Rb76orBmDrJBE
Obraz przedstawia mężczyznę i kobietę siedzących na dziobie żaglówki, tyłem do widza. Kobieta ubrana jest w długą, pomarańczową sukienkę z białym kołnierzykiem. Jej rude włosy są upięte w kok. Ubranie mężczyzny jest koloru zielonego, na jego głowie znajduje się kapelusz. Po prawej stronie obrazu znajdą się rozwinięte żagle żaglówki. Na drugim planie, na horyzoncie, znajduje się morze, w tle zarysy dużego miasta.

O znaczeniu aluzji literackiej - interpretacja porównawcza sonetu Adama Mickiewicza Cisza morska i wiersza Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej Najpiękniejsza zwrotka

Caspar David Friedrich, Na żaglówce, między 1818 a 1820
Źródło: dostępny w internecie: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Czym jest aluzja literacka? Jakie znaczenie ma kontekst utworu? W jakim stopniu znajomość kontekstu pomaga zrozumieć intencje autora?

Motyw miłości jest uniwersalny i pojawia się w utworach różnych epok literackich. Owa ponadczasowość pozwala na prowadzenie swoistego dialogu pomiędzy dziełami, nawet jeśli realizują one różne modele opisywania uczuć i odwołują się do odmiennych estetyk. Przykładem takiego nawiązania jest wiersz Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej Najpiękniejsza zwrotka, który stanowi aluzję literacką do sonetu Adama Mickiewicza Cisza morska.

Dwudziestowieczna poetka pisze o miłości, wchodząc tym samym w polemikę z romantycznym wieszczem, którego dzieło wypływa z założeń miłości romantycznej. Poetycki dialog z utworem Mickiewicza pozwolił Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej na stworzenie wieloznacznej opowieści o końcu miłości.

Twoje cele
  • Wyjaśnisz, jakie znaczenie ma kontekst w analizie i interpretacji utworu poetyckiego.

  • Przeanalizujesz teksty literackie: Ciszę morską Adama Mickiewicza i Najpiękniejszą zwrotkę Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej.

  • Omówisz rolę aluzji literackiej.

  • Ustosunkujesz się do poglądu Stanisława Barańczaka, wedle którego naczelna zasada poezji to: „paradoksalna zwięzłość produkująca wieloznaczność i wieloznaczność istniejąca na przekór zwięzłości”.