Przypomnij, czym charakteryzuje się epopeja i jak wyglądało społeczeństwo francuskie po wojnach napoleońskich. O określeniu Hegla wspomina w wykładzie prof. Michał Kuziak.

Balzak w powieści Ojciec Goriot przedstawia nowoczesne społeczeństwo, którego transformacja nastąpiła po Wielkiej Rewolucji Francuskiej oraz wojnach Napoleona. Krytycznie ocenia nową burżuazyjną część swoich rodaków, która, zdobywszy pieniądze, prze do arystokracji i chce się do niej upodobnić, jest żądna jej przywilejów. Epopeja jest zwykle osadzona w momencie przełomowym dla dziejów narodu i rzeczywiście autor przedstawia w powieści zmierzch starego świata opartego na strukturze feudalnej, a początek nowoczesnego mieszczańskiego społeczeństwa z całym bagażem konsekwencji, które z tego wynikają.

Wykładowca omawia każde z tych zagadnień, staraj się wyłuszczyć informację na dany temat i ją zanotować.

Przykładowa odpowiedź:

1. Powieść jako język współczesnego przekazu – Balzak nadał powieści realistycznej znamiona powstającej ówcześnie nauki, jaką jest socjologia. W formie narracyjnej przekazuje swoje przemyślenia i konstatacje dotyczące społeczeństwa po zmianach rewolucyjnych. Stosuje technikę narracyjną, która z dokładnością i drobiazgowością odzwierciedla życie społeczne jemu współczesne. 

2. Porewolucyjny świat mieszczaństwa francuskiego – Mieszczaństwo francuskie podczas rewolucji i po niej miało okazję wzbogacić się. Nie posiadało jednak przywilejów, co widać na przykładzie Delfiny de Nucingen, żony bankiera i córki handlarza mąką – ojca Goriot. Starania tej grupy społecznej skupione są zatem na wniknięciu w sferę arystokracji i korzystaniu z wysokiego statusu społecznego.

3. Socjologia, ekonomia, rozwój cywilizacyjny – Balzak z dużym talentem i spostrzegawczością opisuje relacje społeczne, procesy ekonomiczne, szanse i zagrożenia rozwoju cywilizacyjnego, np. Rastignac jest i uczestnikiem, i obserwatorem życia w Paryżu w 1819 r.

4. Triumf i upadek człowieka nowoczesnego – Na przykładzie wielu postaci (np. ojca Goriot i jego córek) można zauważyć, w jakich skomplikowanych czasach przychodzi żyć człowiekowi. Aspiracje społeczne i polityczne rozbijają więzi i tradycyjne pojmowanie rodziny. Dominuje wartość pieniądza i możliwość ustawienia się jak najwyżej na drabinie społecznej, aby czerpać z tego profity, lub następuje degradacja, upadek, odrzucenie i poniżenie, jeśli nie jest się w stanie wkupić w społeczeństwo. 

5. Summa wiedzy o świecie w czasach połowy XIX wieku – Balzak pokazuje z dużą wnikliwością przekrój społeczeństwa I połowy XIX wieku oraz warunki panujące w Paryżu i na prowincji w tym czasie. Rastignac, bohater Ojca Goriot, jest postacią, która obserwuje i wchodzi w bliższy kontakt z różnymi stanami ówczesnego społeczeństwa. Komentuje niejednokrotnie to, czego doświadcza i nie jest to jedynie pozytywny obraz. Podobnie narrator, tam gdzie bohaterowie nie mają szansy zdiagnozować sytuacji, robi to za nich – jest trzecioosobowy i wszechwiedzący. Wnikliwie opisuje i ocenia świat otaczający bohaterów literackich.

6. Historia obyczajów – Na przykładzie powieści Ojciec Goriot możemy zauważyć styl życia, zachowanie, zwyczaje i codzienną rutynę nie tylko świata salonów, który Balzak opisuje z dużą wnikliwością, ale również nizin społecznych, a nawet szumowin i przestępców (Colin). Każdej z tych grup nadał narrator osobny rys charakterologiczny, język, styl bycia. 

7. Romantyzm i realizm Balzaka – Balzak jest prekursorem powieści realistycznej, choć tworzy w epoce romantycznej i pozostaje pod jej wpływem. Powołuje do życia postaci awanturników, takich jak Colin, którzy jednak nie są zupełnie źli i na straconej pozycji w oczach czytelnika. Gloryfikuje również romantyczną miłość, która uwzniośla postaci - tak dzieje się w sytuacji romantycznej i nieszczęśliwej miłości wicehrabiny de Beauséant. Romantyczne jest również postrzeganie procesów historycznych i tego, co nieuniknione, w rozwoju społeczeństw.