R1ZFG32T46EBP1
Otwarta średniowieczna księga z iluminacją przedstawiającą świętego z aureolą w ozdobnej ramce, otoczoną dekoracyjnymi ornamentami. Na stronie widoczne są czerwone linie pięciolinii, czarne nuty oraz fragmenty łacińskiego tekstu zapisane kaligraficznym pismem.

Modalność w chorałach gregoriańskich: duchowe i estetyczne aspekty muzyki średniowiecznej

Źródło: online-skills, licencja: CC0.
bg‑yellow

Słownik

A cappella
A cappella

śpiew bez towarzyszenia instrumentów muzycznych.

Accentus
Accentus

liturgiczna recytacja, deklamacja; melorecytacja tekstu zbliżona do mowy, gdzie jednej sylabie tekstu odpowiada jedna nuta.

Antyfona
Antyfona

werset rozpoczynający i kończący modlitwę; w chorale gregoriańskim śpiew wykonywany naprzemiennie przez dwie części chóru.

Chorał gregoriański
Chorał gregoriański

jednogłosowy śpiew Kościoła a cappella, oparty na swobodnym rytmie i skalach modalnych, z tekstem łacińskim.

Concentus
Concentus

właściwy śpiew chorałowy.

Hymn
Hymn

pieśń pochwalna wykonywana podczas nabożeństw.

Kantyk
Kantyk

zbliżony do psalmu śpiew liturgiczny, jednym z najsłynniejszych kantyków jest pieśń Maryjna „Magnificat”.

Melizmat
Melizmat

ozdobnik melodyczny złożony z co najmniej dwóch dźwięków, wykonywanych na jednej sylabie tekstu.

Modalne skale
Modalne skale

siedmiostopniowe skale muzyczne, powstałe w średniowieczu. Istniały cztery skale autentyczne (dorycka, frygijska, lidyjska, miksolidyjska) i cztery skale plagalne, będące przeniesieniem skal autentycznych o kwartę w dół (skala hypodorycka, hypofrygijska, hypolidyjska, hypomiksolidyjska).

Monodia
Monodia

śpiew jednogłosowy.

Ordinarium missae
Ordinarium missae

stałe części mszy św. (Kyrie eleison = Panie, zmiłuj się nad nami, Gloria in excelsis Deo = Chwała na wysokości Bogu, Credo in unum Deum = Wierzę w jednego Boga, Santus… Benedictus = Święty… Błogosławiony, Agnus Dei = Baranku Boży).

Organum
Organum

wielogłosowy odcinek chorału, początkowo polegający na dublowaniu melodii chorałowej o kwartę, kwintę lub oktawę niżej.

Responsorium
Responsorium

śpiewana modlitwa polegająca na naprzemiennym wykonaniu tekstu przez solistę i wiernych.

Sekwencja
Sekwencja

powstała z praktyki dodawania tekstów do gotowych melodii jubilacji allelujatycznych forma parachorałowa; jako odrębny utwór przyjmuje budowę stroficzną, gdzie każdej parze strof tekstu towarzyszy ta sama melodia.

Trop
Trop

powstała z praktyki dodawania tekstów do gotowych melodii Kyrie eleison forma parachorałowa.