Jakie było pozytywistyczne rozumienie patriotyzmu? Jaką myśl starała się przekazać Eliza Orzeszkowa w baśniowej historii rodu Bohatyrowiczów?

Opowieść o Janie i Cecylii wyraża przekonanie, że walka o przetrwanie narodu to ustawiczna praca na rzecz dobra kraju. Pozytywistyczny etos żmudnej, codziennej pracy nadał jej tę samą rangę, co bohaterstwu na polu bitwy i traktował jako podstawowe kryterium wartości człowieka. Kiedy mierzymy wartość człowieka mocą jego dokonań, pozycja klasowa schodzi na drugi plan, a postulaty równości społecznej stają się oczywiste. Historia Jana i Cecylii  to mit założycielski pozytywistycznej reformy społecznej.