Obrazy

Poza tekstem, na strony WWW możesz wstawić grafikę. Służy do tego znacznik <img> z atrybutem src, określającym nazwę pliku. Znacznik ten nie potrzebuje znacznika zamykającego. Wstawiana grafika powinna być zapisana w formacie GIF, JPG, PNG lub SVG (format stworzony do wykorzystania na stronach internetowych).
Przykładowo:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów nazwa kropka png cudzysłów zamknij nawias ostrokątny.

Grafika zostanie wyświetlona po lewej stronie względem otaczającego tekstu.

RA061Yj64d1qQ
Zrzut ekranu przykładowej strony internetowej
Źródło: GroMar Sp. z o.o., Mróz Kamil, licencja: CC BY 3.0.

Istotne jest, aby znacznik <img> uzupełnić o atrybut alt, którego wartością jest tekst opisujący wstawioną grafikę. Będzie on przydatny wówczas, gdy przeglądarka nie będzie mogła odnaleźć źródła grafiki, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów pies kropka png cudzysłów alt znak równości cudzysłów Pies cudzysłów zamknij nawias ostrokątny.

Warto dodać także atrybut title, który będzie wyświetlany w momencie, gdy najedziemy kursorem myszy na grafikę, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów pies kropka png cudzysłów alt znak równości cudzysłów pies cudzysłów title znak równości cudzysłów Pies Yoki cudzysłów zamknij nawias ostrokątny.

Kolejne atrybuty pozwalają na określenie wysokości (height) i szerokości (width) wczytywanej grafiki, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów pies kropka png cudzysłów alt znak równości cudzysłów Pies cudzysłów title znak równości cudzysłów Pies Yoki cudzysłów width znak równości cudzysłów 188 cudzysłów. Linia 2. height znak równości cudzysłów 220 cudzysłów zamknij nawias ostrokątny.

Nie należy używać tej możliwości jako podstawowego sposobu zmiany rozmiaru grafiki. Na stronie powinna być umieszczana grafika wcześniej przygotowana (skalowana) w programie graficznym.

Ponieważ znacznik <img> tworzy element wierszowy (liniowy), można umieścić kilka grafik obok siebie, w jednym wierszu. Ponadto w HTML5 istnieje znacznik <figure>, umożliwiający utworzenie kontenera (pojemnika) dla grupy grafik, które mogą otrzymać wspólny podpis definiowany za pomocą znacznika <figcaption>. Powinien on znajdować się wewnątrz znacznika <figure>, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny figure zamknij nawias ostrokątny. Linia 2. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów zdjecie1 kropka jpg cudzysłów alt znak równości cudzysłów Dalia cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 3. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów zdjecie2 kropka jpg cudzysłów alt znak równości cudzysłów Owoce cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 4. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów zdjecie3 kropka jpg cudzysłów alt znak równości cudzysłów Aster kremowy cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 5. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów zdjecie4 kropka jpg cudzysłów alt znak równości cudzysłów Astry niebieskie cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 6. otwórz nawias ostrokątny figcaption zamknij nawias ostrokątny Zdjęcia minus minus minus Kwiaty jesienne otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik figcaption zamknij nawias ostrokątny. Linia 7. otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik figure zamknij nawias ostrokątny.
RhQWlZwRjiL1F
Widok strony ze wstawionymi fotografiami
Źródło: Sławomir Szaruga, licencja: CC BY 3.0.
R1A9409QymAwC
Film przedstawia wstawianie grafiki poprzez kod HTML
Zapamiętaj!

Przy kilku plikach graficznych na stronie utwórz na nie osobny podfolder (nazwany np. ilustracje) i twórz odwołania do pliku, poprzedzając w kodzie jego nazwę ścieżką dostępu, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów ilustracje prawy ukośnik nazwa kropka gif cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny.
2
Ćwiczenie 1

Korzystając ze znacznika <img> oraz jego atrybutów, umieść na tworzonej przez ciebie stronie zdjęcie (JPG) lub rysunek (GIF). Pamiętaj, aby plik z grafiką znajdował się w twoim folderze, a jego nazwa nie zawierała polskich znaków oraz dużych liter.

Odnośniki

Jak już zapewne wiesz, odnośniki (hiperłącza) to odsyłacze do innych stron internetowych. Połączenia definiowane są za pomocą znacznika rozpoczynającego <a> oraz kończącego </a>, wewnątrz których zawarte są informacje określające hiperłącza.

Etykieta określająca połączenie do przykładowego adresu w Internecie ma postać

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów http dwukropek prawy ukośnik prawy ukośnik www kropka zpe kropka gov kropka pl cudzysłów zamknij nawias ostrokątny Platforma Edukacyjna otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny.

gdzie:

  • <a> - etykieta otwierająca;

  • href="http://www.zpe.gov.pl" - atrybut z docelowym adresem hiperłącza, czyli miejsce gdzie przekieruje cię link po kliknięciu w atrybut;

  • Platforma Edukacyjna - treść odnośnika na stronie internetowej, która przeniesie na wskazany adres;

  • </a> - etykieta zamykająca.

R1XpPbRbfIVVy
Przykładowy link z wyodrębnieniem elementów jego struktury
Źródło: Sławomir Szaruga, licencja: CC BY 3.0.

Odnośniki <a> mogą posiadać atrybut target, którego wartość _blank mówi, że odnośnik otworzy się w nowym oknie, a wartość _self, że odnośnik otworzy się w tym samym oknie.

Istnieją dwa rodzaje hiperpołączeń:

  • relatywne, opisujące połączenie z plikiem znajdującym się w tym samym folderze, co dokument zawierający hiperpołączenie, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów inform kropka html cudzysłów zamknij nawias ostrokątny Wiadomości otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny przecinek.

gdzie:

    • inform.html jest połączeniem z plikiem o podanej nazwie, znajdującym się w tym samym katalogu co plik index.html. Połączeń relatywnych powinno się używać łącząc dokumenty, które zostały stworzone własnoręcznie, gdyż to twórca określa miejsce, gdzie są one przechowywane.

  • absolutne, zawierające pełny adres miejsca docelowego, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów https dwukropek prawy ukośnik prawy ukośnik www kropka gov kropka pl cudzysłów zamknij nawias ostrokątny Strona rządowa otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny.

Hiperpołączenia do innych miejsc w sieci można również tworzyć z wykorzystaniem grafik. Polega to na umieszczeniu znacznika <img> wewnątrz znacznika hiperpołączenia <a>, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów koty kropka html cudzysłów zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów kot kropka gif cudzysłów alt znak równości cudzysłów Kot cudzysłów zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny.

Po naciśnięciu obrazka przeniesiesz się na stronę koty.html.

Możesz również umieścić na stronie WWW ikonę grafiki, po wybraniu której ukaże się jej pełnowymiarowa wersja. Za pomocą omówionego już parametru target możesz określić okno przeglądarki, w którym ma się pojawić większa ilustracja.
Przykładowo, jeżeli chcesz otworzyć grafikę z podfolderu ilustracje w nowym oknie, przypisz atrybutowi target wartość _blank.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów ilustracje prawy ukośnik duza podkreślnik grafika kropka gif cudzysłów target znak równości cudzysłów podkreślnik blank cudzysłów zamknij nawias ostrokątny. Linia 2. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów ilustracje prawy ukośnik mala podkreślnik grafika kropka gif cudzysłów alt znak równości cudzysłów Mała grafika cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny.
Uwaga!

Grafiki – mała i duża – powinny znajdować się w tym samym folderze.

RCQGbBgiQgzE0
Film przedstawia używanie odsyłaczy w HTML
2
Ćwiczenie 2

Na tworzonej przez siebie stronie internetowej dodaj odnośnik do fotografii. Po kliknięciu w fotografię, wstawioną przez ciebie w poprzednim zadaniu, w nowej karcie powinno otworzyć się to samo zdjęcie w większym formacie.

Mapy odnośników na obrazach

W kodzie HTML istnieje także możliwość utworzenia mapy odnośników, dzięki której różne obszary jednej grafiki mogą prowadzić do wielu miejsc w sieci. W celu przekazania przeglądarce informacji na temat wybranego obszaru grafiki, niezbędna będzie znajomość współrzędnych ograniczających go punktów. W tym celu możesz skorzystać z programu umożliwiającego czytanie tego typu danych, na przykład z programu Paint.

Jeżeli wiesz, w którym miejscu chcesz wstawić odsyłacz oraz jaki ma on posiadać kształt, musisz zdefiniować następujące polecenie:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów adres podkreślnik obrazu kropka gif cudzysłów usemap znak równości cudzysłów kratka nazwa mapy cudzysłów. Linia 2. alt znak równości cudzysłów opis podkreślnik alternatywny cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny.

Polecenie img src="adres_obrazu.gif" przywołuje wskazaną grafikę.
Umieszczając atrybut usemap z wartością #nazwa mapy, podasz przeglądarce informację, że elementy grafiki obraz.gif są przygotowywane do pełnienia roli odnośników, a przygotowywana do tego celu mapa nosi nazwę #nazwa_mapy.
Poleceniem <map> rozszerzonym o atrybut name zdefiniujemy mapę. Wartość tego atrybutu musi być taka sama, jak wartość parametru usemap, z pominięciem znaku #, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny map name znak równości cudzysłów nazwa podkreślnik mapy cudzysłów zamknij nawias ostrokątny.

Kolejnym krokiem będzie wprowadzenie fragmentów mapy, odpowiadających poszczególnym aktywnym jej obszarom. W tym celu wprowadź nieparzysty znacznik <area>, zawierający następujące atrybuty:

  • shape (kształt) - zawiera informacje o kształcie danego obszaru przyjmujące jedną z następujących wartości: rect – prostokąt, circle – okrąg, poly – wielokąt;

  • coords (współrzędne) - określa oddzielane przecinkami współrzędne punktów ograniczających obszar aktywny. W przypadku prostokąta dwie pierwsze liczby podają współrzędne lewego górnego rogu, a następne dwie – prawego dolnego, np.

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny area shape znak równości cudzysłów rect cudzysłów coords znak równości cudzysłów 15 przecinek 5 przecinek 70 przecinek 60 cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny.

W przypadku okręgu pierwsze dwie liczby informują o położeniu środka okręgu, a ostatnia o długości promienia. W przypadku obszaru nieregularnego musisz zdefiniować wszystkie jego wierzchołki.

  • href (odsyłacz) - określa adres URL, do którego odsyła dany fragment mapy.

Przykładowo:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów polska kropka gif cudzysłów border znak równości cudzysłów 0 cudzysłów usemap znak równości cudzysłów kratka kraj cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 3. otwórz nawias ostrokątny map name znak równości cudzysłów kraj cudzysłów zamknij nawias ostrokątny. Linia 4. otwórz nawias ostrokątny area href znak równości cudzysłów lublin kropka html cudzysłów shape znak równości cudzysłów rect cudzysłów coords znak równości cudzysłów 350 przecinek 21 przecinek 371 przecinek 270 cudzysłów alt znak równości cudzysłów Województwo lubelskie cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 5. otwórz nawias ostrokątny area href znak równości cudzysłów poznan kropka html cudzysłów shape znak równości cudzysłów poly cudzysłów coords znak równości cudzysłów 228 przecinek 215 przecinek 369 przecinek 215 przecinek 420 przecinek 411 przecinek 160 przecinek 412 cudzysłów alt znak równości cudzysłów Województwo wielkopolskie prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 6. otwórz nawias ostrokątny area href znak równości cudzysłów lodz kropka html cudzysłów shape znak równości cudzysłów circle cudzysłów coords znak równości cudzysłów 733 przecinek 873 przecinek 485 cudzysłów alt znak równości cudzysłów Województwo łódzkie cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 7. otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik map zamknij nawias ostrokątny.
ROB0pExX40aye
Film przedstawia w jaki sposób podzielić ilustrację na fragmenty, które będą odsyłały do innych miejsc (za pomocą mapy odnośników)
3
Ćwiczenie 3

W tym samym folderze w którym znajduje się plik index.html utwórz drugi plik o nazwie mapa z rozszerzeniem .html i edytuj jego zawartość tworząc podstawową strukturę dokumentu HTML z ćwiczenia 4. Do swojej strony index.html dodaj relatywne połącznie hipertekstowe prowadzące do nowoutworzonego pliku mapa.html podobnie jak w ćwiczeniu 13. Pamiętaj, aby z nowej podstrony dało się również wrócić do strony głównej. Następnie, na nowej stronie umieść fotografię stosowną do tematu jaki prezentujesz (w taki sam sposób jak w ćwiczeniu 12).  Do fotografii w pliku mapa.html dodaj mapę odnośników kierującą na inne strony internetowe istniejące już w sieci o podobnej tematyce.

Multimedia

Jedną z przyczyn popularności sieci internet jest możliwość publikowania na stronach WWW dźwięków i klipów video. Aby przeglądaniu zawartości stron towarzyszył podkład muzyczny, należy użyć, wprowadzonego w HTML5, znacznika <audio> wraz z atrybutami <audio atrybuty> np.:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny audio src znak równości cudzysłów audio kropka mp3 cudzysłów type znak równości cudzysłów audio prawy ukośnik mpeg cudzysłów controls autoplay zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik audio zamknij nawias ostrokątny.
  • src – URL wskazuje źródło (plik multimedialny);

  • type – typ MIME (ang. Multipurpose Internet Mail Extensions), mówi o rodzaju danych przesyłanych drogą elektroniczną, przykładowo audio/mpeg dla MP3 lub audio/x ms wma dla WMA;

  • controls – umożliwia sterowanie odtwarzanym utworem,

  • autoplay – informuje, że odtwarzanie rozpocznie się automatycznie.

Pliki audio mogą być również wykorzystywane jako uzupełnienie informacji tekstowych prezentowanych na stronie. Za pomocą polecenia <a> i atrybutu href możesz utworzyć połączenie pomiędzy fragmentem tekstu (grafiki) i plikiem audio, np.:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów plik podkreślnik audio kropka mp3 cudzysłów zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny img src znak równości cudzysłów nutka kropka gif cudzysłów alt znak równości cudzysłów Wesołe nutki cudzysłów prawy ukośnik zamknij nawias ostrokątny. Linia 2. Przeboje minionego roku otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny.

W podobny sposób można utworzyć połączenie tekstu (grafiki) z plikiem video.

RP58q6lcnAzZn
Film prezentuje wstawianie plików audio i wideo w HTML.
2
Ćwiczenie 4

Znajdź spokojną muzykę lub urywek audiobooka (możesz go nagrać samodzielnie lub wyszukać w Internecie) pasujący tematycznie do tworzonej przez ciebie witryny internetowej, a następnie dodaj go na swojej stronie, tak aby odtwarzał się automatycznie i zapętlony. Muzykę możesz dodać do utworzonego pliku mapa.html, aby umilić użytkownikom czas podczas przeglądania stron zawartych na mapie odnośników.

Ciekawe źródła z muzyką znajdziesz na http://otwartezasoby.pl/category/muzyka/.

Ramki zagnieżdżone

W HTML5 zostały wprowadzone, tzw. ramki zagnieżdżone. Strony HTML mogą zawierać nie tylko odnośniki do innych stron, ale także zagnieżdżać inne, co oznacza, że jakaś strona pojawi się jako fragment strony zewnętrznej. Żeby zagnieździć stronę, należy skorzystać ze znacznika <iframe>:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny iframe src znak równości cudzysłów plik kropka html cudzysłów zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik iframe zamknij nawias ostrokątny.

Trzy najważniejsze atrybuty, jakie mogą wystąpić w elemencie iframe to:

  • src – wartość adresu URL dokumentu do wstawienia,

  • width – szerokość iframe w pikselach,

  • height – wysokość iframe w pikselach.

Mechanizm ten jest wykorzystywany przez różne serwisy do udostępniania dodatków do stron. Przykładowo, aby wstawić na stronę film z serwisu YouTube przedstawiający informacje o e‑podręczniku, trzeba napisać:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny iframe width znak równości cudzysłów 560 cudzysłów height znak równości cudzysłów 315 cudzysłów. Linia 2. src znak równości cudzysłów https dwukropek prawy ukośnik prawy ukośnik www kropka youtube kropka com prawy ukośnik watch znak zapytania v znak równości sI9hk3JwbhQ cudzysłów zamknij nawias ostrokątny. Linia 3. otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik iframe zamknij nawias ostrokątny.

Znacznik <iframe> umożliwia między innymi:

  • dodawanie filmów z zewnętrznych serwisów,

  • zagnieżdżanie gotowych komentarzy,

  • umieszczanie reklam,

  • cytowanie innych stron,

  • dodawanie przycisków sieci społecznościowych.

Znacznik <iframe> możesz wykorzystać również do otwierania się wewnątrz ramki zagnieżdżonej odnośników. Aby to zrobić znacznikowi początkowemu dodaj nazwę, korzystając z atrybutu name:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny iframe name znak równości cudzysłów okienko cudzysłów zamknij nawias ostrokątny otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik iframe zamknij nawias ostrokątny.

a następnie odnośnik, który otwiera stronę zmodyfikuj dodając mu w atrybucie target nazwę ramki, w której powinien się otworzyć.
Przykładowo:

Linia 1. otwórz nawias ostrokątny p zamknij nawias ostrokątny. Linia 2. otwórz nawias ostrokątny a href znak równości cudzysłów https dwukropek prawy ukośnik prawy ukośnik zpe kropka gov kropka pl cudzysłów target znak równości cudzysłów okienko cudzysłów zamknij nawias ostrokątny. Linia 3. Epodręcznik dla młodzieży otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik a zamknij nawias ostrokątny. Linia 4. otwórz nawias ostrokątny prawy ukośnik p zamknij nawias ostrokątny.

Przypomnij sobie, że wcześniej element, do którego kierował odnośnik, mógł się otwierać w tym samym lub nowym oknie. Obecnie może otworzyć się wewnątrz ramki, a taka strona będzie w pełni funkcjonalna - działają na niej odnośniki i skrypty.
Przykładowo:

RFx6apkwRW5NP
Film przedstawia w jaki sposób umieszczać ramki zagnieżdżone w HTML.
2
Ćwiczenie 5

Wykorzystując podane informacje, umieść na jednej ze stron ramkę pływającą, zawierającą inną ze stron twojego serwisu. Może to być strona utworzona w pliku mapa.html.

Komentarze

Kod źródłowy przedstawiony powyżej jest już kodem dość skomplikowanym. Gdy powrócisz do niego za jakiś czas, możesz zastanawiać się, dlaczego został napisany w ten sposób. Przydatne mogą być w takim przypadku komentarze, które wstawione w kod zostaną pominięte przez przeglądarkę przy wyświetlaniu strony internetowej, a będą widoczne w kodzie. Komentarze występują w każdym języku programowania, pomagając w ustaleniu np. czego dana część kodu dotyczy. W języku HTML komentarz wielolinijkowy umieszczany jest pomiędzy znacznikami <!- oraz ->.  Jednolinijkowy komentarz możesz również wstawić używając dwóch ukośników //. Przykładowa informacja może być również wskazówką dla autora i może wyglądać w ten sposób:

R18nMaMwIRYu9
Fragment kodu HTML z komentarzem jednolinijkowym oraz wielolinijkowym
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Zapamiętaj!

Język HTML umożliwia tworzenie stron internetowych, oznaczanie na nich rozdziałów, sekcji, tytułów, oddzielanie akapitów, załączanie tabel, ramek zagnieżdżonych, formularzy, grafiki i multimediów, oraz łączenie tego wszystkiego za pomocą odnośników.

Język CSS służy do formatowania elementów HTML (określania wyglądu strony, rozmiaru czcionek, koloru tła itp.). Poznasz go na dalszych etapach edukacji.

Ostatnią czynnością wieńczącą wysiłek włożony w przygotowanie strony WWW będzie jej umieszczenie na serwerze WWW. Umiejętności te ukształtujesz na innych etapach nauki, ale już teraz, dysponując wiedzą i umiejętnościami z zakresu projektowania i tworzenia stron internetowych w HTML, możesz przystąpić do realizacji poważnego projektu mającego postać witryny WWW.