RYOKxTyAD8UyA1
Ilustracja przedstawia przykładowe rozsypane nuty na białym tle. Tytuł lekcji: Umiejętność analizy dzieła muzycznego – wariacje, passacaglia.

Przemiany motywu. Klasycy wiedeńscy w świecie wariacji

Źródło: online-skills, licencja: CC0.
bg‑yellow

Klucz do rozwoju

Technika wariacyjna w muzyce klasycyzmu polega na przekształcaniu jednego tematu w kolejne, różniące się od siebie wersje, które jednak zachowują rozpoznawalny związek z pierwotną melodią. Aby dobrze zrozumieć to zagadnienie, zwróć uwagę przede wszystkim na rolę tematu. Zazwyczaj jest on prosty, przejrzysty i łatwy do zapamiętania, ponieważ to właśnie jego wyraźny kształt umożliwia późniejsze przekształcenia. Spróbuj dostrzec, jakie środki stosuje kompozytor, aby zmienić charakter tej samej melodii: mogą to być zmiany rytmu, figuracja linii melodycznej, ornamentacja, zmiana trybu czy faktury. Zastanów się również, dlaczego mimo wielu modyfikacji temat pozostaje dla słuchacza rozpoznawalny. Warto także zwrócić uwagę na sposób budowania całego cyklu wariacji. Kolejne części mogą różnić się tempem, nastrojem lub stopniem wirtuozerii, ale razem tworzą logiczną i spójną całość. Dzięki temu z jednej prostej idei muzycznej powstaje bogaty i różnorodny świat brzmień.

bg‑yellow

Ważne daty

  • 1732–1809 — lata życia Josepha Haydna

  • 1756–1791 — lata życia Wolfganga Amadeusza Mozarta

  • 1770–1827 — lata życia Ludwiga van Beethovena

  • 1785 — powstanie 12 wariacji C‑dur na temat „Ah vous dirai‑je, Maman” Wolfganga Amadeusza Mozarta

  • 1790 — powstanie 6 łatwych wariacji F‑dur na temat pieśni szwajcarskiej Ludwiga van Beethovena

  • 1806 — powstanie 32 wariacji c‑moll Ludwiga van Beethovena

  • 1819–1823 — powstanie 33 wariacji C‑dur na temat Diabellego Ludwiga van Beethovena

  • XIX wiek — dalszy rozwój formy wariacji w muzyce romantycznej (m.in. Brahms, Chopin, Liszt)

bg‑yellow

Cele

Nauczysz się
  • wyjaśniać istotę techniki wariacyjnej w muzyce klasycyzmu

  • rozpoznawać podstawowe środki przekształcania tematu w wariacjach

  • interpretować schemat budowy utworu W. A. Mozarta Ah, vous dirai‑je, Maman;