Mapa myśli

Polecenie 1

Zapoznaj się z mapami myśli przedstawiającymi idee romantyczne oraz pozytywistyczne.

R1P8PTKVJR9AS

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii świat idei romantycznych

· Nazwa kategorii: miłość

· Nazwa kategorii: ojczyzna i naród

· Nazwa kategorii: natura

· Nazwa kategorii: postęp i rozum

· Nazwa kategorii: lud i ludowość

· Nazwa kategorii: historia

· Nazwa kategorii: stosunek do minionej epoki (kwestie pokoleniowe)

· Nazwa kategorii: wolność

· Nazwa kategorii: przyjaźń

· Nazwa kategorii: wzorce osobowe

Koniec elementów należących do kategorii świat idei romantycznych

Elementy należące do kategorii miłość

· Nazwa kategorii: prymat miłości romantycznej ponad innymi wartościami

Koniec elementów należących do kategorii miłość

Elementy należące do kategorii ojczyzna i naród

· Nazwa kategorii: martyrologia narodu, poświęcenie jednostki i ogółu dla sprawy narodowej, mesjanizm narodowy, mała ojczyzna

Koniec elementów należących do kategorii ojczyzna i naród

Elementy należące do kategorii natura

· Nazwa kategorii: pejzaż romantyczny, natura górska, orientalizm, prowincja i swojska przyroda

Koniec elementów należących do kategorii natura

Elementy należące do kategorii postęp i rozum

· Nazwa kategorii: negacja postępu i rozumu, wiara w duchy, fantastyka, apologia szaleństwa, geniusz, indywidualizm

Koniec elementów należących do kategorii postęp i rozum

Elementy należące do kategorii lud i ludowość

· Nazwa kategorii: zainteresowanie wierzeniami ludowymi, bohaterowie z ludu, folkolor, bohater dziecięcy

Koniec elementów należących do kategorii lud i ludowość

Elementy należące do kategorii historia

· Nazwa kategorii: odkrywanie średniowiecza, poetyka ruin, heglowska koncepcja dziejów

Koniec elementów należących do kategorii historia

Elementy należące do kategorii stosunek do minionej epoki (kwestie pokoleniowe)

· Nazwa kategorii: negacja starej generacji, kult młodych, przepaść międzypokoleniowa: klasycy i romantycy

Koniec elementów należących do kategorii stosunek do minionej epoki (kwestie pokoleniowe)

Elementy należące do kategorii wzorce osobowe

· Nazwa kategorii: winkelrydyzm

· Nazwa kategorii: wallenrodyzm

· Nazwa kategorii: bajronizm

Koniec elementów należących do kategorii wzorce osobowe

R1A9MFLU6JD8B

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii świat idei pozytywistycznych

· Nazwa kategorii: miłość

· Nazwa kategorii: ojczyzna i naród

· Nazwa kategorii: natura

· Nazwa kategorii: postęp i rozum

· Nazwa kategorii: lud i ludowość

· Nazwa kategorii: historia

· Nazwa kategorii: stosunek do minionej epoki (kwestie pokoleniowe)

Koniec elementów należących do kategorii świat idei pozytywistycznych

Elementy należące do kategorii miłość

· Nazwa kategorii: uczucia i romantyczna miłość zepchnięte do kategorii drugorzędnych

Koniec elementów należących do kategorii miłość

Elementy należące do kategorii ojczyzna i naród

· Nazwa kategorii: praca u podstaw i praca organiczna jako dwa sposoby budowania nowoczesnego kraju i społeczeństwa

Koniec elementów należących do kategorii ojczyzna i naród

Elementy należące do kategorii natura

· Nazwa kategorii: podporządkowana człowiekowi, rozwój miast

Koniec elementów należących do kategorii natura

Elementy należące do kategorii postęp i rozum

· Nazwa kategorii: sposób na walkę z zacofaniem i zabobonem

Koniec elementów należących do kategorii postęp i rozum

Elementy należące do kategorii lud i ludowość

· Nazwa kategorii: dążenie do wyrównywania szans społecznych

Koniec elementów należących do kategorii lud i ludowość

Elementy należące do kategorii historia

· Nazwa kategorii: dobre narzędzie w edukacji społeczeństwa

Koniec elementów należących do kategorii historia

Elementy należące do kategorii stosunek do minionej epoki (kwestie pokoleniowe)

· Nazwa kategorii: negatywny - jako epoki nieudanych powstań i martyrologii narodowej

Koniec elementów należących do kategorii stosunek do minionej epoki (kwestie pokoleniowe)

Polecenie 2

Po analizie mapy myśli idei obu epok wskaż te, które są bliskie twoim osobistym poglądom. Ustal, czy wszystkie należą do założeń jednej epoki. Uzasadnij swoje wybory. Podaj przykłady funkcjonowania i znaczenia wybranych idei współcześnie.

R1X1XNFT7XZCL

Ćwiczenie 1

Na podstawie wiersza Adama Mickiewicza Oda do młodości wskaż cechy charakterystyczne dla światopoglądu romantyków.

Adam Mickiewicz Oda do młodości
Bez serc, bez ducha, to szkieletów ludy;
Młodości! dodaj mi skrzydła!
Niech nad martwym wzlecę światem
W rajską dziedzinę ułudy:
Kędy1Kędy zapał tworzy cudy,
Nowości potrząsa kwiatem
I obleka w nadziei złote malowidła.
Niechaj, kogo wiek zamroczy,
Chyląc ku ziemi poradlone2poradlone czoło,
Takie widzi świata koło,
Jakie tępymi zakreśla oczy.
Młodości! ty nad poziomy
Wylatuj, a okiem słońca
Ludzkości całe ogromy
Przeniknij z końca do końca.
Patrz na dół – kędy wieczna mgła zaciemia
Obszar gnuśności3gnuśności zalany odmętem;
To ziemia!
Patrz, jak nad jej wody trupie
Wzbił się jakiś płaz w skorupie4płaz w skorupie.
Sam sobie sterem, żeglarzem, okrętem;
Goniąc za żywiołkami drobniejszego płazu,
To się wzbija, to w głąb wali;
Nie lgnie do niego fala, ani on do fali;
A wtem jak bańka prysnął o szmat głazu.
Nikt nie znał jego życia, nie zna jego zguby:
To samoluby!
Młodości! tobie nektar żywota
Natenczas słodki, gdy z innymi dzielę:
Serca niebieskie5niebieskie poi wesele,
Kiedy je razem nić powiąże złota.
Razem, młodzi przyjaciele!...
W szczęściu wszystkiego są wszystkich cele;
Jednością silni, rozumni szałem,
Razem, młodzi przyjaciele!...
I ten szczęśliwy, kto padł wśród zawodu,
Jeżeli poległym ciałem
Dał innym szczebel do sławy grodu.
Razem, młodzi przyjaciele!...
Choć droga stroma i śliska,
Gwałt i słabość bronią wchodu6wchodu:
Gwałt niech się gwałtem odciska,
A ze słabością łamać uczmy się za młodu!
Dzieckiem w kolebce kto łeb urwał Hydrze7Hydrze,
Ten młody zdusi Centaury8Centaury,
Piekłu ofiarę wydrze,
Do nieba pójdzie po laury.
Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga;
Łam, czego rozum nie złamie:
Młodości! orla twych lotów potęga,
Jako piorun twoje ramię.
Hej! ramię do ramienia! spólnymi łańcuchy
Opaszmy ziemskie kolisko!
Zestrzelmy myśli w jedno ognisko
I w jedno ognisko duchy!...
Dalej, bryło, z posad świata!
Nowymi cię pchniemy tory,
Aż opleśniałej zbywszy się9zbywszy się kory,
Zielone przypomnisz lata.
A jako w krajach zamętu i nocy,
Skłóconych żywiołów waśnią10waśnią,
Jednym „stań się” z bożej mocy
Świat rzeczy stanął na zrębie;
Szumią wichry, cieką głębie,
A gwiazdy błękit rozjaśnią –
W krajach ludzkości jeszcze noc głucha:
Żywioły chęci jeszcze są w wojnie;
Oto miłość ogniem zionie,
Wyjdzie z zamętu świat ducha:
Młodość go pocznie na swoim łonie,
A przyjaźń w wieczne skojarzy spojnie11spojnie.
Pryskają nieczułe lody
I przesądy światło ćmiące;
Witaj, jutrzenko12jutrzenko swobody,
Zbawienia za tobą słońce!
8 Źródło: Adam Mickiewicz, Oda do młodości, [w:] Adam Mickiewicz, Wybór poezyj, t. 1, Wrocław 1997, s. 63–67.

RN8J81NORDMTN

R4JAH2MV12K3F

Ćwiczenie 2

Ćwiczenie 3

Wypisz podobieństwa i różnice tematyczne między Odą do młodości Adama Mickiewicza a wierszem Do młodych Adama Asnyka.

R1QO8C22BLTJP

Adam Asnyk Do młodych
Szukajcie prawdy jasnego płomienia,
Szukajcie nowych, nieodkrytych dróg!
Za każdym krokiem w tajniki stworzenia
Coraz się dusza ludzka rozprzestrzenia
I większym staje się Bóg!
Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mitów,
Choć rozproszycie legendowy mrok,
Choć mgłę urojeń zedrzecie z błękitów,
Ludziom niebiańskich nie zbraknie zachwytów,
Lecz dalej sięgnie ich wzrok.
[...]
3 Źródło: Adam Asnyk, Do młodych, [w:] Adam Asnyk, Wybór poezji, Warszawa 1948, s. 51–52.

Ćwiczenie 4

Odpowiedz na pytanie: Czy zgadzasz się z opinią, że wiersz Adama Asnyka
Do młodych jest manifestem pokolenia pozytywistów? Uzasadnij swoje zdanie, przytaczając odpowiednie cytaty.

R1EXL4G25HE2G

Dowiedz się

Film