Pracownia współczesnego artysty - Edytory grafiki
Sprzęt do pracy z grafiką
Najważniejsze urządzenie – monitor
Monitor jest niezbędny do obróbki zdjęć czy tworzenia grafik. Jego rozdzielczość i przekątna warunkują jakość wyświetlanego obrazu, a co za tym idzie – komfort pracy. Generalna zasada obowiązująca przy monitorach: im większa rozdzielczość, tym lepiej. Jeśli zamierzamy kupować sprzęt do obróbki grafiki komputerowej to warto zainwestować w monitor o minimalnej rozdzielczości Full HD (1920 × 1080 px), optymalnie QHD (2560 × 1440 px). Przy rozdzielczości 4K niezbędny jest komputer z kartą graficzną, która poradzi sobie z przetworzeniem takiej liczby pikseli. Najmniejsza zalecana przekątna to 27 cali.
Ćwiczenia szkolne można wykonywać także na mniejszym monitorze lub laptopie. Przy zakupie sprzętu do zaawansowanej pracy rozważ rozmiar, rozdzielczość, skalowanie, odległość i miejsce na biurku.
Kolory często stanowią o jakości projektu graficznego. Poprawne odwzorowanie barw na monitorze ma szczególne znaczenie, gdy prace są przeznaczone do druku. Żeby uniknąć różnic między wydrukowaną grafiką a tą oglądaną na monitorze komputera, należy zwrócić uwagę na kalibrację monitora. Kalibracja online nie pozwala na idealne odwzorowanie kolorów, bo wykorzystuje subiektywne wrażenia wzrokowe wykonującego ją człowieka. Z kolei kalibracja programowa skutkuje utratą odwzorowania pewnych tonów i odcieni barw. Rozwiązaniem tego problemu jest kalibracja sprzętowa, dostępna w monitorach graficznych wyższej generacji. Korekty w tego typu sprzętach dokonywane są w oparciu o tabelę kolorów, zapisaną w elektronice monitora. Kalibracja sprzętowa ogranicza pewne straty gradacji, w większym stopniu zachowuje tony, odcienie barw oraz płynną ich gradację.
W celu uzyskania największej dokładności, możemy zastosować kolorymetr. Jest to małe urządzenie, mocowane bezpośrednio do ekranu, które poprzez współpracę z oprogramowaniem do kalibracji, optymalizuje parametry wyświetlacza. Urządzenie to jest dosyć drogie, można je jednak wypożyczyć. Przy profesjonalnej pracy zaleca się przeprowadzanie kalibracji co najmniej raz w miesiącu.
Jeżeli mowa o kolorach, warto wspomnieć, jaką przestrzeń barw pokrywa nasz monitor. Większość nowych monitorów zajmuje 100% przestrzeni sRGB, w profesjonalnej pracy jednak warto zainwestować w monitor wyświetlający zasoby palety Adobe RGB, która obejmuje znacznie szerszy zakres barw.
Matryca jest jednym z elementów monitora wpływających na jakość odwzorowania kolorów. W komputerach codziennego użytku najczęściej spotykamy monitory 8‑bitowe (na każdy kanał RGB przypada 8 bitów), co pozwala wyświetlić około 16,7 mln kombinacji kolorów. W profesjonalnej pracy z grafiką wykorzystuje się również monitory 10‑bitowe, które mogą wyświetlać około 1,07 miliarda kombinacji kolorów.
Istotny jest także rodzaj matrycy. Do pracy z grafiką komputerową często polecane są matryce IPS, które zapewniają szerokie kąty widzenia i zazwyczaj stabilne odwzorowanie kolorów. Jakość zależy jednak od konkretnego modelu monitora, jego zakresu barw (gamutu) i kalibracji.
Kalibracja sprzętowa pozwala uzyskać dokładniejsze odwzorowanie kolorów i może ograniczyć niektóre straty płynności przejść tonalnych. Nie rozszerza jednak gamutu monitora, czyli zakresu barw, które jest on w stanie wyświetlić.
Karta graficzna to podzespół komputera, od którego zależy prędkość przetwarzania danych graficznych przesyłanych z procesora w postaci kodu binarnego. Karta graficzna odpowiada za wszystko to, co wyświetla się na monitorze – niezależnie czy malujemy, obrabiamy zdjęcia, oglądamy filmy czy gramy w grę. Dwa główne rodzaje kart graficznych to karty zintegrowane z procesorem, z którym dzielą pamięć RAM i karty dedykowane będące oddzielnymi podzespołami posiadającymi własny RAM (VRAM). Bez dedykowanej karty graficznej praca z programami do grafiki przetwarzającymi dużą ilość danych jednocześnie (jak modelowanie 3D czy tworzenie animacji) jest powolna, a czasami wręcz niemożliwa.
Tablet graficzny
Tablety graficzne służą nie tylko grafikom komputerowym, ale też ilustratorom, rysownikom, architektom oraz fotografom. Pozwalają imitować pracę pędzlem czy innymi narzędziami do malowania. Stanowią przestrzeń roboczą, po której rysuje się specjalnym rysikiem. Tablety ekranowe pozwalają rysować bezpośrednio na wyświetlanym obrazie, ale wiele modeli wymaga komputera. Osobną grupą są urządzenia samodzielne, z własnym systemem i oprogramowaniem. Przy wyborze takiego sprzętu warto zwrócić uwagę na rozmiar powierzchni roboczej pasujący do ilości miejsca, którą dysponujemy. Optymalny rozmiar tabletu to A4 lub mniejszy. Rozdzielczość odczytu położenia rysika bywa podawana w LPI (liniach na cal). Nie jest to rozdzielczość ekranu. W tablecie ekranowym sprawdź osobno liczbę pikseli wyświetlacza i parametry rysika. Dla początkujących użytkowników wystarczająca jest rozdzielczość na poziomie 2540 lpi. Kolejnym ważnym parametrem jest czułość nacisku: im jest wyższa, tym dokładniej odwzorowuje siłę, z jaką rysik dotyka tabletu. Przekłada się to na kształt pociągnięć pędzlem czy innym narzędziem rysowniczym, które pozwala tworzyć grube i cienkie linie na podstawie nacisku rysika.
Programy graficzne
Programy do grafiki rastrowej
Do tej pory wszystkie grafiki wykonywaliśmy w programie MS Paint. Zdajesz sobie już sprawę z wielu niedoskonałości tego narzędzia. Na rynku jest wiele innych narzędzi służących do obróbki grafiki. Wiele z nich jest bezpłatnych. Obecnie przerabiamy zdjęcia, używając aplikacji zainstalowanych w telefonie. Jeżeli jednak potrzebujemy programu posiadającego więcej opcji, nasz wybór może paść na komercyjny Adobe Photoshop od Adobe Corporation. Dzięki niemu można retuszować zdjęcia, za pomocą zaawansowanych narzędzi. A następnie – cyfrowo wywoływać odbitki, tworzyć fotomontaże czy łączyć obrazy z elementami 2D i 3D. Program pozwala także na stworzenie animacji poklatkowych, wzorów na materiały czy mockupów przedmiotów. Zawiera wiele wtyczek i dodatkowych filtrów. Adobe Photoshop jest programem płatnym – można pobrać jego wersję próbną, darmową przez 7 dni. Desktopowe programy Adobe są instalowane na komputerze, a uprawnienie do korzystania wynika z subskrypcji Creative Cloud; istnieją też odrębne wersje webowe. Dostępne są również pakiety, które zawierają kilka programów z firmy Adobe.
Innym narzędziem do edycji grafiki jest program Affinity Photo, który pod względem wyglądu i ułożenia narzędzi bardzo przypomina Photoshopa.
Od października 2025 roku Affinity jest dostępny bezpłatnie. Zmiana nastąpiła po przejęciu firmy Serif przez Canvę. Co ważne, obecnie dawne programy Affinity Photo, Affinity Designer i Affinity Publisher zostały połączone w jedną aplikację – Affinity by Canva.
Za darmowy odpowiednik popularnego Photoshopa uznaje się otwartoźródłowy i darmowy program GIMP. Można z niego korzystać zarówno do celów prywatnych, jak i komercyjnych. Jest to dobre rozwiązanie, gdy wahamy się nad zakupem płatnych programów, nie wiedząc, czy w pełni skorzystamy z ich funkcji.
Programy do grafiki wektorowej
Grafika wektorowa jest wykorzystywana między innymi przy tworzeniu prostych ilustracji, ikon, piktogramów, schematów, planów i logotypów.
Choć grafika komputerowa może nam się kojarzyć z czymś współczesnym, to jednym z popularniejszych programów do grafiki wektorowej jest Adobe Illustrator, który trafił do użytkowników w r. i od tego czasu ciągle się rozwija. Program posiada bardzo funkcjonalny interfejs i różnorodne narzędzia: od podstawowych, jak tworzenie kształtów, edytowanie krzywych czy pisanie tekstu, do bardzo zaawansowanych, jak tworzenie brył 3D. Umożliwia on pracę na dowolnej liczbie warstw, a także konwersję obrazów rastrowych w wektorowe. Jest to program płatny, działający w chmurze Creative Cloud na tych samych zasadach co Photoshop – można je wykupić razem w pakiecie.
Niewiele później od Adobe Illustrator, bo w roku , powstał program CorelDRAW. Pod względem liczby funkcji i możliwości jest porównywalny z programem od Adobe. Obie te propozycje stanowią przydatne narzędzia do pracy z grafiką. Przyjęło się, że Corel używany jest częściej w profesjonalnych drukarniach i w poligrafii. Jest to również program płatny, z możliwością pobrania wersji próbnej na 15 dni, z miesięczną subskrypcją (z planem rocznym) lub jako jednorazowy zakup. Atutem tego programu są dodatki. Pełna nazwa pakietu, w skład którego wchodzi program, to CorelDRAW Graphics Suite. Pakiet zawiera między innymi Corel Photo‑Paint do grafiki rastrowej i edycji fotografii oraz programy do zarządzania czcionkami. A także ogromną kolekcję czcionek, zdjęć, obiektów wektorowych oraz innych zasobów przydatnych do tworzenia grafik.
Darmowym programem do grafiki wektorowej jest Inkscape. Posiada prosty interfejs, który sprawdzi się dla początkujących użytkowników. Program oferuje szeroki zestaw narzędzi, dzięki którym jest pożytecznym narzędziem zarówno przy tworzeniu grafik artystycznych, jak i technicznych czy użytkowych.
Narzędzia graficzne nie zawsze są skomplikowane. Przykładem może być dostępna w postaci webowej aplikacji Canva z gotowymi szablonami, dzięki którym w kilka minut możemy przygotować prosty baner do umieszczania online, okładkę książki, projekt koszulki czy wizytówki. W wątku 10 tego podręcznika poznasz wybrane możliwości Canvy
Programy do animacji i grafik 3D
Elementy ruchome i animacje są coraz częściej używane w świecie mediów. Warto poznać programy, które pozwalają „ożywić” obrazy i nadać ruch naszym dziełom. Możemy je stworzyć w formie 2D, ale także w trójwymiarze – co jednak jest zdecydowanie bardziej skomplikowane i pracochłonne.
Podstawowe animacje jesteśmy w stanie wykonać nawet w Photoshopie, otwierając Oś czasu i dodając kolejne klatki. Jednak pakiet Adobe zawiera więcej programów, które pozwalają na różne opcje animacji, np. Character Animator, który za pomocą kamerki internetowej i mikrofonu oraz technologii rejestracji ruchu jest w stanie animować postać zgodnie z ruchami ciała osoby znajdującej się przed kamerą.
Mocno rozbudowanym i wielofunkcyjnym programem od Adobe jest After Effects. Umożliwia on wprawianie tekstu, obiektów i grafik w ruch, a także edycję wideo i łączenie go z elementami tekstowymi, graficznymi. Służy także do postprodukcji filmowej oraz telewizyjnej, można w nim dodawać efekty specjalne i pracować w 3D.
Darmową alternatywą do animacji grafiki 2D jest Synfig dostępny na otwartej licencji GNU GPL. Pozwala on na animowanie grafik wektorowych i bitmap, a także na dodawanie dźwięku i synchronizowanie go z tworzoną animacją, w tym z ruchem animowanych obiektów. Plusem Synfig jest duża liczba wtyczek i rozszerzeń, zwiększających wachlarz możliwości programu.
Jednym z najpopularniejszych darmowych programów do grafiki 3D jest Blender. Służy zarówno amatorom, jak i profesjonalistom do modelowania i renderowania obrazów oraz do animacji trójwymiarowych. Z jego pomocą możemy wymodelować przedmioty od podstawowych cylindrów czy sześcianów, po skomplikowane modele samochodów lub makiety miast. Interfejs Blendera różni się od tych w innych programach graficznych, ale warto poświęcić czas na naukę jego obsługi, aby w pełni korzystać z jego możliwości.