R13FMZA3C8xcI
Zdjęcie przedstawia drogę przecinającą las. Droga ma sinusoidalny kształt.

M_R_W07_M3 Zależności trygonometryczne kąta ostrego

Źródło: Kelly Lacy, dostępny w internecie: www.pexels.com.

3. Przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych (DODATEK)

Przybliżoną odległość Ziemi od Słońca (obarczoną bardzo dużym błędem) jako pierwszy policzył Arystarch. Wymyślił on bardzo pomysłową metodę, polegającą na pomiarze kąta zawartego między kierunkiem do Księżyca a kierunkiem do Słońca – w momencie, gdy oświetlona była dokładnie połowa tarczy Księżyca. Arystarch przyjął, że wtedy Księżyc jest wierzchołkiem kąta prostego trójkąta prostokątnego Ziemia – Księżyc – Słońce. Z tego trójkąta łatwo policzyć, ile razy dalej z Ziemi jest do Słońca niż do Księżyca.

R1Zo7FcKzEWdc
Źródło: dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.
Twoje cele
  • Odczytasz przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych z tablic matematycznych lub przy użyciu kalkulatora.

  • Obliczysz różne wielkości z wykorzystaniem przybliżonych wartości funkcji trygonometrycznych.

  • Wyznaczysz miary kątów w trójkącie prostokątnym.

  • Wykorzystasz poznaną wiedzę do rozwiązywania problemów matematycznych.

TrygonometriatrygonometriaTrygonometria pojawiła się już w starożytnej Grecji, choć wartości funkcji trygonometrycznych danego kąta badano wówczas jako zależności między cięciwą a długością łuku opartego na tej cięciwie, a nie jako stosunki długości boków w trójkącie prostokątnym.

RAVCP99Q39xOV
Aryabhata
Źródło: dostępny w internecie: https:\\wiki.commons.org, domena publiczna.

Za twórcę pierwszych tablic trygonometrycznych uważa się hinduskiego uczonego Aryabhatę 476-550 n.e.. Podał on wartości funkcji sinussinus kąta ostregosinuscosinuscosinus kąta ostregocosinus co 3,75° stopnia od 0° do 90° z dokładnością do czterech miejsc znaczących. W X wieku islamski matematyk Abu al‑Wafa stworzył tablice sinusa z krokiem 0,25° i dokładnością 8 cyfr dziesiętnych, a także dokładne tablice tangensa.

W dobie komputerów umiemy znajdować wartości funkcji trygonometrycznych z dużą dokładnością. Często są to liczby niewymierne, więc w praktyce posługujemy się przybliżonymi wartościami. W tablicach funkcji trygonometrycznych, z których będziesz mógł korzystać na maturze, podane są wartości funkcji trygonometrycznych (sinus, cosinus oraz tangens) kątów od 0° do 90° z dokładnością do czterech miejsc po przecinku.

Na początek zobaczmy jak znaleźć w tablicach przybliżoną wartość wskazanej funkcji trygonometrycznej danego kąta.

Przykład 1

Znajdziemy w tablicach trygonometrycznych przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych dla wskazanych kątów:

sin9°, sin77°, sin31°, cos19°, cos49°, cos85°, tg22°, tg41°, tg75°. W zamieszczonej poniżej tablicy znajdziemy odpowiednią komórkę, a następnie odczytamy przybliżoną wartość wskazanej funkcji trygonometrycznej.

Rd6WGO6aq4dLr
Tabela przedstawia wartości funkji trygonometrycznych: sinus, cosinus i tangens dla poszczególnych wartości kątów. W tabeli wyszczególniono wartości wymienionych wyżej funkcji. Są to kolejno: 1. sinus dziewięć stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek jeden pięć sześć cztery, 2. sinus siedemdziesiąt siedem stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć siedem cztery cztery, 3. sinus trzydzieści jeden stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek jeden pięć pięć zero, 4. kosinus dziewiętnaście stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć cztery pięć pięć, 5. kosinus czterdzieści dziewięć stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek sześć pięć sześć jeden, 6. kosinus osiemdziesiąt pięć stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek zero osiem siedem dwa, 7. tangens dwadzieścia dwa stopnie, w przybliżeniu równe, zero przecinek cztery zero cztery zero, 8. tangens czterdzieści jeden stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek osiem sześć dziewięć trzy, 9. tangens siedemdziesiąt pięć stopni, w przybliżeniu równe, trzy przecinek siedem trzy dwa jeden.

Oczywiście z pomocą tablic możemy również znaleźć miarę kąta, znając przybliżoną wartość jednej z funkcji trygonometrycznych tego kąta.

Przykład 2

Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznychtablice wartości funkcji trygonometrycznychtablic wartości funkcji trygonometrycznych, wskażemy kąt α, znając przybliżoną wartość jednej z funkcji trygonometrycznych tego kąta:

sinα=0,5446, sinα=0,6691, sinα=0,9272, cosα=0,9205, cosα=0,7193, cosα=0,0872, tgα=0,6745, tgα=1,7321, tgα=14,3007.

W zamieszczonej poniżej tablicy wskażemy odpowiednią komórkę, a następnie odczytamy miarę kąta, który spełnia wskazany w poleceniu warunek.

R9C96OkChVnQP
Tabela przedstawia wartości funkcji trygonometrycznych: sinus, cosinus i tangens dla poszczególnych wartości kątów. W tabeli wyszczególniono wartości szukanych kątów. Są to kolejno: 1. sinus trzydzieści trzy stopnie, w przybliżeniu równe, zero przecinek pięć cztery cztery sześć, 2. sinus czterdzieści dwa stopnie, w przybliżeniu równe, zero przecinek sześć sześć dziewięć jeden, 3. sinus sześćdziesiąt osiem stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć dwa siedem dwa, 4. kosinus dwadzieścia trzy stopnie, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć dwa zero pięć, 5. kosinus czterdzieści cztery stopnie, w przybliżeniu równe, zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 6. kosinus osiemdziesiąt pięć stopni, w przybliżeniu równe, zero przecinek zero osiem siedem dwa, 7. tangens trzydzieści cztery stopnie, w przybliżeniu równe, zero przecinek sześć siedem cztery pięć, 8. tangens sześćdziesiąt stopni, w przybliżeniu równe, jeden przecinek siedem trzy dwa jeden, 9. tangens osiemdziesiąt sześć stopni, w przybliżeniu równe, czternaście przecinek trzy zero zero siedem.

Co zrobić, jeśli będziemy szukać kąta α, dla którego sinα=13? Wartość 13 nie występuje w tablicach, którymi się posługujemy.

Przykład 3

Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznychtablice wartości funkcji trygonometrycznychtablic wartości funkcji trygonometrycznych wskażemy kąt α, dla którego:

a) sinα=49

b) cosα=45

c) tgα=3

Rozwiązanie

a) 49=0,4444.... Sprawdzamy w tablicach, że sin260,4384 oraz sin270,4540, więc kąt α ma miarę pomiędzy 2627. Możemy przyjąć α26.

b) 45=0,8. Sprawdzamy w tablicach, że cos36°0,8090 oraz cos370,7968, więc kąt α ma miarę pomiędzy 36°37°. Możemy przyjąć α37°.

c) Sprawdzamy w tablicach, że tg712,9042 oraz tg723,0777, więc kąt α ma miarę pomiędzy 7172. Możemy przyjąć α72.

Skoro tablice funkcji trygonometrycznych podają przybliżone wartości, to musimy nauczyć się porównywać uzyskane wyniki.

Przykład 4

Porównajmy następujące wielkości:

a)  54° i miarę kąta α, dla którego sinα=0,8

b)  liczbę 5 i wartość funkcji tg66°

c)  sumę sin22°+tg43° oraz sumę tg68°-sin77°

Rozwiązanie

a) Z tablic odczytujemy, że sin530,7986 oraz sin540,8090, więc 53°<α<54°.

b) 52,2361, natomiast tg66°2,2460, więc 5<tg66°.

c) sin22°+tg43°0,3746+0,9325=1,3071 natomiast tg68sin772,47510,9744=1,5007, więc sin22°+tg43°<tg68°-sin77°.

Korzystając z własności trójkątów o kątach 30°,60°,90° oraz  45°,45°,90°, umiemy łatwo wskazać dokładne wartości funkcji trygonometrycznych. Dlatego, aby znaleźć wartości funkcji trygonometrycznych kątów 30°, 45°, 60°, korzystamy z tablicy:

α

0°

30°

45°

60°

90°

0

0

π6

π4

π3

π2

sinα

0

12

22

32

1

cosα

1

32

22

12

0

tgα

0

33

1

3

nie istnieje

Polecenie 1

Zapoznaj się z animacją a następnie rozwiąż zaproponowane w tej lekcji polecenia.

R1OazlNu5TPZX
Film nawiązujący do treści materiału dotyczącej tablic funkcji trygonometrycznych.
Polecenie 2

Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznych, oblicz:

a) sin41°+cos29°-tg79°

b) sin45°-tg30°+cos60°

c) cos255°

Polecenie 3

Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznych, oblicz:

a) α+β, gdzie αβ są takimi kątami ostrymi, dla których sinα=0,342cosβ=0,9774

b) α-β, gdzie αβ są takimi kątami ostrymi, dla których tgα=2,246tgβ=0,5317

c) 2α-3β, gdzie αβ są takimi kątami ostrymi, dla których cosα=0,891cosβ=0,0175

Polecenie 4

Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznych, wskaż przybliżoną miarę kąta α, dla którego:

a) sinα=13

b) cosα=37

c) tgα=10

Przykład 5

Sprawdzimy, czy wartość wyrażenia sin32°-cos44°tg12°-sin83° jest ujemna.

Rozwiązanie:

Jeżeli wykorzystamy tablice wartości funkcji trygonometrycznych, to wartość wyrażenia jest równa:

sin32°-cos44°tg12°-sin83°=0,5299-0,71930,2126-0,9925=-0,1894-0,7799=0,243>0.

Zatem wartość podanego wyrażenia nie jest ujemna.

Przykład 6

Wiedząc o tym, że sinα=0,682, obliczymy wartość wyrażenia 2·sinα-3·cos90°-α3·sinα+2·cos90°-α+sinα.

Rozwiązanie:

Zauważmy, że

2·sinα-3·cos90°-α3·sinα+2·cos90°-α+sinα=2·sinα-3·sinα3·sinα+2·sinα+sinα=

=-sinα5·sinα+sinα=-15+sinα=-0,2+0,682=0,482.

W kolejnym przykładzie skorzystamy z faktu, że tangens kąta nachylenia prostej do osi odciętych w układzie współrzędnych jest równy współczynnikowi kierunkowemu a ze wzoru y=ax+b.

Przykład 7

Podamy przybliżone miary kątów ostrych nachylenia prostych do osi X, gdy proste są określone równaniami:

a) y=310x-2,

b) y=3x+1,

c) y=57x-9.

Rozwiązanie:

a) Ponieważ a=310, zatem tgα=310, czyli α17°

b) Ponieważ a=3, zatem tgα=3, czyli α72°.

c) Ponieważ a=57, zatem tgα=57, czyli α36°.

Przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych służą również do rozwiązywania trójkątów prostokątnych, czyli znajdowania długości wszystkich boków i kątów w trójkącie prostokątnym.

Przykład 8

Obliczymy długości pozostałych boków oraz miary kątów trójkąta, którego przyprostokątne mają długości 35.

Rozwiązanie:

Narysujmy trójkąt prostokątny i wprowadźmy oznaczenia, jak na poniższym rysunku.

R17eoDgRjPZGL

Długość przeciwprostokątnej obliczamy z twierdzenia Pitagorasa.

Zatem

32+52=x2.

Wobec tego x=34.

Do wyznaczenia miar kątów wykorzystamy funkcję trygonometryczną tangens.

Mamy:

tgβ=53=1,666..., czyli β=59°,

tgα=35=0,6, czyli α=31°.

Zauważmy, że mogliśmy wykorzystać definicję funkcji sinus lub cosinus, ponieważ wyznaczyliśmy długość przeciwprostokątnej w tym trójkącie.

Przykład 9

Wyznaczymy przybliżoną wartość kąta zawartego pomiędzy przekątną sześcianu a przekątną jego ściany bocznej.

Rozwiązanie:

Narysujmy sześcian i wprowadźmy oznaczenia, jak na poniższym rysunku.

RjzQszary3szl

Długość przekątnej ściany bocznej obliczamy, korzystając z twierdzenia Pitagorasa:

a2+a2=x2.

Wobec tego x=a2.

Zauważmy, że przekątna sześcianu, przekątna ściany bocznej oraz krawędź podstawy tworzą trójkąt prostokątny, jak na poniższym rysunku.

RLaNs9LTmUhbU

Zatem, korzystając z definicji funkcji trygonometrycznej tangens dla kąta α, mamy zależność:

tgα=ax=aa2=22.

Ponieważ 220,707, zatem α=35°.

Polecenie 5

Zapoznaj się ze schematem interaktywnym, a następnie wykonaj poniższe polecenie. Co zauważasz?

R139E9ZezTWSO1
Schemat przedstawia przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych dla wybranych kątów. Możemy wpisać w odpowiednie pole wybraną przez nas wartość kąta. Mamy tu dwie grupy kątów: ostre i pozostałe. Jeśli kąt nie jest ostry, czyli jeśli przekracza 90 stopni, to otrzymujemy następujący komunikat: "Kąt alfa nie jest ostry" i schemat się kończy. Jeśli jednak kąt alfa jest ostry, wtedy wyświetlają się nam dwa pola. Omówmy pola na przykładzie. Niech alfa, równa się, jeden stopieńPole pierwsze. Przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych kąta alfa to: sinus jeden stopień, równa się, zero przecinek zero jeden siedem pięć, przecinek, kosinus jeden stopień, równa się, zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć osiem, przecinek, tangens jeden stopień, równa się, zero przecinek zero jeden siedem pięć. Pole drugie. Przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych kąta ostrego nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, alfa, zamknięcie nawiasu to: sinus nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, jeden stopień, zamknięcie nawiasu, równa się, zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć osiem, przecinek, kosinus nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, jeden stopień, zamknięcie nawiasu, równa się, zero przecinek zero jeden siedem pięć, przecinek, tangens nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, jeden stopień, zamknięcie nawiasu, równa się, pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero. Koniec schematu.
Polecenie 6
RIPlgTmP48nba
Korzystając ze wzorów redukcyjnych oraz tablic wartości funkcji trygonometrycznych, wstaw w puste miejsca przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych dla podanych kątów: sinus trzydzieści trzy stopnie, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
kosinus dwadzieścia siedem stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
tangens dwadzieścia dziewięć stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
kosinus siedemdziesiąt stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
tangens szesnaście stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
sinus trzynaście stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
kosinus dwadzieścia dziewięć stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
tangens pięćdziesiąt sześć stopni, w przybliżeniu równe 1. zero przecinek pięć pięć cztery trzy, 2. jeden przecinek cztery osiem dwa sześć, 3. zero przecinek dwa dwa pięć, 4. zero przecinek trzy cztery dwa zero, 5. zero przecinek osiem siedem cztery sześć, 6. zero przecinek osiem dziewięć jeden, 7. zero przecinek dwa osiem sześć siedem, 8. zero przecinek pięć cztery cztery sześć
1
Polecenie 7

W poniższym schemacie przygotuj algorytm obliczający przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych zadanego kąta ostrego.

R1XLocEj9u4TJ
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.

Przygotuj algorytm w języku Lua obliczający przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych zadanego kąta ostrego.

Przykład 10

Kąty między bokami i wysokością trójkąta są odpowiednio równe 33°27°. Obliczymy pole i obwód tego trójkąta wiedząc, że jego wysokość h ma długość 4cm. Wynik podamy z dokładnością do 0,1 cm.

RULka5b0siA9J

Przyjmijmy oznaczenia:

|CD|=h – długość wysokości trójkąta ABC

Do obliczenia pola trójkąta potrzebna jest długość boku AB, który jest sumą odcinków xy.

Ponieważ trójkąt ADC jest prostokątny, to korzystając z funkcji tangens wyliczymy x:

xh=tg27°, odczytujemy z tablic: tg27°0,5095

x=htg2740,5095=2,0382

x2 cm

Ponieważ trójkąt CDB jest prostokątny, to korzystając z funkcji tangens wyliczymy y:

yh=tg33°, odczytujemy z tablic: tg330,6494

y=htg3340,6494=2,59762,6

y2,6 cm

długość podstawy AB trójkąta ABC: |AB|=x+y=a

|AB|2+2,6=4,6=a

|AB|4,6 cm

Pole trójkąta obliczymy ze wzoru:

P=a·h2

P4,642=9,2

P9,2 cm2

Przejdziemy teraz do wyliczenia obwodu trójkąta ABC. W tym celu, wykorzystując funkcje trygonometryczne, podamy długości boków ACCB.

Długość boku AC wyznaczymy korzystając z funkcji cosinus:

h|AC|=cos27, odczytujemy z tablic cos270,891

|AC|=hcos3340,8914,489334,5

|AC|4,5 cm

h|CB|=cos33, odczytujemy z tablic cos330,8387

|CB|=hcos3340,83874,76934,8

|CB|4,8 cm

Obwód trójkąta jest sumą długości jego boków: O=|AB|+|CB|+|AC|

O4,6+4,8+4,5=13,9

O13,9 cm

Odpowiedź:

Pole trójkąta wynosi w przybliżeniu 9,2 cm2 a jego obwód około 13,9 cm.

Przykład 11

W rombie dane są: bok długości 10 cm i kąt ostry 50°. Obliczymy długości przekątnych i pole rombu. Wynik podamy z dokładnością do 0,01 cm.

Przypomnijmy:

Romb jest czworokątem o wszystkich bokach równych, jest szczególnym przypadkiem równoległoboku. Przeciwległe boki rombu są równoległe, przekątne dzielą się na połowy i są wzajemnie prostopadłe; są one równocześnie dwusiecznymi kątów.

RrxMqIvQQ4VWO

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku:
h – wysokość rombu,
a – długość boku rombu, a=10 cm.

Do wyznaczenia pola rombu skorzystamy ze wzoru:

P=a·h

Aby wyliczyć pole rombu musimy wyznaczyć jego wysokość h.

Wysokość jest prostopadła do boku a, możemy więc skorzystać z funkcji sinus.

ha=sin50°, odczytujemy z tablic: sin500,7660

ha0,7660, zatem: h100,7660=7,66

h7,66 cm

Podstawimy wyliczone wartości „a” i „h” do wzoru P=a·h:

P=ah107,66=76,6

P76,60 cm2

Obliczymy teraz długości przekątnych romburombrombu.

W rombie:

  1. przekątne dzielą się na połowy i są wzajemnie prostopadłe;

  2. przekątne są dwusiecznymi kątów.

RkHi0ZT6B18sP

Przyjmijmy oznaczenia:

|AC| =d – długość dłuższej przekątnej rombu

|DB| =e – długość krótszej przekątnej rombu

Trójkąt AOB jest trójkątem prostokątnym.

Długości przyprostokątnych tego trójkąta:

|AO|=12d|BO|=12e

|AO||AB|=cos25cos250,9063 (odczytane z tablic)

12da=cos25 zatem: 12·d100,9063, co daje: 12·d0,9063·10

W ostateczności: d20·0,9063=18,12618,13

d18,13 cm

|BO||AB|=sin25sin250,4226

12·ea=sin25° zatem 12·e100,4226, co daje: e20·0,4226=8,4528,45

e8,45 cm

Odpowiedź:

Pole romburombrombu wynosi około 76,60 cm2. Długości przekątnych są w przybliżeniu równe: 18,13cm oraz 8,45cm

Przykład 12

W równoramiennym trójkącie prostokątnym ABC: |AC|=|CB|=a=6 cm. Obliczymy miary kątów, na jakie dzieli kąt CAB środkowa poprowadzona z wierzchołka A. Wynik podamy z dokładnością do 1°.

RcqIwkhsgNfpb

Trójkąt ABC jest równoramienny i prostokątny, więc |CAB|=|ABC|=45

|AC|=|CB|=a=6 cm

|BD|=|DC|=a2=3 cm, bo AD jest środkową.

Trójkąt ACD jest prostokątny, więc możemy zastosować funkcję tangens:

| D C | | A C | = tg  α , zatem a 2 a = tg  α , stąd tgα=12=0,5.

α26°36'27°, bo tg26°36'0,5008

α27°

β45°-α=45°-27°=18°

β18°

Odpowiedź:

Środkowa poprowadzona z wierzchołka A dzieli kąt CAB na kąty: α27°β18°.

Przykład 13

Dany jest trójkąt o wierzchołkach A=0, 0, B=6, 0, C=3, 4. Wyznaczymy kąty trójkąta. Wynik podamy z dokładnością do 1°.

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku:

R188PlMbvLOZn

Z rysunku: punkt D ma współrzędne: x0=3, y0=0 więc trójkąt ABC jest równoramienny:

  • |AC|=|BC|

  • |CAB|=| ABC|

Rozważmy trójkąt BDC:

| B D | = 3 , | C D | = 4

| C D | | B D | = tg  α 43=tgα

tg  α = 4 3 1 , 3333 zatem α53

Suma kątów w trójkącie wynosi 180°:

α+α+β=180° stąd β=180°-2α

β180253=180106=74

Odpowiedź:

Kąty mają następujące miary: 53, 53, 74.

Przykład 14

Dana jest prosta o równaniu y=2x+1. Wyznacz kąt nachylenia tej prostej do osi X. Wynik podaj z dokładnością do 1°.

Dwa różne punkty jednoznacznie wyznaczają prostą, zatem aby narysować prostą musimy znać współrzędne dwóch punktów leżących na prostej y=2x+1.

dla x=0, y=2·0+1=1, A=0, 1

dla x=1, y=2·1+1=3, B=1, 3

R8AqBdigWET0z

Z rysunku wynika, że:

tgα=21=2 stąd α632463

Odpowiedź:

Prosta y=2x+1 jest nachylona do osi X pod kątem ok. 63°.

Ważne!

Zauważ, że dla dowolnej prostej y=ax+b, a=tgα:

R1P8xaXe10HcM
y=ax+b

Wyznaczymy rzędną punktu o odciętej 0:

y1=a0+b=b

Wyznaczymy rzędną punktu o odciętej 1:

y2=a1+b=a+b

Z rysunku wynika, że:

tgα=y2-y11-0=a+b-b1=a+b-b=a

Współczynnik kierunkowy a prostej y=ax+b jest tangensem kąta nachylenia tej prostej do osi X:

a=tgα
Przykład 15

Jacek widzi czubek drzewa pod kątem 32°. Po przejściu 1,5 m w stronę drzewa, jego czubek widzi pod kątem 40°. Obliczymy jaka jest wysokość drzewa, jeśli oczy Jacka są na wysokości 1,2 m. Wynik podamy z dokładnością do 1 cm.

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku:

Rfm51Lauzoszf

Korzystamy z definicji tangensa w trójkącie prostokątnym:

tg40°=hx

x=htg40h0,8391

tg32°=hx+1,5

Odczytujemy z tablic: tg320,6249tg400,8391.

0,6249·x+1,5=h

0,6249x+0,93735=h

0,6249·h0,8391+0,93735=h |·0,8391

0,6249h+0,786530385=0,8391h

0,786530385=0,2142h |:0,2142

h3,67 m

Odpowiedź:

Wysokość drzewa wynosi około 487 cm.

Przykład 16

Wyznaczymy miarę kąta ostrego α, jeśli: 3sinα-cosαcosα=4-tgα.

Rozwiązanie:

3sinα-cosαcosα=4-tgα

3sinαcosα-cosαcosα=4-tgα

3tgα-1=4-tgα

4tgα=5 |:4

tgα=54=1,25

W tablicach wartości funkcji trygonometrycznych odszukujemy kąt, dla którego wartość tangensa jest najbliższa liczbie 1,25.

Zatem: α51°.

Odpowiedź:

Kąt α ma miarę około 51°.

Polecenie 8

Zapoznaj się z animacją prezentującą zastosowanie przybliżonych wartości funkcji trygonometrycznych. Następnie rozwiąż zadania i porównaj z odpowiedziami.

Rbf9FrjVb3Ei5
Film nawiązujący do treści lekcji dotyczącej zastosowania przybliżonych wartości funkcji trygonometrycznych.
Polecenie 9

W równoramiennym trójkącie prostokątnym przyprostokątna ma długość a=8. Oblicz długości odcinków, na jakie dzieli tę przyprostokątną dwusieczna przeciwległego kąta. Wynik podaj z dokładnością do 0,01 cm.

Polecenie 10

W trójkącie równoramiennym podstawa ma długość 16 cm, a pole trójkąta równa się 40 cm2. Oblicz miary kątów tego trójkąta. Wynik podaj z dokładnością do 1°.

RS79alhFdd6H61
Ćwiczenie 1
Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznych wykorzystywanych przez CKE, uzupełnij tekst. Niech a indeks dolny, n, koniec indeksu dolnego, gdzie n jest dodatnią liczbą naturalną, oznacza n-ty wyraz ciągu Fibonacciego: jeden przecinek jeden, przecinek, dwa przecinek trzy, przecinek, pięć przecinek osiem, przecinek, trzynaście przecinek dwa jeden, przecinek, trzydzieści cztery przecinek pięć pięć, przecinek, osiemdziesiąt dziewięć, przecinek, . . . Wypisz ciąg wartości funkcji sinus nawias a indeks dolny, n, koniec indeksu dolnego, stopień zamknięcie nawiasu dla n, mniejszy równy, jedenaście: zero przecinek zero jeden siedem pięć, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij, Tu uzupełnij.
Rw88dyY7eYGyC1
Ćwiczenie 2
Uzupełnij tekst, przeciągając odpowiedź we właściwe miejsce. Liczba PI z dokładnością do dwudziestu miejsc po przecinku to PI, w przybliżeniu równe, trzy przecinek jeden cztery jeden pięć dziewięć dwa sześć pięć trzy pięć osiem dziewięć siedem dziewięć trzy dwa trzy osiem cztery sześć. Dla liczb naturalnych n od jeden do jedenaście rozważmy ciąg b indeks dolny, n, koniec indeksu dolnego: czternaście przecinek jeden pięć, przecinek, dziewięć przecinek dwa przecinek sześć pięć, przecinek, trzydzieści pięć przecinek osiem dziewięć, przecinek, siedemdziesiąt dziewięć przecinek trzy dwa, przecinek, trzydzieści osiem przecinek cztery sześć.
Podaj ciąg wartości funkcji kosinus nawias b indeks dolny, n, koniec indeksu dolnego, stopień zamknięcie nawiasu: 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa,1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa, 1. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 2. zero przecinek zero jeden siedem pięć, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 5. zero przecinek osiem cztery osiem zero, 6. zero przecinek dziewięć siedem zero trzy, 7. zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 8. zero przecinek siedem jeden dziewięć trzy, 9. zero przecinek cztery dwa dwa sześć, 10. zero przecinek siedem osiem osiem zero, 11. zero przecinek dziewięć dziewięć dziewięć cztery, 12. zero przecinek sześć dziewięć cztery siedem, 13. zero przecinek dziewięć sześć pięć dziewięć, 14. zero przecinek osiem jeden dziewięć dwa.
2
Ćwiczenie 3
RSXXgRp8IwQGd
Krzyżówka. Odpowiedz na pytania. 1. tangens osiemdziesiąt dziewięć indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 2. kosinus sześćdziesiąt jeden indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 3. sinus osiemdziesiąt jeden indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 4. kosinus zero indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 5. sinus pięćdziesiąt jeden indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 6. tangens trzydzieści osiem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 7. sinus dwadzieścia siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 8. tangens sześćdziesiąt dziewięć indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 9. kosinus sześćdziesiąt sześć indeks górny, o, koniec indeksu górnego
R1efwY7Ok76gL
Uzupełnij luki, przeciągając odpowiednie wartości. a) tangens osiemdziesiąt dziewięć stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
b) kosinus sześćdziesiąt jeden stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
c) sinus osiemdziesiąt jeden stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
d) kosinus zero stopień, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
e) sinus pięćdziesiąt jeden stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
f) tangens trzydzieści osiem stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
g) sinus dwadzieścia siedem stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
h) tangens sześćdziesiąt dziewięć stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
i) kosinus sześćdziesiąt sześć stopni, w przybliżeniu równe1. zero przecinek siedem siedem siedem jeden, 2. zero przecinek cztery osiem cztery osiem, 3. pięćdziesiąt siedem przecinek dwa dziewięć zero zero, 4. zero przecinek siedem osiem jeden trzy, 5. zero przecinek cztery pięć cztery zero, 6. jeden przecinek zero zero zero zero, 7. zero przecinek zero cztery zero sześć siedem, 8. zero przecinek dziewięć osiem siedem siedem, 9. dwa przecinek sześć zero pięć jeden
R1I5gCuGzHO0O2
Ćwiczenie 4
Pogrupuj elementy tak, by w jednej grupie znalazła się miara kąta i odpowiadające jej wartości funkcji trygonometrycznych. alfa, równa się, sześćdziesiąt osiem indeks górny, o, koniec indeksu górnego Możliwe odpowiedzi: 1. tangens alfa, w przybliżeniu równe, dwa przecinek cztery siedem pięć jeden, 2. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 3. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć trzy dwa pięć, 4. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek pięć zero dziewięć pięć, 5. alfa, równa się, czterdzieści trzy indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 6. alfa, równa się, dwadzieścia siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 7. alfa, równa się, siedemdziesiąt dziewięć indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 8. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć dwa siedem dwa, 9. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek cztery pięć cztery zero, 10. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 11. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek siedem trzy jeden cztery, 12. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek trzy siedem cztery sześć sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek sześć osiem dwa zero Możliwe odpowiedzi: 1. tangens alfa, w przybliżeniu równe, dwa przecinek cztery siedem pięć jeden, 2. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 3. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć trzy dwa pięć, 4. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek pięć zero dziewięć pięć, 5. alfa, równa się, czterdzieści trzy indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 6. alfa, równa się, dwadzieścia siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 7. alfa, równa się, siedemdziesiąt dziewięć indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 8. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć dwa siedem dwa, 9. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek cztery pięć cztery zero, 10. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 11. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek siedem trzy jeden cztery, 12. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek trzy siedem cztery sześć tangens alfa, w przybliżeniu równe, pięć przecinek jeden cztery cztery sześć Możliwe odpowiedzi: 1. tangens alfa, w przybliżeniu równe, dwa przecinek cztery siedem pięć jeden, 2. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 3. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć trzy dwa pięć, 4. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek pięć zero dziewięć pięć, 5. alfa, równa się, czterdzieści trzy indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 6. alfa, równa się, dwadzieścia siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 7. alfa, równa się, siedemdziesiąt dziewięć indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 8. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć dwa siedem dwa, 9. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek cztery pięć cztery zero, 10. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 11. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek siedem trzy jeden cztery, 12. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek trzy siedem cztery sześć kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek osiem dziewięć jeden zero Możliwe odpowiedzi: 1. tangens alfa, w przybliżeniu równe, dwa przecinek cztery siedem pięć jeden, 2. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 3. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć trzy dwa pięć, 4. tangens alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek pięć zero dziewięć pięć, 5. alfa, równa się, czterdzieści trzy indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 6. alfa, równa się, dwadzieścia siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 7. alfa, równa się, siedemdziesiąt dziewięć indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 8. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć dwa siedem dwa, 9. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek cztery pięć cztery zero, 10. sinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek dziewięć osiem jeden sześć, 11. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek siedem trzy jeden cztery, 12. kosinus alfa, w przybliżeniu równe, zero przecinek trzy siedem cztery sześć
Ćwiczenie 5
RmaVO7FHSy08L2
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
R11NzVtmbtf3G
Mamy następujące wartości: sinus GAMMA, równa się, zero, kosinus GAMMA, równa się, nawias, minus, jeden, zamknięcie nawiasu, tangens GAMMA, równa się, zero.
Czy podane wartości dotyczą tego samego kąta? Możliwe odpowiedzi: 1. Tak, 2. Nie
Rag7U2Zpmx6hP2
Ćwiczenie 6
Dla jakiego kąta alfa zachodzi równość sinus alfa, plus, kosinus siedemdziesiąt siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, w przybliżeniu równe, zero przecinek cztery pięć pięć dziewięć? Wskaż poprawną odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. alfa, równa się, trzynaście indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 2. alfa, równa się, szesnaście indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 3. alfa, równa się, siedemdziesiąt siedem indeks górny, o, koniec indeksu górnego, 4. alfa, równa się, sześćdziesiąt sześć indeks górny, o, koniec indeksu górnego
R1etCIQpRWRv83
Ćwiczenie 7
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
3
Ćwiczenie 8
R1NKqETt3XGrw
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Ćwiczenie 9
R1FX2CHohPlOg
Jeżeli t g alfa, równa się, dwa, to: Możliwe odpowiedzi: 1. alfa, należy do, nawias ostry sześćdziesiąt stopni, przecinek, dziewięćdziesiąt stopni zamknięcie nawiasu ostrego, 2. alfa, należy do, nawias ostry zero stopień, przecinek, trzydzieści stopni zamknięcie nawiasu ostrego, 3. alfa, należy do, nawias ostry trzydzieści stopni, przecinek, sześćdziesiąt stopni zamknięcie nawiasu ostrego.
1
Ćwiczenie 10

Zapoznaj się z rysunkiem, a następnie na jego podstawie wykonaj ćwiczenie.

RMmb3jHXItk7A
RtAuqLG2IaQTK
Zaznacz wszystkie zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Wartość wyrażenia sinus alfa, plus, sinus BETA wynosi jeden przecinek cztery., 2. Przybliżona miara kąta BETA wynosi pięćdziesiąt cztery stopnie., 3. Suma tangensów kątów ostrych w przybliżeniu do części dziesiątych wynosi zero przecinek pięć., 4. Przybliżona miara kąta alfa wynosi trzydzieści siedem stopni.
2
Ćwiczenie 11
Rer2uAszEGRxr
Połącz w pary wartość funkcji trygonometrycznej z przybliżoną wartością kąta alfa. sinus alfa, równa się, początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, mianownik, trzy, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. alfa, w przybliżeniu równe, sześćdziesiąt dwa stopnie, 2. alfa, w przybliżeniu równe, siedemdziesiąt dwa stopnie, 3. alfa, w przybliżeniu równe, trzydzieści pięć stopni, 4. alfa, w przybliżeniu równe, dziewiętnaście stopni kosinus alfa, równa się, początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, mianownik, trzy, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. alfa, w przybliżeniu równe, sześćdziesiąt dwa stopnie, 2. alfa, w przybliżeniu równe, siedemdziesiąt dwa stopnie, 3. alfa, w przybliżeniu równe, trzydzieści pięć stopni, 4. alfa, w przybliżeniu równe, dziewiętnaście stopni tangens alfa, równa się, trzy Możliwe odpowiedzi: 1. alfa, w przybliżeniu równe, sześćdziesiąt dwa stopnie, 2. alfa, w przybliżeniu równe, siedemdziesiąt dwa stopnie, 3. alfa, w przybliżeniu równe, trzydzieści pięć stopni, 4. alfa, w przybliżeniu równe, dziewiętnaście stopni kosinus nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, alfa, zamknięcie nawiasu, równa się, początek ułamka, jeden, mianownik, trzy, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. alfa, w przybliżeniu równe, sześćdziesiąt dwa stopnie, 2. alfa, w przybliżeniu równe, siedemdziesiąt dwa stopnie, 3. alfa, w przybliżeniu równe, trzydzieści pięć stopni, 4. alfa, w przybliżeniu równe, dziewiętnaście stopni
2
Ćwiczenie 12
R1BQo5T3UTgz4
Uporządkuj wartości wyrażeń w kolejności malejącej: Elementy do uszeregowania: 1. początek ułamka, sinus dwadzieścia stopni, plus, kosinus czterdzieści osiem stopni, mianownik, tangens dwadzieścia stopni, koniec ułamka, 2. sinus siedemdziesiąt dziewięć stopni, minus, kosinus jedenaście stopni, 3. początek ułamka, kosinus osiemnaście stopni, plus, tangens czterdzieści stopni, mianownik, sinus dwadzieścia stopni, koniec ułamka, 4. trzy sinus dwadzieścia osiem stopni
2
Ćwiczenie 13
R1RgkFDI8L3VY
Korzystając z tablic wartości funkcji trygonometrycznych, wstaw w odpowiednie miejsca przybliżone wartości: sinus czternaście stopni, równa się 1. zero przecinek dwa cztery jeden dziewięć, 2. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. jeden przecinek osiem osiem zero siedem, 5. zero przecinek dwa zero siedem dziewięć
kosinus siedemdziesiąt dziewięć stopni, równa się 1. zero przecinek dwa cztery jeden dziewięć, 2. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. jeden przecinek osiem osiem zero siedem, 5. zero przecinek dwa zero siedem dziewięć
tangens sześćdziesiąt dwa stopnie, równa się 1. zero przecinek dwa cztery jeden dziewięć, 2. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. jeden przecinek osiem osiem zero siedem, 5. zero przecinek dwa zero siedem dziewięć
sinus piętnaście stopni, równa się 1. zero przecinek dwa cztery jeden dziewięć, 2. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. jeden przecinek osiem osiem zero siedem, 5. zero przecinek dwa zero siedem dziewięć
kosinus siedemdziesiąt osiem stopni, równa się 1. zero przecinek dwa cztery jeden dziewięć, 2. zero przecinek dwa pięć osiem osiem, 3. zero przecinek jeden dziewięć zero osiem, 4. jeden przecinek osiem osiem zero siedem, 5. zero przecinek dwa zero siedem dziewięć
2
Ćwiczenie 14
R8HctAQSnn8Br
Wiedząc o tym, że tangens kąta nachylenia prostej do osi X układu współrzędnych jest równy współczynnikowi kierunkowemu prostej, wpisz przybliżone wartości kątów nachylenia podanych prostych do osi odciętych. Jeżeli prosta jest określona równaniem y, równa się, zero przecinek sześć x, plus, jeden, to kąt nachylenia tej prostej do osi odciętych wynosi Tu uzupełnij stopni. Jeżeli prosta jest określona równaniem y, równa się, początek ułamka, dwa, mianownik, siedem, koniec ułamka, x, minus, trzy, to kąt nachylenia tej prostej do osi odciętych wynosi Tu uzupełnij stopni. Jeżeli prosta jest określona równaniem y, równa się, dwa x, plus, trzy, to kąt nachylenia tej prostej do osi odciętych wynosi Tu uzupełnij stopnie.
3
Ćwiczenie 15

W trójkącie prostokątnym ABC długość boku AC wynosi 8, a miara kąta ABC wynosi 58°. Wyznacz długości boków i miary pozostałych kątów tego trójkąta.

3
Ćwiczenie 16

Wyznacz przybliżoną wartość kąta pomiędzy przekątną sześcianu a płaszczyzną jego podstawy.

1
Pokaż ćwiczenia:
R92iRJhcOM12r1
Ćwiczenie 17
Dany jest trójkąt prostokątny o kącie ostrym sześćdziesiąt dwa °i krótszej przyprostokątnej długości dwa. Długość przeciwprostokątnej w tym trójkącie (z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku) wynosi: Możliwe odpowiedzi: 1. cztery kropka dwa sześć, 2. dwa kropka dwa siedem, 3. jeden kropka zero sześć, 4. zero kropka dziewięć cztery
1
Ćwiczenie 18
R1HJwDcipIj9f
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
RKmwrVr9JNZrm
W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna jest równa szesnaście. Dłuższa przyprostokątna jest równa dwanaście. Kąt pomiędzy tymi bokami oznaczony jest jako alfa. Ile stopni ma kąt alfa? Możliwe odpowiedzi: 1. 41, 2. 22, 3. 78, 4. 90
2
Ćwiczenie 19
R17GuWUHYKtTo
W rombie dane są: bok długości pięć cm i kąt rozwarty sto pięćdziesiąt trzy stopnie. Wybierz zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Wysokość tego rombu (z dokładnością do zero przecinek zero jeden c m) wynosi dwa przecinek dwa siedem c m., 2. Krótsza przekątna tego rombu (z dokładnością do zero przecinek jeden c m) ma długość dwa przecinek siedem c m., 3. Dłuższa przekątna tego rombu z dokładnością do zero przecinek jeden c m) ma długość dziewięć przecinek siedem c m., 4. Pole tego rombu (z dokładnością do zero przecinek zero jeden c m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego) wynosi dwadzieścia dwa przecinek siedem c m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego.
2
Ćwiczenie 20
RUvYsU1HdJZHE
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
RF2z3YdhAjwEG
W trójkącie prostokątnym krótsza przyprostokątna jest równa sześć. Dłuższa przyprostokątna jest równa dwanaście. Kąt na przeciwko krótszej prostokątnej oznaczony jest jako alfa. Ile stopni ma kąt alfa? Możliwe odpowiedzi: 1. 27, 2. 14, 3. 30, 4. 60
2
Ćwiczenie 21
RKfNwvW3e41sJ
W  trójkącie prostokątnym A B C długość odcinka, A B, koniec długości odcinka, równa się, dziesięć c m, długość odcinka, A C, koniec długości odcinka, równa się, dwanaście c m. Wybierz (z dokładnością do jeden) miary kątów na jakie dzieli kąt A C B środkowa poprowadzona z wierzchołka C. Możliwe odpowiedzi: 1. siedemnaście stopni i czterdzieści stopni, 2. siedemnaście stopni i dwadzieścia trzy stopnie, 3. dwadzieścia trzy stopnie i czterdzieści stopni, 4. dwadzieścia dwa stopnie i dwadzieścia trzy stopnie
2
Ćwiczenie 22

W trójkącie prostokątnym ABC (zobacz rysunek poniżej), przyprostokątna AC ma długość 6, a kąt ABC ma miarę 36°.
Z wierzchołka A poprowadzono dwusieczną kąta BAC.

ReJvCfNpS8v1R

Oceń prawdziwość poniższych zdań.

RC5QzeQFacyYS
Łączenie par. . Druga przyprostokątna w tym trójkącie (z dokładnością do zero przecinek zero jeden) ma długość osiem przecinek dwa sześć.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Odcinek x (z dokładnością do zero przecinek zero jeden) ma długość jedenaście przecinek siedem osiem.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Odcinek y (z dokładnością do zero przecinek zero jeden) ma długość pięć przecinek dwa zero.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R6hO1nZLp0fKl2
Ćwiczenie 23
Dana jest prosta o równaniu y, równa się, siedem, plus, dwa początek ułamka, dwa, mianownik, pięć, koniec ułamka, x. Kąt nachylenia tej prostej do osi X z dokładnością do jeden stopień ma miarę: Możliwe odpowiedzi: 1. sześćdziesiąt osiem stopni, 2. osiemdziesiąt dwa stopnie, 3. sześćdziesiąt siedem stopni, 4. dwadzieścia dwa stopnie
2
Ćwiczenie 24

Wyznacz miary kątów w trójkącie prostokątnym, jeśli tangens jednego z nich 3 razy większy od sinusa tego kąta.

3
Ćwiczenie 25

Oblicz pole czworokąta ABCD, jeśli promień okręgu opisanego na tym czworokącie ma długość 6. Przyjmij, że kąt AOB ma miarę 100°, gdzie O - środek okręgu opisanego na czworokącie ABCD, a trójkąt ABC jest równoramienny. Wynik podaj z dokładnością do 0,1.

RiXyKn6wMnT40
3
Ćwiczenie 26

Na szczycie pewnego wzniesienia wybudowano zamek. Szczyt wieży zamku widać z pewnego punktu pod kątem 52°, a szczyt wzniesienia pod kątem 48°. Jaka jest wysokość wzniesienia, jeśli wysokość wieży zamku wynosi 24 m. Wynik podaj z dokładnością do 0,01 m.

R417a6SGbQgRx3
Ćwiczenie 27
Dany jest trójkąt o wierzchołkach A, równa się, nawias, minus, pięć, średnik, minus, jeden zamknięcie nawiasu, B, równa się, nawias zero, średnik, minus, sześć zamknięcie nawiasu, C, równa się, nawias zero, średnik, jedenaście zamknięcie nawiasu. Wyznacz miary kątów tego trójkąta. Miara kąta A B C z dokładnością do jeden wynosi Tu uzupełnijstopień. Miara kąta A C B z dokładnością do jeden wynosi Tu uzupełnijstopień. Miara kąta B A C z dokładnością do jeden wynosi Tu uzupełnijstopień.

Słownik

trygonometria
trygonometria

dział matematyki zajmujący się związkami między bokami i kątami trójkątów oraz funkcjami trygonometrycznymi

tablice wartości funkcji trygonometrycznych
tablice wartości funkcji trygonometrycznych

tablice, w których można odczytać przybliżone wartości funkcji trygonometrycznych poszczególnych kątów ostrych

sinus kąta ostrego
sinus kąta ostrego

we współczesnym ujęciu - stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko tego kąta ostrego do długości przeciwprostokątnej

cosinus kąta ostrego
cosinus kąta ostrego

we współczesnym ujęciu - stosunek długości przyprostokątnej leżącej przy tym kącie ostrym do długości przeciwprostokątnej

funkcje trygonometryczne kąta ostrego w trójkącie prostokątnym
funkcje trygonometryczne kąta ostrego w trójkącie prostokątnym

funkcje wyrażające stosunki pomiędzy długościami boków trójkąta prostokątnego względem miar jego kątów wewnętrznych

romb
romb

czworokąt o wszystkich bokach równych, jest szczególnym przypadkiem równoległoboku; przeciwległe boki rombu są równoległe, przekątne dzielą się na połowy i są wzajemnie prostopadłe; są one równocześnie dwusiecznymi kątów