Juliusz Słowacki. Wieszcz, którego nie chcieliśmy

Kiedy żył, tylko nieliczni rozumieli wielkość jego talentu. Słowacki tworzył przecież w cieniu wielkiego Adama Mickiewicza, którego uważano za niedościgłego herosa literatury. Nie doceniano młodszego poety tym bardziej, że ośmielił się z Mickiewiczem nie zgadzać i forsować konkurencyjne poglądy. Na pogrzeb Słowackiego przyszła garstka przyjaciół, ale żaden z nich „nie uczcił choćby słowem jednym pamięci największego mistrza rymów polskich”, jak pisał Zygmunt Krasiński.

Również Cyprian Kamil Norwid złożył poecie pośmiertny hołd: „odszedł już od nas ten arcymistrz słowa, ten najpotężniejszy rzeźbiarz posągów duchów, który czterdzieści poematów jak czterdzieści piramid na pustyni świata po sobie zostawił”.

slow Źródło: Juliusz Słowacki. Wieszcz, którego nie chcieliśmy, dostępny w internecie: https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2575869,Juliusz-Slowacki-Wieszcz-ktorego-nie-chcielismy.

Zofia Stefanowska Słowacki jako nowoczesny inteligent

RsNBWrvw2svuI1

Ilustracja przedstawia pocztówkę. W centralnym miejscu znajduje się popiersie Słowackiego umieszczone na wysokim cokole. Poeta ma wysokie czoło, gęste włosy i wąsy. Pod pomnikiem tłum ludzi. Mają uniesione głowy, patrzą na popiersie poety. Niektórzy unoszą ręce w geście wiwatowania. Trzymają w nich kapelusze i zielone wieńce. Dwie kobiety ubrane w długie, białe suknie stoją pod pomnikiem. Jedna z nich składa wieniec, druga — stojąca za nią — kwiaty. W prawym dolnym rogu pocztówki jest kilkoro dzieci.

Tryb życia Słowackiego, sposób uprawiania przez niego poezji był rażąco różny od stereotypustereotypstereotypu romantycznego poety, natchnieniowca, tworzącego w sposób spazmatycznyspazmatycznyspazmatyczny. Mogę sobie wyobrazić, jak denerwowało emigrantów to, że Słowacki stale pisze, a w dodatku względnie stale publikuje. Złośliwości na ten temat pełno zresztą w wypowiedziach ówczesnych. Warte zastanowienia, że zdarza się je czytać i dziś. Profesjonalizmu, który uznaje się za naturalny u współczesnego nam pisarza, nie toleruje się u poety romantycznego, u romantycznego wieszcza.
W moim przekonaniu rola wieszcza nie leżała Słowackiemu. Nie leży i dzisiaj; tu widzę przyczynę dystansu, a nawet niechęci, a jaką część przynajmniej historyków literatury odnosi się do Słowackiego. Interesujące, że z katalogu negatywnych opinii towarzyszących poecie za życia powracają te, że zarozumiały, że egotystaegotystaegotysta, że samotnik itd., nie powraca tylko zarzut braku narodowości. Znów aktualizuje się przypisane Mickiewiczowi powiedzenie o kościele bez Bogakościół bez Bogakościele bez Boga. Piękna forma, wirtuozeria – tak, słyszymy dziś. Brak jednak idei. [...]
Część, być może, nieporozumień w recepcjirecepcjarecepcji Słowackiego wynika stąd, że jest to pisarz wyjątkowo skryty, prawie nieprzenikniony. Opinia romantycznego liryka źle przystaje do jego wierszy wypełnionych nienagannie sformułowaną retoryką, świetnych wersyfikacyjnie, spuentowanych w ostatnich wersach. W takich wierszach jak Hymn („Smuto mi, Boże”), Testament mój, Na sprowadzenie prochów Napoleona, tak świetnie zrobionych i tak gładkich, nie jest łatwo doczytać się pod patosem – emocji samego autora. Liryzmu Słowackiego trzeba szukać”.

inteligent Źródło: Zofia Stefanowska, Słowacki jako nowoczesny inteligent, [w:] Juliusz Słowacki – poeta europejski, red. M. Cieśla-Korytowska, W. Szturc, A. Ziołowicz, Kraków 2000, s. 12–14.