Od starej do nowej sztuki. Polifonia średniowieczna i narodziny ars nova
Słownik
najważniejszy głos konstrukcji wielogłosowej, przejęty najczęściej z chorału gregoriańskiego lub z utworu świeckiego, rzadziej stworzony przez kompozytora.
średniowieczny utwór religijny (później i świecki) przypominający zwrotkową pieśń o prostej, nieraz tanecznej, rytmice. Stanowił pierwszy gatunek, w którym wszystkie głosy pochodziły z inwencji kompozytora.
technika polegająca na stosowaniu wielokrotnie powtarzanego schematu rytmicznego (talea) jako podstawy utworu wielogłosowego (np. motetu).
gatunek muzyczny lub technika komponowania polegająca na przemiennym śpiewie głosów w kompozycji wielogłosowej (podczas śpiewu jednego z głosów, drugi wykonywał pauzy i odwrotnie), w wyniku czego melodia rozdzielona zostaje na krótkie motywy, a nawet pojedyncze dźwięki.
wokalny utwór wielogłosowy w języku włoskim, zwykle o tematyce świeckiej, popularny od XIV do początku XVII w.
rodzaj śpiewu polegający na wykonaniu na jednej sylabie wielu dźwięków (na przykład kościelne Alleluja).
gatunek wokalny lub wokalno‑instrumentalny, szczególnie popularny w średniowieczu i renesansie, gdzie stanowił główne pole dla rozwoju polifonii.
rodzaj średniowiecznej techniki kompozytorskiej polegającej na tym, że jednej nucie głosu głównego konstrukcji, odpowiadała jedna nuta głosu drugiego, kontrapunktującego (stąd nazwa: nuta przeciw nucie).
wielogłosowy odcinek chorału początkowo polegający na dublowaniu melodii chorałowej o kwartę, kwintę lub oktawę niżej.
typowa dla epoki średniowiecza i renesansu rytmika wprowadzająca większe urozmaicenie wartości rytmicznych (longa, brevis, fusa, semifusa, minima, semiminima, semilonga, semibrevis) i pozwalająca na dokładniejsze określenie czasu trwania dźwięków.
typowa dla epoki średniowiecza rytmika wykorzystująca dwie podstawowe wartości: długa (longa) i krótka (brevis), bazująca na sześciu schematach rytmicznych wywiedzionych z antycznych stóp poetyckich (trochej, jamb, daktyl, anapest, spondej, trybrach).