Herakles

Herakles to bohater mitologii greckiej, który według jednych źródeł był synem Dzeusa i królowej AlkmenyAlkmenaAlkmeny, co bardzo złościło żonę Dzeusa, Herę, zaś według innych – synem Alkmeny i AmfitrionaAmfitrionAmfitriona. Niewątpliwie od urodzenia był dzieckiem niezwykłym, obdarzonym nadludzką siłą. Odpowiednikiem greckiego herosa Heraklesa jest rzymski Herkules.  Czczono go jako opiekuna podróżnych, handlarzy, a przede wszystkim żołnierzy. Przed wyruszeniem na wojnę rzymscy żołnierze zwracali się do niego, prosząc o pomoc w zwycięstwie. Rzymianie posiadali wiele własnych mitów opowiadających o bohaterskich czynach Herkulesa. Jeden z nich głosi, że heros miał pokonać Kukusa – trzygłowego olbrzymiego potwora ziejącego ogniem, który zamieszkiwał grotę pod AwentynemAwentynAwentynem i nękał tamtejszych mieszkańców.

Grafika 3D

R1TRT7B4UELMB
Prezentacja 3D zatytułowana „Herkules - mityczny heros” przedstawia marmurowy posąg Herkulesa duszącego trzygłowego psa. Bohater ukazany jest nago, jedynie przez udo i podbrzusze ma przerzuconą szatę. Ma mocno napięte mięśnie. Przyciska brodę do tułowia patrząc na Cerbera. Prawą ręką dusi jedną z jego głów. Rzeźba została przedstawiona zgodnie ze starożytną zasadą ponderacji: postać opiera swój ciężar na prawej nodze, przeciwległą odsuwa w tył. Lewą ręką, znajdującą się za plecami, przytrzymuje ciało Cerbera. Do rzeźby dołączono dodatkowe informacje: Herkules i Cerberus, Pałac Hofburg, Wiedeń, Austria, część cyklu rzeźb znanych jako Prace Herkulesa i zdobiących portale pałacu. Autorem cyklu, który powstawał w latach 1728–1729 jest Lorenzo Mattielli . Seria rzeźb ozdabiających pałac w Hofburgu – siedzibę cesarzy – i przedstawiających prace Herkulesa została wykonana przez Lorenzo Mattielliego , włoskiego rzeźbiarza w latach 1728‑1729. Zaprezentowana rzeźba przedstawia Herkulesa podczas wykonywania ostatniej z dwunastu prac zadanych mu przez króla Erysteusza. Tym razem było to zadania niemal niewykonalne – kto bowiem podjąłby się porwania z Hadesu Cerbera – straszliwego trzygłowego psa. Nieustraszony heros nie wahał się nawet zaatakować samego Plutona, władcy podziemia. Dzięki swojej odwadze poskromił Cerbera, który zmienił się pod wpływem Herkulesa w żałośnie skomlącego psa. Rzeźba pokazuje jednak inny obraz potwora – Cerber jest groźny i drapieżny, co tylko podkreśla siłę i zdecydowanie bohatera, któremu udaje się utrzymać trzygłowego stwora w ryzach. Autor, włoski rzeźbiarz późnego baroku, stworzył tę statuę w ramach całego cyklu, znanego pod nazwą Prace Herkulesa. Artysta, żyjący w latach 1678/1688 (funkcjonują dwie daty urodzenia) – 1748, specjalizował się w rzeźbach o tematyce mitologicznej i religijnej.
Lorenzo Mattielli,  Herkules i Cerberus, rzeźba znajduje się w Pałacu Hofburg, Wiedeń, Austria
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Mapa interaktywna

1
RaX2pnk5XHEmV1
Grecja: Nemea, Lerna, Mykeny, Erymantos, Elida, Stymfalos, Kreta, Tracja. Poza Grecją: Scytia, Iberia. Kraje mityczne: Hades.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Mapa interaktywna pt. „Prace Heraklesa”

Mapa przedstawia północno‑wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. Na mapie zaznaczone zostały nazwy 12 miejsc wraz z opisem prac, które wykonywał w nich Herakles, tj.:

  • Nemea - zabicie lwa nemejskiego,

  • Lerna - zabicie hydry lernejskiej,

  • Stymfalos - wypłoszenie ptaków stymfalijskich,

  • góry Arkadii - pojmanie łani ceryntyjskiej,

  • Erymant - pojmanie dzika erymantejskiego,

  • Elida - oczyszczenie stajni Augiasza,

  • Kreta - pojmanie byka kreteńskiego,

  • Tracja - pojmanie klaczy Diomedesa,

  • wybrzeża Morza Czarnego - Scytia - zdobycie pasa królowej Amazonek,

  • Południowe wybrzeże Hiszpanii - uprowadzenie stada Geryona,

  • Góry Atlas - zdobycie jabłek z Gaju Hesperyd,

  • Półwysep Mani, miasto Tajnaros, wejście do krainy zmarłych - uprowadzenie Cerbera z Hadesu.

Mapa składa się z warstwy bazowej i 1 warstwy dodatkowej.

Opis warstwy bazowej:

Mapa przedstawia północno‑wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. Na mapie uwzględnione zostało ukształtowanie linii brzegowej. Na mapie znajdują się:

  • Półwysep Bałkański (Grecja),

  • Azja,

  • Półwysep Apeniński,

  • najważniejsze wyspy: Kreta, Sycylia, Sardynia, Korsyka.

Od południa mapę zamyka fragment linii brzegowej Afryki Północnej. Na mapie zostało uwzględnione ukształtowanie powierzchni lądów. Na mapie zaznaczone zostały krainy historyczne starożytnej Grecji, która swym zasięgiem obejmowała południową część Półwyspu Bałkańskiego, wyspy na Morzu Egejskim oraz wybrzeża Azji Mniejszej.

Warstwy dodatkowe:

Warstwa 1 - Miejsce wypraw Heraklesa.
Mapa przedstawia północno‑wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. Na mapie zaznaczone zostały nazwy 12 miejsc wraz z opisem prac, które wykonywał w nich Herakles, tj.:

  • Nemea - zabicie lwa nemejskiego,

  • Lerna - zabicie hydry lernejskiej,

  • Stymfalos - wypłoszenie ptaków stymfalijskich,

  • Arkadia - pojmanie łani ceryntyjskiej,

  • Erymant - pojmanie dzika erymantejskiego,

  • Elida - oczyszczenie stajni Augiasza,

  • Kreta - pojmanie byka kreteńskiego,

  • Tracja - pojmanie klaczy Diomedesa,

  • Scytia - zdobycie pasa królowej Amazonek,

  • Południowe wybrzeże Hiszpanii - uprowadzenie stada Geryona,

  • Atlas - zdobycie jabłek z Gaju Hesperyd,

  • Hades - uprowadzenie Cerbera z Hadesu.

Na warstwie 1 znajduje się 20 punktów z dodatkowymi informacjami:

Punkt 1 - Przyniesienie lwa nemejskiego.
Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Obraz Rubensa przedstawia nagiego, umięśnionego mężczyznę, który dusi ogromnego lwa, trzymając go mocno za szyję. Nagie plecy mężczyzny są mocno napięte. Mężczyzna stoi na martwym lamparcie, który ma otwartą paszczę. Lew również obejmuje mężczyznę łapami, ma otwarty pysk, obnażone zęby i otwartą paszczę. Scena rozgrywa się w jaskini, w tle widać góry i krzewy rosnące u wejścia do jaskini.

Punkt 2 - Nemea.
Nemea, starożytne miasto greckie, leżące w Koryntii na Peloponezie. Miejsce to słynie z legendy o lwie nemejskim, zabitym przez Heraklesa. W starożytności znajdowało się tu sanktuarium Zeusa oraz stadion olimpijski na 30 tys. osób, na którym rozgrywały się igrzyska ku jego czci. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcie przedstawia ruiny doryckiej świątyni na tle niebieskiego nieba. Zachowały się jedynie kamienne, zniszczone kolumny. Jest ich dziewięć, cztery z nich są połączone kamiennymi blokami. Pod kolumnami znajduje się kamienna posadzka, na której stoją bloki kamienne. W tle niebo z chmurami i zielone wzgórza..

Punkt 3 - Zabicie hydry lernejskiej.
Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Obraz przedstawia nagiego mężczyznę walczącego z hydrą. Mężczyzna jest nagi, na głowie, ramionach i plecach ma skórę lwa, która splata się na lewym udzie. W lewym ręku trzyma jedną z głów hydry, a w prawym maczugę. Dwie głowy hydry atakują, mają otwarte paszcze i ostre zęby. Bestia jedną z łap próbuje złapać kolano mężczyzny. Ogonem oplotła łydkę lewej nogi. Pod bosymi stopami mężczyzny leżą ucięte dwie głowy hydry. W tle niebo, bagna i rzeka płynąca zakolami przez równinę.

Punkt 4 - Lerna.
Lerna, starożytna osada położona nad brzegiem morza na Półwyspie Peloponeskim niedaleko Argos. W głębokich bagnach, otaczającym miasto gnieździła się hydra, ohydny płaz o dziewięciu głowach, z których jedna była nieśmiertelna. Herakles zabił ją, odcinając nieśmiertelną głowę. Ruiny miasta odkryte zostały w 1952 roku przez amerykańskiego archeologa Johna Caskeya [czytaj: dżona kaskeja].”} Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcie przedstawia pozostałości fundamentów budynków otoczonych murem obronnym. Z lewej strony znajdują się drzewa, przed nimi mur kamienny. Dalej fundamenty kamiennych budynków, wystające około metra z ziemi. Po prawej stronie fundamenty przykryto dachówkami.

Punkt 5 - Sprowadzenie łani ceryntyjskiej.
Według mitologii greckiej łania ceryntyjska należała do bogini łowów Artemidy. Była jej ulubionym zwierzęciem. Miała złote rogi, srebrną sierść i kopyta z brązu. Herakles, zanim ją schwytał, gonił ją przez rok. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcie przedstawia czarną rzeźbę nagiego, dobrze zbudowanego mężczyzny i łani. Mężczyzna trzyma ją za rogi, przytrzymując tułów kolanem. Rzeźba znajduje się na marmurowej podstawie. W tle widać szklane gabloty z eksponatami muzealnymi: garnkami, lampami, figurkami.

Punkt 6 - Góry Lykaion.
Widok ze szczytu góry Lykaion w Arkadii. Tu Herakles polował na łanię. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcie przedstawia zielone wzgórza. W dole wzgórza widać drogę i drzewa. W tle wzgórza porośnięte trawą, bez drzew.

Punkt 7 - Mykeny.
Stanowisko archeologiczne w Mykenach. Mykeny, starożytne miasto greckie znajdujące się w północno‑wschodniej części Peloponezu. Mieszkał tam król Eurysteus, który zlecił wykonanie Heraklesowi 12 prac. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę:  Zdjęcie przedstawia kamienne ruiny i fragmenty murów obronnych w kształcie półkola. Fundamenty murów zrobione są z ułożonych kamieni różnej wielkości. Położono na nie zniszczone, prostokątne płyty. Pomiędzy fundamentami rośnie trawa. Ruiny znajdują się na wzgórzu porośniętym niewielkimi krzewami.

Punkt 8 - Schwytanie dzika z Erymantu.
Schwytanie dzika z Erymantu. Według mitów greckich, dzik erymantejski potrafił gonić ludzi tak długo, dopóki nie umarli z wyczerpania. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę:  Zdjęcie przedstawia pomnik nagiego, umięśnionego mężczyzny walczącego z rozwścieczonym dzikiem. Mężczyzna jest odwrócony bokiem, prawą ręką trzyma dzika za lewe ucho, lewą za ogon. Dzik ma otwartą paszczę, stoi na tylnych nogach, a głowę ma skierowaną ku górze. W tle znajduje się budynek pomalowany sprayem, drzewa z kwiatowym ogródkiem.

Punkt 9 - góra Erymantos.
Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę:  Zdjęcie przedstawia wysoki łańcuch górski na tle nieba. Na pierwszym planie widać zielone wzgórze z drzewami, za wzgórzem wnosi się wysoki łańcuch górski, którego dolne partie są porośnięte roślinnością, a wyższe pokryte śniegiem.

Punkt 10 - Oczyszczenie stajni króla Augiasza.
Król Elidy Augiasz miał w swojej stajni trzy tysiące wołów, nikt nie sprzątał jej od trzydziestu lat. Herakles rozkopał grunt za stajnią, kierując strumień wody do budynku. Zdjęcie przedstawia mozaikę. Nagi mężczyzna, okryty skórą lwa, trzyma nad głową grabie. Po prawej stronie wytryska ze skały woda, która wpada do naczynia.

Punkt 11 - Wytępienie ptaków spod Stymfalos.
Ptaki te zamieszkiwały wielki las nad jeziorem Stymfalos, w pobliżu którego znajdowały się bagna. Dla miejscowych były przekleństwem, ponieważ pożerały wszystkie uprawy. Miały dzioby z żelaza, a w skrzydłach ostre pióra, które mogły wyrzucać jak strzały z łuku. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę na której jest amfora przedstawiająca Heraklesa zabijającego ptaki stymfalijskie.  Zdjęcie pomarańczowego naczynia, które jest ozdobione motywami mitologicznymi. Po lewej stronie stoi mężczyzna w zbroi, strzelający z procy do ptaków.

Punkt 12 - Jezioro Stymfalijskie.
Widok na Jezioro Stymfalijskie, które jest dość płytkie. Jego większą część stanowi podmokły, porośnięty trzcinami teren, który jest dziś siedliskiem licznych gatunków ptaków. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę:
Zdjęcie przedstawia jezioro otoczone górami. Jezioro jest w większej części zarośnięte trzciną, widać niewielkie płaszczyzny niebieskiej wody. Okoliczne wzgórza porastają zielone drzewa i krzewy, gdzieniegdzie widać szare skały. W tle białe chmury na niebieskim niebie.

Punkt 13 - Przyniesienie żywego byka z Krety.
Byk kreteński pustoszył okolice ryjąc pola i niszcząc mury chroniące sady. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę:  Zdjęcie przedstawia mozaikę. Umięśniony, nagi mężczyzna walczy w bykiem, trzymając go za rogi, zwierzę ma głowę skierowaną w lewą stronę. Mężczyzna trzyma byka lewą ręką za prawy róg, a prawą za nos. Pod nogami byka leży maczuga.

Punkt 14 - Sprowadzenie czterech klaczy króla Diomedesa do Myken.
Diomedes był królem Tracji. Miał zwyczaj rzucać przybyłych cudzoziemców na pożarcie swym klaczom. Kres temu położył Herakles sprowadzając klacze do Myken, zabijając króla. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcia przedstawia mozaikę, na której znajduje się mężczyzna z maczugą i trzy konie. Jeden stoi, dwa leżą. Mężczyzna trzyma konia za szyję lewą ręką, w prawej dzierży maczugę. Na plecach ma skórę lwa. Trzymany koń stoi na tylnych nogach.

Punkt 15 - Zdobycie pasa królowej Amazonek, Hipolity.
Hipolita - przywódczyni amazonek otrzymała złoty pas od Aresa – boga wojny. Pas symbolizował męstwo. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę:  Zdjęcie przedstawia fragment glinianej amfory, na której znajduje się mężczyzna walczący z kobietą. Mężczyzna nosi zbroję, w prawej dłoni trzyma włócznię, w lewej okrągłą tarczę z wyciętymi półkolami. Na plecach nosi skórę lwa. Mężczyzna ma czarną skórę, a kobieta jasnobrązową. Kobieta nosi na głowie hełm, w prawej ręce trzyma miecz, w lewej tarczę. Za chwilę zaatakuje mężczyznę. Na górze i dole naczynia zdobienia.

Punkt 16 - Tartessos.
Widok na zespół pałacowy w Grenadzie w andaluzyjskim regionie Hiszpanii. Geriones był olbrzymem, mającym ciało trzech mężczyzn. Inna wersja mitu przedstawia go jako króla Tartessos, miejscowości położonej na terenach dzisiejszej Hiszpanii. Był właścicielem stada czerwonych byków, które Herakles miał za zadanie wykraść. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera grafikę: Zdjęcie przedstawia twierdzę z murami obronnymi znajdującą się na wzgórzu. Budynki są zbudowane z jasnego kamienia. Na zboczu wzgórza rosną drzewa, poniżej znajduje się miasto z budynkami o jasnej elewacji i ciemnymi dachówkami. W tle wzgórza i bezchmurne niebo.

Punkt 17 - Sprowadzenie wołów Gerionesa.
Ilustracja przedstawiająca Heraklesa z wołami Gerionesa. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Rysunek przedstawia krowy i mężczyznę w maczugą. Krowy biegną na prawo i lewo. W lewym górnym rogu stoi mężczyzna z maczugą i lwią skórą na plecach, pogania krowy. Za nim leży mężczyzna.

Punkt 18 - Słupy Heraklesa.
Monument symbolizujący słupy Heraklesa. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcie przedstawia brązowy monument składający się dwóch złamanych w połowie kolumn, które są połączone kołem. Na kole mapa świata i napis: The modern World [czytaj: de moder łord]. Na mapie zaznaczona jest Cieśnina Gibraltarska, od punktu odchodzą linie proste w kierunku kontynentów. Pod okręgiem nieczytelna tablica. Na podstawie pomnika nieczytelny napis. W tle widać morze i wzgórza.

Punkt 19 - Przyniesienie z ogrodu Hesperyd złotych jabłek.
Ogród Hesperyd należał do Hery, która otrzymała złotą jabłoń od Gai z okazji ślubu z Zeusem. Złotych jabłek strzegły nimfy - Hesperydy oraz stugłowy smok. Jabłka zdobył dla Heraklesa tytan Atlas. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Obraz przedstawia nagiego mężczyznę, który zrywa jabłka z drzewa, w lewej ręce trzyma potężną maczugę, którą przygwoździł cielsko smoka. Patrzy w prawą stronę, prawą dłonią zrywa owoce. Po nogami leży zabity smok z otwartą paszczą, a z prawej, dotyka jego ramienia dziecko o blond włosach, ubrane w białą szatę.

Punkt 20 - Przyprowadzenie psa Cerbera.
W mitologii greckiej Cerber strzegł granic Hadesu, aby dusze nie wydostały się z powrotem na ziemię i bronił wstępu do niego żywym. Wyobrażano go sobie jako olbrzymiego, groźnego trzygłowego psa z wężowym ogonem. Punkt z dodatkowymi informacjami zawiera również grafikę: Zdjęcie przedstawia fragment amfory ze sceną mitologiczną. Czarny, trójgłowy pies szczerzy zęby na mężczyznę stojącego w wielkim naczyniu. Po prawej stronie, za psem stoi mężczyzna ubrany w lwią skórę, z maczugą w prawej ręce. Lewą rękę oparł na grzbiecie psa. Na górze naczynia zdobienia.

Polecenie 1

Zaznacz na mapie prace wykonane przez Heraklesa na terenie Grecji. Użyj do tego znaku wybranego z menu .

RFztnsiSxDwYA
(Uzupełnij).
Polecenie 1

Napisz, jakie prace wykonał Herakles na terenie Grecji.

R1fCKUQuoTOxF
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Wyznacz trasę wędrówki Heraklesa. Ponumeruj zadania herosa od pierwszego do dwunastego w kolejności ich wykonywania.

R1QdeyBVrt8yN
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Napisz, jakie prace wykonał Herakles i uporządkuj je od pierwszej do ostatniej.

R15AVvLHKnh5g
(Uzupełnij).
R6KrvXCFobDbg
Ćwiczenie 1
W jakiej krainie Herkules wykonał ostatnią ze swoich 12 prac. Wybierz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Hades, 2. Labirynt Minotaura, 3. Labirynt Minotaura
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
RJ7B6D7T2K8HA
Ćwiczenie 2
Weszłam do pokoju mojej siostry i złapałam się za głowę. Wokół panował nieokiełznany bałagan. Prawdziwa 1. hydra, 2. praca Herkulesa, 3. suknia Dejaniry, 4. stajnia Augiasza! „Zakład to zakład” – pomyślałam i zakasałam rękawy wełnianego swetra, choć czułam, że w tym momencie najlepszym strojem dla mnie byłaby 1. hydra, 2. praca Herkulesa, 3. suknia Dejaniry, 4. stajnia Augiasza. Miałam posprzątać ten chaos przed powrotem rodziców. Oznaczało to, że ta 1. hydra, 2. praca Herkulesa, 3. suknia Dejaniry, 4. stajnia Augiasza mogła mi zająć maksymalnie godzinę i trzydzieści minut. Westchnęłam i zabrałam się za układanie zabawek siostry na półkach. Prawdziwa 1. hydra, 2. praca Herkulesa, 3. suknia Dejaniry, 4. stajnia Augiasza czekała jednak na mnie pod łóżkiem...
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Tezeusz

Mapa interaktywna

R19S3H4EET3H71
Ilustracja interaktywna przedstawia mapę południowo‑wschodniej części Europy i południowego krańca Półwyspu Bałkańskiego, na którym usytuowana jest Grecja. Opis punktów znajdujących się na mapie: 1. Tezeusz odnajduje pamiątki po ojcu. Obraz przedstawia półnagiego mężczyznę podnoszącego głaz w przy antycznej, ogrodowej altanie. Naprzeciw mężczyzny stoją dwie kobiety, przyglądają się wysiłkowi mężczyzny. Pod obrazem cytat z Mitologii J. Parandowskiego: Najświetniejszy bohater ateński, Tezeusz, był obcego pochodzenia. Ojciec jego Ajgeus (Egeusz) zawojował Attykę orężnie. Matką jego była Ajtra, królewna z Trojzeny. Ajgeus porzucił ją, lecz zanim się rozstali, pokazał jej miecz i sandały, które ukrył pod ogromnym głazem, i powiedział, że gdy ich syn dorośnie, niech mu każe dźwignąć ów kamień i zabrać leżące tam rzeczy. [...] Tezeusz chował się zdrowo, a kiedy miał lat pięć, poznał Heraklesa [...]. Odtąd Tezeusz chciał być takim jak Herakles. Nadszedł wreszcie czas, kiedy matka zaprowadziła go do owego kamienia. Młodzieniec z łatwością głaz odwalił, zabrał miecz i sandały i ruszył do Aten do ojca, Ajgeusa. Pod cytatem tekst: Wydarzenia związane z narodzinami i wczesnym dzieciństwem Tezeusza nie znajdują potwierdzenia w dokumentach historycznych, ale ich opis wiąże się z obrzędami koronacyjnymi starożytnej Grecji: sandały i miecz były wówczas symbolami władzy królewskiej, a wyciąganie miecza ze skały należało do elementów powtarzanych w trakcie koronowania. 2. Sinis. Fotografia przedstawia walkę dwóch mężczyzn pod drzewem. Z lewej strony brodaty mężczyzna trzyma w ręku kamień, z prawej strony młodszy przytrzymuje go za lewą rękę. Pod fotografią tekst, fragment Mitologii Jana Parandowskiego: Wśród zwycięstw Tezeusza odniesionych w drodze do Aten wymienia się pokonanie Sinisa: Na Przesmyku Korynckim położył trupem potwornego olbrzyma Sinisa, zwanego Pityokamptesem („Naginaczem‑Sosen”), który zmuszał wędrowców, by mu pomogli przygiąć sosnę, a on niespodzianie ją puszczał i biedacy wyrzucani byli w górę jak z  katapulty; albo przywiązywał nieszczęsnych do dwóch drzew, które potem rozsuwał, by ginęli rozdarci. Tezeusz w taki sam sposób, jak on to innym czynił, uśmiercił okrutnika. Pod cytatem tekst: Badacze doszukują się w opowieści o  tym pojedynku echa przemian w wierzeniach Greków. Wśród czczonych przez nich bogów znajdował się Boreasz, uosabiający wiatr północny. Zgładzenie Pityokamptesa traktowane jest jako motyw upamiętniający (zresztą nieskuteczną) likwidację kultu Boreasza w Atenach. 3. Skiron. Zdjęcie przedstawia duży, antyczny talerz. Widnieje na nim malowidło przedstawiające młodego, atletycznie zbudowanego mężczyznę przewracającego na ziemię mężczyznę o muskularnej budowie. Pod spodem tekst: Potwierdzeniem odwagi Tezeusza było zwycięstwo, jakie w okolicach Megary odniósł nad Skironem (Skejronem). Nad brzegiem morza, na urwistych skałach wznosiła się twierdza bandyty Skirona, który siadał na skale i zmuszał przechodzących , by myli mu stopy. Kiedy ci się pochylali, strącał ich ze skały do, a tam ofiary pożerał olbrzymi żółw. Tezeusz odmówił umycia nóg Skironowi i zrzucił go do morza. Ta przygoda upamiętniała jeden z obrzędów występujących w starożytnej Grecji. Cytat z Mitów greckich Roberta Gravesa :Słowo skiron oznacza „parasol”, nazwa zaś miesiąca Skirophorion wywodzi się od parasoli, które w czasie kobiecego święta Demeter i Kory noszą w uroczystej procesji z Akropolu kapłan [...] i kapłanka. [...] Historie Skirona [...] oparte są widocznie na serii obrazów przedstawiających obrzęd zrzucenia świętego króla jako farmakosa z Białej Skały. [...]. Skiron, który szykuje się do strącenia kopniakiem wędrowca do morza, jest farmakosem przygotowywanym do czekających go perypetii podczas Skiroforii obchodzonych w ostatnim miesiącu roku, czyli w połowie lata. [...] Trzecia scena, uważana za zemstę Tezeusza na Skironie, przedstawia farmakosa spadającego z przestworzy z parasolem w ręce [...], a parasol jego, unoszony przez fale, jest z pewnością owym rzekomym żółwiem mającym go pożreć [...]. Wszystkie te wyczyny Tezeusza są prawdopodobnie ze sobą powiązane, Gramatycy wiążą biały parasol z gipsowym wizerunkiem Ateny. Przypomina to białe kukły […] wrzucane do rzeki raz do roku. Pod tekstem znajdują się dwa przypisy, pierwszy : Demeter to w mitologii greckiej bogini urodzaju, a Kora‑Persefona to jej córka, a żona Hadesa, drugi: (gr. pharmakós) - w starożytnej religii greckiej była to ofiara (człowiek lub zwierzę) składana podczas rytuału, który miał przebłagać bogów, uratować przed klęską itd. 4. Krekyon. Fotografia przedstawia dwóch nagich, siłujących się mężczyzn. Pod fotografią tekst: W Eleusis Tezeusz napotkał siłacza Kerkyona, który zmuszał wędrowców do zapasów, a następnie miażdżył w zapaśniczym uścisku. Tezeusz sprytnie chwycił go za kolana, uniósł i cisnął o ziemię. Po tym wydarzeniu Grecy uznawali go za twórcę zapasów, jednej z najważniejszych dyscyplin sportowych – w starożytności walki tego typu odbywały się w trakcie igrzysk olimpijskich, a jej zwycięzców traktowano jak bohaterów narodowych, niemal herosów. 5. Minotaur – labirynt. Zdjęcie przedstawia mozaikę, na której znajduje się labirynt. W jego środku nagi mężczyzna odcina sierpem głowę Minotaurowi. Pod fotografią tekst: Jednym z najbardziej znanych epizodów z dziejów Tezeusza jest ten, który miał miejsce na Krecie. Wcześniej Tezeusz dotarł do Aten. Nie został od razu rozpoznany przez ojca, do czego przyczyniła się czarodziejka Medea, niechętna przybyszowi, który mógł w przyszłości przejąć władzę w mieście zamiast syna jej i Ajgeusa. Ona też spowodowała, że cudzoziemiec został wysłany na rządzoną przez króla Minosa Kretę. Celem wyprawy było zabicie uwięzionego w labiryncie potwora Minotaura, pożerającego młodych Ateńczyków, przysyłanych tam w ramach daniny po przegranej wojnie. Według historyków, ten epizod nawiązuje do autentycznych sporów prowadzonych przez Ateny i Kretę, których celem było zdobycie dominacji w regionie. Sam labirynt stał się też bardzo często przywoływanym motywem w sztuce i literaturze. Badacze kultury starożytnej uważają, że skomplikowana, wielopiętrowa konstrukcja pałacu królewskiego w Knossos na Krecie stała się źródłem wyobrażeń na temat labiryntu, czyli zbudowanej przez Dedala siedziby dla Minotaura. Plątanina korytarzy symbolizuje zagubienie w rzeczywistym świecie (np. obcym mieście), ale również jest metaforą niezbadanej, pełnej tajemnic ludzkiej psychiki. 6. Ariadna. Na fotografii znajdują się dwie postacie, kobieta i mężczyzna, którzy siedzą pod krzewem winorośli. Mężczyzna gra na instrumencie. Pod fotografią tekst i fragment Mitologii Jana Parandowskiego: Wręczając Tezeuszowi kłębek nici kreteńska księżniczka Ariadna, pomogła mu wydostać się z labiryntu. Po zabiciu potwora Tezeusz zabrał ją ze sobą do Aten. Kochali się bardzo, coś jednak musiało się po drodze odmienić, gdyż Tezeusz kazał wynieść śpiącą Ariadnę i zostawić ją na wyspie Naksos.
Chłód ranny budzi ją ze snu. Ariadna rozgląda się dokoła i widzi jakieś obce i puste wybrzeże, nad którym świeci pobladły księżyc. Woła Tezeusza i słyszy, jak skały powtarzają za nią to imię. Wbiega na górę i zdaje się jej, że w oddali widać żagiel okrętu. [...] Płacze. Idzie wybrzeżem i nie spotyka śladu ludzi. Płacze z żalu za ojczyzną, za domem i ze strachu, że w tym pustkowiu rzuci się na nią zwierz dziki. [...] W tej chwili góry napełniają się zgiełkiem [...]. Gdy Ariadna otwiera oczy, zbliża się do niej Dionizos, piękny jak dzień, bierze ją za rękę i mówi: „Piękna pani! Kocham cię i pragnę, żebyś była moją żoną”. Ariadna przymyka powieki, bo zdaje się jej, że śni. [...] Porzucona kochanka Tezeusza została małżonką boga wina i ślub odbył się na tej samej wyspie Naksos, która swym kształtem przypomina liść winnej latorośli. Według Roberta Gravesa (1895‑1985), angielskiego badacza mitologii, historia nieszczęśliwej miłości Ariadny do Tezeusza nawiązuje do ówczesnych wierzeń Greków. „Ariadna” – a Grecy słowo to rozumieli jako „Ariagne” („bardzo święta”) – był to prawdopodobnie tytuł bogini księżyca czczonej w tańcu i na arenie [...]. Zaślubiając kapłankę księżyca, Tezeusz stawał się królem, panem Knossos [...]. System matrilinearny pozbawiał jednak następczynię tronu wszelkich praw do posiadłości, jeśli towarzyszyła małżonkowi poza granice kraju; oto dlaczego Tezeusz nie przywiózł Ariadny do Aten, dlatego pozostawił ją na widocznej w Knossos wyspie kreteńskiej Dia. Przypisy: system matrilinerany – system pokrewieństwa, w którym dzieci po urodzeniu są włączane do grupy matki pozostają jej członkami przez całe życie. 7. Czarny żagiel. Fragment z Mitologii Jana Parandowskiego: Tymczasem Tezeusz wesoło wracał do Aten. Ale zapomniał zmienić na okręcie żagiel czarny na szkarłatny, jak o to prosił Ajgeus. Stary król patrzył z wysokości skały nadmorskiej. Słabe oczy niewiele już mogły dojrzeć na migotliwej powierzchni wody. Pytał więc co chwila otaczających, czy nie widzą okrętu Tezeusza i jaki na nim żagiel. Nagle wszystkich twarze sposępniały: zbliżał się znany statek, o czarnych żaglach. Ajgeus, pewny, że syn zginął, rzucił się z rozpaczy do morza.
W tej chwili właśnie okręt Tezeusza zawinął do portu Faleron. Bohater wysiadł i zabrał się przede wszystkim do ofiar, które ślubował bogom. Jednocześnie wysłał do miasta herolda, aby zaniósł ojcu dobrą nowinę. Herold spotkał na gościńcu tłum ludzi opłakujących śmierć króla, wielu jednak powitało go radosnymi okrzykami, jako zwiastuna pomyślnych wieści, i ofiarowało mu wieńce w nagrodę. [...] Posłyszawszy to Tezeusz i wszyscy, którzy z nim byli, skierowali się ku miastu płacząc i wznosząc okrzyki. Pamięć tego dnia święcono podczas Oschoforiów, dokładnie odtwarzając dwojaki nastrój uroczystości: żałobny z powodu śmierci Ajgeusa i radosny z powodu szczęśliwego powrotu Tezeusza. Drugi tekst, fragment Mitów greckich Roberta Gravesa: Historycy kultury doszukują się w tych wydarzeniach nawiązań do obyczajów panujących w dawnych czasach. Ósmego dnia Pyanepsionu (października) – jest to dzień powrotu z Krety – wierni Ateńczycy tłumnie schodzą się nad brzegiem morza z garnkami, w których gotują rozmaite gatunki fasoli, by przypomnieć dzieciom, jak to Tezeusz, zmuszony do ograniczenia racji swej załogi, po wylądowaniu cały pozostały prowiant ugotował w jednym kotle [...].
W przedhelleńskich czasach jedzenie fasoli było, jak się zdaje, zakazane. Pitagorejczycy nie jedli fasoli, ponieważ mogły w niej przebywać dusze przodków, i mężczyzna, w przeciwieństwie do kobiety, jedząc fasolę, mógł pozbawić swego lub jej przodka możliwości ponownego przyjścia na świat. Ludowe święto fasoli świadczyłoby wobec tego o świadomym wyszydzaniu przez Hellenów bogini, która to tabu narzuciła. Przypis: Pitagorejczycy: członkowie szkoły filozoficzno‑religijnej założonej w VI w. p.n.e. przez greckiego matematyka i mistyka Pitagorasa. 8. Amazonki. Zdjęcie przedstawia fragment płaskorzeźby, na którym widać dwie postacie. Pod ilustracją fragmenty Mitologii Jana Parandowskiego i Mitów greckich Roberta Gravesa: Po śmierci Ajgeusa dokonał Tezeusz wielkiego dzieła zjednoczenia wszystkich rodów i gmin attyckich w jedną całość państwową, ze stolicą w Atenach. Równocześnie zrzekł się władzy królewskiej i utrwalił pierwsze zasady ustroju republikańskiego. Urządziwszy w ten sposób sprawy krajowe ruszył nad Morze Czarne, aby idąc śladami Heraklesa spróbować walki z Amazonkami. Skończyło się na tym, że porwał królową Amazonek, Antiope, i wplątał Ateny w długotrwałą wojnę z tym dziarskim plemieniem kobiet. Antiope umarła, pozostawiając mu syna, Hipolita.

W walkach między wojskiem Tezeusza i Amazonkami Robert Graves dostrzega echa wydarzeń historycznych.
Słowo amazonki wywodzi się zazwyczaj od amazon, „bez piersi”, ponieważ wierzono, że amazonki ucinały sobie jedną pierś, by lepiej mierzyć z łuku (ale jest to koncepcja fantastyczna). Prawdopodobnie jest to słowo ormiańskie oznaczające „kobiety księżycowe”. Ponieważ kapłanki bogini księżyca [...] były uzbrojone, [...] wygląda na to, że relacje podróżników wpłynęły na mylną interpretację pewnych starożytnych obrazów ateńskich przedstawiających wojownicze kobiety [...]. Obrazy te [...] przedstawiały bądź tę walkę między przedhelleńskimi kapłankami Ateny o urząd arcykapłański, bądź też najazd Hellenów na Attykę i opór im stawiony. 9. Lapitowie i centaury. Zdjęcie przedstawia pomnik. Na postumencie znajduje się centaur pół‑mężczyzna, pół‑koń. Na jego plecach siedzi mężczyzna. Próbuje zabić centaura. Ten odwraca tułów i głowę do tyłu, w jego kierunku. Pod ilustracją fragmenty Mitologii Jana Parandowskiego i Mitów greckich Roberta Gravesa: Tezeusz miał wypróbowanego przyjaciela w księciu tesalskim, Pejritoosie. [...] Kiedy Pejritoos żenił się z piękną Hipodamią, Tezeusz przyjechał na wesele. Uroczystość odbywała się w stolicy Lapitów, nad którymi panował Pejritoos. Na ucztę zaproszono kilkunastu centaurów. [...] Ci centaurowie, pół ludzie, pół konie, wiedli życie dzikie, na łowach i rozbojach. Karmili się surowym mięsem i łatwo się upijali. Na godach Pejritoosa i Hipodamii przebrali miarę, zaczęli wyprawiać brewerie i porywać kobiety. Zawrzała walka, a ponieważ zbiegli się centaurowie z całej Tesalii, wynikła groźna wojna. Wreszcie wypędzono dzikusów z kraju.

Graves twierdzi że: Wydaje się rzecz nieprawdopodobną, by bitwa między Lapitami i centaurami [...] mogła być jedynie upamiętnieniem zwyczajnej walki pogranicznych szczepów. Wydarzenie to [...] było zapewne echem rytualnego obrzędu posiadającego doniosłe znaczenie dla wszystkich Hellenów. [...] Tego rodzaju obrzęd stanowił [...] integralną część starożytnej koronacji.
Mapa Grecji z informacjami o czynach Tezeusza
Źródło: Wikimedia Commons, Peripheries_of_Greece_numbered.svg: *Greek_Macedonia_map_with_subdivisions.svg: *Greece_2011_Periferiakes_Enotites.svg: Pitichinaccio derivative work: Philly boy92 (talk) derivative work: Fulvio314, licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 3

Na podstawie powyższej mapy napisz krótką notatkę w punktach, informującą o czynach Tezeusza.

R8CBFBKZOM96N
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Napisz w punktach, jakich czynów dokonał Tezeusz.

R127DK9UXCR5C
(Uzupełnij).
Polecenie 4

Na podstawie informacji na temat przygód Tezeusza napisz tekst, w którym wykażesz, że potwierdzany przez dokumenty historyczne obyczaj lub obrządek ma swoje wyjaśnienie w micie o ateńskim herosie.

RL79oisekcPI0
(Uzupełnij).

Mapa myśli

RA9VQVDJ4GFOA1
Mapa myśli. Na samym środku mapy znajduje się napis HEROS, od niego odchodzi 9 linii przerywanych, na końcu znajdują się napisy: bohater, półbóg, uzdolniony, silny, wyjątkowy, podziwiany przez tłumy, wyrazista indywidualność, stojący ponad prawem, wzór do naśladowania. Od napisu HEROS odchodzą dwie pomarańczowe linie, na końcu jednej napis: HEROS ANTYCZNY, na drugiej napis: HEROS W KULTURZE MASOWEJ. Od nazwy kategorii: HEROS ANTYCZNY odchodzą trzy linie przerywane, na których końcu znajdują się napisy: Przykłady, jego działania determinuje, Cechy. Nazwa kategorii: HEROS W KULTURZE MASOWEJ. Kategorię Przykłady uzupełnia uczeń. W kategorii cech znajdują się następujące zapisy: posiadający nadludzkie zdolności, odważny, nieśmiertelny, idealizowany, umiłowany przez bogów, miłujący sławę. W kategorii: jego działania determinuje znajdują się następujące zapisy: zobowiązania wobec króla, nałożone zadanie, przeznaczenie. Od nazwy kategorii: HEROS W KULTURZE MASOWEJ odchodzą trzy linie przerywane, na których końcu znajdują się napisy: Przykłady, jego działania determinuje, Cechy. Uczeń sam uzupełnia kategorie.
Polecenie 5

Mapa myśli przedstawia najważniejsze cechy i zagadnienia związane z antycznymi i współczesnymi herosami. Uzupełnij mapę myśli własnymi przykładami.

R1P6EZXQB75S9
(Uzupełnij).

Słownik

Alkmena
Alkmena

w mitologii greckiej córka króla Myken, żona króla Teb, matka Heraklesa

Amfitrion
Amfitrion

w mitologii greckiej król Tyrynsu i Teb

Awentyn
Awentyn

wzgórze w Rzymie, w czasach starożytnych było ulubionym miejscem rzymskiej arystokracji, budowano tu wille i luksusowe pałace