Romantyzm powstał jako reakcja na gwałtowne zmiany społeczne i polityczne, wywołane rewolucją przemysłową oraz rewolucją francuską 1789 roku. Był formą buntu przeciwko ustalonym regułom społecznym, które rządziły społeczeństwami epoki oświecenia, szczególnie przeciw ściśle naukowemu podejściu do natury i człowieka.

Co ciekawe: to właśnie hasła „oświeceniowej” rewolucji francuskiej – „wolność, równość, braterstwo” stały się drogowskazem dla nowego kierunku myślenia, który zakwestionował podstawy racjonalistycznego, czyli właśnie oświeceniowego pojmowania świata. Przypominało to sytuację znaną z powiedzenia „rewolucja pożera swoje dzieci” - w tym przypadku utopijne, niezrealizowane postulaty zostały przejęte przez ideowych przeciwników. Dało to początek nowemu prądowi ideowemu, literackiemu i artystycznemu. W Europie Zachodniej lat 90. XVIII w. pojawiła się zaangażowana literatura, czerpiąca ze średniowiecznych legend, posiadająca narodową specyfikę. Dzieła takie jak Giaur George'a Byrona czy Cierpienia młodego Wertera Wolfganga Goethego zawładnęły wyobraźnią tysięcy młodych Europejczyków.