Rondo i forma sonatowa – klucz do analizy muzyki klasycznej
Klucz do rozwoju
Aby zrozumieć to zagadnienie, musisz najpierw uchwycić różnicę między dwiema zasadami organizującymi muzykę. Pierwszą z nich jest powracanie materiału, które stanowi podstawę ronda. Refren pojawia się wielokrotnie i działa jak punkt orientacyjny dla słuchacza, natomiast kuplety wprowadzają kontrast i różnorodność. Drugą zasadą jest rozwój tematyczny typowy dla formy sonatowej. W tej formie ważne jest przeciwstawienie dwóch tematów oraz ich późniejsze przekształcanie w przetworzeniu. Zwróć uwagę, że klasyczna forma sonatowa nie polega jedynie na zestawieniu tematów, lecz przede wszystkim na pracy z materiałem muzycznym. Kiedy rondo i forma sonatowa zaczęły się przenikać, powstała nowa konstrukcja – rondo sonatowe – w której powracający refren łączy się z dramatycznym rozwojem tematycznym. Kluczem do zrozumienia tej formy jest więc dostrzeżenie równowagi między powtarzalnością a przekształceniem materiału. Właśnie ta równowaga stanowi jeden z fundamentów myślenia formalnego epoki klasycyzmu.
Ważne daty
ok. XII–XIII w. — pojawienie się średniowiecznych form rondeau w twórczości trubadurów i truwerów
1694 – 1772 — lata życia Louisa‑Claude’a Daquina
1735 — wydanie zbioru Premier Livre de Pièces de Clavecin z utworem „Le Coucou” Daquina
1756‑1791 – lata życia Wolfganga Amadeusa Mozarta
1770 – 1827 — lata życia Ludwiga van Beethovena
1787 – Serenada na orkiestrę smyczkową G‑dur zw. Eine kleine Nachtmusik KV 525 Wolfganga Amadeusa Mozarta
1770‑1827 – lata życia Ludwiga van Beethovena
1799 – Sonata fortepianowa c‑moll op. 13 nr 8 Patetyczna Ludwiga van Beethovena
1801 — publikacja Sonaty fortepianowej c‑moll op. 13 „Patetycznej”
1810 – Klavierstück a‑moll WoO 59, bagatela Dla Elizy Ludwiga van Beethovena
Cele
wyjaśniać pojęcia: forma ronda, refren, kuplety, forma sonatowa, dualizm tematyczny, przetworzeniowość;
przedstawiać sposoby kształtowania ronda starofrancuskiego, klasycznego i sonatowego;
przedstawiać i opisywać podstawowe współczynniki formy w analizowanych utworach;
opisywać cechy formy w analizowanych utworach.