Sztuka użytkowa, czyli...
Gdyby wszystkie otaczające nas przedmioty były takie same, świat byłby monotonny i nudny. Wygląd wszystkich przedmiotów jakie nas otaczają - sprzętów RTV, AGD, mebli, telefonów komórkowych, samochodów, itd... zawdzięczamy projektantom, a dziedzina, którą się zajmują - to wzornictwo przemysłowe.
Pewnie już wiesz, że
Sztuka użytkowa — nazywana też sztuką stosowaną — to dziedzina zajmująca się projektowaniem i wytwarzaniem przedmiotów codziennego użytku.
Przedmioty te mogą być wykonywane: ręcznie (rzemiosło artystyczne) lub
produkowane seryjnie (wzornictwo przemysłowe).
Łączą estetykę, funkcjonalność, ergonomię i wysoką jakość wykonania.




Współczesne wzornictwo łączy funkcję, styl i odpowiedzialność. To ono sprawia, że otaczają nas rzeczy, które są jednocześnie praktyczne i piękne.
Ten materiał pomoże Ci
rozpoznawać wytwory sztuki użytkowej.
zrozumieć, czym jest wzornictwo przemysłowe.
określać, na czym polega wyjątkowość przedmiotów designerskich [czytaj: dizajnerskich].
omawiać przykłady designu [czytaj: dizajnu] pod względem ich użyteczności i formy.
Współczesne wzornictwo
Jakimi przedmiotami lubimy się otaczać?
Lubimy otaczać się przedmiotami, które:
Dają nam przyjemność estetyczną – bo piękno w codziennych przedmiotach wspiera dobre samopoczucie
R13XHC4svLLay1
Joan Gaspar, „Lampy Jaima”, 2017, joangaspar.com, CC BY 3.0.Niosą ze sobą wartość symboliczną – to pamiątki, przedmioty, które mają dla nas znaczenie
R10iiFLd497J21
Louis Comfort Tiffany, Lampa witrażowa, Wikiepedia, CC BY-SA 4.0.Są praktyczne i dobre jakościowo – wspomagają komfort życia i ułatwiają codzienne funkcjonowanie
RbJEmS2tZybYf1
Renata Kalarus, „Kiwi”, IKER, 2000, kalarus.com, CC BY 3.0.
Tworzą harmonijną przestrzeń – wraz z innymi elementami, np. roślinami, materiałami, światłem.

Pojęcie - określenie
Estetyczny – to znaczy jaki?
Słowo estetyczny jest często używane w odniesieniu do sztuki, designu i architektury. Oznacza piękno lub harmonijne połączenie elementów tworzących całość. Estetyka może być również określana jako dążenie do doskonałości w projektowaniu lub tworzeniu dzieł.
Estetyka i funkcjonalność
Jakie znaczenie ma funkcjonalność?
Funkcjonalność oznacza, że dany produkt lub projekt ma określone cele i jest w stanie je osiągnąć. Te cele związane są z jego przeznaczeniem - czyli funkcją.
Estetyka i funkcjonalność są ze sobą powiązane. Estetyka natomiast odnosi się do tego, jak produkt lub projekt wygląda i czy jest przyjemny dla oka. Wielu projektantów starannie łączy oba aspekty, aby stworzyć produkt, który jest zarówno funkcjonalny, jak i estetyczny. Zdaniem Nelsona: To nie kreatywne myślenie jest drogą do tworzenia kreatywnych projektów. Twoje projektowanie jest drogą do kreatywnego myślenia.
Nie mające tradycyjnej tarczy ani cyfr, zegary projektu Nelsona uważano za radykalnie nowoczesne. Ściana wypełniała tło, a zegar zyskał formę architektoniczną. Często określany był „zegarem atomowym”, ponieważ pręty i kulki przypominały znany symbol atomowej struktury.

Ten designerski fotel cechuje się nowoczesnością, komfortem i lekkością. Składa się z trzech zakrzywionych sklejek: zagłówka, oparcia i siedziska. Siedzisko jest odchylane, aby odciążyć dolną część kręgosłupa. Otomana pełni funkcję zdrowotną – oparcie stóp wpływa na prawidłowe krążenie krwi.

Stojąca lampa ma podstawę w kształcie pionowego prostopadłościanu wykonanego z marmuru kararyjskiego. Z niego wyrasta teleskopowe ramię z nierdzewnej stali, zakończone aluminiowym kloszem o kulistym kształcie, otwartym u dołu, gdzie znajduje się źródło światła.

Lampy cechuje minimalizm formy. Na nodze osadzona jest półkulista czasza klosza, a lampa przypomina grzyb. Produkty występują jako wielobarwne o intensywnym kolorze lub białe, bardziej odbijające światło.

Sofę cechuje wygoda, miękkość i uniwersalizm – mebel może służyć zarówno do siedzenia jak i leżenia. W produkcji znalazły się wersje proste i narożne, z podłokietnikami lub bez, a także o różnych materiałach wykończeniowych. Ciekawym rozwiązaniem jest modułowość mebla i dodatki narożne.

Projekt cechuje się ergonomiczną konstrukcją, w której zadbano o kręgosłup i cyrkulację powietrza, a wygodę siedzenia zapewnia szerokie siedzisko.W 2016 roku unowocześniono projekt – wprowadzono nowatorskie rozwiązania techniczne w kinetyce oparcia.

Pojęcie - definicja
Co to jest DESIGN?
Design [czytaj: dizajn] (z ang. design - oznacza wzór, wzornictwo).
To wieloznaczne pojęcie odnosi się do przedmiotów użytkowych.
Oznacza ich wygląd, ale również sam proces projektowania.

Termin design jest powszechnie wiązany ze wzornictwem przemysłowym, a szerzej - ze sztuką użytkową. Określenie design wskazuje na:
wzór,
projekt wyrobu przemysłowego,
zajmowanie się wzornictwem przemysłowym
Design jako wzór / projekt W prawie własności przemysłowej „design” oznacza wygląd, zewnętrzną postać produktu (kształt, kolor, faktura, ornamentyka) - istnieje jako wzór, przeznaczony do masowej produkcji. W języku potocznym i zawodowym „design” to opracowanie koncepcji produktu: jego formy, z uwzględnieniem funkcjonalności i ergonomii.
Przykład: „Ten fotel ma unikalny design chroniony jako wzór przemysłowy”.Design jako styl / estetyka. Często używa się go w znaczeniu stylu wizualnego produktu lub marki.
Przykład: „Skandynawski design charakteryzuje się prostotą i funkcjonalnością” lub „Design nowego telefonu łączy minimalizm z praktycznością.”Design jako proces projektowania. Zajmowanie się wzornictwem przemysłowym – tutaj „design” oznacza dziedzinę działalności: projektowanie przedmiotów codziennego użytku, sprzętu, mebli, opakowań. Przykład: „Pracuje w dziale designu, gdzie tworzy projekty nowych urządzeń AGD.”
Definicja - charakterystyka
Czym jest wzornictwo przemysłowe?
Wzornictwo przemysłowe, mimo swojej wszechobecności we wszystkich dziedzinach życia jest terminem trudnym do zdefiniowania.
Pojęcie wzornictwa przemysłowego wiąże się:
z projektowaniem przedmiotów, które otaczają człowieka i służą mu w codziennym życiu,
z zaspokajaniem potrzeb duchowych.
Przypatrz się zaprezentowanej poniżej sofie. Co Twoim zdaniem decyduje o jej funkcjonalności i atrakcyjności?
Definicja - charakterystyka
Co wchodzi w zakres wzornictwa przemysłowego?
Szeroki zakres wzornictwa przemysłowego obrazuje poniższy schemat:

Historia - początki designu
Z czym wiąże się rozwój wzornictwa przemysłowego?
Pojawienie się wzornictwa przemysłowego związane jest z rozwojem industrializacjiindustrializacji i mechanizacji, które rozpoczęły się wraz z rewolucją przemysłową w Wielkiej Brytanii w połowie XVIII wieku.
Pierwsze użycie terminu „wzornictwo przemysłowe” przypisuje się projektantowi przemysłowemu Josephowi Claude Sinelowi [czytaj: żozefowi klod sinelowi] w 1919 r, a za pierwszego projektanta uważa się Christophera Dressera [czytaj: kristofera dresera]. Natomiast w 1934 roku Robert Lepper pomógł ustanowić jeden z pierwszych programów studiów z zakresu wzornictwa przemysłowego w 1934 roku w Carnegie Institute of Technology [czytaj: karnegi institjut of teknolodżi].
Ogromną rolę na rozwój współczesnego wzornictwa miały szkoły artystyczne międzywojnia – De Stijl [czytaj: de sztil] oraz Bauhaus [czytaj: bałhałs], kształcąca przyszłych projektantów w myśl zasady: FORMA PODĄŻA ZA FUNKCJĄ.
Projektanci, mając nadzieję, że większość projektowanych przez nich przedmiotów użytkowych będzie ostatecznie produkowana masowo, a nie ręcznie, dążyli do prostoty konstrukcji. Zaobserwuj te formy na przykładach.
Rietveld [czytaj: ritfeld] badał interakcję płaszczyzn pionowych i poziomych. Chociaż krzesło zostało pierwotnie zaprojektowane w 1918 r., jego kolorystyka składająca się z podstawowych kolorów (czerwonego, żółtego, niebieskiego) oraz czerni - tak ściśle kojarzonej z holenderskim ruchem artystycznym i architektonicznym de Stijl - została zastosowana około 1923 r.

Pierwsze nisko zawieszone krzesło, które zaprojektował przedstawiciel Bauhausu [czytaj: bałhałsu] Marcel Breuer [czytaj: marsel brełer] w 1925 roku, było postrzegane jako rewolucyjne w tamtych czasach ze względu na użycie giętej stalowej rurki i skóry. Wciąż jest wielkim hitem w świecie designu [czytaj: dizajnu].

Wzornictwo przemysłowe obejmuje również przedmioty i sprzęty gospodarstwa domowego. Nowatorski projekt metalowego imbryka z dzióbkiem ułatwiającym nalewanie zapewnił sławę w dziedzinie designu jego projektantce.
W projekcie dzbanka do herbaty Marianne Brandt [czytaj: mariane brant] ściśle przestrzegała zasady stosowania podstawowych form konstrukcyjnych: koła, kuli, kwadratu.

Jednak trzeba przyznać, że nie wszystkie projekty cechowało połączenie oryginalnego designu z użytecznością. Wyjątową pod tym względem jest wyciskarka do cytrusów - wizyjna forma o wertykalnym kształcie, przypominającym pająka lub kałamarnicę zdecydowanie zdominowała jej funkcję.
Projekt Philippe'a Starcka [czytaj: filipa starka] „Juicy Salif” [czytaj: dżusi salif] z 1988 roku został nazwany najbardziej kontrowersyjną wyciskarką stulecia. Rzeczywiście zaskakuje swoją formą i zarazem szokuje brakiem użyteczności – wyciskany sok, zamiast powoli spływać po ściankach, rozpryskuje się.

Design - jako styl
Dlaczego skandynawskie wzornictwo zyskało tak wielką popularność?
Jako ruch, skandynawskie wzornictwo zaczęło się na początku dwudziestego wieku, łącząc stare i nowe style. Podstawową cechą skandynawskiego wzornictwa jest prosty, minimalny, funkcjonalny i przystępny charakter.
Do kluczowych skandynawskich zasad projektowania należą:
Minimalizm, oparty na jasnych i otwartych przestrzeniach wywołujących poczucie spokoju.
Produkty wytwarzane są z wysokiej jakości materiałów.
Włączenie do wystroju przedmiotów z naturalnych materiałów, wykonanych z jasnego drewna, inspirowanych naturą rzeźby, naturalnych tkanin i tapicerki (na przykład wełny, lnu, juty, płótna).
Neutralność koloru – połączenie drewna z akcentami szarości lub stonowanych kolorów.
Kontrast szerokiej gamy elementów projektu (kształtów, rozmiarów, tekstury, nastroju) zamiast kontrastów kolorystycznych: jasne i ciemne neutralne, abstrakcyjne i naturalne, proste i faliste, twarde i miękkie, użyteczne i przytulne.
Hygge to duńskie słowo, które oznacza przytulne poczucie wspólnoty; w Hygge chodzi o relaks i wygodę, poczucie ciepła.
Duży wpływ na styl skandynawski miała industrializacja i modernistyczna wrażliwość niemieckiej szkoły Bauhausu [czytaj: bałhałsu]. Pionierami tego stylu byli między innymi: Arne Jacobsen [czytaj: arne jakobsen] (krzesła), Poul Henningsen [czytaj: pol heningsen] (lampy) i Maija Isola [czytaj: maja isola] (drukowane tkaniny).

Egg (jajko) to fotel zaprojektowany przez Arne Jacobsena [czytaj: arne jakobsena] w 1959 r., konstrukcja wykonana jest ze stalowej ramy, a obicie z tkaniny. McDonald [czytaj: mak donald] wykorzystał model w ramach przebudowy jednej z restauracji w Londynie. Był także używany w pierwszej brytyjskiej edycji „Big Brothera” [czytaj: big bradera].

Maija Isola stworzyła ponad 500 wzorów, w tym Unikko (Poppy) [czytaj: unikko (poppi)]. Jej śmiałe, kolorowe projekty tkanin, wzorowane na sztuce ludowej i inspirowane sztuką pop‑artu, szybko przyjęły się i były reprodukowane na innych przedmiotach użytkowych.
Wypisz co najmniej cztery cechy stylu skandynawskiego, które odnajdziesz na poniższej ilustracji.

Przyjrzyj się przedmiotom, a następnie przyporządkuj materiały, z których są wykonane. Z podanych propozycji wybierz tylko właściwe.
Juicy Salif: 1. Granit, 2. Marmur@@Stal nierdzewna, 3. Drewno, 4. Stal nierdzewna@@Marmur, 5. Żelazo, 6. Aluminium, 7. Srebro
Przyjrzyj się ilustracji i uzupełnij informacje.

Odpowiedz, co Twoim zdaniem wpłynęło na popularność stylu skandynawskiego?






