Historia muzyki ma charakter syntetyczny (periodyzacja i systematyka), interakcyjny (relacje i związki), implikacyjny (przyczyna, skutek) i eksplanacyjny (wyjaśnianie). Jako przedmiot realizowany w zakresie rozszerzonym historia muzyki powinna być rozpatrywana w szerokim kontekście kultury, języka, literatury, sztuki, architektury i nauki. Należy również uwzględnić uwarunkowania, procesy i fakty mające pośredni oraz bezpośredni związek z historią powszechną. Zarówno wiedza faktograficzna i jej związki z poszczególnymi epokami, jak i wiedza proceduralna związana ze słuchaniem muzyki i jej percepcją, stanowią istotny komponent wiadomości i umiejętności ucznia.
Treści podstawy programowej w zakresie przedmiotu historia muzyki zostały podzielone na trzy główne zakresy - muzyka w ujęciu historycznym, analiza i interpretacja dzieł oraz tworzenie wypowiedzi - które wzajemnie się uzupełniają i przenikają. Ważnym aspektem w edukacji muzycznej młodzieży na tym etapie jest ścisłe łączenie zagadnień teoretycznych z percepcją muzyki oraz postrzeganiem jej w szerokim kontekście rozwoju na przestrzeni wieków, stanowiących podstawę do głębszego poznawania i przeżywania dzieł muzycznych.
1.
Poznanie muzyki w ujęciu historycznym od starożytności do współczesności.
2.
Postrzeganie muzyki w kontekście kultury poszczególnych epok, kształtujących ją zjawisk społecznych i wydarzeń historycznych oraz powiązanej z nimi estetyki.
1.
Dokonywanie analizy percepcyjnej i opisu różnorodnych dzieł muzycznych reprezentatywnych dla poszczególnych epok pod względem estetycznym, formalnym, strukturalnym i stylistycznym oraz ich interpretacja wraz z uzasadnieniem.
2.
Ukazywanie zmienności wybranych form muzycznych w kontekście ich rozwoju i przeobrażeń w poszczególnych epokach.
III.
Tworzenie wypowiedzi związanych z historią i kulturą muzyczną. Stymulowanie umiejętności krytyczno-refleksyjnego myślenia o muzyce w różnych kontekstach (kulturowym, etnicznym, społecznym, użytkowym i in.).
1)
wymienia i omawia funkcje muzyki (obrzędowa, rozrywkowa, wojskowa);
2)
omawia miejsce muzyki w mitologii, nauce i filozofii starożytnej Grecji;
3)
rozróżnia i charakteryzuje gatunki muzyczne (np. psalm, hymn, oda, dramat i in.);
4)
wymienia i klasyfikuje starożytne instrumenty muzyczne.
1)
charakteryzuje religijną i świecką kulturę muzyczną średniowiecza;
2)
omawia chorał gregoriański (geneza, związek z liturgią) oraz formy i gatunki z nim związane (hymn, psalm, antyfona, msza, dramat liturgiczny i in.);
3)
omawia początki i rozwój wielogłosowości (organum, discantus, szkoła Notre Dame, ars antiqua, ars nova);
4)
omawia rozwój monodii świeckiej (działalność trubadurów i truwerów);
5)
omawia cechy wybranych form i gatunków muzycznych (msza i jej stałe części, organum, motet, pieśń);
6)
wymienia i klasyfikuje średniowieczne instrumenty muzyczne;
7)
zna kompozytorów i teoretyków średniowiecznych (Guido d’Arezzo, Leoninus, Perotinus, Philippe de Vitry, Guillaume de Machaut);
8)
omawia polską muzykę średniowiecza (repertuar anonimowy, Wincenty z Kielczy, Mikołaj z Radomia, Piotr z Grudziądza);
9)
zna pojęcia: śpiew sylabiczny i melizmatyczny, skale modalne, polifonia, kontrapunkt, cantus firmus, notacja neumatyczna i menzuralna.
1)
charakteryzuje muzykę renesansową w kontekście kulturowym epoki;
2)
charakteryzuje formy i gatunki muzyczne (msza, motet, madrygał, chanson, canzona, ricercar i in.);
3)
wymienia i klasyfikuje renesansowe instrumenty muzyczne;
4)
zna kompozytorów renesansowych (Guillaume Dufay, Josquin des Prés, Orlando di Lasso, Giovanni Pierluigi da Palestrina, Giovanni Gabrieli i in.);
5)
charakteryzuje polską muzykę renesansową (Wacław z Szamotuł, Mikołaj Gomółka, Marcin Leopolita, Mikołaj Zieleński);
6)
zna pojęcia: tabulatura, a cappella, polichóralność, imitacja.
1)
charakteryzuje muzykę barokową w kontekście estetyki epoki;
2)
omawia cechy wybranych form i gatunków muzycznych (fuga, preludium, toccata, suita, formy wariacyjne, concerto grosso, koncert solowy, sonata barokowa, uwertura, opera, oratorium, pasja, kantata);
3)
wymienia i klasyfikuje barokowe instrumenty muzyczne;
4)
wymienia i charakteryzuje twórczość kompozytorów (Claudio Monteverdi, Jean-Baptiste Lully, Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Haendel i in.);
5)
omawia polską muzykę barokową i jej twórców (Adam Jarzębski, Bartłomiej Pękiel, Marcin Mielczewski, Stanisław Sylwester Szarzyński, Grzegorz Gerwazy Gorczycki);
6)
zna pojęcia: Camerata florencka, monodia akompaniowana, system dur-moll, bas cyfrowany (basso continuo), ostinato, system równomiernie temperowany, bel canto.
1)
charakteryzuje muzykę klasycyzmu w kontekście estetyki epoki;
2)
omawia ewolucję stylu od okresu przedklasycznego (z uwzględnieniem stylu galant i szkoły mannheimskiej) do twórczości Ludwiga van Beethovena;
3)
omawia cechy wybranych form i gatunków muzycznych (forma sonatowa, wariacje, rondo, cykl sonatowy i gatunki na nim oparte: sonata klasyczna, kwartet smyczkowy, koncert solowy, symfonia, divertimento i in.);
4)
wymienia i klasyfikuje instrumenty orkiestry symfonicznej, skład kwartetu smyczkowego i różnych zespołów kameralnych typowych dla klasycyzmu;
5)
wymienia i charakteryzuje twórczość kompozytorów (Jean-Philippe Rameau, François Couperin, Christoph Willibald Gluck, Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven);
6)
omawia polską muzykę przełomu XVIII i XIX w. i jej twórców (Maria Szymanowska, Józef Elsner, Karol Kurpiński);
7)
zna pojęcia: styl galant, homofonia, klasycy wiedeńscy, współczynniki formy sonatowej (ekspozycja, przetworzenie, repryza), elementy ronda (refren, kuplety), kadencja wirtuozowska.
1)
charakteryzuje muzykę romantyczną w kontekście estetyki epoki, z uwzględnieniem stylu brillant oraz elementów narodowych i ludowych;
2)
omawia cechy wybranych form i gatunków muzycznych (sonata, symfonia, koncert, uwertura koncertowa, poemat symfoniczny, opera, dramat muzyczny, balet, pieśń i liryka instrumentalna);
3)
wymienia i klasyfikuje instrumenty muzyczne charakterystyczne dla epoki romantyzmu oraz opisuje rozwój orkiestry symfonicznej;
4)
wymienia kompozytorów romantyzmu i charakteryzuje ich twórczość (Niccolò Paganini, Franz Schubert, Hector Berlioz, Felix Mendelssohn-Bartholdy, Robert Schumann, Ferenc Liszt, Gioacchino Rossini, Giuseppe Verdi, Giacomo Puccini, Carl Maria von Weber, Richard Wagner, Johannes Brahms, Gustav Mahler, Modest Musorgski, Aleksander Borodin, Nikołaj Rimski-Korsakow, Piotr Czajkowski, Bedřich Smetana, Antonín Dvořák, Edvard Grieg, Jean Sibelius);
5)
charakteryzuje polską muzykę romantyczną i jej twórców (Fryderyk Chopin, Henryk Wieniawski, Stanisław Moniuszko, Ignacy Jan Paderewski, Zygmunt Noskowski);
6)
zna pojęcia: tempo rubato, transkrypcja, wirtuoz, muzyka programowa, motyw przewodni, szkoła narodowa, instrumentacja, orkiestracja.
1)
charakteryzuje muzykę w kontekście estetyki epoki - wymienia i opisuje wybrane style i techniki muzyki XX i XXI w.: impresjonizm, ekspresjonizm, dodekafonia, serializm, punktualizm, neoklasycyzm, folkloryzm, aleatoryzm, sonoryzm, muzyka elektroakustyczna, minimalizm;
2)
wymienia i charakteryzuje nowy aparat wykonawczy muzyki XX i XXI w. (fortepian preparowany, taśma magnetofonowa, instrumenty elektroakustyczne i elektroniczne);
3)
wymienia i charakteryzuje twórczość kompozytorów (Claude Debussy, Maurice Ravel, Aleksander Skriabin, Arnold Schönberg, Alban Berg, Anton Webern, Siergiej Prokofiew, Igor Strawiński, Béla Bartók, Dymitr Szostakowicz, Manuel de Falla, George Gershwin, John Cage, Olivier Messiaen, Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen, Steve Reich oraz inni - według wyboru nauczyciela);
4)
omawia polską muzykę XX w. i jej twórców (Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski, Grażyna Bacewicz, Witold Lutosławski, Andrzej Panufnik, Tadeusz Baird, Kazimierz Serocki, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki, Krzysztof Penderecki oraz inni - według wyboru nauczyciela);
5)
zna pojęcia: skala całotonowa, politonalność, atonalność, klaster, seria, polimetria.
1)
zna podstawowe terminy i pojęcia właściwe dla opisu i zrozumienia wybranych dzieł muzycznych;
2)
nazywa i porządkuje główne nurty, gatunki i style muzyczne, wskazuje formy wypowiedzi artystycznej spoza tradycyjnej klasyfikacji, uzasadniając swoją wypowiedź;
3)
zna konteksty kulturowe i naukowe powstawania muzyki;
a)
elementy muzyki,
b)
podstawowe techniki kompozytorskie,
c)
cechy stylów muzycznych,
d)
strukturę gatunków i form muzycznych, ich zmiany i rozwój,
e)
funkcje: np. religijną, społeczną, użytkową, artystyczną i in.;
5)
rozpoznaje cechy stylistyczne utworu reprezentującego określoną epokę muzyczną.
1)
wypowiada się w formie ustnej lub pisemnej o dziełach muzycznych opierając się na podstawowej terminologii;
2)
przybliża twórczość i działalność przedstawicieli różnych obszarów kultury muzycznej;
3)
interpretuje i odczytuje w kontekście dokonań epoki wybrane dzieła muzyczne;
4)
formułuje logiczną wypowiedź na temat dzieł, form, gatunków, stylów, technik i twórców muzycznych, uwzględniając zależności między nimi w kontekście: genezy, przeobrażeń, porównań.
1)
uwzględnienia wszystkich trzech celów głównych podstawy programowej w zakresie przedmiotu historia muzyki w sposób łączny, równoległy, traktując je jako wzajemnie się uzupełniające i przenikające;
2)
stałego motywowania i zachęcania do podejmowania wysiłku uczenia się i samodzielnego zdobywania wiedzy ze zwróceniem uwagi na rolę Internetu w tym zakresie;
3)
budowania umiejętności wypowiadania się w formie ustnej i pisemnej jako sposobu komunikowania się i dzielenia wiedzą oraz jako formy sprawdzania wiadomości i umiejętności ucznia;
4)
odpowiedniego doboru programu nauczania i strategii edukacyjnej, właściwej dla poziomu zdolności, umiejętności, wiadomości i preferencji uczniów.
Punktem wyjścia do rozumienia materiału dydaktycznego omawianego na lekcji jest zachęcanie uczniów do uczestniczenia w lokalnym życiu muzycznym: udział w koncertach organizowanych w ośrodkach kultury, filharmoniach i in.