Modalność w chorałach gregoriańskich: duchowe i estetyczne aspekty muzyki średniowiecznej
Słownik
śpiew bez towarzyszenia instrumentów muzycznych.
liturgiczna recytacja, deklamacja; melorecytacja tekstu zbliżona do mowy, gdzie jednej sylabie tekstu odpowiada jedna nuta.
werset rozpoczynający i kończący modlitwę; w chorale gregoriańskim śpiew wykonywany naprzemiennie przez dwie części chóru.
jednogłosowy śpiew Kościoła a cappella, oparty na swobodnym rytmie i skalach modalnych, z tekstem łacińskim.
właściwy śpiew chorałowy.
pieśń pochwalna wykonywana podczas nabożeństw.
zbliżony do psalmu śpiew liturgiczny, jednym z najsłynniejszych kantyków jest pieśń Maryjna „Magnificat”.
ozdobnik melodyczny złożony z co najmniej dwóch dźwięków, wykonywanych na jednej sylabie tekstu.
siedmiostopniowe skale muzyczne, powstałe w średniowieczu. Istniały cztery skale autentyczne (dorycka, frygijska, lidyjska, miksolidyjska) i cztery skale plagalne, będące przeniesieniem skal autentycznych o kwartę w dół (skala hypodorycka, hypofrygijska, hypolidyjska, hypomiksolidyjska).
śpiew jednogłosowy.
stałe części mszy św. (Kyrie eleison = Panie, zmiłuj się nad nami, Gloria in excelsis Deo = Chwała na wysokości Bogu, Credo in unum Deum = Wierzę w jednego Boga, Santus… Benedictus = Święty… Błogosławiony, Agnus Dei = Baranku Boży).
wielogłosowy odcinek chorału, początkowo polegający na dublowaniu melodii chorałowej o kwartę, kwintę lub oktawę niżej.
śpiewana modlitwa polegająca na naprzemiennym wykonaniu tekstu przez solistę i wiernych.
powstała z praktyki dodawania tekstów do gotowych melodii jubilacji allelujatycznych forma parachorałowa; jako odrębny utwór przyjmuje budowę stroficzną, gdzie każdej parze strof tekstu towarzyszy ta sama melodia.
powstała z praktyki dodawania tekstów do gotowych melodii Kyrie eleison forma parachorałowa.