;
2)
przedstawia proces kształtowania się granic (decyzje wersalskie, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie, plebiscyty);
3)
opisuje wojnę polsko-bolszewicką i jej skutki.
1)
charakteryzuje skalę i skutki wojennych zniszczeń oraz dziedzictwa zaborowego;
2)
charakteryzuje ustrój polityczny Polski na podstawie konstytucji marcowej z 1921 r.;
3)
omawia kryzys demokracji parlamentarnej w Polsce – przyczyny i skutki przewrotu majowego;
4)
opisuje polski autorytaryzm;
5)
przedstawia główne kierunki polityki zagranicznej II Rzeczypospolitej.
1)
charakteryzuje społeczną, narodowościową i wyznaniową strukturę państwa polskiego;
2)
ocenia życie społeczno-gospodarcze II Rzeczypospolitej, uwzględniając kryzysy i osiągnięcia;
3)
wymienia najważniejsze osiągnięcia kulturalne i naukowe Polski w okresie międzywojennym.
1)
opisuje politykę hitlerowskich Niemiec służącą rozbijaniu systemu wersalskiego w Europie;
2)
charakteryzuje politykę ustępstw Zachodu wobec Niemiec Hitlera;
3)
wymienia konsekwencje paktu Ribbentrop-Mołotow.
XXXI.
Wojna obronna Polski we wrześniu 1939 r. Agresja Niemiec (1 września) i Związku Sowieckiego (17 września). Uczeń:
1)
charakteryzuje położenie międzynarodowe Polski w przededniu wybuchu II wojny światowej;
2)
omawia etapy i kluczowe wydarzenia wojny obronnej Polski, z uwzględnieniem, jeśli to możliwe, wydarzeń i bitew w swoim regionie;
3)
wymienia przykłady bohaterstwa Polaków, uwzględniając żołnierzy i ludność cywilną.
1)
przedstawia oraz umiejscawia w czasie i przestrzeni przełomowe wydarzenia II wojny światowej (polityczne i militarne);
2)
charakteryzuje politykę Niemiec na terenach okupowanej Europy; przedstawia zagładę Żydów oraz Romów i eksterminację innych narodów; charakteryzuje postawy Polaków wobec Holokaustu;
3)
wyjaśnia przyczyny klęski państw Osi;
4)
wymienia główne decyzje konferencji Wielkiej Trójki (Teheran, Jałta, Poczdam);
5)
przedstawia bezpośrednie skutki II wojny światowej, w tym problem zmiany granic i przesiedleń ludności.
1)
porównuje założenia i metody polityki niemieckiej i sowieckiej w okupowanej Polsce;
2)
wymienia przykłady zbrodni niemieckich i sowieckich – zarówno tych o wymiarze ogólnokrajowym (np. zbrodnia katyńska, Auschwitz-Birkenau), jak i regionalnym (np. Palmiry, kaźń profesorów lwowskich, Zamojszczyzna);
3)
wyjaśnia przyczyny i znaczenie konfliktu polsko-ukraińskiego, w tym ludobójstwa ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej;
4)
charakteryzuje polityczną i militarną działalność polskiego państwa podziemnego, w tym formy oporu wobec okupantów;
5)
wyjaśnia przyczyny i opisuje skutki wybuchu powstania warszawskiego oraz ocenia postawę aliantów zachodnich i Związku Sowieckiego wobec powstania.
1)
przedstawia okoliczności powstania i omawia działalność rządu Rzeczypospolitej Polskiej na wychodźstwie;
2)
umiejscawia w czasie i przestrzeni działania polskich formacji na różnych frontach i obszarach toczącej się wojny;
3)
przedstawia politykę mocarstw wobec sprawy polskiej w czasie II wojny światowej.
1)
charakteryzuje bezpośrednie skutki II wojny światowej, wyróżniając następstwa polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe, z uwzględnieniem powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych;
2)
wyjaśnia przyczyny rozpadu koalicji antyhitlerowskiej oraz opisuje początki zimnej wojny;
3)
wskazuje na mapie państwa NATO i Układu Warszawskiego, charakteryzując oba bloki polityczno-wojskowe;
4)
charakteryzuje politykę ZSRS wobec państw bloku wschodniego na przykładzie interwencji zbrojnych na Węgrzech i Czechosłowacji;
5)
opisuje przyczyny i ocenia następstwa procesów dekolonizacyjnych;
6)
charakteryzuje konflikty doby zimnej wojny, na dwóch wybranych przykładach;
7)
opisuje przyczyny konfliktu na Bliskim Wschodzie;
8)
omawia przemiany w Chinach po II wojnie światowej;
9)
charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1989-1991, z uwzględnieniem rozpadu ZSRS;
10)
przedstawia cele i główne etapy integracji europejskiej;
11)
opisuje najważniejsze przemiany kulturowe i społeczne po II wojnie światowej.
1)
przedstawia okoliczności przejęcia władzy w Polsce przez komunistów;
2)
charakteryzuje postawy Polaków wobec nowych władz, z uwzględnieniem różnych form oporu.
1)
przedstawia system terroru stalinowskiego i przemiany ustrojowe, gospodarczo-społeczne i kulturowe w okresie stalinizmu;
2)
wyjaśnia przyczyny i skutki poznańskiego czerwca 1956 r. oraz znaczenie wydarzeń październikowych 1956 r.
1)
opisuje system władzy w latach 60. i 70. w PRL i formy uzależnienia od ZSRS;
2)
charakteryzuje realia życia społecznego i kulturalnego, z uwzględnieniem specyfiki czasów gomułkowskich i gierkowskich;
3)
przedstawia i umiejscawia w czasie różnorodność przyczyn kryzysów społecznych w latach 1968, 1970, 1976 i ich konsekwencje;
4)
wyjaśnia znaczenie roli Kościoła katolickiego dla stosunków politycznych i społecznych;
5)
opisuje narodziny i działania opozycji politycznej w latach 1976-1980;
6)
przedstawia wpływ Jana Pawła II na przemiany społeczne i polityczne;
7)
wyjaśnia przyczyny i następstwa strajków sierpniowych w 1980 r.;
8)
charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność”.
1)
wyjaśnia przyczyny wprowadzenia stanu wojennego, opisuje jego konsekwencje;
2)
przedstawia postawy Polaków wobec stanu wojennego, analizuje fenomen oporu społecznego;
3)
wyjaśnia przyczyny zawarcia porozumienia „okrągłego stołu”, przedstawia jego głównych uczestników i opisuje postanowienia.
1)
opisuje kluczowe przemiany ustrojowe w latach 1989-1997;
2)
charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne, gospodarcze i kulturowe lat 90.;
3)
wyjaśnia przyczyny napięć społecznych.
1)
ocenia znaczenie przystąpienia Polski do NATO w 1999 r.;
2)
znaczenie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r.
Zajęcia z historii mają charakter poznawczy i kształcący w zakresie możliwości związanych z wiekiem uczniów. Treści nauczania koncentrują się na najważniejszych elementach dziedzictwa przeszłości, jednakże ze szczególnym uwzględnieniem dziejów ojczystych. Uczeń klasy IV zostaje wprowadzony w kształcenie historyczne zarówno przez poznawanie losów własnej rodziny, jak i prezentację sylwetek wybitnych polskich postaci historycznych. Uczeń zdobywa w ten sposób wiedzę o najważniejszych osobach i wydarzeniach w polskiej historii, jednocześnie umacniając więź z miejscem zamieszkania i z krajem ojczystym, wyzwalając w sobie poczucie odpowiedzialności za dorobek minionych wieków.
Zalecana, ale nie jedyna możliwa, propozycja uporządkowania treści i wymagań od klasy V do klasy VIII jest następująca:
1)
klasa V - działy od I do VII;
2)
klasa VI - działy od VIII do XVIII;
3)
klasa VII – działy od XIX do XXX;
4)
klasa VIII – działy od XXXI do XLI.
Rozwiązanie propedeutyczne zastosowane w klasie IV w kolejnych klasach przechodzi w chronologiczny układ opisu biegu dziejów. Podstawa programowa w zakresie przedmiotu historia nie zawiera skodyfikowanego zapisu wydarzeń i dat, zaś obok wymienionych w niej postaci mogą być uwzględnione także inne.
Zastosowane w procesie dydaktycznym różnorodne metody nauczania i środki dydaktyczne powinny być dostosowane do możliwości wiekowych uczniów oraz ich indywidualnych potrzeb.
Ważne jest, aby w procesie nauczania wykorzystywać, w miarę istniejących możliwości, takie formy, jak: wycieczki do archiwów, bibliotek i muzeów, miejsc pamięci, korzystanie z rekonstrukcji historycznych, spotkania z ciekawymi ludźmi / świadkami historii.
Zaleca się także możliwie częste uwzględnianie lokalnych kontekstów czy przykładów podczas omawiania zagadnień o ponadlokalnym charakterze, nie tylko w związku z historią sztuki.