Zwróć uwagę na formułowane przez bohaterów rozkazy oraz na to, jak odnoszą się do innych – do poddanych i do członków własnej rodziny.

Najważniejsze cechy Ramzesa:

• surowość, o której świadczą autorytarne skłonności, brak miłosierdzia dla niewolników, a nawet do członków własnej rodziny;

• stanowczość, posiadanie silnej woli, podejmowanie bezkompromisowych, jednoznacznych decyzji;

• wojowniczość, skłonność do prowadzenia wojen;

• racjonalność, praktyczne podejście do sprawowania władzy i umiejętność realistycznej oceny sytuacji.

Najważniejsze cechy Horusa:

• litość, wrażliwość i miłosierność, o czym świadczą formułowane przez niego rozkazy i stosunek do innych ludzi;

• romantyczność, o której świadczą uczucia kierowane do Bereniki;

• naiwność, prostoduszność objawiające się w utopijnej wizji przyszłego panowania.

Zwróć uwagę na kontrast widoczny w wyglądzie, usposobieniu, podejściu do poddanych, do bliskich i do polityki.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały opisane następujące cechy: uczuciowość, troska o poddanych, sentymentalność, skłonność do wybaczenia, pokojowość, idealistyczne podejście do życia.

Zastanów się, które wątki zostały zaledwie napomknięte. Jaka była przeszłość poszczególnych bohaterów wspominanych w noweli? Jakie konflikty między nimi nastąpiły w przeszłości? Jakie działania polityczne prowadził wcześniej Ramzes?

Sprawdź, czy wśród twoich odpowiedzi pojawiły się następujące zasugerowane w noweli wątki:

• Wojna z Etiopami.

• Wygnanie Jetrona, nauczyciela Horusa.

• Los Zefory, matki Horusa, i jej troska o niewolników.

• Uwięzienie Bereniki, ukochanej Horusa.

Poszukaj tych fragmentów, w których wydarzenia są interpretowane przez bohaterów w sposób korzystny dla siebie, lecz niezgodny z rzeczywistością; w których rezygnują z kolejnych marzeń, chcąc zrealizować chociaż te najważniejsze; w których relacja narratora sugeruje nie wprost nadchodzącą tragedię.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały przytoczone fragmenty, w których ukąszenie pająka jest uznawane za ukąszenie pszczoły oraz te, w których Horus łudzi się, że uda mu się przed śmiercią wprowadzić nowe prawa.

Rozważ podobieństwa i różnice między życiem chłopów II połowy XIX wieku oraz egipskich niewolników. Jakie mieli prawa? Jakie obowiązki? Jaką pracę wykonywali? Czy mogli sami ją planować?

Sprawdź, czy w odpowiedzi rozważasz podobieństwa: ciężka, wyniszczająca praca, zależność od ludzi o wyższym statusie społecznym, doznawanie z ich strony krzywdy; oraz różnice: ubodzy w czasach Bolesława Prusa byli formalnie ludźmi wolnymi, nienależącymi do żadnego pana, mogli sami organizować i planować swoją pracę (chłopi w dobie pozytywizmu zostali już uwłaszczeni, mimo że w wielu przypadkach ich los nie był godny pozazdroszczenia).

Pamiętaj, aby w streszczeniu zawrzeć przede wszystkim wydarzenia kluczowe dla rozwoju fabuły. Stosuj omówienia. Selekcjonuj szczegóły, pozostawiając tylko niezbędne informacje. Zamiast przytaczać dialogi, możesz ogólnikowo sparafrazować treść danej rozmowy. Pomiń szczegółowy opis miejsca akcji. Spośród edyktów formułowanych przez Horusa możesz wybrać te, które uznasz za najważniejsze.

Sprawdź, czy twoje streszczenie zawiera najważniejsze wydarzenia (choroba Ramzesa, formułowanie edyktów przez Horusa, ukąszenie pająka, oczekiwanie na pierścień, śmierć Horusa), czy jest odpowiednio krótkie i czy nie zawiera niepotrzebnych, szczegółowych informacji (np. wyjaśnień, dlaczego Jetron został wygnany z Egiptu).

Sentencję rozpoczynającą i kończącą nowelę możesz zinterpretować jako przekonanie dotyczące działania siły wyższej w świecie, jako życiową mądrość wynikającą z doświadczenia smutku i zawiedzionych nadziei, a także potraktować ją jako wyraz poglądów pozytywistycznych.

Możliwe interpretacje:

• Według słów Prusa światem kieruje siła wyższa i względem jej postanowień człowiek nie ma nic do powiedzenia.

• Sentencja to wyraz fatalistycznego, pesymistycznego poglądu na ludzkie losy.

• Cytat wyraża popularną w pozytywizmie, deterministyczną wizję świata, wedle której poczynania człowieka są jedynie sumą cech wrodzonych, środowiska i danego momentu historycznego.