Słownik
Słownik
kwasoryt, technika graficzna wgłębna, trawiona; także odbitka uzyskana tą techniką; na zawerniksowanej płycie miedzianej wykonuje się rysunek stalową igłą; dla osiągnięcia różnego natężenia kresek płytę trawi się kilkakrotnie kwasem azotowym; w powstałe zagłębienia (po oczyszczeniu płyty) wciera się farbę drukarską i wykonuje odbitki.
technika graficzna wgłębna, trawiona; także odbitka uzyskana tą techniką; płytę miedzianą z wykonanym rysunkiem pokrywa się mieszaniną alkoholu i pyłku żywicznego i lekko podgrzewa; płytę kilkakrotnie zanurza się w kwasie azotowym (werniksując partie dostatecznie wgłębione), który wytrawia metal odsłonięty między ziarenkami żywicy; oczyszczoną płytę pokrywa się farbą i wykonuje odbitki.
technika druku płaskiego polegająca na odbijaniu tekstu z płyty aluminiowej.
impreza artystyczna odbywająca się co dwa lata lub trwająca dwa lata.
jedna z głównych, obok action painting [czytaj: ekszyn pejting], tendencji w malarstwie amerykańskim, rozwijająca się po II wojnie światowej w ramach ekspresjonizmu abstrakcyjnego (zwanego też szkołą nowojorską).
technika graficzna polegająca na odbijaniu na papierze czystej matrycy bez farby drukarskiej. Powstaje w ten sposób relief, czyli wypukłość na kartce, który odwzorowuje wyciętą formę w matrycy.
technika graficzna wypukła; na drewnianym klocku powleczonym gruntem opracowuje się rysunek; metalowymi dłutami lub rylcami wycina się tło (na odbitce białe), partie wypukłe pokrywa się farbą i odbija ręcznie na papierze.
termin stosowany wobec różnorodnych dzieł malarzy tworzących w Nowym Jorku od lat 40. do 60. XX w; według R. Motherwella [czytaj: moterłela] dzieło malarskie powinno wyrażać „wewnętrzne doświadczenie rzeczywistości”.
fotomechaniczny proces przenoszenia obrazów na kamień litograficzny albo na płytę metalową przy zastosowaniu kopiowania.
rodzaj komputerowej grafiki dwuwymiarowej. Podstawę stanowi matryca (siatka) drobnych punktów (pikseli), zwana bitmapą lub rastrem. Każdy piksel jest odpowiednio zdefiniowany w formie cyfrowej, ma swój własny, niezależny od innych kolor. Cały obraz składa się z tysięcy pikseli.
grafika komputerowa, gdzie obraz składa się ze zbioru figur geometrycznych; przy grafice wektorowej — w przeciwieństwie do grafiki rastrowej — można swobodnie skalować bez utraty wysokiej jakości obrazu.
sztuka konceptualna, sztuka pojęciowa, typ działania sprowadzony do przekazu koncepcji myślowej drogą komunikatu słownego, wykresu, rysunku technicznego, fotografii itp. Są to często teksty dotyczące samej sztuki, hasła parafrazujące potoczne zdania wymieniane między ludźmi, notatki o rozmaitych treściach, m.in badawczo‑naukowe, czynione przez dyletantów w danej dziedzinie wiedzy, propozycje wyobrażeń dotykających obszaru filozofii itd.
współczesna technika graficzna, wypukła, zbliżona do drzeworytu; w płycie linoleum wycina się nożem i innymi narzędziami partie kompozycji mające w odbitce pozostać białe; pozostałe części powleka się farbą i wykonuje odbitki; linoryty charakteryzują silne kontrasty czerni i bieli oraz większa niż w drzeworycie swoboda rysunku (linoleum pozwala na cięcie we wszystkich kierunkach).
forma w druku (zarówno w grafice warsztatowej, jak i poligrafii), która przygotowana w odpowiedni sposób służy do przenoszenia obrazu na papier w maszynie drukarskiej, a także umożliwia powielanie odbitek.
technika graficzna druku wklęsłego należąca do technik suchych, czyli niewymagających trawienia. Matrycą jest miedziana płytka równomiernie posiekana chwiejakiem. Rysunek na matrycy wykonuje się za pomocą gładzika i skrobaczki.
minimal art, sztuka minimalna, termin określający tendencję w sztuce współczesnej (od końca lat 50. XX w.) zmierzającą do stosowania wyłącznie elementarnych form geometrycznych.
przyrząd optyczny w postaci płyty lub folii, przeznaczony w fotoreprodukcji do przetwarzania (zwane rastrowaniem) obrazu oryginałów wielotonalnych w układ tzw. punktów rastrowych, których wielkość i kształt odpowiada luminancji określonych miejsc obrazu oryginału (punkty większe, kwadratowe, odpowiadają ciemniejszym miejscom obrazu, punkty mniejsze, okrągłe — jaśniejszym); punkty rastrowe przekształca się w elementy formy drukowej, tworzące po wydrukowaniu złudzenie tonalności.
(inaczej: sitodruk) jedna z metod drukowania, w której stosuje się formę drukową najczęściej w postaci prostokątnej ramy z napiętą na niej siatką z włókien naturalnych lub syntetycznych (poliamidowych lub poliestrowych) albo z metalu, z wytworzonymi w niej elementami drukującymi (nie zakryte oczka siatki przepuszczające farbę) i niedrukującymi (zakryte oczka siatki).
wykonać wgłębienia w płycie metalowej za pomocą kwasów.
technika polegająca na posługiwaniu się rozmytą plamą barwną za pomocą pędzla lub piórka. Służy także do podkolorowania rysunku konturowego, tworzenia światłocienia, wykonania ciemnych plam.
technika graficzna druku wklęsłego należąca do technik suchych, czyli niewymagających trawienia. Matrycą jest miedziana płytka, na której żłobi się rysunek za pomocą stalowych rylców.
technika graficzna wgłębna, trawiona, także nazwa odbitki wykonanej w tej technice.
wykonana z tektury oprawa ryciny, fotografii, rysunku. Rycinę umieszcza się między dwoma kartami – spodnią (pełną) i wierzchnią z wyciętym okienkiem.
przyrząd, który z dużą siłą naciska na umieszczoną w nim matrycę i papier.
narzędzie najczęściej z tworzywa sztucznego, służy do przeciskania farby przez odkryte oczka formy drukowej na zadrukowywane podłoże.
technika graficzna polegająca na wygrawerowaniu rysunku na płycie stalowej, pokryciu go farbą i odbiciu na papierze.
technika graficzna druku wklęsłego należąca do technik suchych, czyli niewymagających trawienia. Matrycą jest miedziana płytka, na której wykonuje się rysunek za pomocą ostrego narzędzia – stalowej igły.
Notatki ucznia
Słownik pojęć został opracowany na podstawie:
Encyklopedia PWN (wersja elektroniczna).
Kubalska‑Sulkiewicz K. (red.), Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 2003.
Bibliografia
Folga - Januszewska D., Pop‑art, [w:] Wiedza i życie, s. 11, 1998.
Kierunki i tendencje sztuki nowoczesnej, oprac. zbiorowe, Warszawa 1980.
Little S., Sztuka. Kierunki, mistrzowie, arcydzieła, Elipsa, Poznań 2007.
Wielka historia sztuki, T.3. Wczesny renesans, Warszawa 2010.
Anna Maria Lepacka, Renesans. Historia – Sztuka - Ludzie, Warszawa 2017.
Wielcy Malarze – Ich życie, inspiracje i dzieło, Albrecht Dürer, red. Ewa Dołowska, nr 46, 1999.