R1S5TCBSNHNXK
Ilustracja przedstawia nagłówek czasopisma „Życie”, w którym centralnym punktem jest duży napis „ŻYCIE” umieszczony na tle krajobrazu z widoczną linią horyzontu i morzem lub jeziorem. Na pierwszym planie po lewej stronie znajduje się postać kobiety - prawdopodobnie wiejskiej dziewczyny, która jest ukazana w prostym stroju. Trzyma ona tobołek lub chustę wypełnioną ziarnem, które rozsiewa ręką podczas chodzenia. Styl ilustracji nawiązuje do secesji, charakteryzując się finezyjnymi liniami i dekoracyjnymi elementami. Poniżej głównego napisu widnieje tekst: „TYGODNIK ILL. LIT.ART. NAUK I SPOŁECZNY.”

Postulaty modernistów dotyczące kultury, sztuki i życia społecznego. Piękno ponad wszystko!

Nagłówek do pierwszego numeru „Życia” 1897, nr 1.
Źródło: Małopolska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna.

Wiele estetycznych postulatów twórców przełomu XIX i XX wieku nie mogłoby zostać zaakceptowanych ani przez romantyków, ani przez pozytywistów. Moderniści sprzeciwiali się najważniejszym wartościom swoich poprzedników – odrzucali kwestie narodowe i społeczne, nie angażując się w działania na rzecz niższych warstw społecznych. Sztuka była przez nich kierowana do wąskiego grona wybranych, a jej przesłanie miało skrajnie indywidualny charakter, koncentrując się na zapewnianiu wizualnej i intelektualnej przyjemności.

Przełom XIX i XX wieku dążył do wyzwolenia sztuki z ideologicznych zobowiązań – nie miała już wychowywać odbiorcy ani służyć celom utylitarnym. Artysta schyłku wieku odcinał się od wszystkiego, co przyziemne i praktyczne, zamykając się w świecie własnych wyobrażeń. Uważany za twórcę absolutnie wybitnego, stawał się istotą wtajemniczoną, a poprzez kreowanie piękna realizował także własną wizję życia, które miało być wyrafinowane i przesycone estetyzmem.

Twoje cele
  • Poznasz główne założenia manifestu Confiteor Stanisława Przybyszewskiego oraz artykułów Artura Górskiego.

  • Zapoznasz się z definicją hasła „sztuka dla sztuki” i zrozumiesz, dlaczego moderniści odrzucili służebną rolę literatury (społeczną i patriotyczną).

  • Nauczysz się analizować tekst programowy.

  • Dowiesz się, dlaczego twórca był postrzegany jako „kapłan” i jednostka stojąca ponad prawem oraz społeczeństwem.

  • Zapoznasz się utworem angielskiego poety Charles’a Baudelaire’a, jego rozumieniem piękna oraz sylwetkami twórców zagranicznych Oscara Wilde'aRoberta Montesquiou.