Polecenie 1

Do dwóch wybranych kryteriów poprawności językowej dopisz kolejne (inne niż podane) przykłady.

R1L2MtbZBqFu9
(Uzupełnij).
1
RKIpqaSerUron1
Na podstawie: Jan Grzenia, Słownik poprawnej polszczyzny, Warszawa 2004.

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii Kryteria poprawności językowej (zgodność z normą językową)

·         Nazwa kategorii: kryterium wystarczalności elementów językowych

·         Nazwa kategorii: kryterium autorytetu kulturowego

·         Nazwa kategorii: kryterium ekonomiczności elementów językowych

·         Nazwa kategorii: kryterium funkcjonalności elementów językowych

·         Nazwa kategorii: kryterium uzualne

·         Nazwa kategorii: kryterium estetyczne

·         Nazwa kategorii: kryterium narodowe

Koniec elementów należących do kategorii Kryteria poprawności językowej (zgodność z normą językową)

Elementy należące do kategorii kryterium wystarczalności elementów językowych

·         Nazwa kategorii: przykład: „chałtura”, „windurfing” (zbędne: „doręczyciel”, gdyż używa się słowa „listonosz”)

·         Nazwa kategorii: opiera się na założeniu, że poprawne są takie nowe wyrazy i połączenia wyrazowe, które wypełniają lukę w słownictwie

Koniec elementów należących do kategorii kryterium wystarczalności elementów językowych

Elementy należące do kategorii kryterium autorytetu kulturowego

·         Nazwa kategorii: opiera się na założeniu, że poprawne są formy językowe używane przez osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie (np. pisarze)

Koniec elementów należących do kategorii kryterium autorytetu kulturowego

Elementy należące do kategorii kryterium ekonomiczności elementów językowych

·         Nazwa kategorii: poprawne są te środki językowe, które umożliwiają porozumiewanie się w sposób wymagający mniejszego wysiłku od nadawcy i odbiorcy wypowiedzi

·         Nazwa kategorii: przykład: skróty i skrótowce – „RP” zamiast „Rzeczpospolita Polska”, „ekonomik” zamiast „szkoła ekonomiczna”

Koniec elementów należących do kategorii kryterium ekonomiczności elementów językowych

Elementy należące do kategorii kryterium funkcjonalności elementów językowych

·         Nazwa kategorii: za funkcjonalne można uznać posługiwanie się dużą liczbą skrótów i skrótowców w tekstach technicznych i urzędowych; natomiast niefunkcjonalne będzie nadmierne ich stosowanie w tekstach prasowych

Koniec elementów należących do kategorii kryterium funkcjonalności elementów językowych

Elementy należące do kategorii kryterium uzualne

·         Nazwa kategorii: kryterium to oparte jest na założeniu, że poprawne jest to, co powszechnie używane

Koniec elementów należących do kategorii kryterium uzualne

Elementy należące do kategorii kryterium estetyczne

·         Nazwa kategorii: wartościowe są formy językowe wyróżniające się walorami estetycznymi (nie akceptuje się np. wulgaryzmów)

Koniec elementów należących do kategorii kryterium estetyczne

Elementy należące do kategorii kryterium narodowe

·         Nazwa kategorii: rodzime formy językowe powinny mieć przewagę nad obcymi

·         Nazwa kategorii: przykład: „sklep” zamiast „shop”

Koniec elementów należących do kategorii kryterium narodowe

Polecenie 2

Kryterium uzualne zakłada, że poprawne jest to, co powszechnie używane. Wymień co najmniej dwa przykłady takich wyrazów.

R1L2MtbZBqFu9
(Uzupełnij).
R1EVEQQCS6QFM
Ćwiczenie 1
Uzupełnij luki odpowiednimi wyrazami, wybierając spośród podanych niżej, tak, by powstały zdania zgodne z normą językową. Im bardziej się starasz (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i bardziej ci nie wychodzi.
Poniósł przykre konsekwencje dlatego, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i nie pomyślał o tym wcześniej.
Jak tylko odrobisz zadanie domowe, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i zaczniesz oglądać ulubiony serial.
Najpierw pomyśl, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i działaj.
Uczenie się języka polskiego jest równie przyjemne, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i pożyteczne.
Ćwiczenie 2

Określ prawdziwość poniższych stwierdzeń.

R2LD3NKMU27FT
Jeżeli wyraz znajduje się poza normą językową to jest poprawny. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Formy językowe, które należą do normy językowej mają różny stopień poprawności. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Do normy wzorcowej i potocznej należą te same formy. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zdanie „Daj mi tą książkę” należy do normy użytkowej i jest poprawne. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Określenie „te dziecko” jest niepoprawne. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R13BQQ3HO7XSN
Ćwiczenie 3
Uzupełnij luki odpowiednimi wyrazami, wybierając spośród podanych niżej, tak, by powstały zdania zgodne z normą językową. Im bardziej się starasz (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i bardziej ci nie wychodzi.
Poniósł przykre konsekwencje dlatego, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i nie pomyślał o tym wcześniej.
Jak tylko odrobisz zadanie domowe, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i zaczniesz oglądać ulubiony serial.
Najpierw pomyśl, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i działaj.
Uczenie się języka polskiego jest równie przyjemne, (tu wybierz) 1. potem, 2. tym, 3. że, 4. zaraz, 5. jak i pożyteczne.
RJB47F2MO6EHU
Ćwiczenie 4
Uzupełnij tekst, wstawiając do niego wyraz w odpowiedniej formie fleksyjnej. Państwo (Maciąg) Tu uzupełnij (przyjechać) Tu uzupełnij do (radio) Tu uzupełnij na nagranie (audycja) Tu uzupełnij. (Uczestniczyć) Tu uzupełnij w niej także pracownicy lokalnego (muzeum) Tu uzupełnij. Rozmawiano między innymi z (hrabia) Tu uzupełnij i (sędzia) Tu uzupełnij na temat możliwości prawnych przekształcenia dworku państwa (Maciąg) Tu uzupełnij na nowe Muzeum Szlachty Polskiej.
RLP3ZvV3uVg9P
Ćwiczenie 5
Spośród poniższych zdań wybierz te, które trafnie charakteryzują normę wzorcową polszczyzny. Możliwe odpowiedzi: 1. O zakresie normy wzorcowej decydują wykształceni użytkownicy języka, traktujący go jako samoistną wartość., 2. Norma wzorcowa określa, jak powinien posługiwać się językiem każdy jego użytkownik., 3. Kodyfikacja normy wzorcowej jest zadaniem autorytetów językoznawczych., 4. Naruszenie normy wzorcowej ma poważniejsze konsekwencje w komunikacji nieoficjalnej niż w komunikacji oficjalnej.
RvrYF40dVffDo
Ćwiczenie 6
Uzupełnij tekst, wpisując w każdym polu jedno słowo. Norma Tu uzupełnij to zasób środków językowych powszechnie akceptowanych społecznie. Jej stosowanie jest odpowiednie w komunikacji Tu uzupełnij, natomiast nie powinno się po nią sięgać w komunikacji Tu uzupełnij. Niektóre elementy poprawne z perspektywy tej normy są niepoprawne z punktu widzenia normy Tu uzupełnij.
R18ue5mxaidqA
Ćwiczenie 7
Oceń, którą normę językową zastosowano w poniższych zdaniach. Zaznacz W, jeśli zdanie realizuje normę wzorcową, lub U – jeśli realizuje normę użytkową. Na obiad zjadłem kotleta.. Możliwe odpowiedzi: W – norma wzorcowa, U – norma użytkowa. Zredagowałem wniosek odnośnie do budowy miejskiej oczyszczalni ścieków. Możliwe odpowiedzi: W – norma wzorcowa, U – norma użytkowa. Wejść w posiadanie czegoś. Możliwe odpowiedzi: W – norma wzorcowa, U – norma użytkowa. Musiałaś iść dzisiaj do szkoły pieszo? Możliwe odpowiedzi: W – norma wzorcowa, U – norma użytkowa. Sprzęt dedykowany do ciężkich robót. Możliwe odpowiedzi: W – norma wzorcowa, U – norma użytkowa
Roq3E21o6VbxU
Ćwiczenie 8
Zaznacz w każdym wersie element niepasujący do pozostałych pod względem przynależności do typu normy językowej. babka. Możliwe odpowiedzi: Element 2, Element 3. super. Możliwe odpowiedzi: Element 2, Element 3. człowiek. Możliwe odpowiedzi: Element 2, Element 3. kicz. Możliwe odpowiedzi: Element 2, Element 3. szeptać. Możliwe odpowiedzi: Element 2, Element 3
1
Ćwiczenie 9

Przeredaguj podane zdania zgodne z normą użytkową tak, by odpowiadały wymogom normy wzorcowej.

R1axoM7W0JmAX
Norma użytkowa. Norma wzorcowa. W oparciu o notatki przygotuję oficjalne wystąpienie. (Uzupełnij). W takim układzie musisz radzić sobie sam. (Uzupełnij). Argumentacja Ewy jest przekonywująca. (Uzupełnij). Szykowaliśmy dla nich obiad. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 10

Wyjaśnij, na czym polega problem językowy w opisanych poniżej sytuacjach, używając terminów: norma użytkowa, norma wzorcowa, komunikacja oficjalna, komunikacja nieoficjalna.

R1MOCHuHoEzcV
Sytuacja 1. Przełożony rozpoczyna zebranie pracowników swojego działu słowami „Siema, jak się dziś macie?”. Pracownicy przyglądają mu się niepewnie i uśmiechają się ironicznie. (Uzupełnij) Sytuacja 2. Wojtek jest pracownikiem działu obsługi klienta w dużej firmie. Komunikuje się ze znajomymi i klientami, pisząc na klawiaturze i nie używając polskich znaków. Po kilku miesiącach pracy zostaje wezwany przez przełożonego z powodu skarg na sposób obsługi. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 11

O tym, co jest poprawne, a co nie, w pewnym stopniu decyduje społeczeństwo. Wyjaśnij, dlaczego w takim razie formy „wziąść”, „włanczać” są niepoprawne, choć używane przez niektórych użytkowników języka.

R131L4E8291AZ
1
Ćwiczenie 12

Wyobraź sobie świat, w którym nie istnieją żadne skodyfikowane normy językowe – słowniki, podręczniki gramatyki i poradniki językowe, a językoznawcy nie zabierają głosu w kwestii poprawności czy dopuszczalności danego elementu języka. Opisz trzy negatywne dla przebiegu komunikacji międzyludzkiej skutki takiego stanu rzeczy.

RdQ7sHkoKlkXr
(Uzupełnij).