Sztuki piękne w czasach romantyzmu

Na przykładzie malarstwa w epoce romantyzmuromantyzmromantyzmu można wskazać zakres tematyki, który upodobali sobie romantyczni artyści.

RKPHBEM8SRQR31

Obraz przedstawia krajobraz. Widoczne są fragmenty mostu stojącego nad wodą, po którym jedzie pociąg. Cały obraz jest niewyraźny, rozmazany, widziany przez mgłę.

Jednym z tematów romantycznych jest z pewnością pejzażpejzażpejzaż, choć ówcześni mistrzowie wybierali rozmaite sposoby jego przedstawiania. Anglik William Turner malował naturę groźną i dynamiczną, a do jego ulubionych motywów należały sztorm i wichura, on też wprowadził do malarstwa najnowszy wynalazek techniki – parowóz. W tym samym czasie jego rodak John Constable tworzył jednak zupełnie inne krajobrazy: spokojne, nieco sentymentalne, przesycone grą świateł.

Pejzaże Niemca Caspara Davida Friedricha nasycone są metaforykąmetaforametaforyką i ukazują potęgę natury oraz jej Stwórcy, skontrastowaną z niewielkimi sylwetkami ludzi albo ruinami potężnych niegdyś budowli, które dla romantyków stały się symbolem wiecznotrwałego piękna, lecz i nieuchronnego przemijania.

R1XEM47XHBDL4

Obraz przedstawia kilka kikutów dużych drzew. Wśród nich stoi jedna, ocalała ściana budynku opactwa. Widać w niej zarys dawnego witraża. Wkoło kikutów widoczne są poniszczone, poprzechylane na różne strony nagrobki i krzyże wbite w ziemię.

Romantycy chętnie uprawiali też malarstwo historyczne, tematem płócien czyniąc zwłaszcza wydarzenia sobie współczesne. Za arcydzieło tego gatunku uchodzi obraz Francisca de Goi y Lucientes Rozstrzelanie powstańców madryckich, stanowiący poniekąd ekspiację nadwornego malarza Burbonów hiszpańskich za jego wcześniejszą pracę na dworze Józefa Bonapartego, osadzonego na tronie przez okupacyjne wojska francuskie. Tak samo słynne stały się dzieła Eugéne’a Delacroix, przedstawiające epizody toczącego się w latach 20. powstania greckiego przeciw Turkom (m.in. Rzeź na Chios) oraz inspirowane paryską rewolucją lipcową 1830 r., na czele z alegorycznąalegoriaalegoryczną wolnością wiodącą lud na barykady. Wolność jest personifikacją Marianny, symbolu narodu francuskiego.

R198BM5R9GMQ6

Obraz przedstawia pole bitwy. Widać na nim licznie leżące ciała. W centralnej części obrazu znajduje się młoda kobieta w czapce frygijskiej i sukni, z obnażonymi piersiami. W prawej ręce trzyma francuski sztandar, w lewej karabin z bagnetem. Obok kobiety, po prawej stronie idzie mały chłopiec w obdartym ubraniu, w rękach trzyma pistolety. Po lewej stronie widać mężczyznę we fraku i cylindrze z karabinem w dłoniach i mężczyznę z szablą. W oddali widać innych ludzi z bronią.

RX2FANH3UQD6L1

Obraz przedstawia wzburzone morze. Znajduje się na nim drewniana tratwa z niewielkim żaglem. Na tratwie widoczna jest grupa ludzi i nagich ciał. Niebo jest ciemne od burzowych chmur.

Specyficznym przypadkiem malarstwa historycznego jest Tratwa „Meduzy” Géricaulta, przedstawiająca głośną w swoim czasie tragedię rozbitków z tytułowego statku, którzy wiele dni spędzili, dryfując po morzu na drewnianej tratwie. Realistyczna scena, w której jedni bohaterowie wpatrują się intensywnie w horyzont w nadziei na ratunek, inni zaś pogrążeni są w rezygnacji lub rozpaczy, w epoce rewolucyjnych wstrząsów była szczególnie wymowną metaforą ludzkiego losu.

RE27RXNHJAGHT1

Obraz przedstawia pagórek pokryty skałami. Stoi na nim dwóch mężczyzn w pelerynach. Mężczyźni przyglądają się nocnemu niebu i świecącemu księżycowi. Nieopodal nich, po lewej stronie obrazu, znajduje się pochyłe drzewo. Część korzeni wystaje z ziemi.

W dziedzinie sztuk plastycznych I połowy XIX w. wyróżnia się, poza dominującym romantyzmem, także nazarenizm i naturalizm. Francuskie oświecenie przyczyniło się do pomniejszenia, można nawet powiedzieć - usunięcia inspiracji religijnej. Próbą wyjścia z tego stanu były poszukiwania „nowej duchowości” w odrodzeniu tradycyjnej religijności, w różnych formach mistycyzmu czy w zaangażowaniu w walki narodowo‑wyzwoleńcze.

RR6V3pcrruJ3v1

Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, czoło wysokie, nos szeroki. Mężczyzna ma założone druciane, owalne okulary. Ubrany jest we frak, kamizelkę, koszulę, pod szyją ma zawiązaną muchę.

W I połowie XIX w. także w muzyce dominował romantyzm. Muzyka romantyczna narodziła się w Niemczech. W pełni wyrażała idee epoki – rewolucji i buntu. Z jednej strony apelowała do emocji odbiorcy, miała podniosły ton, a z drugiej strony – akcenty pesymistyczne, nostalgiczne i melancholijne. Do głównych form tego okresu zalicza się: podniosłe symfonie, opery z akcentami ludowymi, pieśni i koncerty fortepianowe. Swój ślad w muzyce romantycznej pozostawili również polscy kompozytorzy. Należą do nich twórcy oper Karol Kurpiński i Stanisław Moniuszko – najważniejszy przedstawiciel polskiej opery narodowej, skomponował m.in. Halkę, Hrabinę i Straszny dwór. Jest również autorem pieśni i melodii do tekstów literackich. Geniuszem polskiej muzyki romantycznej był natomiast Fryderyk Szopen (pisał mazurki, koncerty, etiudy, nokturny, preludia).

Słownik