Fotografia, czyli...

Pewnie już wiesz, że fotografia
Jest jedną z dziedzin sztuki.
Jest to proces, w którym światło pada na światłoczuły materiał lub matrycę cyfrową, tworząc trwały obraz.
Słowo „fotografia” pochodzi od greckich słów „photos” (światło) i „graphein” (rysować), co dosłownie oznacza „rysowanie światłem”.
Ma wiele zastosowań, główne kategorie to: fotografia dokumentalna, fotografię artystyczna oraz fotografia użytkowa/komercyjna.

Ten materiał pomoże Ci
Przedstawić historię aparatu fotograficznego.
Określać istotne cechy i tematy współczesnej fotografii.
Rozpoznawać autorów fotografii pochodzących z 2 połowy XX i początków XXI wieku.
Analizować wybrane fotografie, stosując język właściwy dla ich opisu.
Tworzyć własne fotokolaże.
Aparat fotograficzny
Jaką ewolucję przeszedł aparat fotograficzny?
Aparat fotograficzny w swojej historii przeszedł znaczną ewolucję. Dzięki zamieszczonej poniżej osi czasu, nietrudno te zmiany prześledzić.
Współczesne aparaty nie przypominają już zwykłego pudełka z otworem, przez które wpadało światło. Zostały zastosowane w nich nowe rozwiązania techniczne, zmieniła się budowa i sposób działania, oparta na zastosowaniu technologii cyfrowych.
Charakterystyka
Jaka jest współczesna fotografia?
Tempo rozwoju techniki w XXI wieku wpłynęło na zastosowanie coraz to nowszych rozwiązań w dziedzinie fotografii, która stała się dostępna nieomal dla każdego. Fotografuje się wszystko i wszędzie. Fotografia stała się częścią gier komputerowych, plakatów, wizytówek. Jednak często łączy się też z innymi działaniami artystycznymi – malarstwem, grafiką, filmem, instalacją, performancemperformancem itd.
Historycy sztuki wyróżniają w fotografii między innymi nurty:
minimalizmu,
konceptualizmu,
abstrakcjonizmu,
postmodernizmu.
Minimalizm - czyli „mniej znaczy więcej”
Minimalizm rozwinął się pod koniec lat 60. XX wieku i trwa do dziś. W fotografii opiera się na usunięciu zbędnych elementów z kadru, aby uwaga widza mogła skupić się na głównym temacie, formie, kolorze. W praktyce oznacza to pracę z ograniczoną liczbą elementów i przemyślaną paletą barw. Niektóre reprezentatywne tematy obejmują wzory geometryczne, linie i tekstury.
Piękna w spustoszeniu i zniszczeniu poszukiwał Lewis Baltz, amerykański artysta, który w zdjęciach ukazywał architekturę, a jednocześnie pustkę kalifornijskiego pejzażu. Dana Point #2 to fotografia z kompozycją przedstawiającą ścianę z dużym napisem Point Realty i wąskim, ciemnym pasem asfaltu u dołu.

Konceptualizm - fotografia jako język idei
Konceptualizm w fotografii rozwinął się w latach 60. XX wieku. Zdjęcie stało się narzędziem do wyrażenia myśli, refleksji lub krytyki, a nie tylko przedstawieniem rzeczywistości. Najważniejsza rola została przypisana idei i procesowi twórczemu, więc zdjęcie mogło być dokumentacją działania artysty a stało się językiem idei. Dzięki temu fotografia weszła w dialog z filozofią, polityką, psychologią.
Roman Opałka tworzył serie obrazów liczonych, realizując w ten sposób swoją ideę “uchwycenia czasu”, np. Opałka 1965/1 do ∞. Po upływie 35 lat zapisywania płócien cyframi i rozjaśniania tonu obrazów, pojawiły się białe napisy na białym tle. Filozoficzną refleksję podejmował również w swoich fotograficznych autoportretach.
Pracy artysty towarzyszyły zapisy audio wpływające na silniejszy wydźwięk ideologiczny. Mimo dzieła konceptualnego głos malarza nadał płótnom mistycznego wymiaru.
Fotografia dokumentująca konceptualną pracę „Jedno i trzy krzesła” Josepha Kosutha.
Fotografia dokumentująca emballage Christa i Jeanne - Claude „Opakowanie budynku Reichstagu”.

Abstrakcja w fotografii - to też rzeczywistość
Fotografia abstrakcyjna to nurt rozwijający się od lat 60. XX wieku. Podobnie jak malarstwo, rezygnuje z odzwierciedlania rzeczywistości, nadając im nowe, często trudne do odczytania sensy. Od odbiorcy wymaga zaangażowania wyobraźni i szczegółowej analizy.
Jednym z reprezentantów abstrakcyjnej fotografii jest urodzony w Nowym Jorku Aaron Siskind. Widać to w Tabernacle City, serii fotografii przedstawiających rodzimą architekturę hrabstwa Bucksw Pensylwanii.

Popularność w ostatnich latach zyskała fotografia dronowa (rodzaj fotografii lotniczej), dzięki której fotograficy nie tylko rejestrują obrazy widziane z lotu ptaka, ale mogą uzyskać ciekawe efekty abstrakcyjne.


Postmodernizm - fotografia poza schematami
Postmodernizm to ruch artystyczny, trwający od lat 60. XX wieku. Zdjęcia przestają być neutralnym dokumentem rzeczywistości, a podejmują dyskusję z konwencjami. Artyści podważają tradycyjne zasady kompozycji i estetyki, aby zakwestionować samo pojęcie „sztuki fotograficznej”.
Posługują się często:
cytatem,
ironią,
pastiszem, kolażem, dekonstrukcją,
podkreślają kontekst dzieła,
wykorzystują symbole,
zacierają granice pomiędzy życiem a sztuką,
czerpią przykłady z kultury masowej, podobnie jak artyści pop‑artu.
Sherrie Levine, amerykańska artystka zaczęła fotografować reprodukcje zdjęć, współczesnych fotografów. Jedną ze słynniejszych prac jest cykl „Według Rodczenki: 1 - 12*” -* dwanaście prac rosyjskiego konstruktywisty, którego słynne fotografie z lat 20. i 30. XX wieku odzwierciedlają zainteresowanie abstrakcją, jak i komunistyczną ideologią. Levine krytykuje konwencjonalne pojęcie oryginalności i sugeruje, że obrazy nigdy nie oddają prawdy.

Współczesna fotografia
Jakie tematy dominują we współczesnej fotografii?
Bez względu na rodzaj fotografii – artystyczną, czy komercyjną, jej źródła pozostają te same - tematy powracają, tyle tylko, że w innym kontekście, a więc
i w nowym ujęciu.
Portret
Portret to klasyczny temat fotograficzny. Jest jedną z najtrudniejszych rodzajów fotografii, ponieważ oprócz podobieństwa fizycznego, powinien pokazywać indywidualizm osoby, jej wnętrze. Sukces portretu zależy od umiejętności obserwacji modela, ale istotną rolę w efekcie odgrywają także: światło, tło, kąt ustawienia obiektywu.
Ważny jest także pomysł na ujęcie postaci w taki sposób, by pokazać, to, co na pozór może być niezauważalne, a co wpływa na jej wyjątkowość.
Zupełnie nowy charakter fotografii portretowej nadała Annie Leibovitz. Artystka potrafiła zżyć się z modelem, dzięki czemu mogła go nakłonić do wielu niespodziewanych zachowań, wydobyć z każdego portretowanego więcej niż oczekiwałby odbiorca.


Jej słynną serią są portrety gwiazd. Na zdjęciu aktorka Meryl Streep.
Fotografia dokumentalna - fotoreportaż
Do fotografii dokumentalnej należą między innymi fotografia reporterska i prasowa. Fotoreportaż to, zgodnie z etymologią opowiadanie zdarzenia za pomocą zdjęć.
Aby dokładnie ukazać wydarzenie i wpłynąć na odbiorcę, by poczuł się ich uczestnikiem, dobrze jest wykonać cykl fotografii.
Fotoreporter może nie tylko sporządzić sprawozdanie, ale ukazać sytuację wzbogaconą o własny komentarz, nadać mu indywidualny charakter, by wyeksponować swój stosunek do zdarzenia. Istnieje bardzo wiele rodzajów reportażu fotograficznego np.:
społeczny,
wojenny,
esej fotograficzny,
prasowy.
Autor kilkakrotnie odwiedzał Izrael podczas działań wojennych, aby udokumentować fale imigracji, obozy przejściowe i głęboką niepewność,
z jaką borykają się ludzie.
Anna Beata Bohdziewicz fotografuje drobne sceny z codziennego życia, zdarzenia, wybrane fragmenty rzeczywistości, które dotyczą wielu ludzi, ale również są osobiste.
Przejmujący obraz głodującego dziecka, na które czyha sęp został pokazany światu dzięki fotografii dokumentalnej. Prawdopodobnie jeden z bardziej wstrząsających i smutnych portretów reportażowych wykonanych w końcu XX wieku, został uchwycony przez Kevina Cartera.
Fotografia pejzażowa
Fotografia pejzażowa to nie tylko ujęcia natury, lecz także prezentowanie fizycznych aspektów krajobrazu miasta.
Fotografowanie pejzażu pozwala na przedstawienie form i barw, które tworzy przyroda. Szczególnie pięknie prezentują się one w nietypowym oświetleniu. Dyskretnie wpadające światło nadaje spadającej wodzie miękkość i ślizga się po mokrej powierzchni ścian wydobywając ich fakturę.

Specjalistycznych technik fotograficznych wymaga od fotografika fotografowanie budynków i budowli. Fotografia architektoniczna to nie tylko kreatywność, ale również umiejętność ujęcia obiektu w taki sposób, by oddać jego charakterystyczne cechy.

Zdjęcia metropolii mogą prezentować miasto w dzień lub w nocy - szczególnie ciekawie wyglądają te, w których wykorzystano ujęcie panoramiczne.

Spektakularny efekt można otrzymać podczas fotografowania obiektów na nocnym niebie.
Gwiazdy i satelity są możliwe do zarejestrowania za pomocą wystarczająco długiego teleskopu i odpowiednich funkcji (tak zwane: deep sky), umożliwiających uchwycenie odległych obrazów. Dzięki zastosowaniu szerokiego kąta i trybu poklatkowego można uchwycić drogę mleczną i ślady gwiazd.

Fotografia produktów modowych
Fotografowanie mody może odbywać się w fotograficznym studio lub w plenerze, w dowolnych warunkach, ale najczęściej jest wykonywana bezpośrednio na wybiegu. Wyjątkiem jest fotografia reklamowa odzieży lub produktów modowych.
Kolekcje mody haute couture charakteryzują się najwyższą jakością uzytych materiałów i luksusowymi dodatkami. Fotografia kreuje wyjątkowość produktu poprzez wyszukane ujęcie top‑modelki.

Sesje zdjęciowe w plenerze niosą ze sobą dodatkową narrację, która podkreśla charakter prezentowanej kolekcji, oraz wskazuje nowe konteksty kreowanej mody.

Fotografia reklamowa żywności
Fotografia reklamowa żywności służy zaprezentowaniu jej na plakatach, billboardach, w czasopismach lub portalach internetowych. Fotograf prezentuje również markę, sprawiając, że stworzony przez niego obraz zaciekawi odbiorcę kreatywnością.
Fotografujący powinien skupić się na stylizacji produktów spożywczych. Zadaniem jest tu przede wszystkim pokazanie walorów współczesneestetyki kulinarnej.

Obraz reklamowy z zastosowaniem techniki fotomontażu sugeruje świeżość i ruch. Każda cytryna i butelka zostały sfotografowane osobno podczas wrzucania do wody. W fotografii zwraca uwagę efekt „zatrzymania” się owoców i wody.

Fotokolaż - Fotomontaż
Pośród wielu technik fotograficznych o charakterze eksperymentalnym wyróżnia się fotokolaż i fotomontaż. Fotomontaż i fotokolaż to nie są dokładnie te same techniki, chociaż obie polegają na łączeniu zdjęć.
Fotokolaż jest techniką wykonania dzieła fotograficznego poprzez ręczne przyklejanie lub wklejanie za pomocą programów graficznych kilku (lub więcej) fotografii lub ich fragmentów, jak również dzieło wykonane tą techniką.
Zauważ, że fotokolaż jest kompozycją w typie mozaiki, patchworku, kolażu, gdzie fragmenty zdjęć zestawione są obok siebie lub nałożone jeden na drugi. Tworzą w ten sposób ekspresyjny obraz, nawiązując często do abstrakcji.

Fotomontaż dąży do stworzenia jednego spójnego obrazu, często realistycznego, ale nie zawsze. Obecnie fotomontaż otrzymuje się przeważnie za pomocą komputerowego przetwarzania kilku obrazów fotograficznych tak, aby w wyniku otrzymać jeden uprzednio zaprogramowany obraz.
Warto zwrócić uwagę na fotografię Philippe’a Halsmana [czyt. Filipa Halsmana], prezentującą kontrowersyjnego artystę surrealistycznego, Salvadora Dalego[czyt. Salwadora Dalego], oraz zaskakującą wizualnie rzeczywistość. Fotografia z 1948 roku ukazuje ideę lewitacji w przestrzeni.
Ćwiczenia
Wypisz co najmniej cztery informacje dotyczące portretu wykonanego przez McCurry'ego.

Uzupełnij informacje na temat poniższej fotografii.

Wyjaśnij, na czym polegała przemiana w sposobie podejścia A. Leibovitz do fotografii.
Aplikacja on‑line
Aplikacja umożliwia tworzenie kolażu - dodanie tła, ilustracji z wbudowanej bazy w aplikacji lub dodanie ilustracji/fotografii z dysku użytkownika. Do ilustracji można dodać tekst, różnego rodzaju ramki oraz cliparty [czytaj: kliparty].
Alternatywa aplikacji on‑line
Poniżej przedstawiono alternatywę aplikacji.
W aplikacji stwórz fotokolaż na temat „Człowiek a natura”. Wykorzystaj w tym celu fotografie znajdujące się w zbiorach aplikacji oraz własne.
Przy tworzeniu fotokolażu wykorzystaj kompozycję dynamiczną lub statyczną.
W aplikacji stwórz fotokolaż abstrakcyjny na temat „Cisza”. Wykorzystaj w tym celu fotografie znajdujące się w zbiorach aplikacji oraz własne. Zwróć uwagę na następujące elementy: kompozycję (otwarta, zamknięta), temperaturę barw (ciepła, zimna).
W aplikacji wykonaj fotokolaż - kompozycję surrealistycznąkompozycję surrealistyczną na dowolny temat. Wykorzystaj w tym celu fotografie znajdujące się w zbiorach aplikacji oraz własne. Możesz swoją pracę wzbogacić o napisy, dłuższe teksty, cytaty. Spróbuj zastosować hierarchię poszczególnych elementów: zróżnicuj ich wielkości.
Wykorzystując możliwości aplikacji stwórz mapę obrazującą państwa nadbałtyckie.
Do stworzenia takiego fotokolażu możesz wykorzystać grafiki z załącznika - zapisać je na dysku oraz dodać z poziomu aplikacji do swojej pracy.
Obszar morza bałtyckiego możesz wypełnić ilustracjami symbolizującymi: wodę, rybę, glony.
Na obszar wybranych przez siebie państw dodaj elementy, które Ci się z nimi kojarzą.
Wykorzystując możliwości aplikacji stwórz fotokolaż ukazujący Polskę i sąsiadujące z nią kraje. Do tego celu możesz wykorzystać załączone grafiki. Spróbuj wzbogacić swoją pracę ilustracjami związanymi tematycznie z wybranym krajem (np.: zabytkami, twórcami, krajobrazem i in.).
Podsumowanie
Fotografia - jako dziedzina uzależniona od rozwoju techniki - stwarza cały czas nowe możliwości i może stanowić niewyczerpalne źródło tematów. Stąd jej szerokie zastosowanie nie tylko w formie działania artystycznego, ale także w życiu codziennym. Teraz, gdy zamiast aparatów, można korzystać z telefonów komórkowych i za pomocą programów graficznych dokonać na każdym zdjęciu wielu operacji, zmieniających jego pierwotny kształt, każdemu ujęciu można nadać formę znacznie odbiegającą od prototypu. Stąd wynika też przełamywanie barier w fotografowaniu, wzajemne przenikanie się fotografii użytkowej i artystycznej.
W dziejach fotografii jako gatunku wypowiedzi artystycznej fotokolaż, czy fotomontaż, doprowadziły do wielkich zmian, wychodząc poza jej realizm, któremu ta technika służy. Artyści posługiwali się różnymi metodami – łączeniem, nakładaniem, zespalaniem różnych fotografii, dodawaniem napisów i haseł. Postęp techniczny oraz komputeryzacja i możliwości programów do obróbki graficznej dały możliwość łączenia i przekształcania zdjęć, aby uzyskany efekt sprawiał wrażenie jednolitej całości.
Więcej na temat fotografii dowiesz się tutaj:
https://zpe.gov.pl/b/fotografia–swiatlo-kompozycja-moment/PByXjjhVv; https://zpe.gov.pl/b/sztuka-konceptualna-romana-opalki–egzystencjalne-rozwazania-artysty/PvEBwDcyn;
https://zpe.gov.pl/b/fotokolaze-fotomontaze-i-kolaze/PJpJpDkqL

