Audiobook
Audiobook
Zapoznaj się z treścią audiobooka. Dlaczego Prometeusz jest postacią tak trudną do jednoznacznej oceny? W swojej odpowiedzi użyj argumentów odnoszących się do zasług i winy tej postaci.
Zastanów się nad następującymi pytaniami:
Czy bunt wobec tyranii jest usprawiedliwiony nawet wtedy, gdy przynosi nieszczęścia niewinnym ofiarom?
Czy fizyczna klęska musi oznaczać ostateczną przegraną?
Przygotuj argumenty i przykłady na uzasadnienie swoich odpowiedzi. Pomocą mogą służyć zamieszczone poniżej dwa fragmenty utworu wybitnego polskiego poety i pisarza XX wieku - Zbigniewa Herberta.
Stary PrometeuszPisze pamiętniki. Próbuje w nich wyjaśnić miejsce bohatera w systemie konieczności, pogodzić sprzeczne ze sobą pojęcie bytu i losu...
Ogień buzuje wesoło na kominku, w kuchni krząta się żona – egzaltowana dziewczyna, która nie mogła urodzić mu syna, ale pociesza się, że i tak przejdzie do historii. Przygotowanie do kolacji, na którą ma przyjść miejscowy proboszcz i aptekarz, najbliższy teraz przyjaciel Prometeusza.
Ogień buzuje na kominku, na ścianie wypchany orzeł i list dziękczynny tyrana Kaukazu, któremu dzięki wynalazkowi Prometeusza udało się spalić zbuntowane miasto.
Prometeusz śmieje się cicho. Jest to teraz jedyny sposób wyrażenia niezgody na świat.Źródło: Zbigniew Herbert, Stary Prometeusz, [w:] tegoż, Król mrówek. Prywatna mitologia, Kraków 2001, s. 87.
PrometeuszPustkowie. Hermes do Prometeusza:
– Teraz widzisz, dlaczego to wszystko tak właśnie się skończyło. Byłeś zbyt niecierpliwy, Prometeuszu.
Kiedy to mówi, powietrze napełnia krzyk skazanego. Hermes pozwala na to, aby dialog toczył się harmonijnie i płynnie.
– No więc teraz pojmujesz. Trzeba było swój plan urzeczywistniać stopniowo, powoli, jedna pięciolatka za drugą, od niepamięci aż do niepamięci. Wtajemniczać coraz to nowe kręgi ludzkości, tak żeby w razie wykrycia trzeba było zmontować monstrualny proces pokazowy, by ukarać winnych wykradzenia bogom ich tajemnicy.
Krzyk Prometeusza.
– Prawdę mówiąc, bogowie pogodzili się z wykradzeniem ognia. Został on szybko zdegradowany i zapędzony do kuchni. Wszystko, czego mógł dokonać, to przypalić garnek. Nie był to więc ogień niebios pożerający miasta. Teraz już wszyscy zapomnieli, że gniew bogów budziła skradziona przez Prometeusza pamięć.
Krzyk. Dialog toczy się dalej.
– A z pamięci rodzi się sumienie – ciągnie dalej Hermes, rozciągając samogłoski, jakby delektował się tym słowem – zrazu niepozorne, potężnieje jak ogień i ogarnia całą duszę w momentach próby. Raz obudzone nie daje się zagłuszyć. To ono każe Orestesowi błądzić po drogach w poszukiwaniu wybaczenia. Tak więc to właśnie ty stworzyłeś człowieka. Bogowie nie znają sumienia.
Krzyk Prometeusza.
Hermes odchodzi. On także nie zaznał nigdy w życiu uroków sumienia.Źródło: Zbigniew Herbert, Prometeusz, [w:] tegoż, Król mrówek. Prywatna mitologia, Kraków 2001, s. 86.
Słownik postaci
(525‒456 r. p.n.e.) ‒ grecki tragediopisarz, zaliczany obok Sofoklesa i Eurypidesa do trzech najważniejszych dramaturgów antycznych; wprowadził znaczące zmiany w strukturze dramatu (m.in. poprzez dodanie drugiego aktora); napisał np. trylogię poświęconą Prometeuszowi, z której zachowała się środkowa część, tj. Prometeusz w okowach ‒ Ajschylos przedstawił w niej wydarzenia związane z przykuciem dumnego Prometeusza do skały na Kaukazie
(43 r. p.n.e. – 18 r. n.e.) ‒ rzymski poeta, autor m.in. Przemian (Metamorfoz), zbioru mitów w literackiej wersji, z której czerpało bardzo wielu następców;
(70‒19 r. p.n.e.) ‒ rzymski epik i poeta, uważany obok Horacego za najwybitniejszego twórcę epoki cesarza Oktawiana Augusta; autor m.in. eposu Eneida, mówiącego o Eneaszu, księciu trojańskim, który po zniszczeniu jego rodzinnego miasta trafił na tereny Italii, a także Georgik – poematu, w którym znalazły się porady dla rolników, oraz Bukolik – zbioru sielanek przedstawiających życie pasterzy w Arkadii
(1749‒1832) ‒ niemiecki poeta, dramaturg, prozaik, uważany za jednego z najwybitniejszych twórców romantyzmu europejskiego; autor m.in. powieści epistolarnej Cierpienia młodego Wertera (1774), dramatu Faust (1773‒1832) oraz pisanego w latach 1772‒1774 wiersza Prometeusz (1789), w którym tytułowy bohater przeciwstawia się tyranii Zeusa
(1883‒1924) ‒ niemieckojęzyczny pisarz, niemal całe życie związany z Pragą; autor powieści i opowiadań, w których w bardzo indywidualny sposób przedstawiał niepokoje wyobcowanego, samotnego człowieka pierwszych dekad XX w.
(1919‒2000) – polski prozaik, eseista, dziennikarz; od drugiej wojny światowej do śmierci przebywał poza Polską; autor powieści, opowiadań, dzienników; uważany za pisarza‑moralistę, który w przenikliwy sposób przedstawiał człowieka epoki totalitaryzmów (faszyzmu i komunizmu)
(1924‒1988) ‒ polski poeta, dramaturg, eseista, znawca kultury antycznej