Zwróć uwagę, co jest tematem utworu.

Tematem wiersza jest pochwała sztuki oraz przekonanie, że stanowi ona formę ucieczki od beznadziejności życia.

Zwróć uwagę, w której osobie wypowiada się podmiot liryczny, czego dotyczą jego poglądy.

W wierszu występuje podmiot zbiorowy – „my”. Wypowiada się w imieniu artystów cierpiących głód i nędzę. To osoby obdarzone talentem przez Boga,
dla których celem życia jest sztuka oraz osiągnięcie sławy. Artyści, mimo biedy,
są świadomi własnej wielkości, stanowiącej powód do dumy.

Zwróć uwagę na zwrotki, w których pojawia się artysta i filister.

Młodopolski twórca przedstawia artystów jako przeciwieństwo filistrów – ludzi przywiązanych do wartości materialnych, dążących do pomnażania majątku i zaspokajania przyziemnych potrzeb. Filistrzy, pozbawieni wyższych aspiracji, są zestawieni kontrastowo z artystami, którzy pragną sławy i wierzą, że zostali obdarzeni talentem przez Boga. Ich nadrzędnym celem jest sztuka, a nie dobra materialne. Z tego powodu artyści pogardzają filistrami.

Zwróć uwagę na symboliczne postaci i obrazy.

Pariasi, psy, jesienne liście, królowie bez ziemi, orły z skrzydły złamanemi.

Zwróć uwagę, co może symbolizować jesienny liść, pies, orzeł ze złamanym skrzydłem.

Porównanie zginąć jak pies wskazuje na śmierć w nieludzkich warunkach. Podmiot liryczny porównuje artystów do jesiennych liści, co oznacza ich kruchość, nieuchronność śmierci. Natomiast porównanie możemy z głodu skonać gdzieś
pod progiem, ale jak orły z skrzydły złamanemi podkreśla, że artyści są wybitni, powołani do wielkości, dążą do wartości duchowych, ale ich życiowa sytuacja utrudnia im realizowanie artystycznego powołania.

Zwróć uwagę na powtarzające się słowa na początku i na końcu kolejnych strof.

Utwór jest optymistyczny, ponieważ ukazuje artystów, którzy wychwalają wartość sztuki. Jest ona cenniejsza niż wartości materialne. To forma ucieczki od beznadziejności życia.

Zwróć uwagę na to, czy podmiot liryczny w wierszach zabiega o wymienione wartości, czy chce przypodobać się wymienionym grupom społecznym, czy jest w swojej postawie jednoznaczny, czy wykazuje nimi zainteresowanie.

Sztuka: uwielbienie (Evviva l’arte!), gwarancja niezależności (Był czas)

Sława: cel twórczości (Evviva l’arte!), brak zainteresowania (Był czas)

Bogactwo: pogarda (Evviva l’arte!), brak zainteresowania (Był czas)

Inni artyści: poczucie wspólnoty (Evviva l’arte!), krytyka (Był czas)

Publiczność: pogarda (Evviva l’arte!), pogarda i troska (Był czas)

Zastanów się, czy wizja artysty wywyższonego ponad tłum, który jednak dzieli się z nim talentem, w pełni odpowiada wyobrażeniu artysty zawartemu m.in. w wierszach Kazimierza Przerwy‑Tetmajera. Odszukaj w e‑podręczniku do klasy 4 lekcję poświęconą redagowaniu eseju.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały wymienione typowe cechy młodopolskiego artysty (poświęca się dla sztuki, jest wywyższony ponad tłum, jest odważny) oraz cechy nietypowe (dzieli się z innymi zdobytym owocem, szuka oddźwięku wśród zwyczajnych ludzi).

Zwróć uwagę na to, w jaki sposób Przybyszewski wyjaśnia zasadność mówienia o „religii sztuki”, na jakich zasadach łączy się ona z rzeczywistością niematerialną oraz kto ma ją głosić.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacje o tym, że sztukę artysta uważał za najwyższą religię, która wyraża absolut, z której wyłania się życie, która nie ma granic, łączy człowieka z naturą, z kosmosem, a jej kapłanami są artyści.

Przypomnij sobie, jaki był stosunek pozytywistów do nauki, jakie tematy podejmowali, do kogo kierowali swoje dzieła, jak pojmowali rolę sztuki w społeczeństwie. Zastanów się, na ile ich postawa różniła się od podejścia młodopolskich artystów.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi znalazła się informacja o tym, że w pozytywizmie twórcy mieli być przydatni dla społeczeństwa, korzystać z osiągnięć nauki, unikać tematów metafizycznych, a często swoje dzieła kierowali do prostych ludzi. Inaczej młodopolanie, którzy wyznawali ideę „sztuki dla sztuki”, zajmowali się sferą nadprzyrodzoną, nie interesował ich utylitaryzm, a swoje dzieła kierowali do odbiorcy wysublimowanego.