Multimedia

Galerie ilustracji

Budynki użyteczności publicznej

Slajd 1 z 2

RFkZGSYfWs9bw
Rysunek przedstawia piaszczysty plac, przy którym stoi duży, dwupiętrowy budynek zwieńczony wieżyczką. Fronton budynku jest prosty, ozdobiony płaskorzeźbami.
Zygmunt Vogel, Biblioteka Załuskich, widok z XVIII/XIX w.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1POPUEGJ51FP
Rysunek przedstawia duży, dwupiętrowy , dwuskrzydłowy budynek. Jest zbudowany w stylu klasycystycznym. Budynek zasłania częściowo murowany płot. Wjazd do budynku prowadzi przez bramę, przy której stoi żołnierz z karabinem.
Zygmunt Vogel, Collegium Nobilium, widok po 1788 r. 
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Okładki podręczników szkolnych

Slajd 1 z 7

RyLqgptmn5ylb
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową podręcznika do algebry dla szkół narodowych z 1782 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Na slajdach okładki podręczników wydanych w okresie działalności KEN. Do których współczesnych przedmiotów szkolnych przynależą zagadnienia w nich opracowane?
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1BCOpPzEyIkb
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową podręcznika do botaniki dla szkół narodowych z 1785 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1aiW3zb0mEcu
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową podręcznika do fizyki dla szkół narodowych z 1792 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
Rcdb2beEMf3m7
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową podręcznika do logarytmów dla szkół narodowych z 1787 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1IKMbcxqJBqo
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową podręcznika do gramatyki dla szkół narodowych z 1785 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RXpHngcccgXMQ
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową elementarza dla szkół parafialnych narodowych z 1785 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1bLspQvhe7oW
Zdjęcie przedstawia stronę tytułową podręcznika do arytmetyki dla szkół narodowych z 1785 roku. Podręcznik wydany jest w języku polskim.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Literaci

Slajd 1 z 5

RxFsVPOPsiJZo
Obraz przedstawia lewy profil dojrzałego mężczyzny. Mężczyzna ma wysokie czoło, krótkie, zaczesane do tyłu, siwe włosy. Nos mężczyzny jest orli, policzki zapadnięte. Mężczyzna ma surdut ze stójką. Na jego szyi wisi na szerokiej szarfie medal z symbolem orła białego. Na lewej piersi mężczyzna ma także przypięty kolejny medal.
Portret Stanisława Staszica (1755–1826), Franciszek Sobolewski, 1826 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RT0AKZRG4pBiC
Obraz przedstawia mężczyznę w średnim wieku. Jest on w stroju biskupim, na jego szyi i piersiach wisi duży krzyż. Mężczyzna ma owalną twarz, włosy uczesane w loki, szeroko rozstawione oczy. Mężczyzna siedzi na fotelu, lewy łokieć wspiera na stole. W lewej dłoni trzyma kartkę papieru. Prawą rękę ma wyciągniętą i opartą o poręcz fotela.
Portret Ignacego Krasickiego, Per Krafft (starszy), ok. 1767 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RmIF2sF7SoWjq
Obraz przedstawia młodego mężczyznę w arystokratycznym stroju. Mężczyzna ma owalną twarz, półdługie włosy, kręcone na końcach. Oczy mężczyzny są osadzone blisko siebie, nos jest haczykowaty, usta małe i wąskie. Mężczyzna trzyma w prawej ręce gęsie pióro.
Portret Juliana Ursyna Niemcewicza (1758–1841) jako posła inflanckiego w czasach Sejmu Wielkiego, Franciszek Ksawery Olexiński, 1795 r.
Źródło: Muzeum Narodowe w Warszawie, domena publiczna.
RNoJkWbH6mGmE
Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę siedzącego przy stole. Mężczyzna ma pociągłą twarz, orli nos i włosy uczesane w loki. Ubrany jest w luźną szatę, spod której wystaje koszula.
Portret Stanisława Trembeckiego (1739–1812), Jan Chrzciciel Lampi, XVIII w.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RKPQJO24862XJ
Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę w arystokratycznym stroju. Mężczyzna ma owalną twarz, zaczerwienione policzki, wyraziste brwi i małe usta. Jego włosy ułożone są w loki nad i pod uszami. Na szyi mężczyzny wisi duży medal. Drugi medal przypięty jest do prawej piersi. Mężczyzna siedzi na fotelu przy stole. Trzyma w lewej ręce otwartą księgę.
Portret Hugona Kołłątaja (1750–1812), Józef Peszka, 1791 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Ludzie nauki

Slajd 1 z 5

R1XedojOuyusK
Obraz przedstawia portret dojrzałego mężczyzny. Mężczyzna ma owalną twarz. Zdaje się być tęgi. Jego włosy są rzadkie, średniej długości. Mężczyzna ma wyraźnie zarysowane brwi. Ma długi, orli nos, małe usta i drugi podbródek. Mężczyzna ubrany jest w surdut i koszulę. Pod szyją ma zawiązany fular.
Portret Jędrzeja Śniadeckiego (1768–1838), Aleksander Sleńdziński, po 1843 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R53WgVgQaiMCE
Obraz przedstawia portret dojrzałego mężczyzny. Mężczyzna ma owalną twarz. Zdaje się być tęgi. Jego włosy są rzadkie, średniej długości, lekko falujące. Mężczyzna ma wyraźnie zarysowane brwi. Ma długi, orli nos, małe usta. Mężczyzna ubrany jest w surdut i koszulę. Pod szyją ma zawiązany fular.
Portret Jana Śniadeckiego (1756–1830), Jan Rustem, 1823 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1M4WX0QOhCOK
Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę w arystokratycznym stroju. Mężczyzna ma wysokie czoło, pociągłą twarz, wyraziste brwi i małe, wąskie usta. Jego włosy zaczesane są do tyłu. Na szyi mężczyzny wisi duży medal. Drugi medal przypięty jest do prawej piersi. Mężczyzna siedzi na fotelu przy stole. Trzyma w prawej ręce pióro. Pisze coś na kartce.
Portret Marcina Poczobutta‑Odlanickiego (1728–1810), Józef Oleszkiewicz, lata 20. XIX w.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1LrU0iZT0uNv
Obraz przedstawia portret dojrzałego mężczyzny. Jest on ukazany lewym profilem. Nos mężczyzny jest duży, haczykowaty, broda wystająca, czoło wysokie. Mężczyzna jest w sutannie z koloratką pod szyją.
Krzysztof Kluk (1739–1796), 1843 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R8VJOA8A8X7HD
Obraz przedstawia portret dojrzałego mężczyzny. Mężczyzna ma owalną twarz. Jego włosy są długie, nad uszami mężczyzna ma loki. Mężczyzna ma wyraźnie zarysowane brwi. Ma długi, orli nos, małe usta. Na jego szyi wisi na szerokiej szarfie medal z symbolem orła białego. Na lewej piersi mężczyzna ma także przypięty kolejny medal. Na szyi wisi także duży, wysadzany kamieniami krzyż. Mężczyzna trzyma w prawej ręce gęsie pióro. Zapisuje coś na kartce papieru.
Portret Adama Naruszewicza (1733–1796), Mateusz Tokarski, po 1791 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
Ćwiczenie 1
RG1OG8VNPGES6
Na lekcjach których przedmiotów szkolnych możesz dowiedzieć się więcej o przedstawicielach polskiego oświecenia? Dopasuj imiona i nazwiska do odpowiednich kategorii. 1. Biologia Możliwe odpowiedzi: 1. Franciszek Karpiński, 2. Jędrzej Śniadecki, 3. Adam Naruszewicz, 4. Marcin Poczobutt‑Odlanicki, 5. Stanisław Trembecki, 6. Ignacy Krasicki, 7. Krzysztof Kluk, 8. Stanisław Staszic, 9. Jan Śniadecki, 10. Franciszek Bohomolec, 11. Julian Ursyn Niemcewicz. 2. Chemia Możliwe odpowiedzi: 1. Franciszek Karpiński, 2. Jędrzej Śniadecki, 3. Adam Naruszewicz, 4. Marcin Poczobutt‑Odlanicki, 5. Stanisław Trembecki, 6. Ignacy Krasicki, 7. Krzysztof Kluk, 8. Stanisław Staszic, 9. Jan Śniadecki, 10. Franciszek Bohomolec, 11. Julian Ursyn Niemcewicz. 3. Matematyka i fizyka Możliwe odpowiedzi: 1. Franciszek Karpiński, 2. Jędrzej Śniadecki, 3. Adam Naruszewicz, 4. Marcin Poczobutt‑Odlanicki, 5. Stanisław Trembecki, 6. Ignacy Krasicki, 7. Krzysztof Kluk, 8. Stanisław Staszic, 9. Jan Śniadecki, 10. Franciszek Bohomolec, 11. Julian Ursyn Niemcewicz. 4. Historia Możliwe odpowiedzi: 1. Franciszek Karpiński, 2. Jędrzej Śniadecki, 3. Adam Naruszewicz, 4. Marcin Poczobutt‑Odlanicki, 5. Stanisław Trembecki, 6. Ignacy Krasicki, 7. Krzysztof Kluk, 8. Stanisław Staszic, 9. Jan Śniadecki, 10. Franciszek Bohomolec, 11. Julian Ursyn Niemcewicz. 5. Język polski Możliwe odpowiedzi: 1. Franciszek Karpiński, 2. Jędrzej Śniadecki, 3. Adam Naruszewicz, 4. Marcin Poczobutt‑Odlanicki, 5. Stanisław Trembecki, 6. Ignacy Krasicki, 7. Krzysztof Kluk, 8. Stanisław Staszic, 9. Jan Śniadecki, 10. Franciszek Bohomolec, 11. Julian Ursyn Niemcewicz.

Audiobook

R1KaXogUgWWDc
Nagranie dźwiękowe dotyczące oświeceniowej polityki językowej.
Źródła: [1] Franciszek Bohomolec, Kawalerowie modni, [w:] tegoż, Komedie konwiktowe, oprac. i wstęp J. Kott, Warszawa 1959, s. 427–429.
[2] Komisja Edukacji Narodowej, Przepis do szkół parafialnych [1774], [w:] Ludzie oświecenia o języku i stylu, oprac. Z. Florczak, L. Pszczołowska, red. M.R. Mayenowa, Warszawa 1958, t. 2, s. 426.
[3] Przepis Komisyi Edukacyi Narodowej na szkoły wojewódzkie [1774], [w:] Ludzie oświecenia o języku i stylu, oprac. Z. Florczak, L. Pszczołowska, red. M.R. Mayenowa, Warszawa 1958, t. 2, s. 427.
[4] Ignacy Krasicki, [Doskonałość narodu od kształcenia i rozszerzenia rodowitej mowy zawisła], [w:] tegoż, O języku ojczystym, teatrze i edukacji. Wybór z „Monitora” (1765–1772), wstęp i oprac. J. Rudnicka, Olsztyn 1995, s. 5.
Polecenie 1
Zanotuj na podstawie treści audiobooka, które gatunki literackie i  jakie zabiegi artystyczne wykorzystywali reformatorzy.
Zanotuj na podstawie treści audiobooka, które gatunki literackie i  jakie zabiegi artystyczne wykorzystywali reformatorzy.
R10PwE2qocRHy
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Wynotuj główne cele oświeceniowych reformatorów.

R1JUMTARz9Imk
(Uzupełnij).
Dowiedz się
Ćwiczenia