Mapa przedstawia krainy greckie. Wyodrębnione zostały: Macedonia, Epir, Tesalia, Etolia, Akarnania, Lokryda, Fokida, Beocja, Eubea, Attyka, Achaja, Elida, Arkadia, Argolida, Lakonia, Mesenia, Kreta, Jonia i Rodos. 1. Tesalia (gr. Thessalia) – kraina geograficzna i historyczna w płn. Grecji, granicząca z niezaliczaną w starożytności do Hellady Macedonią. Zewsząd otoczona górami (m.in. pasma Pindosu i masywy Olimpu, Ossy, Pelionu), z pozbawionym dobrych portów dostępem do morza, była jedynym równinnym regionem starożytnej Grecji o chłodnym – jak na greckie warunki – kontynentalnym klimacie. Całość Tesalii leżała w dorzeczu Penejosu, który wraz ze swymi dopływami dość obficie zaopatrywał ją w wodę. Podstawowymi rolniczymi zajęciami ludności były uprawa zbóż i hodowla bydła; szczególną cechą rolnictwa kraju stała się obecność wielkiej własności ziemskiej […].
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 483.}

tesalia_{Równina tesalska (największa w Grecji) widziana od strony Farsalos, miejsca słynnej bitwy Cezara z Pompejuszem.
Źródło: Robin Rönnlund, CC BY‑SA 4.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia widok na pagórkowaty krajobraz widziany na tle zachodzącego słońca. w tle szeroki równy obszar porośnięty trawą. 2. Epir (gr. Epeiros) – kraina w północno‑zachodniej Grecji nad Morzem Jońskim. Górzysty i trudno dostępny kraj, o surowym klimacie, zamieszkany przeważnie przez ludy niegreckie. Grecy osiedlili się tylko w południowej części i na wybrzeżach Morza Jońskiego. Największe pasmo górskie Pindos; główne miasto – Dodona, z wyrocznią Zeusa. Kraj słabo rozwinięty gospodarczo i kulturalnie, nie odgrywał poważniejszej roli w historii Grecji; większego znaczenia nabrał w okresie hellenistycznym za rządów Pyrrusa.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 163.}

2_{Antigoneia w Epirze, typowa dla Grecji dolina z równiną otoczoną górami.
Źródło: Carole Raddato, CC BY‑SA 2.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia zielony krajobraz z pagórkiem i doliną porośniętą zieloną trawą. 3. Etolia (gr. Aitolia) – górzysta kraina w zachodniej Grecji. W tzw. katalogu okrętów Homer w Iliadzie wymienia jako miasta etolskie jedynie Pleuron, Olenos, Pelene, Chalkis i Kalidon, położone nad Zatoką Koryncką. Geograf Strabon podaje inną listę miast nadmorskich […]. Etolia była ojczyzną Etolów.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 166–167.}

3_{Widok na antyczne i współczesne miasto Thremon, jedno z ważniejszych ośrodków Etolii.
Źródło: Κώστας Κουκούλης, domena publiczna, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia krajobraz z pozostałościami zabudowań w formie geometrycznych fundamentów. W oddali wzgórza. 4. Fokida (gr. Phokis) – kraina w środkowej Grecji, z dostępem do Zatoki Korynckiej i przejściowo do cieśnin Euripos, graniczącą na zachodzie z Dorydą i Lokrydą Zachodnią, od północy z Lokrydą Wschodnią, na wschodzie zaś z Beocją. Fokidę przedziela pasmo Parnasu, najważniejszymi terenami osadniczymi były jednak równiny u stóp gór i nad Kefizosem.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 190.}

4_{Krajobraz Fokidy.
Źródło: zgargantuanz, CC BY‑SA 3.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia krajobraz z niskimi krzakami i karłowatymi drzewami, w oddali wzniesienia. 5. Beocja (gr. Boiotia) – kraina w Grecji Środkowej, dorównująca wielkością (ok. 2500 km²) Attyce, jednak podzielona między liczne poleis, które skupiał Związek Beocki. Beocja graniczyła ma południu z Attyką (przez góry Kitajronu, od zachodu z Fokidą (przez pasmo Parnasu), na północy sąsiadowała z Lokrydą Wschodnią; miała dostęp do Zatoki Eubejskiej i Zatoki Korynckiej. W centrum kraju znajdowały się żyzne równiny, położone wokół jeziora Kopais.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 95.}

5_{Panorama równinna typowa dla Beocji. W tle góry Parnas.
Źródło: Tomisti, CC BY‑SA 3.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia panoramę równiny porośniętej krzewami i drzewami. W oddali widać pasmo górskie. 6. Attyka (gr.Attike) – półwysep i równocześnie kraina w Grecji Środkowej (ok. 2400 km²), granicząca od zachodu z Beocją i Megarydą, od których oddziela ją łańcuch gór Parnes, z pozostałych stron oblana wodami Morza Egejskiego. Attyka ma bardzo urozmaiconą powierzchnię. W starożytności wydobywano tu srebro i ołów, dostarczała też znakomitego marmuru i glinki ceramicznej.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 83.}

6_{Widok ze wzgórz otaczających Ateny, w tle wyspa Salamina.
Źródło: A.Savin, CC BY‑SA 3.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia panoramę miasta widzianą ze wzgórza. Na horyzoncie morze. 7. Achaja (gr. Achaia) – kraina w północnej części Peloponezu nad Zatoką Koryncką, graniczącą z Elidą, Arkadią, Sikyonem, zamieszkana przez Achajów.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 17.}

7_{Masyw Erymanthos (2224 m n.p.m.). Greckie góry należą do wysokich, w wielu rejonach przez cały rok na szczytach utrzymuje się śnieg.
Źródło: Tony Esopi, CC BY 2.5, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia panoramę miasta widzianą ze wzgórza. Na horyzoncie morze. 8. Arkadia (gr. Arkadia) – górzysta kraina położona na Półwyspie Peloponeskim, pozbawiona dostępu do morza. Arkadia była w starożytności bogata w lasy, a na północy w liczne rzeki górskie w zalewisku Zatoki Korynckiej i dorzeczu Alfejosu; górskie potoki wschodniej Arkadii zasilały jeziora o zmieniającej się okresowo powierzchni. Główne miasta Arkadii były położone wśród dolin śródgórskich.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 65.}

8_{Góry Lykaion w Arkadii. Charakterystyczny krajobraz grecki.
Źródło: Danno1, CC BY‑SA 3.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia widok na góry porośnięte zielona roślinnością i krzewami. 9. Mesenia (gr. Messenia) – kraj w południowo‑zachodniej części Peloponezu. Zachodnią granicę z Lakonią stanowiły góry Tajgetu, na północy graniczyła z Arkadią przez rzekę Nedę. Kraj górzysty, posiadający tylko dwie równiny: na północy, z miastem Stenyklaros, na południu żyzną Makarię, z rzeką Pamisos, kraina dogodna do hodowli koni.
_{Źródło: Mała encyklopedia kultury antycznej, red. Z. Piszczek, Warszawa 1990, s. 477.}

9_{Ruiny Messene, jednego z najważniejszych miast Mesenii, położone wśród gór.
Źródło: HerrAdams, CC BY‑SA 4.0, wikipedia.org.}, Zdjęcie przedstawia pozostałości po zabudowaniach leżących na zielonej trawie. Ruiny to bloki kamienne położone poziomo. W tle widać pasmo górskie porośnięte roślinnością. 10. Lakonia (gr. Lakonika) – południowo‑wschodnia część Półwyspu Peloponeskiego, granicząca od północy z Argolidą, od zachodu z Mesenią. Górzysta część od północy przechodzi ku południowi w bagnistą i malaryczną nizinę, ciągnącą się aż do morza. Kraj ubogi, jedynie w dolinie rzeki Eurotas nadawała się do uprawy. Lakonia nie miała dogodnych portów.
_{Źródło: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 290.}

10_{Widok ze spartańskiego akropolu na ruiny starożytnej Sparty i współczesne miasto. W tle góry Tajgetu.
Źródło: ulrichstill, CC BY‑SA 2.0 de, wikipedia.org.} Zdjęcie przedstawia widok na panoramę miasta leżącego w dolinie. Na pierwszym planie ruiny zabudowań. W tle nagie, skaliste góry.

Ilustracja przedstawia plan miasta antycznego, usytuowanego na brzegu morza, u podnóża góry. Miasto otoczone jest murem. Wewnątrz pomiędzy ulicami i stojącymi przy nich zabudowaniami mieszkalnymi, zaznaczono numerami poszczególne budowle użyteczności publicznej. Zdjęcie przedstawia zatokowe wybrzeże morskie ujęte z góry. Lazurowa woda, porośnięte roślinnością wzniesienia. Łodzie kołyszące się na wodzie. 1. Port. Służył celom gospodarczym (jako ośrodek handlu z innymi poleis i państwami niegreckimi), transportowym i wojennym (jako miejsce budowy i stacjonowania okrętów wojennych). Najsłynniejszy port grecki ulokowany był w Pireusie, porcie Aten, potęgi morskiej. Na zdjęciu współczesne zdjęcie Itaki ze świetnie zarysowaną linią brzegową. Zdjęcie przedstawia pozostałości budowli stojącej na podwyższeniu, do którego prowadzi kilka schodów. Ruiny składają się z muru, stanowiącego tylną ścianę oraz kolumnowej fasady od frontu. 2. Agora. Od ageirein : „gromadzić się”. Główny plac poleis. Już u Homera oznaczało samo zebranie, jak i miejsce, w którym się odbywało. Centrum życia publicznego: przy agorach umiejscawiano budowle władz miejskich (wyższych urzędników, buleuteriony), sakralne (świątynie, ołtarze) i gospodarcze (stoy). Z początku agory nie miały regularnego kształtu, od IV w. p.n.e. zaczynały przybierać kształt prostokąta. Porządku na agorach pilnowali specjalni urzędnicy: agoranomoi. Na agorę nie miały wstępu osoby oskarżone o morderstwo jako te, których czyn stawiał poza nawias społeczeństwa. Na zdjęciu pozostałości po agorze w Milecie. Zdjęcie przedstawia fragment kamiennego muru, zbudowanego z ogromnych prostopadłościanów kamiennych. Z lewej strony muru wielka palma daktylowa. 3. Mury obronne. W epokach archaicznej i do połowy epoki klasycznej poziom sztuki oblężniczej był na tyle niski, że w wypadku obsadzenia murów odpowiednią ilością ludzi poleis stawała się prawie nie do zdobycia w wyniku szturmu. Oblężenia polegały na pasywnej blokadzie miast. Długość murów zależała od wielkości miasta. Plateje, przeciętna poleis o powierzchni 85 km², miała w 2 połowie V w. p.n.e. mury o obwodzie 1300 m. Do ich obrony wystarczyło 400 ludzi. Na zdjęciu pozostałości tzw. muru Temistoklesa, wybudowanego w Atenach w trakcie wojen perskich. Było on później wielokrotnie przebudowywany. Zdjęcie przedstawia utwardzoną, piaszczystą aleję, wzdłuż której stoją pozostałości dawnych zabudowań, fragmenty murów, szkielety dachów. W tle domy współczesne mieszkalne. 4. Bramy miejskie. Niestrzeżone w czasie pokoju, nawet w nocy. Na zdjęciu pozostałości po Dipylonie („Podwójnej Bramie”), miejskiej bramie w Atenach wybudowanej w północno‑zachodniej części miasta w 2 połowie IV wieku p.n.e. Miała dwie równoległe wejścia, od których wzięła nazwę. Brama miała dwa wejścia ze względów militarnych, poza tym dwie bramy miały większą przepustowość i pozwalały na sprawniejsze kierowanie ruchem. Zdjęcie przedstawia utwardzoną, piaszczystą aleję, wzdłuż której stoją pozostałości dawnych zabudowań, fragmenty murów, szkielety dachów. W tle domy współczesne mieszkalne. 5. Akropolis, czyli „wysoka poleis”. Część poleis położona na wzgórzu. Pierwotnie najczęściej pełniła funkcje ufortyfikowanej twierdzy. W czasie wojny stanowiło ostatni punkt obrony miasta. Mogła spełniać także funkcje ośrodka kultowego, jak w przypadku najsłynniejszego akropolu Hellady w Atenach bądź reprezentacyjną część miasta, jak np. w Pergamonie. Na ilustracji widok na słynny Akrokorynt (wys. ok. 575 m), akropol Koryntu, z fortyfikacjami niepochodzącymi z czasów greckich. Zdjęcie przedstawia kamienne wzgórze, na którym widnieją pozostałości murów obronnych, które ukośnie wiodą aż na szczyt wzgórza, na którym znajdują się ruiny zamku. Fotografia zrobiona jest z dołu. 6. Gimnazjon. Publiczny (lub prywatny) obiekt sportowy. Bierze nazwę od zwyczaju ćwiczenia nago (gymnes, „nagi”), który mieli jako pierwsi wprowadzić Spartanie. Były zwykle usytuowane na obrzeżach miasta, w gaju. Miało kształt prostokąta. Po jednej stronie zwykle budowano stoę, po drugiej kryte bieżnie. Zwykle łączono je z palestrą, miejscem zapasów i stadionem, na którym biegano. Wstęp mieli wszyscy wolni obywatele. Na zdjęciu pozostałości basenu kąpielowego z IV w. p.n.e., który stanowił część gimnazjonu w Delfach. Zdjęcie przedstawia fragment wzgórza z tarasem, na którym widać pozostałości murów i fundamentów. Mury podparte są tyczkami, fundamenty zaznaczone ułożonymi kamieniami, wzdłuż nich przechadzają się ludzie, w oddali widać wysokie góry. 7. Agora. Od ageirein: „gromadzić się”. Główny plac poleis. Już u Homera oznaczało samo zebranie, jak i miejsce, w którym się odbywało. Centrum życia publicznego: przy agorach umiejscawiano budowle władz miejskich (wyższych urzędników, buleuteriony), sakralne (świątynie, ołtarze) i gospodarcze (stoy). Z początku agory nie miały regularnego kształtu, od IV w. p.n.e. zaczynały przybierać kształt prostokąta. Porządku na agorach pilnowali specjalni urzędnicy: agoranomoi. Na agorę nie miały wstępu osoby oskarżone o morderstwo jako te, których czyn stawiał poza nawias społeczeństwa. Na zdjęciu pozostałości po agorze w Milecie. Przedstawia ono kamienny budynek, zbudowany na planie kwadratu, z którego pozostały tylko okalające go kolumny bez dachu. Budynek stoi na piaszczystym podłożu w tle niebieskie niebo z chmurami.

Rysunek przedstawia schematyczny wygląd wzgórza świątynnego na ateńskim Akropolu, na którym otoczone murem stoją budowle związane z kultem religijnym. Na wzgórze prowadzą szerokie i wysokie schody u szczytu których stoi ogromna brama z kolumnami i trójkątnym tympanonem. Oznaczona jest numerem 1, pod którym jest tekst: Propyleje. Potężna brama z kolumnami, tympanonem i prostą attyką, przez którą wchodziło się na Akropol. Na przeciwko, w centralnej części akropolu znajduje się posąg bogini Ateny oznaczony numerem 2, pod którym jest tekst: Wykonany z kości słoniowej i złota, miał 12 metrów wysokości i był ustawiony na cokole ozdobionym płaskorzeźbami. Budowę sfinansowano częściowo z łupów zdobytych przez Greków w bitwie z Persami pod Maratonem. Za posągiem jest wewnętrzny mur tworzący dziedziniec. Po lewej stronie przylega do niego świątynia z kolumnadą i czerwonym dachem, oznaczona numerem 3, pod którym jest tekst: Erechtejon. Świątynia Posejdona i Ateny. Zdobią ją kariatydy – kolumny w kształcie kobiecych postaci. Po prawej stronie, na przeciwko świątyni, w najwyższym punkcie Akropolu stoi najbardziej okazała budowla, otoczona kolumnadą z trójkątnym kolorowym tympanonem zwróconym w stronę wejścia na wzgórze. Oznaczona jest numerem 4, pod którym jest tekst: Partenon. Największa świątynia na Akropolu, poświęcona patronce miasta, bogini Atenie. Poniżej Partenonu, przy murze po prawej stronie znajduje się budynek złożony z wielobocznej konstrukcji, przykrytej czerwonym dachem. Oznaczony jest numerem 5, pod którym jest tekst: Chalkoteka. Starożytny skarbiec Aten, nie zachował się do współczesnych czasów. Poniżej, na skraju wzniesienia przy schodach prowadzących na wzgórze świątynne, na lewo od Propylejów znajduje się niewielka świątynia z kolumnadą i czerwonym dachem, umieszczona w obrębie zewnętrznych murów wzgórza świątynnego. Oznaczona jest numerem 6, pod którym jest tekst: Świątynia Ateny Nike, poświęcona Atenie Zwycięskiej. Najlepiej zachowany obiekt porządku jońskiego.