Ćwiczenia
Do dwóch wybranych kryteriów poprawności językowej dopisz kolejne (inne niż podane) przykłady.
Mapa myśli.
Elementy należące do kategorii Kryteria poprawności językowej (zgodność z normą językową)
· Nazwa kategorii: kryterium wystarczalności elementów językowych
· Nazwa kategorii: kryterium autorytetu kulturowego
· Nazwa kategorii: kryterium ekonomiczności elementów językowych
· Nazwa kategorii: kryterium funkcjonalności elementów językowych
· Nazwa kategorii: kryterium uzualne
· Nazwa kategorii: kryterium estetyczne
· Nazwa kategorii: kryterium narodowe
Koniec elementów należących do kategorii Kryteria poprawności językowej (zgodność z normą językową)
Elementy należące do kategorii kryterium wystarczalności elementów językowych
· Nazwa kategorii: przykład: „chałtura”, „windurfing” (zbędne: „doręczyciel”, gdyż używa się słowa „listonosz”)
· Nazwa kategorii: opiera się na założeniu, że poprawne są takie nowe wyrazy i połączenia wyrazowe, które wypełniają lukę w słownictwie
Koniec elementów należących do kategorii kryterium wystarczalności elementów językowych
Elementy należące do kategorii kryterium autorytetu kulturowego
· Nazwa kategorii: opiera się na założeniu, że poprawne są formy językowe używane przez osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie (np. pisarze)
Koniec elementów należących do kategorii kryterium autorytetu kulturowego
Elementy należące do kategorii kryterium ekonomiczności elementów językowych
· Nazwa kategorii: poprawne są te środki językowe, które umożliwiają porozumiewanie się w sposób wymagający mniejszego wysiłku od nadawcy i odbiorcy wypowiedzi
· Nazwa kategorii: przykład: skróty i skrótowce – „RP” zamiast „Rzeczpospolita Polska”, „ekonomik” zamiast „szkoła ekonomiczna”
Koniec elementów należących do kategorii kryterium ekonomiczności elementów językowych
Elementy należące do kategorii kryterium funkcjonalności elementów językowych
· Nazwa kategorii: za funkcjonalne można uznać posługiwanie się dużą liczbą skrótów i skrótowców w tekstach technicznych i urzędowych; natomiast niefunkcjonalne będzie nadmierne ich stosowanie w tekstach prasowych
Koniec elementów należących do kategorii kryterium funkcjonalności elementów językowych
Elementy należące do kategorii kryterium uzualne
· Nazwa kategorii: kryterium to oparte jest na założeniu, że poprawne jest to, co powszechnie używane
Koniec elementów należących do kategorii kryterium uzualne
Elementy należące do kategorii kryterium estetyczne
· Nazwa kategorii: wartościowe są formy językowe wyróżniające się walorami estetycznymi (nie akceptuje się np. wulgaryzmów)
Koniec elementów należących do kategorii kryterium estetyczne
Elementy należące do kategorii kryterium narodowe
· Nazwa kategorii: rodzime formy językowe powinny mieć przewagę nad obcymi
· Nazwa kategorii: przykład: „sklep” zamiast „shop”
Koniec elementów należących do kategorii kryterium narodowe
Kryterium uzualne zakłada, że poprawne jest to, co powszechnie używane. Wymień co najmniej dwa przykłady takich wyrazów.
Poniósł przykre konsekwencje dlatego, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i nie pomyślał o tym wcześniej.
Jak tylko odrobisz zadanie domowe, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i zaczniesz oglądać ulubiony serial.
Najpierw pomyśl, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i działaj.
Uczenie się języka polskiego jest równie przyjemne, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i pożyteczne.
Określ prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Poniósł przykre konsekwencje dlatego, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i nie pomyślał o tym wcześniej.
Jak tylko odrobisz zadanie domowe, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i zaczniesz oglądać ulubiony serial.
Najpierw pomyśl, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i działaj.
Uczenie się języka polskiego jest równie przyjemne, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i pożyteczne.
Przeredaguj podane zdania zgodne z normą użytkową tak, by odpowiadały wymogom normy wzorcowej.
Wyjaśnij, na czym polega problem językowy w opisanych poniżej sytuacjach, używając terminów: norma użytkowa, norma wzorcowa, komunikacja oficjalna, komunikacja nieoficjalna.
O tym, co jest poprawne, a co nie, w pewnym stopniu decyduje społeczeństwo. Wyjaśnij, dlaczego w takim razie formy „wziąść”, „włanczać” są niepoprawne, choć używane przez niektórych użytkowników języka.
Wyobraź sobie świat, w którym nie istnieją żadne skodyfikowane normy językowe – słowniki, podręczniki gramatyki i poradniki językowe, a językoznawcy nie zabierają głosu w kwestii poprawności czy dopuszczalności danego elementu języka. Opisz trzy negatywne dla przebiegu komunikacji międzyludzkiej skutki takiego stanu rzeczy.